Enarrationes vetustissimorum theologorum, in Acta quidem Apostolorum & in omnes D. Pauli ac catholicas epistolas ab Oecumenio in Apocalypsim uerò, ab Aretha ... magna cura collectae. Iohanne Hentenio interprete

발행: 1545년

분량: 651페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

381쪽

CAPUT 1. ista Cap. Ldiuimus, ita & consortes patris ac fisu ipsius Iesu Christi. AHoc autem nacti,gaudio repleamur tanquam deo miti. Aut quia dum vos nobiscum estis participes, plenissimum habemus gaudium nostrum, quod in receptione mercedis gaudens seminator constituet messoribus, gaudentibus &his quod suis fruantur laboribus. His dictis rursum sermo nem resumit, explanans quae sit annuntiatio quam audiuit:& ait hanc esse,quod deus lux est,& tenebrae in eo no suntι Ioba,nt.

Et ubi audiuit Z Ab ipse Christo, qui dicebat: Ego sum lux o. iri

mundi. &: Lux in mundum veni. Lux ergo est, & tenebrae in eo non sunt. Lux autem spiritualis agitans ianimae nostrae

oculos ad sui susceptione &ab his omnibus materialibus

auertes,acque ad solum sui desiderium amatorio assectu ur- gens. Tenebras aute,vel ignorantiam dicit, vel peccatum. In deo naque nec ignorantia conspicitur nec peccatum. h cenim circa materialia & constitutionem quae apud nos est, B reperiuntur. Quod si alibi ductum est, Posiae sunt tenebrae W2l.i . Iatibulum ipsius: dixit tamen Positae sunt, non autem Sunt tenebrae,sicut dixit Lux est. Aliud enim est quod ponitur ab eo qui ponit. Hic ergo tenebrae ignorantiam significant, quae in x est qu6d 'deus comprehendi nequeat: porro hoc nostrum est, non dei. Ponitur enim aliquid eorum quae non conueniunt alicui, nec ipsius gratia. sed alicuius quod eum concerni Quod autem & tenebras appellet peccatum, manifestum est ex his quae, ab eodem dicta sunt in Euangelio. id enim ibi dicit 3 fit lux in tenebris lucet. & te- Iohan. r. nebrae ipsa, n non comprehenderunt: tenebras dicens peccatis. obniniam nostram substantiam, in qua factus, siue qua assumpta non contraxit ab ipsa inquinationes et quO- Cuiam peccaxum non fecit & caetera. Quandoquidem igi- Ies.s . turnos ad dei con ritum assumimur qui lux est, porro in huiusmodi luce subsistere nequeunt tenebrae, Vt demon stratum est, neque nos qui lucis participes sumus , tene bras posthac in nobisipsis suscipiam iis, ne mendacij pCenas luamus , & una cum mendacio a lucis societate abstrahamur. Itaque societatem habentes mutuam nempe & internos & inter lucem ) captu dissiciles nos reddimus peccato. sed quo modo id nobis continget , inquit, qui prius in multis offendimus peccatis 3 nemo siquidem verax, dc

382쪽

D qui vero dicendo assueuit, dicere audebit quod absque peccato sit. Siquis igitur hoc timore circuiusus sit & occupatus. bono sit animo inquit, nam sanguine fili j eius Iesu Christi

nobis effuso purificatus est, contracta cum ipso societate. Animaduerte igitur quod propter summam unionem,filium patris etiam vocet assumptam ex nobis naturam , cuius proculdubio assumptae naturae Tanguis omnino est, & non dei. Quomodo ergo an non delirus & impius est Nestorius, qui filii carnem separans,matrem ipsius non patitur θεοτικοὶ , id est, dei matrem appellari. Queds in luce ambulamus. sicut ipse est. Sciendum quod totius sententiae intellectus est eversio blasphemiae Iudaeorum : ipsi namque dixerunt de Christotrobra. 9. Nos scimus quod peccator sit. Ait ergo: Si lucis opera faci-E mus , consortes eius sumus, si autem non facimus, alieni 762. 3. ab ipso sumus. Quomodo ergo an non verax est,inquit, nec peccatum ullum fecit, quanquam inter peccatores a no- Iobam '. bis reputatus est. Si ergo nos qui diximus, Sanguis eius super nos & super filios nostros, impudenter dixerimus quod non peccauimus, nosipsos fallimus siue decipimus, quasi non sit peccatum crucifixisse Christum.est enim,& maximum : ideo non dixit Mentimur , sed Nosipsos fallimus,&veritas in nobis non est, quia error extra veritate est. Si vero peccatum agnoscamus de confiteamur, remittet nobis. Comunicando autem in sermone cum aliis, austeritatem reprehensionis plurimum mitigauit, dicens : Si dixerimus.

Si dixerimus,Peccatum non habemus, nos Dosset limus, Cr ueritas in nobis non est. Si confiteamur pec*η cata nostra delis est er iustus,ut remittat nobis peccata nostra, er emundet nos ab omni iniquitate. Si diαxerimus quod non peccauimus, meducem facimus eum, er sermo eius non est in nobis.

Si confiteamur peccata. Repetit sermonem , abundantius eo utens,n frequentia productae redargutionis, & ipsos peccati magnitudine coerceat,& ad cose Monem invitet. Qua tum autem bonuina confessione oriatur, significauit qui di- 366 3, xit: Dic tu primum peccata tua. ut iustificeris. Hoc autem

inorit etiam fuit praeceptori huius dilecti discipuli, ut eadem

383쪽

CΑΡ. i. iii

geri nequetius repeteret,inoderatius primum, deindc Per- Afectius, volens efficaciorem diciorum efficere cognitionem, ac studens ipsorum habitum auditoribus inserere. Fides ures dixit deum. hoc est veracem. ταςος namque,id est hde- Iis,dicitur non solum de eo cui aliquid concreditum est, verumetiam de eo qui in veritate cofirmatus cst, qui ex suo veraci more habet alios quoque huius participes esticere. Fidelis itaque dicitur hoc modo deus : iustus vero ut qui ad se accedentes non repcllat,qualiacuque fuerint in quibus peccauerunt. Remittit igitur in dubie peccata his qui per poenitentia ad sanctu baptisma accurrerint,siue in ipsiun deliquerint,siue in alium. Si ergo confitemur,inquit,conuenientem etiam veniam assequemur. Si vero impudenter dicimus nos a non peccasse, duplex operabimur malum, & nosiplos ostendentes mendaces, & deum qui excedit omnem vcritatem demendacio calumniantes. Ipse enim ait per prophziam: Rςd- UM.1ν diderunt mihi mala pro bonis. Ruisumquc per temetipium; Iohamis. Si male loquutus sum, testificare de malo: sin bene, cur me .caedis 3 od si his ita se habentibus adhuc dicimus nos non peccasse,ipsius verba negamus,que spiritus δc vita sunt. Ver- Iobam c. ba enim quae ego loquor,iu quit, spiritus & vita 1unt: nec iam habemus ipsius sermonem in nobis immanentem : quo quid frauius eue poterit

Filioli mei, haec scribo uobis ut non peccetis. Et si e A Ra r.

quis pecca uerit, aduocatum habemus apud patrem I ς

sum christum iustum. Et ipsies propitiatio pro pec

catis nostris: non pro nostris autem tantum Jed etiam pro totius mundi. Et per hoc cognoscimus quod eum inouerimus , ct praecepta illius obseruamus. Qui distit, Novi eum, Cr praecepta eius non seruat, mendax est, Cr in eo v eritas non est. Qui autem seruat sermonem '

eius, vere in hoc charito dei perfectu est. Per hoc sci mus quod in lipso fumus. Qui dicit se in eo manere, de bet cui ille ambulauit ex ipse ambulare.

Naturae nostre instabilitatem de procla uitate ad peccatusti iciens,quodq; se familiare nobis iit,ut ad deteriora laba

384쪽

Cap. II. I. IOHAN. EPIST. CATHOLICAE

D mur, quumque insidietur praeterea nostrae saluti inuidiosus daemon, necesse esse eos qui deo iam familiares effecti sunt peccare,nisi caute vivant: haec subiungit, quod si etiam postremissionem labamur, ne de nobisipsis desperemus. Couersinaque rursum salutem consequemur per mediatotem dominum Iesum Christum. Ipse enim interpellans pro nobis p trem, placabit eum pro peccatis nostris: nec tantum pro nostris,sed etiam pro totius mundi Hoc autem dixit: aut quod ad Iudaeos scriberet, utque non pro solis illis profuturam resipiscentiam concluderet, sed hanc ad gentes quoque exte-deret: aut quod non illis diutaxat fieret promissio qui illo tepore foret, verumetiam ad omnes qui postmodum futuri es-E sent. A duocatum vero dicit eum,qui patrem pro nobis pre- Ioban. s. catur siue flectit. Humano aute modo & dispensatione quadam haec dicta sunt: queadmodum & illud: Filius nihil po-

.i test facere a seipso, Haec enim dicit, ne deo aduersari videa- Hatib. 9. tur. Nam quod etiam filius haberet potestatem remittendi Iob D2o. peccata ostenderat in paralytico, sed& discipulis dando ut peccata remitterent, ostendit quod sua potestate hoc tribueret. Verum ut diximus aut dispensatorie hoc dicit nune Apostolux, aut ostendens eandem fili j cum patre naturam eandemque potentiam,& quod quicquid faceret una trium sanctarum personarum , commune ellet dc reliquis. Et per hoe , - . . cognoscimur. Quum in superioribus dixisset eos, qui in dominum crediderunt societatem habere ad ipsum, ea nunc proponit quae societatem erga illum confirmant , & ait: Et per hoc cognoscimus quod eum nouerimus. Solet hic diui-F nus vir similibus dictionibus eodem modo frequenter uti:

rin η- - quemadmodum etiam dum ait: In mundo erat,& mundus per ipsum factus est,& mundus eum non cognouit. Ita ergo& nunc utitur verbo Cognoscere. Quod eum nouerimur. hoc est quid una cum eo commixti simu ex hoc cognosciamus , si praecepta 1llius obseruamus. Duo significat verbum γιγώσκω v. i. cognoscere, potissimum apud sacram scriptura,

Ual 139 'puta scire aliquid quemadmodii ubi dicitur. Cognoui quod faciet dominii; iudicium pauperint preterea significat omnimodam coniunctionem & confirmationem erga aliquem, V LD quae cognitio appellatur sicut quum dicitur , Nouit d cor. 13, minus vias iunocentum,& sicut ait Paulus, ut cognoscamus deum

385쪽

CAPUT II. .

deum veluti etiam ab eo cogniti sumus. similiter autem & Αde contrario puta ignorantia dicendum est, quod dupliciter Gaa. 'intelligatur. Quemadmodum enim externis quoque scriptoribus videtur, una est contrariorum scientia. Iuxta hoc ergo Cognoscere hoc loco duobus modis acceptum est. Sia quide quum ait, Per hoc cognoscimus,pro scire sumitur. qua autem dicitur Quod eum nouerimus, hoc est quod firmiter cum eo coniuncti simus. Qui enim consortium habet cum aliquo,etiam comixtus ac coniunctus est illi in eo quod participata propterea etiam subiungit, Si praecepta eius ob - 2.rimo seruamus. Ex hoc etiam solueretur illud, Nouit dominus qui 2.c H. sunt sui,& illud: Eum qui non nouerat peccatum, pio nobis peccatum fecit: & si quid aliud apud diuinam scripturam de cognitione vel ignorantia tractatur. Deinde a cotrario idem neonfirmat ,abunaantiori utens probatione, & ait: Qui dicit, Novi eum, siue societatem habeo cum ipse,& praecepta eius non obseruat, mendax est. Quomodo enim fieri potest veidem coniunctus & adhaerens sit, & non adhaerens Certe seruare praecepta, adhaesionem designat, non obseruare autem, nequaquam esse familiarem : Itaque qui nouit deum, etiam ab eo cognitus est,siue consors factus est cum deo, α deo colligatus: & in hoc dilectio dei conspicitur, perquam dilectionem habebit perfectionem quae est in Deo, & huius iudicium faciet familiaritatem suam erga deum. Per opera namque exhibetur persecta dilectio. Verum quia contingit recta & exacta tradere aliquem praecepta , quum tamen

ipse segnius sit affectust quod longe est a deo: propterea di- ceit, quod is qui in deo moratur, debet ipse secundum illum,

siae quoque vitae itinera dirigere. c A P V T r r. De dilectione sine qua manet impietas: in quo etiam agit de realia lueta cui isque aetatem, de aversane ab

amore mundi.

Ratres non praeceptum nouum scribo uoabis, sed praeceptum uetus quod habuistis ab initio .Praeceptum uetus est siemo quem GAEM distis ab initio. Rursum praeceptum nouura

scribo uobis quod uerum est in ipso, idem uerum est en

u in vobis

386쪽

cii p. II, 1. Io H AN. EPIs T. CATHOLIc AgP in uobis: quia tenebrae praetereunt , ' uera lux iani

lucet. Qui dicit 'e in luce esse, er fratrem suum odit,ut tenebris est usique adhuc. QMi diligit fratremsuum , in

luce manet, et olfendiculum in eo non est. Qui autem odit fratrem Auum, in tenebris est ,σ in tenebris amabulat, er nescit quo eat, quia tenebrα obcaecauerunt

oculos eius.

Circa dilectionem erga proximum deinceps versatur, &ait quod colunctio erga deum siue dilectio, cognoscitur primum ex dilectione erga proximum. Neque enim fieri po-I: test, ut is qui a dei cognitione illuminatus est, ct eius dile ictione repletus , tenebras habeat ex odio aduersus fratrem suum. Siquidem lux ac tenebrae ad idem & secundum idem conuenire non possunt.Itaque qui a dilectione circa deu ilia luminatus est,ad fratris dilectionem accenditur, & deum habens habet & lucem erga fratrem. Qui autem dicit se deum diligere & fratrem suum odit, in continuis est tenebris,sem per caecutiens intellectualibus oculis,ut qui lucem perdide

rit quae erat a coniunctione,& erga deum S erga fratre:ne que nouit quomodo deinceps ea utatur. Quoniam aute epistola haec generalis erat,& communiter ad omnes & Iudeos

εc Graecos dirigebatur: ad ludaeos quidem sermonem dirigit, quum ait, Non praeceptum nouum scribo vobis,sed veta. F tus, de dilectione loquens. Siquidem in tabulis Mosi scriptu cu F. erat. Diliges post deum etiam proximii tuum sicut teipsum. Ad Graecos vero dicat quispiam quidnam de veteri precepto scriptum est,quum hoc nusquam reperiatur 3 Dicim' ergo, quod his quoque lex scripta erat de dilectione erga proximos. Vbi & quomodo λ nempe scripta in tabula cordis per

naturalem intelligentiam. Et quod seminatae in nobis naturales intelligentiae dicantur lex, Paulus idoneus est ad con-Rorem p. sicinandum sermonem, qui ita dicit: Video aliam Iegem repugnantem legi mentis meae quae est in me. Legem ergo siue praeceptum vetus etiam Graeci acceperant, scribente Iegem natura, ut benigni essent erga uniuersos propinquos, &sui inuicem amates,quatenux homo sociale animal est: quod

sne dilectione fieri non posset. Sed & multos homines morti se

387쪽

ri se exposuisse unum pro alio,veteres scribunt historie. Ma- Λioris signu dilectionis saluator noster tradit, quum ait, Ma- Iobaruis iorem hac diloctionem nemo habet, quam ut animam suam Ponat quis pro amicis tuis. Ita pr cepto de proximi dilectio-ileiam olim& Iudaeis & Graecis posito, dicit: Praeter vetus praeceptu quod audistis de proximi dilectione, adhuc etiam nouum praeceptum scribo vobis: quod veritatem habet di iam qui vos familiares deo effecit, & in vobis qui participastis cum ipso. Nam quia ipse dicit, Ego lux in mundu veni,& lux Iobavit vera iuxta eius sermone iam lucet, porro in luce no possunt sabsistere tenebrae: spledeat posthac vera lux dilectionis,aλfectu non simulato erga fratre, dc praetereant odii tenebrae, hoc est discedant, d1spereatit. Nam hoc significat Praeterire

etiam apud beatum Paulum ubi dicit, Praeterit enim figu- s.cor. xa mundii huius. Α o modo circa illud: Praeceptum no- Buum scribo vobis. Praeceptum hoc nouu est . quatenus Mosi praeceptum non uniuersale fuit, sed distinctum iuxta eos qui eiusde erat cognationis aut tribus,exhortas ad diligedos solos amicos nimicos vero odio habedos, quum dicit: Dili Fes Levi. ima micii tuli,& odio habebis inimicii tuli. Praeceptu autem domini,eiusque Apostolorii noua ad modia coplectitur, praecipiedo: Diligite 1imicos vestros, dc benefacite his qui oderutvos,naturali subsisteti hqredo,& no illi naturali affectui qui in hominib'prauis artib' deditis ex mali ia in hiret. Qui aiu-erim odit fratre fusi. Huiusmodi quippia dicit his verbis: Qiii dicit se esse Christi,& fratre seu odit,metit & no est Christi. si enim Chris ' illii ita dilexit . ut 3d anima sua P eo poneret, Gquomodo is qui se dicit en Christi, odit fratre suit pro quo Christus mortuus est Autetia hoc modo: Qui dicit se esse dei,&odit fratre suu qui est Christus, ipsenaq, dicit, Nuntiabo nome tuli fratrib' meis hie no est dei, sed diaboli. Nisi dei esset,diligeret utiq; fratrem suu ,&ita etiam Christum.

Scribo uobis filioli, quoniam remissasunt uobis peς

ecta propter nomen eius. Scribo uobis patres, quo

niam cognouistis eum qui ab initio est. Scribo uobis Holsentes, quoniam uicistis malignum. Scribo uobis

pueruli, quona cognoAistis patrem. Scripsi uobis po

xij tres, psaliu

388쪽

Cap. II. I. IOHAN. EPIST. CATHOLICAED tres quoniam cognouistis eum sui ab initio est. Scripsi

vobis adolescentes, quoniam fortes estis, ex uerbuindeι manet in uobis, σ uicistis malignum.

Oniam dixerat Praeceptum nouum scribo vobis,significat etiam dispositionem illorum qui literas essent accepi ri: id autem designat per progressum,ac promotionem iuxta corporale augment*m. Noverat enim quod non inaequali honore sermonem essent omnes suscepturi, neque aequali

animo ac studio: sed hi quide veluti pueruli magis per ino dum instructionis: quibus tamen spondet peccatorum remissionem per fidem in Christum. Alij vero , sicut qui proin uerunt in virum perfectum aetatis plenitudinis Christi, ME ita ut alios quoque possint efficere filios: quibus etiam testi- scatur , quod cognitionem habeant 1llius qui ab initio est. Quis est autem 1s qui ab initio est nisi deus verbia, quod erat in principio apud deum Z Porro alij quasi adolescentes sunt,

quibus tanquam iuueniliter ac robuste se gerentibus aduer- his affectus& afflictiones contumeliar, attestatur quod accepturi sint palmam victoriae. Deinde alio modo aggredie-do idem repetit, ad mensuram spiritualis aetatis adaptas do ctrinae sermonem. Quoniam igitur noui,inquit,vos ita exce- pturos vario modo quae a me scripta sunt, necesse est & medimetiri doctrinam iuxta dispositione vestrae aetatis, & cum his sane tanquam cum pueris disserere , qui patrem cognor uerunt,dico sane deum: cum illis autem veluti cum patrib qui amplius aliquid habent quam pueri in cognitione quod

non solum ut patrem cognouerint,verumetiam laquam eum

qui initio careat,& cuius initium nemo possit enarrare : erat enim in principio. His sane aequum est & perfectiores apponere sermones: istos vero tanquam robustos adolescentes &ad luctam ac certamina idoneos inungere quib' etiam dum victoriae claritatem dicit cotingere,ostendit fortibus ac militaribus opus esse sermonibus. Ita ergo iuxta aetates spiritus attemperato suo sermone: dum hi quidem ita amicerentur ad ipsius sermones , alij vero tales accederent ad fidem , ut v riis modis instrui deberent iuxta sui qualitatem, subiungit postea exhortationis sermonem,& ait: Ne diligatis mundum. Haec tanquam pueris dicit. Semper enim affecti sunt pue-- ruti

389쪽

CAPUT II.

Oli ad apparentem voluptatem.Deinde caussam dicens, cur non debeat quis mit dum diligere, dc ea quae in mundo sunt, confirmat deinceps doctrinam patribus ac adolescentibus traditam: perfectiori namque habitu his subuenitur. Et ne existimes quod suo sermone per mudum significauerit aggregatum ex coelo & terra, subiungit quis sit mundus, de quae sint ea quae in mundo sunt. Et mundum quidem dicit vilem turbam,quae nec patris habet in se dilectionem. Quς- nam autem sunt illa quae in mundo sunt Z Quae car iis con cupiscentia perficiuntur, quae concupiscentiam per sensus agitant. Per oculos namque qui potissimum tenent locum in

sensibus, caetera quoque complexus est. Circa concupiscentiam malum omne versatur, adulteria, pocula,amores indecentes:arrogantis, velle cunctos excedere,suggerente concupiscentia ut quicquid adoritur , ab arrogante conficiatur, cedes, hae quidem ob avaritiam,illae vero ad perdendum aduersarios: doli,& hi ut quicquid impedimento est nobis, do-I' subdamus, utque uno verbo dicam, quicquid deo aduersatur, per carnalium concupiscentiam natum est perfici.

Ne diligatis mundum, neque ea quae in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas patris in eo. Quoniam quicquid est in mundo,nempe co cupiscentia

carnis, Cr concupisicentia oculorum σfastus uitae,non

est ex patre , sed ex mundo est. E t mundus transit, Crconcupiscentia eius: qui autem facit uoluntatem dei,

manet in aeternum.

Diximus iam quod mundum appellet vilem turbam,pro pter quod de dominus dicit discipulis: De mundo non estis, sicut & ego non sum de mundo. Huius autem mundi paterest diabolus, mundanae inquam voluptatis ac confusionis. Ideo & dominus de suis discipulis dicit ad patrem: Non rogo ut tollas eos de mundo,sed ut serues eos a malo, siue a mundo: quem etiam alibi in maligno constitutum esse dicit. ALIo autem modo. Si malus aduersatur bono patri, qui vero seruit mundi concupiscentiis non est ex patre sed

ex mundo, manifestum est quod is qui ex patre non est, sed V iij ex mundo,

390쪽

I. IOHAN. EPIs T. CATHOLICAE

ex mundo,etiam ex diabolo est: quemadmodum & in Eua- gelus dicit ad Iudaeos: Vos ex patre non estis, sed ex diabolo. hoc est,ex mundanis studiis ac exercitiis, quorum diabolus seminator est ac plantator. Et haec, inquit, mundana concupiscibilia non habent permanentiam ac subsistentiam, sed Pr aetereunt: quae vero iuxta dei voluntatem fiunt, perpetuo durant. Non est autem sapientum persistentia contemnendo despicere, & pereuntibus adhaerere, quae simile quid faciunt cum spectro domum aedificare conante. Qui autem ficit uoluntatem dei. Quae est autem voluntas patrisZVt credant in eum quem ipse 1miit. c A P V T II 3. De falsis fratrisus deum abnegantibus,qura pietas in chrishιm sit patris confesso: patris namque glorifica'tio, filii theologia vi. In quo etiam agit de diuino, ac stirituali dono infindi sic itione ob stem perueniendi ad eognitionem dei, quia omnis qui es in chrso, extra peccatum est: qui enim peccat, ex dia

Iiosi, nouisima hora est: er sicut audistis

quod Antichristus ueliturus sit, etiam nunc

Antichristi multi coeperunt esse: unde Aiamus nou fimum horum esse.

Nouissima hora es. Hoc modo facilius ferri potest sermo Quoniam catholica epistola aptatur cuique homini quocu-que fuerit tempore,non est autem praescriptus singulis idem

vitae terminus, cuique tamen incertus est suus finis, merito unum quenque suo fini applicuit,ut tanqua extremii viis te-

pus quod singulis imminet, prudentia ac temperantia subsequatur ,& ita vita irreprehensibilis, & pura in actionibus semper a Christianis transigatur. Nec habet locum m- sanus quisquam haec irridendi, si quum ante tot annos dictum sit Nouissima hora est, usque nunc non sit dimensum, aut supputatum illud nouissimum. Etenim si ad teporis spatium a codito mundo conferas, quantum est quod ab eo tEpore usque nunc elapsum est, dico sane tempus a Christo nato Praeterea si cuiusq; rei in tria diuisae, nempe primum medium ac nouissimii, utiq; quicquid a medio sequitur,dicinouissimum nult' absurdum iudicat. Certe si iuxta medium decies

SEARCH

MENU NAVIGATION