장음표시 사용
201쪽
CAPUT XX II n. cs Cap. x Eustatis Tisatirorum ecles Deum audiuit, cuius do, Λ minus aperuit cor,ut intenderet his quae t Paulo diceabantur. Quumque baptietata esset una cum familia sua, deprecata est dicens:Si iudicastis me Adelem do in mino esse, ingregi domum meam, in ea manete. Et adegit vos.
Non solum ubi synagoga erat,sed etia soris precabantur, tanquam locum aliquem ad hoe separates nempe Ii daei ii-mium corporalibus dediti. A ut potius quonia ub Iudaeorum paucitatem non erat ibi synagoga, iuxta flumen extra ciuitatem clam congregabantur, qui videlicet Deum colebant. Neapolim autem dicit quae nunc Christopolis appellatur. 3contigit autem quum iremus ad precationem, ut puella quae 4m babens; biritum PItbonis occurreret nobis,qβσ qaaestum magnum praestabat dominis uis divinaudo.Haec subsequuta Paulum ac nos,clamabat diacens: si homines servi Dei summi sunt, qui annuciant uobis uiam salutis. Id autem faciebat di multos dies. Paulus uero aegre ferens cr conuersus, dixit .d stiriatum. Praecipio tibi per nome Iesu christi, ut exeas ab
ea. Et exiit eadem hora. Videntes autem domini eius
quod abi sit stes quaestus fui, apprebesium Paulam er G
Silam, traxerunt in forum ad principes, or oferetes in gistratibus dixerat: 1li hominei conturbant ciuitarem nostram,quum fini Iudaei, er annuntiant instituta quae non licet nobis suscipere neque seruare, quum f*mias Romani, concurriti, turba aduersius eoszer mara
m iratus Atyis uestibus siuis usserui eos uirgis caedi.
mumque multas plagas eis imposivi sent, coniecerut eos in carcerem praecipientes eustodi earceris,ut disiis genter serviret eos. Qui praecepto hμiuscemodi accςα
202쪽
. XVI. AC TORVM Apos TOLORUM D pto coniecit eos in interiorem carcerem, pedess eorustrinxit ligno. Media aut e nocte, Paulus ac Silus la dabant Deum: ex auscultabant eos qui uincti erant.
Pythia dicitur mulier quaepiam,quae insidere solet trip di Apollinis divaricatis cruribus, deinde hoc modo spiritus, prauus inferne ascedes, & per partes eius genitales trasiens, mulierem insania replebat, & hanc solutis crinibus sub haee
bacchari,spumamque ore cogebat emittere, & ita in debacchatione constitutam,insaniae verba proferre. Verum quare
& haec Daemon loquebatur ZVolebat in posterum fide dignufacere suum testimoniu. Si enim Paulus illud admisisset,mH-tos sane etiam credentium fefellisset,ianquam ab illo sust E plus.Propterea patitur ea dici,quq contra se faciunt quo sua statuat:& illa sui demissione ad aliorum perditionem utitur. Paulus itaque initio non quidem admisit, sed contempsit nolens temere ad signa prosilire. Versi quum hoc faeie do perseueraret,nςgociumque ipsi facesseret tunc eum iussit egredi. yιαπηυκαλὶ enim inquit,paulus hoc est comotus & molestia affectus,obserato ore etiam vera dicenti,iussit daem nium ab ea eg edi: docens nos ut neque praetextu feredi patrocinium veri ti daemones suscipiamus, sed omnem fra dis viam illis p eludamus: & ad omnia quae illorum sunt,
Repente uero terraemotus factus est magnus, adeos ut cocuteretur fundameta caueris,ac protinus aperαtasiunt omnia ostia, cunctorumque uincula solutasunt.
Terraemotus factus est talltus,ut carceris custode expergefaceret : ostia vero aperta sunt, ut factum admiraretur 5c crederet. Neque enina naec ad ostentationem facta sunt,sed ad salutem. Haec autem non viderunt qui vincti erant,nam ita certe omnes fugissent.
Experrectus autem custos carceris, quum videret ianuas carceris apertas, evaginato gladio seipsium inisterfecturus erat, existimans aufugisse vinctos. Clamais nit autem Paulus uoce magna dices. Ne quid feceris ti
bi si mali,uniuersi enim hic fumus. Posti lato itas lu
203쪽
CAPUT XX in M. O Cap. mine accurrit, er tremefactus accidit Paulo cr Stu Λ
ad pedes, illiss foras productis ait. Domini quid me oportet facere quo saluussam At illi dixerunt: credr
is dominum Iesum cr saluus eris tu ac domus tua. Et loquuti fiunt ei uerbum domini, omnibusque qui erant in domo eius. Et assumptis ipsis ea noctis hora, abluit 'plagas: er baptizatus est ipse,omnesque domestici eius continuo.Et quum eos perduxiset in domum suam,apo posivit eis mensam, ac Letatus est, quod cum uniuersa tamilia credidisset Deo. Quumque dies ortus esset,inia Byerunt magistratus lictores qui dicerent: Dimitte horimines illos. Nuciauit autem custos carceris uerba haec Paulo:Μferunt magistratus ut dimittamini. Nuc uiatur egrest,ite in pace.
εκperrectus custas carceris. Hic est stephanαs cuius menti 'ς nit Paulus priore ad Corinthios epistola.
Paulus autem dixit ad eos: Caesos nos publice indiacta causa, quum fimus Romani, coniecerunt in carcerirem, Cr nunc occulte nos ehciunis Non profecto , sed veniant ipsi, ac nos educant. Nunciauerunt autem liα ectores magistratibus uerba haec. Timueruiitque audirito quod Romani essecnt, er uenientes deprecati fiunt
eos,eductosque rogabant,ut egrederentur ciuitatem. Egresι aute e carcere, introierunt ad Lγdiam,viffs
fratribus consolati sunt eos, ex profecti sunt.
caesos nos publice. Duplicem ostendit expostulationem, quum ait, Caesos ergo nos publice &c. quia & Romanos,&indicta causa & publice, Etenim dispensotorie humanas rationes frequenter comminiscitur, ne tanquam iudicio damnatus videretur esse dimissus, aut sicut is qui deliquisset, &ne res attribueretur beneficio ipsorum. sciens etiam quod oporteat principibus ac potestatibus esse subiectos, voca
204쪽
D bat seipsum Romanum. Fortassis enim Omnem terram ,etiam Iudaeam, Romanorum imperator obtinebat . Nam & ipsi pendebant tributa Caesari: non abiicientes principatum ac dominium Romanum, quemadmodum caeteri Iudaei seip- ses se dueentes,qui Deum solum proprium regem esse dicebant & non hominem: re tamen ipsa taquam tributarij lv .diti pendebant tributa: nomen quidem abnegantes, re au tem subiectit quos etiam vespasianus tanquam non subiectos expugnauit. c Ap VT NNU. Destiatione fia a Thessalonicie ob praedi-
eation m fugaque Pauli in Brroeam. I inde in Athenas.
Vumque iter fecissent per Ampbipolim cr
Apollonium, uenerunt Thessalonicam, ubi erat βnagoga Iudaeorum. Et iuxta cor ια
luetudinem siuam Paulus introiuit ad eos: er per tria sabbatha diserebat eis ex scripturis, adaaperiens,citatιsque testiitionijs comprobans oportuisa se pati Christum, Cr resurgere i mortuis, quodque his esset christus Iesus,quem ego insuit annuncio vobis.
Quoniam hi signis aduersabatur, calumniantes veluti se ductores essent ac prestigiatores: hic a scripturis persuadet ut sic nul l haberi posset suspipio.
Et quidam ex eis crediderunt, er adiuncti fiunt Paulo er Sila, ac religiosorum Graecorum multitudo magna, mulieresque primariae non paucae. Zelo a Mi commoti Iudaei increduli, alliumptis etiam quibusdam circus oraneis uiris malis, turbάque coacta concitaueαrunt ciuitatem, er urgentes domum Iasonis, quaer bant eos producere ad populum. Quumque non inueranissent eos trabebant Iasonem, er quosdam fratres a principes ciuitatis clamantes: 1 3 qui terrarum orbem conturbarunt, huc quoque uenerant, quos clanculo
excepit Iason, σ bi omnes contra decrςtu caesaris fo
205쪽
CAPUT XXV. το Car. xv ILciunt,regem alium dicentes esse Iesum. Concitauerunt Aautem turbam,ac magi stratus ciuitatis audientes eos. Et acceptasatisfactione ab Iasone, er iraeteris diruta serunt eos. Fratres uero confestim per noctem emiseri
runt Paulum simul, er Silam in Beroeam. Qui quum aduenident,profecti sunt infγnagogam Iudaeorum.
Religiosos Grecos vocat eos,qui quum ex Iudais essent, graece tamen loquebantur religioses autem,eo quod legein seruarent:aut proselytos Iudaeorum, qui ex Graecis erant.
Hi autem generosores erant inter eos, qui degerabant Theyalonicae, qui seermonem susceperunt cum o* amni animi promptitqdinescrutantes quotidie scriptum ras, an haec ita se haberent. Et multi quidem credideis ruat ex eis, Cr Grecae mulieres boliestae, utrique non pauci. Vt autem cognouerunt Thesalonicenses Illadaei, quod Cr Beroeae praedicatum esset i Paulo uerobum Dei, uenerunt etiam ibi commouentes turbas.
Hi autem generosiores erant. ἰυγε ἰςερα dicit volens signi sicare aequiores. Hi vero non tanquam increduli indagabant, siue scrutabantur scripturas, iam enim crediderant sed tanquam expertes traditionis veterum prophetarum, &propterea fide robustiores effecti sunt, quum scrutarentur scripturas, ac inuenirent veterum sermonibus consona esse opera dispensationis domini in carne.
Statimque tunc Paulum emiseruntfratres, ut iret uelut ad mare. Silas autem er Timotheus remanseri runt ibi. Qui uero prosequebantur Paulum, deduxearunt eum Athenas usque, cr accepto mandato ad Siriam, ac Timotheum, ut quam celerrime uenirent adsie
Dispensatione quadam fugit hie Apostolus non timore correptus, sed & praedicationem augere volens, de furorem eorum laborans extinguere. D Caput
206쪽
Cap. XVII. ACTORUM APOs Toto Ru MD c AP. NNVI. ,eρ- μυ qu super aram erat Athenis r is de docta pauli praedicatione ae ipsius pietate.
y Aulvi autem quum Athenis eos expecta et,
iritabatur stiritus 9uus in ipso, quum uidea
rei idolorum cultui deditam ciuitatem. Dia stulabat itaque in βnagoga cum Iudaeis erreligiosis, er in foro quotidie cum his quos nactui ei.
παρωIυνετο non hic iram dicit aut indignationem :longe E enim ab ira & indignatione est gratia. Quid ergo est παρω- vra is ἱύνετοὶ hoc est incitabatur,non ferebat, sed tabescebat: sicut etiam alibi ait: Facta est autem exacerbatio inter eos,&c.
Quidam autem Epicurei er Stoici philosophi conflictabantur cum eo, er quidam dicebant: Quid uult stermologus hic dicere alij vero: NIouorum daemoniorarum videtur annunciator esse, quod Iesum er resurrectionem annunciaret eis. Epicurei quidem casualiter & ex indivisibilibus omnia
componi arbitrabantur: Stoici vero corpus ac inflammatio- te dees nem. Quidam itaque de scientia superbientes, diuinu Pa se aliquid tum stolide irridebant dicentest Quidnam vult spermoto uidebatur gus iste Quoniam enim spermologus auicula parua est ac in no F vilis,neque ad cibum neque ad ullam apta voluptatem, quae fro exe- abiecta in triuiis semina solet colligere : iccirco viles homi-plari. nes sermoneque indignos Spermologos vocabant. Item n uorum daemoniorum doctorem eum esse dicebant, quoni am Iesum ac resurrectionem annunciabat. Siquidem Resurrectionem deum quempiam esse existimabant, ut qui etiam foeminas colere solet deos enim suos vocabant daemonia.
Et apprehensium eu duxersit ad Martiu pagu dicerates:Possumus nescire,quae sit ista noua quae a te refertur doctrina noua siquide ingeris aurib' nostris. Volumμs ergo scire quidnam uelint haec esse. Atheniensic
207쪽
autem omnes,quique istic uersabantur hostiles, ad nio Ahil aliud uacabant, nisi ut quippiam uel dicerent uel
Duxerunt ipsum ad Hartium pagum. Non ut aliquid discerent, sed ut ibi puniretur, ubi agebantur causae criminales. Martius autem pagus erat locus quidam sic dictus, quoniam ibi Mars ut ferunt)adulterij poenas dedit. πάγος vero excellus locus est:siquidem in colle quodam erat locus ille iudiacij. Vnde etiam apud nonnullos πάγαρχοι appellantur locorum ac oppidorum praesides.
Stans autem Paulus in medio Mariij pagi ait: Viri Athenieses per omnia fere seperstitiosiores vos uideo.
Praeteriens enim ac contemplans delubra uestra, repperi er aram in qua inscriptum erat: IGNOTO DEO. mem igitur ignorantes colitis, hunc ego ana
nuncio uobis., Nomine tripeαμ ονες ρους est sepstitiosiores usus est, pro Religiosiores. Est enim siue superstitiosus
qui daemonia veritus,omnia pro numinibus colit,&lapidem & lignum & spiritum. Duas vero causas reserunt cur apud Athenienses inscriptum fuerit arae, IGNOTO D E O. Siquidem aliqui dicunt, quod Athenienses Philippidem miserant ad Lacedaemonios de serendo auxilio, quum Persae exercitum ducerent in Graeciam. Quorum nuciis iuxta Parthenium montem Panis spectrum obuiam factum, Athenienses accusabat, quod se neglecto alios deos colerent: Sc auxilium promisit. Quum itaque victoria potiti essent, templum illi erexerunt aramq; aedificarunt.& tanqua obseruantes,ne vel idem sane,vel aliud simile ipsisaccideret,si quempiam ignotum sibi deum pr termitterent,aram illam erex runt inscribentes, i Guo To hvo, dicentes: Si quis ad huc alius a nobis ignoretur, in ei' honorem haec ara a nobis erecta esto,quo nobis propitius sit, licet,quum ignoretur,nocQlatur, Alij vero, aiunt, pestem quondam Athenis grassa-xam fuisse, adeoque illos exussisse ut neque sindones tenuise sim/s possent tolerare. Quum igitur colerent eos, qui apud
208쪽
D ipsos dii habebantur,nihil adiumenti senserunt. Intelligentes itaque quendam sortassis esse deum quem ipsi absque honore reliquissent,qui pestem immisisset, nouam extruxerutaram ac inscripserunt , IGNOTO DEO. Quumque ipsi lacrificassent, statim curati sunt. Hunc ergo Christum Iesum esse deum omnium dicit Paulus, quem se illis annunciare dicebat. Tota autem arae inscriptio haec est: ρέοiς ἀοπ- ας u ευρωπης λαὰ λυρίης θεῶ ἀγνας M4 I vω: hoc est, diis Asiae & Europae ac Lybiae,deo ignoto & peregrino.
Deus qui codidit mun dum,ac omnia quae in eo sunt, hic coeli er terrae quum sit dominus, non in manufactis templis habitat, nec manibus humanis colitur india E gens aliquo, quum ipsie det uitam er halitum per omαnia: fecitque ex uno sanguine omne genus bomium, ut iubabitaret super uniuersam faciem terrae.
Ne unum e vulgo deorum existimarent esse deum qui ab ipso praedicaretur, corrigendo iubiungit: Non in manufactiseemplis habitat. Habitat siquidem in templis,verum no in his, sed in anima humana . Neque enim in templo IeroQlymorum habitare dicitur,sed operaii. Neque manib' hominum apud Iudaeos colebatur, sed mente . quoniam nec illa ita expetebat,quasi egeret. Num,inquit, edam carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo Θ&c.
Praefiniens destinata tempora terminosque habiαF tationis eorum: ut quaererent deum si forte palpentrum Cr inueniant, quamuis non longe absit ab unoα quoque nostrum. Per ipsium enim uiuimus er movemur ac surum, sicut er quidam uestratium poetarum dae runt. Nam huius etiam progenies sumus. Quum ergo dei genins s vi, non debenis; existimare auro uel arα
gento seu lapidi arte sculpto, cr inuento hominis nuαmen esse simile.
Prinfiniem drβinrea tempora. Praefinivit,inquit,ut deu qu rerent: at non semper hoc destinauit,sed eonstitutis temporibus: ostendens quod nunc eum reppererant, ne quaesitum
209쪽
quidem. Quandoquidem enim non quaesitum inuenerunt, x demonstrat adeo manifesta elim fuisse, veluti si quid in me- 'dio situm contrectetur. Neque enim in hoc loco inueniebatur,sic ut non alibi, neque in hoc tempore erat, sic ut in alio non esset. Omni itaque tempore omnique loco potuissent euinuenire: ita namque disposuerat,vi neque loco ullo arceretur,neque tempore. Nam hoc ipsum sane illis maxime adiu mento erat, quod ubique esset aeus Omnique tempore perdura ret. Et hoc est quod ait. Atqui non longe abes ab unoquosnsrum. Nam prope omnes est ubicunque terrarum sint: adeoque prope est, ut absque eo nulli vita sit. In ipso enim suiuimus ita movemur ac fumus. Quemadmodum in corporali exemplo,sicut impossibile est ignorare aerem qui ubique diffunditur, nec longe ab unoquoque nostrum abest , quin po- alius in nobis est, ita sane de omnium conditorem deum ignorare non possumus. Ab ipse enim habemus, ut simus,ut operemur,ut non pereamus. Deinde etiam vaticinium illis inducit A rati poetae cuiusdam inter eos,qui apud ipsos fuerat, ad sui sermonis confirmationem: Nam huius etiam progenies fuemur, inquit. Et hic cuidem de ipse creatore illud assumit, quanquam de Ioue hoc dictum esse ferant i non dicens ipsum illi aptasse,sed quod proprie ad ipsum aptari possit. Etenim quaedam dicta etiam ad ipsum recte aptantur, quan quam id nesciant Graeci,sed ad alium illa retulerint: quemadmodii & illud est, Ignoto deo. 5 quaeda alia. Genus autedei nos esse dicit Paulus: no ut illi Misit,sed alio sensu hoc est familiares, proximos: ut si quis dicat doineficos aut vicinos. o
Tempora itaque ignorantiae quum hactenus dissια
inularit deus, nune annunciat omnibus hominibvi ut uis
bique resipiscant, eo quod statuit diem in quo iudicatu
rus est orbem terrarum in iustitia, per eum uirum quo decreuerat ide omnibus praestita quum excitarit illum a mortuis . Q pum audissent autem resurrectionem mortuorum, alij quidem irridebant, alij uero dixerunt: Audiemus te de hoc iterum. Sic Paulas exivit e medio eo inrum. Quidam autem uiri adhaerentes ei crediderunt.
210쪽
XVIII. ACTORUM APOSTOLOR v MD ne Damaris aliique cum eis.
Tempora itaque ignorantiae, o e. Non hoc dicit quὁd nemo de illis puniatur, sed quod nullus eorum qui resipiscere volunt. Non de mortuis hoc dicit, sed de his quibus nunc an- nunciat. Non repetit,inquit, vobis rationem de praeteritis ignorantiae vestrae annis. Non autem dixit, Contempsit aut Permisit, sed dissunulauit: hoc est supplicium non expetit, quum tamen digni sint supplicio. c APUT NN VII. D e Aquila o Priscilla ae corinthiorum incredulitate dei. bene. facito,quod P ulo reuelatum est Dcundum prouidentiam prae erga illos erat: in quo etiam agitur de crispo archisynagogo, qui eum aliis E quibusdam eredidit baptizatus est: quia seditione corinthi mota Paulus clam discessit. quum uenisset Ephesum ac disputasset, egressus est de Apolis uiro eloquente ac fideli.
N. Ost baee Paulus digressus Athenis uenit co
rinthum: er nactus quedam Iudaeum nomiam ne Aquilam Ponticum genere, qui nuper ueab Italia, O Prscillam uxorem eius:
eo quod praecepisset claudi' omnes I udaeos Roma d, cedere, accessu ad eos: er quia eiusde erat artilicij, manebat apud ipsos er operabatur. Erat aute ars illorutexere tabernacula. Distulabat uero per omne sabbaay ibum in βnagoga,siuadebatque Iudaeis er Graecis. Qua autem uenissent e Macedonia Silas er Timotheus coaartabatur stiritu Paulus testificans Iudaeis Iesum esse christum. Co tradicentibus aute ipsis ac blasthema ιοαquentibus, excuss uestimentis dixit ad eos: Sanguis vester super caput uestrum: mundus ego post hac ad getes vadam. Et migrans inde intrauit in domum cui αdam nomine Iusti colentis deum, cuius doni us erat coin
tigua βnagogae. Cristus uero archiβnagoguscredidit domino cum tota domo ua multis corinthiorum auo