장음표시 사용
181쪽
ream,quae prius Turris Stratonis vocabatur. Hic aute cele- Λ ros brabat θ πίας id est spectacula ad honore Caesaris, scies liqc Duxi festum quodda esse. Sec ido vero spectaculorii die,veste in- An Ldutus totam ex argento contexta,sic ut admirada appareret Eusebio textura, inchoante die ad theatru accessit, ubi primis radiis veritabi- solaribus sese obiicientibus,argentu miro modo illustratum respledebat, fulgore queda prae se ferens ac horrore, his qui capio. latentos in ipsum defigerent oculos.Statimque assentatores alius aliunde voces emittebat tanquam Deum salutates, benignum esse asseredo. Et si, inquiunt, hactenus quasi hominem veriti sumus, iam tamen posthac te maiore ea natura cofitemur. Hos aute no increpavit rex,neq; impiam assentationem auersatus est. Suspiciens itaq; paulo post,bubone eapiti suo imminente vidit super quedam funiculu, hue statim an- Bgelum malum intellexit esse,& nullo pacto bonoru nudium. rensit ergo dolore circa praecordia, ac repetinus vetiis doloresi vehemetia illii corripuit. Amicos igitur circii spiciesrEgo inquit, qui Deus apud vos habeor,iam vitae finem imponere cogorHuum fatum arguat falsas esse voces, quae modo de me ferebant: & qui a vobis immortalis dictus sum,iam ad morte rapior. Verum quare no etiam assentatores punititur
viriq; sane supplicio εgni erat: veram quum nodii tempus sit iudicij, is punitur,qui maxime obnoxius est crimini.
Erant autem quidam in Ecclesia, que erat Antiori capXrrrebis prophetae, ac doctores: nempe B amabas Cr Siα Non,qui uocabatur Niger, Luciusq; csene sis. Et Ma cnuben Herodis Tetrarchae colluctaneus er Saulus.
Et Manahen. Ecce, cuiusque conuersatio, & non prima apuero educatio saluat. Vide enim Manahen eum quo fuerit educatus, qui tamen prophetiae donum adeptus est. c. A P V T NI S. Legatio Barnabae oe pauli a diuino spiritu in cursi, qMeque in E irma Hagum per chrili nome operatisiit.
Vum itaque mini'rarent illi domino, de is, unarent, dixit spiritussanctus. Segregate
'mihi Barnabam er Saulu in opus, ad quod aduocaui eoI. Q num, ieignassent er orasseh ij sent
182쪽
D sent, imposuissenis eis manus, dimiserunt. Ipsi itaque, emisi istin tu 1ancto defenderunt Seleuciam, ex inde
nauigarui in curum. Et quum essent Salamine,annuociauerui uerbu Dei in SInagogis Iudaeoru . Habebant aute er Iohane ministra. Et peragrata in uia usique ad Paphum, inuenerui quedam magum Deudoprophetara Iudaeum, cui nomen Bariesus qui erat cum proconsule Sergio Paulo uiro prudele. Hic accersitis Barnaba erSaulo,cupiebat audire uerbum Dei. Resistebat aut illis Eldimas magus: sic enim interpretatur nomo eiu GE quaerens auertere proconbulem i side. . lQuidnam est nistrantiburi hoc est praedicantibus, s megat: mihi in opus, id est ad apostolatu. A quibus aute creatur 3 a Lucio &Manahe, imo magis a spiritu. Creantur autevt cum autoritate praedicent. Seleucia vero nihil cunct di sunt .scientes quod a proxima ciuitate plurimam colligerent
Saulus autem qui er Paulus repletus stiritu sanae
cto intentis in eum oculis dixit: O plene omni dolo,ori mnis uersutia It diaboli, inimice omnis iustitiae, noludefinis subuertere uias domini rectas Et nunc ecce mas nus domini Fuper te, erisque caecus non uidens solent que ad tempus. Et protinus cecidit in eum caligo de tenebrae, Cr circumiens quaerebat qui se manu duceret. Tunc proconsul quum uidiset quod acciderat, credimdit, admirassuper doctrina domini. Quum aute i Patapbo soluisset Paulus, uenerunt Pergen Pamp liae.
saulus autem qui-Piulus. Ne vel in hoc minor esset Apo- solis Paulus, nomen eius transmutat Deus,qusimque Saulus diceretur Paulum vocavit,quodque praecipuum habuit princeps Apostolorum,id ipse quoque adeptus est, ut magis Lami liaritatis argumentum acciperet. Premisit quoque dicens. Plenus spiritu sancto: quo ostenderet Pauli verba non ex ira,
183쪽
esse , quae ad. Elymam Magum loquutus est. Neque enim Apunientis verba haec erant, sed conuertere nitentis. Nam si punientis fuissent, fecisset eum semper esse caecum : nunc autem non hoc facit, sed usque ad tempus, ut proconsulem in suam sententiam adduceret. Siquidem dixit; VI lur ad te-pus, dans menti terminum,ut in seipsa lumen reciperet,quo mores in melius commutaret, quippe signo quo ipse adductus est, etiam hunc adducere nitebatur. Non itaque supplicium erat, sed curatio.
I obannes autem segregatus ab eis, reuersus est Ierofobuia. Ipsi uero loca uaria pertranseuntes, i Perara uenerunt Antiochiam Pisdiae, ingrestqueBnagoα .gum die sabbathorum sederunt. Post lectionem autem Blegis ac prophetarum, miserunt principes onagogae ad eos dicentes: Viri fratres,s quis est in uobissermo exhortationis ad plebem dicite.
Iobannes autem segregatur. Hic est Iohannes qui & Marcus dictus est, nepos Barnabae: qui etiam Euangelium secudum Marcum conscripsit,& Petri Apostolorum principis discipulus, de quo ait in Epistola: Salutat vos Marcus filius meus. Hic igitur, tanquam Paulo cum suis in longiore viam 1 .Pri. s. missis, segregatur ab eis,quanquam minister esset, eo quod labores & pericula ferre non posset.
e Α p V T X X. Florens pauli doctrina ducens ad chrissum, tum ex legσ, tum postea eae prophetis, historica ira euangelica, quae C I collectiua es ιθ ratiocinatius. De translatione praedicatsenis ad senter,eorum ibidem persequutione ac diuisione in Iconium
autem Paulus indicto manu fletis Viri fraelitae quique timetis Deu auri Deus populi huius elegit patres nom stros, er popula in altu extulit, quu essent incola in terra Aegγpti: brachios excellio eduxit eos ex illa: Cr circiter quadraginta annorum tempus morares eorum fustinuit in deserto. Et deletis septem gen tibus in terra chanaan.
184쪽
D Antioehiae Pisidiae praedicat Paulus. In synagogas autem introierunt in habitu ludaeoria ne expelleretur, sed ita rem
omnem corrigeret. Septem gentibus. nepe Chelaeis,Gergesaeis, Amorraeis, Chananaeis, Pheresaris, Euaeis & Iebusaeis.
Sorte distribuit ipsis terram eorum. Et post haec ficta licet annis quadringentis quinquaginta dedit iudi α
ces inque ad Samuelem prophetam. Et exinde postu- iuuerut regem, deditque illis Deus Saul filium cis uiis rum de tribu Beniamin annis quadraginta. Illoque aα moto ,suscitauit eis Dauid in regem, eui tectimonii UM.t s. reddens dixit: Inveni Dauid filium Iessae uirum 'cunae E dum cor meum,qui faciet omnes voluntates meas. Fluinius ex femine Deus sicut promitterat, adduxit s aeli saluatorem Iesum, antea praedicante Iobanne antefarietem introitus eius baptismum poenitentiae Israeli.
Inurni David oee. Aduertedii est hςe verba nequaqua eadedictionsi serie haberi in libro Regnorit, aut solii a Samueledicta esse ad saul hoc modo. Et nunc regnu tuu non permanebit:& quaeret dominus sibi hominem secudum cor suum,& praeeipiet illi dominus ut imperet super populum suum: quia non seruasti quecunque praecepit tibi dominus. Et hincassumens Paulus ita dixit. Inueni Dauid filiit Iesse vina secti-
F dum cor meum,qui faciet omnes volsitates meas. Ante faciem introitus eius. Introitum vocat incarnationem.
At quum Iohannes impleret cursum,dicebat. Qitem me arbitramini essesno sium ego,sed ecce uenit post me, cuius non sum dignus soleam pedum soluere. Viristum tres silii generis Abraham, Cr qui inter uos timene Deu, uobis uerbumsalutis huius missum est. Qi i enim
habitant I erusalem er principes eorum, quum ignorarent eum, uocesque prophetarum, quae per omne sabbalbum leguntur, condemnato eo compleuerunti nullamque mortis causa ingenta petierunt i Pilato,ut interiis
185쪽
meretur. Ovumque explessent omnia quae de eo scripta Aerant, depositum de ligno posiverunt in monumento.
Iohannes testimonium reddit, non vulgari modo, sed ipsam gloriam quam ad ipsum deferebant repellcns. Neque enim aequale est gloriam reiicere quum illam nullus offert, &quum pleriq; tribuunt. Quum autem dicit, Vobis uerbum oe. generositatem ostendit Iudaeoru . Pilati vero meminit, ut acrius eos argueret, qui viro tradiderint alienigenae, Et quod eaddit, Pulerunt. Munu , inquit, acceperunt quasi illo nolente : quod apertius dicit Petrus : Quum ille absoluendum e. iudica fiat.
Deus autem excitauit ipsium i mortuis qui apparuit per dies multos his qui una cum eo ascenderant i Gais BIi u Ieroso binant: qui te, tes eius rei siunt coram populo. Et nos vobis annunciamus quod eam quae ad pauimes nostros facta est repromissionem dcus adimpleuerurit filiis Azorum,nempe nobis.
Nihil absurdum est quod Iesus dicatur a deo excitatus. siquidem Iesus non alius est quam verbum incarnatum: hoc autem est Dotentia patris, per quod omnia facta sunt: secundum quod Christus qui dei potentia est ipse seipsum excitasse intelligetur. Et quidem is dicitur excitatus esse a patre, ad quem ut ad principium causaliaque in temporalem omnia referuntur: quoniam in se quoq; ait: Solvite templum hoc,& Isth π sin tribus diebus excitabo illud. C
Resu citato Iesu cut in psalmo primo scriptum est:
filius meus es tu, ego hodie geliui te,
Quoniam nomen Iesus nonnulli de homine m te accipiunt, & praeiniserat quod posuerint verbum in monumento, rursum ne quis fiaspicetur ipsum dixissie verbii sine carne vocat ipsum Iesum munquam verbo incarnato admittens separationem post factarn semel unionem, ubique impiorum obturans ora. Filius meus es tu. Haec Psalmi verba Chri sti incarnationi aptantur, quae temporalem habuit accessionem. Siquidem Hodie & Cras dierum demonstrativa sunt. Porro quatenus hic est verbum, intemporaliter a patre geli iiij n eratia r.
186쪽
Cap. XIII. ACTORUM APOSTOLORUM
Quod auicni fuscitauit eum i mortuis iam non amoplius reuersurum in corruptionem, ita dixit: Dabo uobis sancta David fidelia. Ideo quoque alio in loco disrsitas cit: Non concedes, ut sanctus tuus uideat corruptiori
nem. David quidem ubictua aetate deserui lici,confolio dei dormiuit Cr appo tus est ad patres suos uidito
que corruptioncm: is autem quem deus excitauit non uidit corruptionem.
Aduertendum est igitur quod no oporteat consteri corpus fatuatoris ac dei nostri Iesu Christi fuisse mortale post ξ resurrectionem aut passibile, neque ante resurrectione impassibile, hoc est incorruptibile & immortale. Nam In corruptionem secundum id prouenientem quod peccato non est obnoxium , manifestum est quod ab ipso incarnationis tempore habuerit, ,
Notum igitur nobis sit uirifratres quod per hunc
remisio peccatorum uobis annunciatur Cr ab omnia
bus a quibus non potuistis per legem Mosi iustifcuri, per hunc qui quis credit iustificatur.
Quare testimonium non adiunxit quo persuaderentur per hunc fieri remissionem peccatorum. Quia hoe ei studio: erat tandem ostendere quod resurrexisset: quo dato illud indubitatum erat. Hoc etenim magni stuporis erat, quom do Israel qui filius primogenitus erat, proptςr quem periit Aegyptus, inimicis Babyloniis traditus esset in gladio, &captiuitate ac seruitute.
Videte ergonesuperueniat uobis quod dictum est mnaci in prophetis. Videte contemptores er admiramini ac euanescite, quia opus operor ego in dieb' uestris,quodno credetis si quis enarrauerit uobis. Quum autem em
gressi e sente Onagoga Iudaeorum ,rogabant gentes, ut sequenti sabbatbo loquerentur sibi uerba.
Vbi clamasset propheta Habbacuc aduersus iniustum iudicium
187쪽
dicium Sc nimiam Dei tolerantia, ac dixisset, Quare ostenderunt mihi labores ac molestiast quoniam factu in est contra me iudicium , & iudex accipit, & impius opprimit iustum : nec perducitur in finem ac persectionem iudicium. Respondet deus, iniquis, futuras calamitates praenuncians. Admiranda vero dicit quae futurum est, ut eis contingant. Et haec tanta ac talia esse dicit sui magnitudine , ut non eredantur si quis narrauerit vobis, inquit. Porro μ α ἱδ ΠΣατον vocavit futurum ac proximum sabbathum sicut infra declarat.
Soluto autem coetu sequuti sunt multi Iudaei de reaeligiosi profeIγti Paulum ac Barnabam qui alloquentes suadebant eis, ut permanerent in gratia dei: ac sem nquentisabbatbo uniuersa propemodum ciuitas conuerinit ad audiendum uerbum dei. Vis autem turbis Iuridaei repleti sunt zelo cr cotrudicebant bis quae AP auα. Io dicebantur, contradicentes ac blasiphemias loqueri αtes. Tunc sumpta fiducia Paulus Cr B urnabas dixerui.
Vobis oportebat primum loqui uerbum dei : sed quo αniam repellitis illud cr indignos iudicatis uos Osaeo
terna uita, ecce conuertimur ad gentes: sic enim praecepit nobis dominus. Posiui te in lucem Gentium, ut sis insalutem que ad extremum terrae. Audientes auri Ctem Gentes gavisae fiunt, er glorificabant uerbum doαmini. Et crediderunt quotquot erant ordinati ad uia tam aeternam. Diuulgabatur autem verbum domini
per uniuersam regionem. Religiosos & in hoc loco & in progressu vocat eos qui
circa proprium cultum seruentes & ardentes erant, ac maiores prae caeteris aemulatores. Siquidem tales etiam Christi fidem ante alios sus perunt, ut qui possent eius excellenti- am ac magnitudinem conspicere, & non human , affectursed veritatis intuitu ac pietatis amore, eiuscue cultus quem prius acceperant aemulatores costituti. Ruritim ediuerso qui tales
188쪽
D tales erant, aduersus discipulos & praedicationem magis tritabantur ac insaniebant, ostendentes quod vehementioremetelum circa proprium cultum prae caeteris haberent. Aux religiosos proprie vocat proselytos. Etenim quum in superioribus concionaretur ac diceret. Viri Israel tae 3c qui timetis deum, timentes deum vocabat proselytosi illos quidem a genere honoras de Israelitas appellans,lios vero quia id dicere no poterat, a religione adaequans. Sed quoniam re 'rellieit illud. Nequis pudoris ac modestiae existimaret e quod dicitur, indignos iudicatis vosipsos, iccirco praemisit Repellitis illud: & ipnc addit: Couertimur ad Gentes. Nodixit autem,Relinquinius vos,sta quod fieri possit, ut rur,. sinn,inquit,hic conuersemur.
Iudaei uero incitauerunt mulieres religiosus C honestas, primosique ciuitatis, Cr excitauerunt resesequutionem in Paulum ac Barnabam: Cr eiecerunt
eos de finibus suis. At illi 'xcusso puluere pedum 1βοα
τum in eos uenerunt Iconium. Porro discipuli replea
buntur gaudio er stiritu sancto.
Hatibiis Hie complent quod illis praecepit dominus dicens : si
quis non susceperit vos, excutite puluerem pedum vestro' irum. Hi vero non modo non susceperunt,uerum extam ex
pulerunt eos a finibus suis, quod peius est. Neque enim dominus disti pulos vult habere puluerem pedibus adhaeren-F tem e terra impiorum hominum : ut per hoc ostenderent se nihil efferre ab incredulis. Est autem puluis indipium laboria quem propter ipsos passi sunt.
Ccidit autem Ieoiiij ut ipsi simul introirent
1βnagogam er Ioquerentur sic,ut crederet
Mari titudo. Qui uero increduli erant Iudaei coclrit uerunt ac corruperunt animos Gentium aduersu
189쪽
fratres. Multo igitur tempore demorati sunt fortiter Aagentes per dominum , qui testimonium perhibebat sermoni gratiae suae, dabatque ut signa ac prodigia ferent per massus eorum. Diuisa est autem multitudo cia
uitatis: er bi quisem stabant i Iudaeis ili uero ab Apostolis. Quumque factus esset impetus gentium pariter
o Iudaeoru uni cum principibus suis, ut uim inferrent, eoss lapidarent, re cognita confugerunt ad ciuitates Lγcaoniae, LUram Cr Derben ac Mnitimam regione, ibique praedicabant euangelium.
confugerunt. Notandum hoc loco non oportere nos in apericula coniicere, sed si opus sit, etiam ad tempus fugere, quum eeclesiae duces hoc fecerint tanquam volentes prcdicatione coinode exicdere, magisq; persequutionib' augeri. CAP. NNII. De elaudo a natiuitate qui Lystris pre AposDior euratus est: pro/ptor quod dii esse, 0 furore diuino agitari uisi sunt incolin Vbi pestiea lapidatur Paulus a Iudaeis urbi uicinis.
T quidam uir LUris debilis pedibusfedea
bat: qui quum ab utero matris claudus esset nunquam ambulauerat. Hic audiuit Paulsiloquente qui intuitus eum, uidesque quod f- de haberet, er ut saluus feret, dixit magna voce:Suτα ge in pedes tuos rect'. Et exiliit Er ambulabat. Turba
uero qui; vidi sent quod fecerat Paulus, ustulerat uoce sua sermone secaonico,dicetes: Dii bominibus alsimiulati delyenderunt ad nos. Et uocabant B amabam Io uem, Paulum uero Mercurium, quod is esset dux feromonis. Sacerdos autem Iouis, qui ante ciuitatem italorum erat, allatis tauris er coronis ad uestibula, eum turbis uolebat immolare. Quod ubi audierunt Apori
190쪽
Cap. XIIII ACTORUM APOs ToLORVM D rutin turbam clamantes ac dicentes: Viri ut quid iista facitis nos quoque similiter afectibus ex malis obnoa. xis siumui homines, annunciantes ut ab istis uanis cori. uertamini ad deum uiuum, qui fecit coelum ex terram mare Cr omnia quae in eis sunt:qui in praeteritis gene rationibus Anebat oes gentes ingredi uiis suis, insanquam non expertem testimonii seipsium esse nebat, diu benocia conferret, de coelo dans nobis pluuiasac teri E pora fructifera, implens cibo er laticia corda nostra.
Et baec dicentes uix compescuerunt turbas ne sibi immolarent Superuenerunt autem quidam, ab Anthioachia cr Iconio Iudaei, qui quum persuasissent turbis ad
Paulum Iupidassent, extruxerunt eum e ciuitate extra stimantes mortuum esse. circundantibus autem eum discipulis surrexit er intraAit ciuitatem: ac postero die profectus est cum Barnaba Derben. Et quil praedicasse 'i. sient ciuitati illi multosq; docuissent , reuersi sunt Dostram cr Iconium er Antiochiam, denuo confirmari . . tes anim4s discipulorum, Cr exhortantes ut perseuea. rarent in fide, quodque per multas afflictiones oporis , teat nos intrare in regnum dei.
Conscissis ursibus. Moris erat Iudaeis ob huiusmodi in deublasphemias vestes discinderet Itaq; & Cataphas, quit Christus se filium dixisset,emisso clamore vestem discidit diaeens: Blasphemiam loquutuq est. Hoc quoque fecerunt diuini discipuli Barnabas & Paulus, quum hoc loco dij haberentur,animi affectu auersi ac reiicientes ea quae fi bat, luctus que signa facientes. Vere enim luctus fuisset si hoc sequutu fuisset vi dij existimarentur, ae idololatriam inducerent, ad quam venerant dissoluendam.