장음표시 사용
141쪽
discere ad euertendas illorum fraudes. . u A
Occidit Moses Aegyptium n5 animi furori obsecundas, neque ira motus,sed Eelo. Omne autem quodcuque factum fuerit iuxta dei verbum pietas est,etiam ii caedes fuerit dei intuitu, iam non est caedes. Certe quum Phinees duos una manu ueremisset,audiuit.Stetit Phinees de placauit & quie-- Osuit plaga, ac reputatum est ipsi ad iustitiam. Diuersa nanque est voluntas homicidae dc eius qui pietatem exercet: etiam si peractum opus sit unia. Factum itaque per Mosen signum .r i fuit quod deus per Mosen Aegyptios occideret, dicios autem Iiraelitas seruaret. Et ita quidem se habent quae ad Mosen attinent. Verum sermo hic rursum nobis supremae contemplationis dispensationem eoncinnabit qui in Christo vfuit. Siquidem quum inuenisset deus Israelitas indignam sit stinere violentiam : nam infitierat in eos Satanas veluti comminuens ac deuorans, inisertus considerauit, ut liberaret , quum autem modo quodam eum interemisset qui iniuriam intulerat,abscondit in terra,hoc est in subterraneis lo- eis conclusit in infernum. Prius enim in infernum velut O eluso Satana, visus est Israelitis iustitiae praemium tribuisse. At illi quum gratias agere debuissent dicebant: Hic non eiicit daemonia, nisi per Beelzebul principem dimoniorum. Hatrit1 Propterea etiam ex Iudaea transmigrauit in Galilaeam , sicut 8c Moses transatus est in terra Madian, & vocavit transmigrationem Gentium.
Existimabat auteni intelligere fratres uos s deus Cper manum eius daret ipsis salutem: illi uero no intellexerunt. Etsequeti die costellus est illis litigatibus, cr
redegit eos in cocordia dicens: V iri,uos fratres estis, siquid uos inuicem Dditis Is autem qui proximo ii rarogabat iniurium repulit eum dicens: Quis te cos ituit principem ac iudicem stuper nos s Num tu me uis in terra
scere queadmodum interfecisti heri Aegγptium s Fugit autem Moses ad uerbum hoc, factusq; est adllcna in terra Madian cr genermi filios duos.
142쪽
Hinc quoque ingratitudinem inquit considera & insidias Iudaeorum erga bene de se meritos. Moses siquidem qui animi excandescentia illum interemit qui alterum sibi conge-tilem afficiebat iniuria,mansuete nunc cum eo agit qui iniuriam irrogat . At ille patria utes aduersus benefactores procacitate, eum magis illata contumelia repuliti ac Mosen ad perditionem venatur, qui caedem suo cotribuli salutiferam,
Aegyptio intulerat. Quo sane modo etiam aduersus Christum affecti fuerunt, ob eius benefacta mortem bene de sernamiti merito meditantes. Ideo etiam dicunt: Quid facimus, quia hic homo multa signa edit
y Et expletis annis quadraginta, apparuit ei in deo
ferto montis Sana angelus domini in flamma ignis ruisbi.Intuitus autem Moses admiratus est uisium: quumsaccederet ut attenderet ,facta est uox domini ad eum: Ego sum deus patrum tuorum,deus Abraham er deus Uuac er deus Iaacob.
Filium dei vocat nunc angelum, quemadmodum & alibit Hae4 hominem ipse naque est magni consilij angelus. Ideo quoiaque paulo post ostendit eum beato Mosi dicente i Ego sum p deus patrum tuorum, deus Abraham & Isaac & Iaacob. Inflamma autem ignis rubi manifestatur. Siquidem in specie quoque ignis & in monte Syna deus demonstratur dando legem. Quae igitur ratio est Sacra scriptura diuinam naturam igni affundat propter omnipotentiam,& g, omnia cosumatriisti . hominem vero lignis & herbis. Dicit enim alibit deus ignis Absia i consumens est,& rursum: Homo,sicut foenum dies eius. Sed p .ioi. quemadmodum ignis est spinis intolerabilis, sic & diuinita, humanitati. Attamen in Christo simul concurrit factaq; est tolerabilis, velut quippiam operies purum accessum proprisnaturae ignit,ut in eo suscipi posset, quemadmodii & in spinis ignis. Quod autem carnem suo interitu reddat meliore, . aenigmatice inanifestare potest ignis in rubo,qui lignum omnino seruabat incorruptum. Capax enim effecta est diui- nitatis huinanitaς,& hoc mysterium in Christo factum est.
Tremebundus uero nota non audebat attendere.
143쪽
CAPUT VIII. 3s Cap. v Ii Dixit autem ei dominus: Solae calceamentum pedum Atuorum: Locus enim in quo stas erra sancta est. Vides
uidi afflictionem populi mei qui est in A tanto, Cr ge
mitum eorum audiui, descendis ut liberaresios. Et nune ueni ac mittam te in Aegγptum. Hunc Mosen quEnegauerunt dicentes: Quis te constituit principem auiudicem s hunc inquam deus principem ac liberatorem misit per manum angeli qui apparuerat ei in rubo. Hic eduxit eos edens prodigia Cr signa in A egulo er iuriari rubro ac in deserto annis quadraginta.
Quanquam non eisdem dictionibus apparent positae in BExodo voces eodem tamen sensu positae sunt. Neque enim
multum differunt c,reeμος & υροζος id est tremebundus& expauefactus. Haec autε dicunt de visu circa rubii treme-do & timedo,q, ipse maneret incorrupi . Similiter & in narratione circa montem Sina. De eo eoim dixit Moses: Expa- Nebrinis nefactus sum ιc tremebundus, alternatis ac geminatis usus
dictionibus, Stis pefactus itaque visu beatus Moses addebat consequenter illud,dicens alibi apud seipsum. Aggressu sui- IxοZMdebo visionem hanc magnam,quid sit quod no exuratur rubus: Sed prohibuit eum statim dominus dicens: Ne appropinques huc,pedisque calceamentum solui iubet. Ecce que paulo ante dixit angelum,nune eum dominum esse ostendit Cac deum . Ipse enim est magni confiij in geliis ac dei filius. Quod ergo aenigma per calceamentum significatur Necesse est ut dicatur calceamentum esse mortificationis signit ae
corruptionis. Certe omne calceametum mortui iam animalis reliquum est.'Oportet igitur metem eam quae conatur ad i.
diuinas ascendere contemplasipnes, Christique intelligere mysterium,omni mortua ac carnali solui imaginatione. Noergo per legem cultumque ministerialem ad Christum possunt accedere Moses namque legis personam gerebat nisi inquinationem quae a peccato coii tracta est, cultumque qui adbuc in figuris & umbris est antea repulerint, Si aute praedicto calceamento absolui velint,tunc appropinquant Christo,cultum qui in spiritu & veritate est comprobantes.
144쪽
D Illa est Moses qui dixit filiis Isi uel: prophetam μή scitabit uobis dominus deus uester de fratribus uestris
Hoc tabiunxit beatus stephanus indicans eis,in Christo peractum erat mysterium,acossedens quod Moses quoq; de ipso loquutus esset illis. Rursum enim deus ac pater per sapientissimum Moseu proprii filij incarnationem praedicit, ecquod alte 'egisator ad fios designandus esset: qui quide veteribus quoque per anselos legem loquutus euet: n uissimis autem temporibus autor ipse ad nos desigpatus, qui Σ nouum testamentum tanquam angelus ipse sistaret, magni consilii patris angeliis siue nitueius : Sc hoc' per id significac tum est quod dicitur, Similem mei, hoc est legislatorem,Vo- cat autem prophetam dominiim prophetarum propter humanitatem: similem mei. contemptum ab his a quibus debuit honorari. Uterq; legem dedit signis primum editis: sed ne sie qui dein alicui ipsorum obtemperare voluerunt.
Ipsum audi etis.Ηic est qui fuit in congregatione, in deserto, in mole Sina, circum patribus nostrissed recpulerunt er conuersi fiunt corde suo in AeDp tum, disy eentes ad Aaron: Fae nobis deos qui praecedant nos: nosi eni huic qui eduxit nos de terra Aegγpti nesciαnius quid acciderit. Et fecerunt uitulum in diebus illis, o obtulerunt hostiam idolo, ac latabatur seuper operibus manuu suarum. Conuertit sie autem deus Cr traudidit ut colerent militiam coeli Rout scriptum est in liri amss. bro prophetarum. Nuquid uictimas σhostias obtuliαstis inibi quadraginta annis in deserto domus Istraeis
Considera quod primum inducit eos offeretes hostias, tunc quod eas idolis obtulerunt. Nam antea nusquam inuenitur θυτω nomen, sed praecepta erant de vivis& rationalibus animalibus. Testimonium autem inducit non utcunq; sed quo ostedat nullam esse hostiaru necessitate , in eo quod ait,Nii quid victimas & hostias &c.ac si dicat. Dicere no p
testis quod quum deo sacrificaretis,etia illis offerebatis, sed
145쪽
illi, primum immolastis. Et haec quidem in deserto ubi I5 Λ i.
gissima fuit mora vestra. Vide autem integram concionc , quam fortiter & absque odio in tota illorum accusatione perseueret,iantum non dicens: Et si teplum dixerim dissoluendum,& instituta hostiasque immutanda, nihil noui dixit. Moses liquidem in quo plurimum gloriari videmini , annis quadragita neque hostias obtulit neque templuerexit, sed neque David, neque quispia aliorum in medio positorum,idque quum iam sorte data ac diuisa vobis esset terra. Sed & propheta: taquam de rebus non necessariis ita de his pronunciant. Quo autem pacto Mosen nucvos ulcisci singitis, quem repulerist dc patres vestri & vos 3 3Vtq; uno verbo dici, tota cocione videre est, quam sapie-ter simul & modeste dc acute illorum accusatio dissoluat.
' Et suscepistis tabernaculu Moloch er Idus dein stri Rephpham figuras quassecistis ut adorare,
tis eas.Et transferam uos trans Babγlonem. v. l . i
Moloch siue Molchom dicitur, Erat aute hoe simi Iae tum Moabitarum habens lapidem transparentem ac Ho:ehomsi preciosum in modum luciferi extrema frontis parte; Re- ph eae qui/phphalii vero species est tenebrarum. Nam quum ascen- dem Reae es
Leuititi uigesimosue potiri Holech,idem est quod Regnans.Quod autem dicit de repbpha siue Reths ut in uulgata habetur editione. Aut ρεςα ut hoc ἔσω habet complutensis editio, es ex trastatione septuaginta Amos. s. qui addunt ibide δε φὰρ,uel ρομφὰν ut in eo loco babet coplutensis edisio : quanquam in Heb nihil illi res deaLNisi uerum sit quod ibi notat Hierommus, poni a se/ptati ginta pro hirun. Vt autem haec clarius innotescanι, o similiter quod Sivbanus no posuero He Babylonem sequutur hebraea ut his autor diuinauit qua braice nesciret,sessensum eundeseruans,nepe longissima indicδε ablegatione. quid prophetae sensa auget no Imutat, hebraica prophetae Amos uerba subtexa.
pii ciccuib regeriti seruin, c, hiiun imagines uestras,sdus deorum uesrorum P astrisu uobis. Et migrare faciam κον trans Damascri
146쪽
disset Moses in montem, conflauerunt vitulum & prouoluti sunt ad cultus astrorum, factoque tabernaculo statuerunt simulachrum quod appellarunt Moloch Est autem Moloch. si quis interpretetur,rex eorum. R eph pla a vero tenebrae aut excaecatio.buscepistis itaque tabernaculum Moloch, hoe est regis vestri,quis autem ille est astru dei vestri Reph pham. quod etiam fuit vobis ad excaecationem . Obtenebrata sunt enim corda vestra . Quoniam autem Moabitarum insaniain expleuistis,quae Damasci vicina regio est , propterea proficiscimini trans Damascum, hoc est in Babylotiem . Et licet propheta dixerit,Trans Damascum Nam ita habet transatio Septuaginta beatus tamen stephanus ait Trans Babylonem , tequens editionem Hebraeorum vel quod terminus Damascenorum Syrorumque regionis sit Babylon.
Tabernaculu testimon*fuit patribus nostris inde. ferto 1icut ordinauerat illis loquens ad Mosen ut μή ceret illud secundum fornium quam uiderat. Quod et iam induxerunt patres nostri,qui successerunt cum Ieasu in possessionem Gentium, quas expulit deus i facie patrum nostrorum, usique ad dies Dauid qui nactus est
gratiam coram deo er petiit ut inueniret tabernacuis: Ium deo Iaacob. , Tabernaculum testimonij,hoe es, tutarum dei, quod tabernaculum Mosi in monte Sina a deo demostratis est.. pr pterea autem dictum est ipsum a deo costitutum esse, ut d qui ste haberent, quod eius deliniatio in monte fuerit, & ipse illud Mosi descripserit.
Solomon autem aedificauit ei domum. Sed excessissimus ille non in manufactis templis habitat, quemadis modum ait propheta: coelum mihi sedes est, terra autescabellum pedum meorum. Quam domum aediscabitis mihi dicit dominus, aut quis locus requietionis meae earit s. nonne manus mea fecit haec omnia
Quadringentesimo octogesimo egressionis filioruIGrael ex Aegypto coepit solomon aedificare in Ierusalem te
147쪽
plum, veluti docet terti' liber Regum. Propterea te tan- Λ idcto post tempore ab asceis Israel ex Aegypto aedificatum est hoc laestemplum, ut postquam in montibus circumerrando laboras- Grinum lent,unum loeum quiesset in Ierusalem diligerem, que de' exemplis in honore habuisset. Hi vero quum intellectu tardi essent,
deique sermonum imperiti, existimates Ierusalem dei ciui- κο ure talem elle,in ipsa sola deum habitare dicebant. Eos itaq; co- Mapesis uincit deus i perparce glorificaret eum,& ait, Qualem do- - ,sed anum mihi aedificabitis qui coetu habeam in thronum , ter- Drocul oram vero in scabellum pedum Ipsis enim qui naturam eius ' bis med suspicabantur contractam esse,lociscin conclusam aperte de- D mepa monitrare oportuit quod ubique esset, nihilque eius capax tetis .re σesset,quin potius ipse per omnes transit, eoque plenu est coe B eae,
Quam ob causam, quum hactenus mansuete concionatus oeuet, aspero nunc utitur sermone 3 Quia videbat illos animo': Mi nio non aduertere his quae dicebantur. mris e
V oi semper stiritui sancto rectistitis. κerba in
Non dixit deo resistitis, sed spiritui sancto, adeo nulla in- ter haec nouit differentiam et quando quidem etiam spiritus
est deus,quanquam iis non videatur qui deu no colunt. Vos itaque semper inquit deo resistitis. Nam quando hostias o D ferri volebat, vos illi no sacrificabatis: quando aute no vult, sacrifieatis. Quando consistebat templum , simulacra vene- rabamini: quando vult sine templo coli, contrarium ficitis, Vfimilia patribus vestris operantes.
Sicut patres uestri, ita er vos.
Ostendit malum superne ad eos descendere. Ita & Christus ostedebat, qm plurimu semper de patribus gloriabatur.
Quem prophetarum non occiderunt patres uestris
Nouimus beatu stephanum quum haec assereret vera dicere, ut qui per spiritu sanctum loqueretur.Demonstrat autea veteri instrumeto quo iure patres accuset illoria , qui in I sum non credebant, P persequuti sint prophetas & occiderint: neq; enim posset facere ab his, qui feruntur noui testamenti libris. Si ergo inquit illos occidistis qui de eius adueis praenuntiabant,quid miru si dc ego qui praenunciatu prie dicola
148쪽
VII. . ACTORUM APOSTOLORUMD dico, vobis interimar. No ignorabat autem quod ab eis eia set occidendus, quum plenus esset spiritu sancto, ideoque absque metu usus est loquendi libertate.
Et occiderunt eos qui praenunciabant de aduEtu iusti illius ,cuius uos nuc proditores er occisores futilis, qui accepistis legem ad di positiones augelorum , Criton serua tis.
Iusti inquit, ostendensis si ille iustus erat,valde iniqui erant qui illum occiderunt. Iustum autem illum vocat, quod neq; illi negare poterat. Quanqua enim admodum praefracti ac cotumaces erant in nullo tamen eum iniustitiae accusabant: quomodo enim hoc facerent,quum ne domum qnix de haberet 3 Iustum autem vocabat Iesum volens eos attrahere. Ipsius vero proditores & occisores dicit, is eorum essent participes qui ipsum crucifixerant, idque quum legem inquit accepissent ordinationes habentem, quae faceret eos. qui ipsa in opere coplerent angelis similem seruare politiam. Hoc naque est quod a it: Mi accepiseis lege ad dispositiones gelorum. Quida vero etiam hoc aiut illum dicere, quod per angelos statuta esset,& Μosi tradita per angelum qui ipsi in rubo apparuit διαταγὰρ . i. in vel ad dispositiones, hoc est secundum dispositiones , quemadmodum illi statuerant, Mosi apparentes in rubo & in monte.
s Audietes aut e baee dissecabantur cordibus suis, cryridebant dEtibus suis in m. inin aute esset plenus si ritu sancto, intentis in coelum oculis uidit gloriam dei.
Si eum occidere volebant quomodo non satim occidebant 3 Quia verisimilem sceleri occasionem praetexere volebant. Nam iniuria aduersus ipsos non erat rationabilis praetextus ad interemptionem sed ad eiectionem aut ad flageia Iationem sortassis,ad occisione vero cauti sufficiens no erat. Alioqui etiam neq; ipsius contumelia erat,sed prophetς asuersus illos accusatio, nec videri volebant interimere illum ob proprias iniurias, uξadmodum neq; Christum . Etenim eontenti no erant homicidium perpetrare, sed & gloriae ius nocere conabant ut. Siquidem metuebant ne celebris ina
eis redder: ur.si ob intutiam ipsis illatam interimeretur.
149쪽
e Ap UT VIII Cap. VI L. Et Iesum stantem a dextris dei, er ait: Ecce uideo Arixtos apertos, Crflium hominis stante i dextris dei.
Stantem & non secientem vidit Iesum beatus Stephanus. ut sua exhibeat Christus protectione: & magna suo athletae tribuat alacritate,auxiliantis enim habitus ostenditur. Praeterea vero quoniam graue eis suisset audire,u, sederet. stare
interim dixit, designans ipsius resurrectionem. Qu9d autem no stet, sed sedeat,etia Paulus ostendit dices,quod simul resuscitauit simulq; sedere fecit inter coelestes ad dextera sua. EphGr. Exclamantes autem uoce magna continuerunt auαressiuas Cr impetum fecerunt unanimiter in eum. Et selectum eum extra ciuitatem Iapidabant.
Continuerunt qui aduersus sanctum tulerant falsum te- Bstimonium.
Et testes deposuerunt uestimenta ad pedes adolaascentis qui uocabatur Saulus. Et lapidabant Stepho
Testes dicit, quos subornauerat, ut aduersus illum serree salsum testimonium , ostenditque eos qui testes videbantur, promptiores ad caedem fuisse, quandoquidem etiam vestes deposuerunt quo expeditiores essent ac leuiores ad iacien- 'dos lapides. Iu autem ait, quoniam is etiam qui uniuersi orbis praedicator futurus erat, ipse quoque ad caedem cooperabatur : ostendens quod diuina quaedam & admiranda su- C tpraque hominem fuerit eius conuersio. Quod vero ait, Do/ ne Iesu accUrspiritum meum, demonstrantis erat ac doce tis quod non periret.
Domine I esu accipe stiritum meum.
Hinc ostenditur iustorum animas a corporibus liberatas nequaquam in in sernum destendere quemadmodum & antea sed transmitti potius in manus dei viventis per omnium nostrum saluatorem Christum.
Positis autem genibus clamauit uoce magna: Dorimine ne statuas illis hoc precatum. Quumq; hoc dixisectet obdormivit. Saulus aute costentiebat in necem eius.
Quum autem ipse precat' sit, ne sua mors illis in peccatus ij statueretur,
150쪽
statue et ur,dignum est ut inquiramus utrum peccatum fue rit illis remissum. Et dicim' quod his qui resipuertit, remis sum est Siquidem Paulus qui illum innumeris petiit manibus S persequutus est ecclesia, factus est defensor ecclesiae.
cΑPUT IN. De persequutione ecclesiae o sepultura Stephani: in quo etiam Dei tur de Philippo Apostolo qui inultos in Samaria curabat.
A cta est aute in illo die persequutio magna aduersus ecclectam quae erat Ierosobmis Oamn eis d persi Aunt per regiones Iudaeaer Samariae praeter Apostolos. curauerut autem Stephanum uni uiri religiosi, acfecerat pia dium magnum super eum. Saulus uero devastabat ecaelectam,per Angulas domos intrans, trahensque uirosis mulieres, tradebat in custodiam. Illi itaque distersperagrabant annunciantes uerbum dei.
Vide quomodo deus inimicorum aduersus Christum insidias ad bonum fine deducat. Dispersi naque multo plure irretiebant euangelica sagena, quam ante persequutionem. Apostoli vero non sunt dispersi, sed Ierosolymis erant. Vbiem potissima erat oppugnatio, ibi primos ac praecipuos milites in acie stare oportebat,caeterisq; proponi in exemplum sortitudinis & audaciae. Verum si religiosi erant qui Stephanum sepelierunt, quomodo planctum feceriit 3 Aut quia nodum perfecti erant,aut quod planxerint tanto praefecto,ia topatrocinio,tanta doctrina,inta que signis priuati,& quod mitem illum ac benignum conspiciebant mortuum, lapidibusque oppressum.
Philippus aute digrestim in ciuitate Samariae praeo dicabat illis christum. Intendebant aute turbae his quae a Philippo dicebantur, unanimiter audientes ac videates signa quae edebat. Spiritus enim immundi ex murulis qui ab ipsis tenebantur clamites magna uoce exiα bunt. Multi autem parat lici er claudi curatisiunt o