장음표시 사용
291쪽
CAPUT V. ios Cap. o de resipiscentia ad salutem ac de non iudicando proximum. A
I quis in sermone non labitur, hic perfectus est μὰ, qui posit freno moderari totum
etiam corpus. E cce autem in ora equorum Urena immittimus ut pareani nobis, er toα tum corpus circumagimus. Ecce naues quoque quam
tantae sint, er a uentis scuis agantur, i minimo guribernacusso circvaguntur quocunque impetus dirigenutis vo luerit.
Quod ineuitabiliter nullus hominum vitam absque peccato transigat, ex linguae lubricitate confirmat. Ex eadem vero etiam demonstrat nulli perfectionem cotingere. Quis Benim est qui non errauerit per linguam suam ' Quod si quis su et linguae lubricitatem superauit, an no hic idoneus est qui totum corpus circvagat Nam is qui deuicit illud quod facillimum est ad lapsum, nequaqua superari poterit ab eo quod
longe tardius est. Ecce autem in ora equorum Z Hoc modo est literae ordinatio In ora equorii immittimus frena, nisi enim
ita coponatur, in intelligibilis est sermo videlicet si Graeca verba sumas eo ordine quo sita sunt Haec aut e co firmant id quod de lingua dictuin est, & maius etiam quidda aggreditur: nempe quod is qui redigit in suam potestatem id quod facile est ut componatur,etiam superabit id quod dissiculter tractari potest. Per hoc autem soluit obiectione. Verisimile Genim crat quod quispiam hoc subiungeret: Quis labor est
adeo paruum gubernare inebrum Zaut quod futurii est a minimo mcbro nocumentu Et haec ostendita freno & gubem naculo,& a scintilla quae minuta quidem sunt, sed magna efficiunt. A LI O MODO. Praeterea quoq; ostediat haec non oportere linguam temere mouere, sed ad meliora transferre : quemadmodum equi ferocitatem freno, & nauis impetum gubernaculo. Ita igitur & linguam ad id quod expedit recto sermone transferre debemus. Nam hoe significat quod ait, Ita & lingua, quod hoc modo debet lingua recto sermone circumagi , & non hoc facere quod facit: quum enim pusilla sit, magna facit, & magnum bustum nobis accendit, quandoquidem x ipsa ignis est. Et quaenam o ij sura
292쪽
Cap. III. IACOBI EPIs T. CATHOLICAE
LA. D sunt quae illa faciti ornat iniquitatem per callidam rhet
sitie mala rum eloqueullam : contaminat corpus, persuadens mulieri bus, ut sui accessum patiantur: caedes fraude Operatur:periuriis aliena carpit: & super omnia rotam gehennae inflammat thoc est incEuit S excitat in nos gehennam,veluti grasesari faciens aduersum nos ignem. Sed & ipsa inquit incendia Lucii tur a gehenna , quemadmodum manifestum est ex diuite, qui lingua cruciabatur. neque enim ob aliud lingua puniatur, quam ideo quod prompta fuerit ad delitias & nugas. Itaque si legatur Rotam gehennae, sie ut nonnulla habent
exemplaria,ita explicanda est sententia. Si vero habeat R tam natiuitatis, alem assequitur solutionem. Rotam natiuitatis dicit vitam nostram. Inflammans ergo rotam natiuit E iis contaminat vitam : dc quomodo dum temere ac petu. Hibuit lanter mouetur, unde t exasperatur vita nostra,sive tempus quide grae vitae nostrae. Hoc enim & Psalmographus coronam appella cum exem uti,dicens: Benedices coronae anni. Rota vero & coronamplar ta- eo conueniunt,quod utraq; circularis est& orbicularis. R ta autem dicitur vita tanquam inseipsam reuoluta. Quom v ται, po do autem contaminat vitam nostram ita mota sicut antea ditius tame ximus: propter quae & sordidata & plena suspiriis vita n legendum stra peragitur. Hoc modo igitur lingua recto sermone cir- opinor cumagatur. Etenim mundus est iniquitatis, veluti ad vilem ταχυνε - ac popularem turbam deuoluta & respiciens Nam mundus τψ, id hoc loco intelligitur multitudo. A ut mundus est,i i est orna- est acco mentum,siue ornans humanam naturam: per hanc enim c teratur. naunicamus inuicem nostras cogitationes: quadoquidem in F hae quoque significatione volunt nonnulli mundum accipere. Itaque dum fertur ad vilem turbam, iniuriam secit &nocet, ac totum corpus contaminat,& inflammat rotam natiuitatis,inflammaturque a gehenna. Nee tamen hane dissicile est dirigere ut recte moueatur, & eo modo quo velit isi qui gubernat. Nam si omnis natura ferarum & volucrum ae serpentium & marinorum domatur, & domita est a natura humana, utrum linguam,quod sit incoercibile malum, quod plena veneno mortifero, nullus hominum domare potest nequaquam ita esse dicerem. Si enim domari non potest, nee
unquam ad id quod melius est declinat, quomodo per eam benedicimus Deo & patri,& per eam maledicimus homini-
293쪽
bus: Ecce ad eius qui utitur voluntatem circumagitur λSed Λnon oportet fratres mei haec ita fieri. Si enim per ipsam benedicimus Deo,an no pudor est maledicere hominibus, qui ad Dei sit nititudinE coditi sunt an iustum est ut ex eode ore egrediatur benedictio & maledictio λnon oportet ita fieri.
Ita lingua pusillum membrum est,er magna iactat.
Et lingua ignis est, mundus iniquitatis. Sic lingua con
stituitur in membris nostris quae maculat totu corpus, ex inflammat rota nutivitatis crinflammatur a geheinna. Omnis enim natura Cr ferarum Cr uolucrum,sermpentiumque er marinorum domatur, ex domita si a natura humana: linguam autem nullus hominum domanare potest incoercibile malum, plena ueneno mortiα
fero. Per ipsam benedicimus Deo er patri, Cr per ipsam maledicimus hominibus, qui ad similitudinem Dei conditi sunt.
Ita o lingua. Tanquam diceretur: Ad eundem modum di lingua recte moueri debet, quς etsi pusillum sit membra. magna tamen operatur, bona videlicet & mala: non est auteadeo explicitus sermo, quoniam abbreuiati verbi discipulusis qui hoc scribit. Hundus iniquitatis. Mundum hoc loco' volunt quidam significare multitudinem, quemadmo- cdum etiam ubi dicitur' Mundus eum non cognouit, hoc est ,
popularis multitudo. Mundus igitur est & lingua id est multitudo iniquitatis,& quanta sit multitudo ibi dictii est quum praemisit i Quam magnam materi-m. Omnis Cnim n tura rinis νο- Quae sunt huius oblinionis, intelligere oportet iuxta ea quae prius dicta sunt. Quum enim prius dixisset ac osten' lauriba.disset per frenum de per gubernaculum quod ea quae pu -isu εsilla quidem iniit, magna efficiunt dum recte mouentur, is ora ac subiunxisset, quod pari modo Sc lingua debet circumagi. recto sermoner ostendit nunc subiectis exemplis, quod im- possibile non sit illi imperare r tanquam diceret: Sed dicet aliquis, quod lingua quanquam pusillum sit membrum, at tamen magna operatur, & bona & mala r neque obsequenso iij neque
294쪽
Cap. III. IACOBI EpIs Τ. CATHOLICAE
D neque tractabilis est a nobis ad ea quae volumus. Nihil hoc
agit ad responsionem. Nam si feras sua natura no dona est secas domat homo, famas quidem aspectu at longo magis faeuas ad tractandum, none multo magis proprium membrum tractare posset, ut sibi facile obteperaret Z Ideo etiam quod ait, Linguam autem nullus hominum domare potest, non est affirmative legendum,sed per dubitationem aut interrogationem,ut hoc modo dicatur: Si feras indomitas mausu iacit homo & tractabiles reddit, an ne suam linguam domare poterit Z Ita ergo legendum est hoc 3c intelligedum. Nam si assertiue diceretur, nequaquam in progressu recte vider tur uti exhortatione, quum ait,Non oportet fratres iarei hec ita fieri. Nam si impollibile esset ita adaptare,is qui ilia possi-x bilia admonet,no stabilem ac conueniente facit admoniti nem. Diceret aliquis: Attamen quod ait, Incoercibile mali 7. plena veneno mortifero,assertiue proferedum est: hic enim per augmetum ostedunt linguam esse int ractabilem, Verum ediuerio illud, Ex eodem ore procedit benedictio de maledictio, dubitatiue est legendum: est enim sermo ex hortantis auditores. Nam si iubemur omnes benedicere,siquide ma Iedici regnii Dei in hae reditate no consequentur, an no pudet eodem uti mebro ad ministerisi iniquitatis & bo op rationis ξNemo prudens eodem instrum ceto lutii moueret Munguentum. Orast Ne maledicas inimido. Nam oratio & mas ledictio,inagno diffident interstitio. Nisi remiseris ei qui te ... contristavit, neque remittetur tibi sed maledicedo teipsum '' e,pie, quum oras ut tibi remittatur debita, quemadmodum& tu remittis debitoribus tuis. Sed praestabis ut facili
ris consequentiae gratia totam particulam in medium proferamus ad debitum phrasis ordinem, nonnulla quae desunt addentes: erit autem in hunc modum: Ecce in ora equorum frena immittimus ut pareant nobis, & totum corpus eorum circumagimus: ecce quoque naues quum tanti sint,& a ventis sevis agatur, a minimo gubernaculo circumagutur quocunque impetus dirigentis voluerit. Ita ergo & lingua recto sermone circumagatur. Neque id difficile est. Omnis enim natura Sc ferarii & volucrum serpetiumq; & marinorum d matur & domita est a natura humana. Quod si h se ita sunt.
Iinouam nullus domare potest id nequaquam dici potest. o Ex eodem
295쪽
Ex eodem ore proeedit benedictio ervisedictio 'Non oportet fratres mei haec ita feri. Nunquid fons
ex eod foramine emittit dulcem Cr amaram aquamsNum potest fratres mei'us oleas gignere, aut uitis fictus sic nurus fons salsam ac dulce potest edere aqua. Quissapiens scientia praeditus inter uoss Ostendae ex bona conuersatione opera fia cum mansuetudine septientiae. Quod si aemulationem amaram habetis Creontentionem in corde uestro, nolite gloriari er meα dares esse aduersius ueritatem. Non est enim ista sapieαna e sevcmis destendens, sed terrena, animalis , diais Bbolica. Vbi enim aemulatio er contentio,ibi inconsta alia Cr omne opus prauum. Quae autem e supernis est sipientia,primum quidem casta est, deinde pacifica, mori desta,tractabilis, plena misericordia er fructibus boae inis, absis diiudicationesne mulatione. Fructus aute
iustitia in pace feminatur facientibus pacem.
Ε e eodem oro. quod huiusmodi sacrorum disciplinam accepit, nihil amarum emittatur,nihil ingratum. Quis Iliciis inter uos' Quum homines essent ambitiosi , & ob sapientiam huius mundi gloriarentur, ex contentione & aemulati ne rectorum praeceptorum praedicabant, aperte plebem cad seditione solicitantes,& praeterea inuidia tabescentes ac permiscentes humana diuinis, ut eorum .quar dicerentur nouitate attraherentur auditores : unde etiam prodierunt haereses . Expleto igitur sermone de linguae petulantia ac intemperantia, transit deinceps ad inuidiam , quae hominibus ex simili temeritate innascitur: &ait has doctrinas non esse constitutas ac firmas, quum neque ex diuina sint sapientia sed daemoniaca. Haec autem dixit bonum exhortans prς-ceptorem dicens ut ex mansuetudine suam ostendat sapientiam per bona opera. Quoniam autem nomen Σcli, id est Milationis,medium est & ex se indifferens ad bona Sc mala. Est enim zeIus siue aemulatio motus animi instigatus ad
296쪽
aliquid cum aliqua assimilatione eius ad quod est studium, vel adfectus in propterea subiunxit Amaram, ostendens ad
quid sit aemulatio. ερίεια vero est vituperabilis contentio de Pertinacia. Primu n quidem easta est. id est,pura Sc sine sorde, nulli rei carnali adhaerens. Absque diiudieatione. non discernens obseruationes ciborum & variarum lotionum . De his autem exacte disserit Paulus in epistola ad Colossenses.
Vnde bella ac lites inter uois nonne binc,nempe ex uoluptatibus uestris quae militant in membris uestris. concupisicitis Cr non habetis:occiditis er aemulamini, nec potestis adipisci, pugnatis ac bellatis, er non acincipitis id propter quod postulatis. Petitis ex non acincipitis eo quod male petatis, ut in uoluptatibus uestris insumatis. Adulteri eradulterae nescitis quod amicitia mundi inimicitia est erga deum Quicuns ergo uolueαrit esse amicus mundi, inimicus dei constituitur.
Ostendit quod licet praeceptoris sermone essingant, i ii tamen carnales sunt, de indignissima patrant, voluptates sibiipsis accersentes: hi quidem mensam delieatiorem quod& Paulus ipsos arguendo dicit: Nam qui tales sunt,inquit, domino non seruiunt, sed suo ventri alij vero possessionem
pretiosorum agrorum , aut domorum concupiscentes t alij rursum familiam assumere, aut domum domui coniungere:
alius autem aliud quippiam,in quibus malignus ille imponit ipsis, conando illorum deprςdari animas. Concupiscitis υnon babetis, Oe. Per δ αμ & ge Np,id est, positionem & ablationem procedit: quum thesis assumitur propter absilrditatem, absiarditas autem propterea quod incitamenta voluptatis postea eonspiciantur latere in thesi Nam & eoncupis scentia in persectione voluptatum finitur,& c d es ac aemulatio, pugnaque similiter ac bellum non sunt bona: ideo neque illa eonsequuntur quoru caussa haec affectant. Animaduertendum est autem hoc loco quod eaedem & bellum dicit non corporaliat hoc enim graue esset etiam de latronib eo. gitare: multo ergo minus de his qui aliquantum fideles erat, de ad dominum accedebant. Sed ut mihi videtur, occidere
297쪽
ios Cap. IMI.dicuntur illi qui temerariis his conatibus suam occidunt a- Λnimam,propter quod etiam bellum ipsis est aduersus pietatem. Et quemadmodum in progressu adulteros vocat oc adulteras,non quod omnino tales sint,sed quod diuina recte instituta praecepta constuprent, declinando ad alia illegitima. Neque enim toleraret quispiam scortatorem praeceptorem, etiam si magis quam porci coeno inuolutus esset . ita e go caedes ac bella dicit non corporalia, sed animam concernentia. Petitis non accipitis. Quemadmodum Pharisaeus de quo in euagelio secundum Lucammam quanto plura re- Luciis censebat sua bona opera, tanto magis diuinas obturabat aures ,& inanis amplitudo verborum circa labia defluebat, dc in spumam dis luebatur in modum aestuantis fluctus. Sed dicet aliquis: Si domini Iesu praeceptoris qui mentiri nequit B vera est promimo qua ait : Omnis qui petit accipit, quomo- Naia do haec nune dicit praesens Apostolus t Sed dicimus quod is Lucili qui debita via dc ordine ad petendum procedit, habet etiam integram promissionem,in nullo frustratus his que petu tur. Si vero procedes extra scopum traditae petitionis petere vis debitur,non petens sicut oportet,ne petit quidem, ideo non accipiet. Quς madmodum enim verbi gratia , si praeceptorgrammaticus promittat se docturum omne ad se accedentegrammaticam,ille autem qui discere cupit indebite accedat, nec seipsum dirigat ad eorum qu promissa sunt receptione, deinde similis suae absurditati euadat, num quispiam pree
plorem merito accusauerit mendaci; Z talis certe non pru- edenter faceret : Neque enim is oui disciplinam accepturus erat, accessit sicut praeceptor exhortabatur. Diceret autem
aliquis: Et quomodo, aut quid petere oportet Z Ipsu audi qui promissionem secit Petste regnum dei δc iustitiam eius. Manifestum ergo quod is qui ita petit 8c potissimum de talib':
neque aliis frustrabitur,que accipiens no cadet extra ea quς sunt suae salutis. Qui vero nociva ac damnosa petit, hunc nohabebit ea tribuetem a quo omnis donatio bona. Sed etiam diuinam petens notitiam, aut spirituale aliquod donum ad voluptates petens, non accipiet: male enim petit, di malia est ad sui perditionem : porro deus nequaquam tribuit mala. Adulteri & adulterae. Ne i is quia amicitia nundi. Quoniapaucis reprehenderat in superioribus quosdam falso sapien-
298쪽
D tes,qui diuinam constuprarent scripturam,& peruerso ordine ipsa uterentur ad suam voluntatem, ut hinc patrocinium haberent suae voluptuosae vitae : hoc autem ex nullo alio oritur quam ex arrogatia fastuque superbiae, propterea quo que nunc grauius procedit & probrosis utitur verbis, a sua leuitate maxime alienis, vocans tales adulteros & adulteras,& arguendo pudefaciens, ac talibus propemodum utens accusationibus a Dic mihi vane: Sapientem teipsum exhibere visi & unde vobis quod cum contentione & bello continue . vivatis semperque affixi sitis praetentibus, ac praesentis vitae iucunditatem certo ac immoto animo prosequamini Z id non
est sapientium,sed vulgarium virorum:& qui ad mundi amicitiam declinarunt,& vos ostendit adulteros qui reeondita 8 & diuinae ac honestae pulchritudini vulgarem & propha nam turpemque praeseratis, & inimicitiam erga deum ger tis ob assectum ad praesentia. An nescitis quod mundi amicitia alienat a diuina amicitia aut dei reddit inimicos 3 mundum hoc loco nominansomnem materialem crassamque vi tam , tanquam matrem corruptionis . cuius is qui particeps
esse conatur, dei inimicus efficitur Nam propter studium circa inutilia, negligenter ae fastidiose se habet ad diuina, quod circa in los illos nobis contingit quos odio habemus nostridue sunt inimici. Quum itaque duo sint circa quae student homines, nempe deus ac mundus, & circa utrunque horum versentur duo, amicitia & odium e circa utrumuis
horum studiosi esse deprehendamur, alterum penitus negliς gere videmur. Studium autem parit amicitiam, negligentia vero odium. Qui ergo diuinis adhaeret, dei amicus est. dc dicitur: Qui vero deum negligit, & his quae mundi sunt tenaciter adhaerere deprehenditur, hic inter eos reputetur qui maxime sunt dei inimici. Quoniam vero haec & omne huiusmodi malum ex fastu & superbia falso sapientium praeceptorum ortum habuisse ostensium est, altero rursum argumento usus est, ipsos a talium ebrietate resipiscere volens dea crapula liberare,& ait:
An putatis quod inaniter scriptura dicat ad inutis dium s Concupiscit stiritus qui habit i in vobis: maiorem aciem dat gratiams
299쪽
CAPUT V. tio Cap. IIII. Tale quippiam per haec sign ificat, per defectum utens fer Amone,& rurium per usum abbreuiati verbi. Ait ergo i Ego quidem propriis verbis reprehendi vos circa rectum dc i reprehensibilem usum sapietiar vestrae, ne ex arrogantia abutentes ipsa, adulteretis ac dolose tractetis doctrinae sermonem. Quod si & ascriptura hoc expetitis, audite: Nam haec I .Pet. dieit: Dominus superbis resistit. Itaque non absurde diceba, procedentem ex superbia contemptum diuinorum dogmatum & magnum erga mundum studium, inimicitiam ad deum constituere. Si enim superbis resistit, inimicis autem re sistere solemus, utique etiam superbi inter inimicos conni merari debent. Non enim inaniter, aut vane, vel ad inuidiam scriptura dissicilia nobis & vires nostras excedentia precepta publicat, sed quod concupiscat siue expetat sua ex- Bhortatione inhabitantem in nobis gratiam . quam ubi per spiritualem modestiam inuenerit operantem in nobis, mai rem dat gratiam. Itaque si scripturae obtemperatis, humiles vos reddite &.abiectos coram domino, de inuenietis gratiam per exaltationem illius. υπερπφανία autem vitium est
penitus instans, quam elationem dicimus : & dissere ab a rogantia quae Oi te dicitur, quoniam illa de his quae habet extollitur: haec autem de his quae nullo modo sibi contingunt. Opposita vero ex diametro humilitas, siue animi modestia magnum bonum est. Et quoniam utrunque voluntarie nobis contingit, quisquis per arrogantiam seipsum cxaltat, prieter hoc quod a domino condemnatus est, insuper etiam ab ipso humiliatur: exaltato per occasionem illo qui seipsum ex animi modestia deiecerat: utpote ea dues certa- cminibus spiritualem sublimitatein conciliantibus illi qui in
his sese exercuit. An putatis quod inanitor scribtura dicat, aut ad
inuidiam 3 nihil horum, sed concupiscit siue expetit gratiam in vobis per suam exhortationem inhabitantem . Est autem simile per reticentiam responsionis, sicut illud in Iob t Putas me alio fino tibi respondisse quam ut iustus apparcas
Etenim hoc loco responsio, Non, expressa non est. Con u-
pisi spiritur. Spiritum dicit bonum propositum , quemadmodum etiam Dauid dicit, Spiritu principali hoe est domita psi s*ni voluntate qua immittit afflictiones:& spiritum rectum dieit voluntatem rectam.
300쪽
cap. IIII. IACOBI EPIs T. CATHOLICAE
D subditi ergo estote deo. Resistite diabolo σμα
siet i uobis. Appropinquate deo, er appropinqua bit vobis. Emundate manus peccatores, er purip te eorda duplices animo. Affligimini er lugete ac plo.
rate. Risius uester in luctum conuertatur, er gaudium in moerorem. Deliciamini coram domino er exultabituos. Ne detrabatis uobis inuicemfratres. Qui detruabit fratri, quique iudicatfratrem suum, detrabis legier iudicat legem. Quodsi iudicas legem,non es obserr nator Iegis , sed iudex. Vnus est legiflator qui potest saluare er perdere. Tu quis es qui alium iudicasspurificate corda duplices animo.Duplices animo vocat & hoc loco & in superioribus eos quino uno certo modo vivere volunt,sed aguntur ac feruntur in nequitia hominum. Neque enim uno modo habitant in domo sub domino. Quod autED .u anima etiam vita dicatur, susticienter nos in Iob docebit illud, Pellem pro pelle & omnia quaecunque habet homo dabit pro anima sua. Ne detrahatis uobis inuicem. Novit fastum ae superbia oriri ex contemptu & detractione aduersus masuetos,quae impellit eos qui ipsa utuntur ad plenum horum contemptum. Ab hoe igitur ipsos abducens , per ea quae bicsubiiciuntur vult eos reddere modestos, dicens: Detrahit tragi 9 iudicat legem: hoc est condemnat, despicit. Nam qui F condemnat, ex contemptu id facit. Quam autem legem 3 Priditati. 7. mum quidem eam quae praecipit: Ne iudicetis ut non iudi- Val.ioo. cemini. Praeterea eam quae in Psalmis est i Detrahentem cliproximo suo hunc persequebar. Et quod hoc ex contemptu fiat subiungit: Quod si legem iudicas siue condemnas, non es obseruator legis. Quem en m comemnit quispiam , qu modo feret ut deinceps sub eius vivat imperio No ergo in
quit contemna .& tanquam contrarium legi satorem te ha
beas.Nem enim tibi licci duum solus unus sit legi sator de qui potest suae legis transgressores saluare ac perdere. Nam ' hoc legis est ac legissatoris, suos trasgre res supplicio obnoxios reddere, non tuum est qui ad haee nihil aliud quam nugari potes. Praeterea in temetipsum incurris ac tibi coir