장음표시 사용
371쪽
ἱnde illam esse realiter a Deo , Ac consequenter a Spiritu sancto distinctam: secun-am , quoa charitas infundatur ; Diritus autem sancius non potest dici iniundi :Tertium , quod charitas justificatis inhaereat; quod utique Spiritui sancto competere non potest, sed dumtaxat alicui formae creatae intrinsecc inlaaerenti: Undὰ praeclare sanctus Augustinus lib. de Spiritu, & Littera cap. 32. ait . Charitas Dei dicta est diffundi in cordibus ncstris , non qua ipse nos
iustitia Dei, aua lusi ejus munere seιmur δω, Domni salus, qua tos salvis Deit. Eonstat etiam charitatem, utpote a gratia sanctificante realiter indistinctam , esse qualitatem supernaturalem , eamque vel nabitualem, vel aetualem; unde solum hic restat determinandum, an charita, sit virtus, eaque specialis proprie dicta , ncc- non &perseola amicitia hominis cum Deo.
T Tabitus ebaritatis quantumcumque remisel 1 μι , est virius Theologica . Haec dua-Dus partibus constat: Prima, quod sit virtus : secunda , quod hanc dignitatem sibi vindicet etiam in gradu rem iub. Has au-ietem conclusionis partes tradit, de probat subtilis Doctor dili.27. num a. Primam quidem sic probare licet: Virtus ex sancto Augustino est bona qualitas mentis , qua recte vivitur , qua nullus maistititur. Ex Aristotele vero est qualitas, quae facit habentem bonum, & ipsum ejus opus honestum, ac rcctae rationi consentaneum: atqui charitas theologica eum , quem informat, bonum cssicit, & ejus actum etiam bonum exhibet, ut probat sanctus Paulus
I. ad Cor. I 3. ostendens maxime , quod sine charitate caeterarum virtutum orira
quantumcumque bona ex obiecto nil prosint, maxime ad beatitudinem aeternam :igitur, es C. P, obat secundo Doctor: Omnis ille habitus , culus singuli actus sunt proprie m rates , recti , & consormes rectae rationi , est etiam virtus moralis proprie dicta: at tales sunt actus charitatis: igitur, &c. Minorem probat: quia diligere Deum super omnia, inquit, est actu, conformis rationi naturari rectae , quae dictat optimum esse diligendum: igitur est rectus; imo ejus certitudo
est per se nota, sicut rectitudo primi principii
in operabilibtis ι patet enim ipso ingenito naturae lumine, quod ex omnibus diligibilibus summi im bonum sit maxime diligendum, sicut summum verum est maxime credendum: ergo cum Deus sit summum bonum, est etiam necissario summe diligendus. Confirmat, nempe quod actu, diligendi Deum super omnia sit actus bonus, & consormis re tae rationi ; quia quae sunt de isse naturae, sunt consormia rectae rationi, alias non essent de lege naturae , absurdum enim esset, quod natura praeciperet aliquid pugnans in ipsam re lam rationem , cum ipsa naturae lex lit ingenitum nobis di med ac dictamen rectae rationis ; sed illud praeceptum: Diliges Dominum Deum tuum, est de lege naturae : igitur naturaliter natum est hunc actum este rectum , ac proinde habitus inclinans ad hune actum est verὰ Theologicus: inquit Doctor, es eirea oblectum TM Mirum , scilicet Deum immediate : O, insupeν innititti ν immediatὶ mimae regulae bumanorum actuum, i uni mis
portionem aηimae , quae non persegim nὸ m Mitur, nisi immediate a Deo. Quibus significat a tum charitatis habere quatuor conditiones ad virtutcm Jheologicam necessarias ; quarum Prima est , quod habeat Deum pro objecto : Secunda , quod innitatur primae regulae humanorum a tuum , videlicet legi aeternae nobis notae per lumens dei : Tertia, quod divinitus insundi debeat, non autem propriis actibus comparari i Quarta tandem, quod nata sit perficere superiorem portionem . Haec autem Omnia competunt charitati: igitur est virtus Theologica: Inde Probatur secunda pars , quia illi omnes virtutis 4heologicae characteres competunt charitati quantumcumque remissae, ut Perse constat; ac subinde haec etiam ha uetrationem virtutis.
Adde qυia omnis habitus operativus, qui conducit ad actum unitivum hominis cum Deo , est revera virtus Theologica r sed charitas quantumcumque remissa est ejusmodi, siquidem, inquit S. Joannes epist. I. cap. 4. si diligimus invicem, Deus in nisis manet, cbaritas eius in nobis perfecta est. Ubi loquitur simpliciter, & absolute de dilectione supernaturali , abstrahendo ab eo, quod sit remissa , vel intensa 3 non enim naec vocabula perfecta est, intelliguntur de persectione charitatis quantum ad gra' Aa a d
372쪽
dus valde intensos, quam possumus appel- Iare persectionem cxcellentiae , sed intelliguntur solum de persectione sufficientiae ,
quatenus quicumque amat proximum ex
virtute charitatis Theologicae, habet cha ritatem completam in ratione virtutis, eo quila amando proximum propter Deum ,
in ipsummet Deum tamquam in objectum
quod stratur. Confirmatur ex eo, quod ibidem cap. I. S. Ioan . discric pronuntiet: servat verbum erus , vere in Me ebaritas Dei persectas : at haec perseetio non potest intelligi
cmntum ad pei sectissimam intensionem gr sitim, ibi namque Apostolus agit de operibus praceptis, ad quorum observantiam non dc feratur persectissima charitas , ut colligitur ex Matth. q. ubi Christus Dom. veni adolescenti requirenti, quia facie do vitam aetervam Ndebo ρ clim dixisset :Si via visam iuravi, rva mandata, & ab ipso adolescente sui siet responsum: Omnia haec custodivi a iuventute mea , quid ad emiti ias p Christus D. eum hortatur adulteriorcm charitatis excellentiam, nempe ad sectanda opera consilii, & supererogationis, dicendo: D vis perfectus esse, vase,Neηde omnia, quae babes, da pauperibus,
habebis the ortim in caesis , is, sequere
me: Igitur charitas etiam in gradu remisso, quae sufficis ad Observantiam praeceptolum, ex mente sancti Joannis, est charitas per- se a 3 ac proinde habet veram rationem virtutis Theologicae.
Dices: Omnis virtus proprie didia , est circa arduum , & disticile : sed habitus Theologicae charitatis non est circa arduum, nec ejus actus aliquam habet dissiculiatem; nihil enim jucundius, nec facilius, quam amare Deum : igitur ille habitus non habet rationem virtutis.
Respondeo majorem virtutem versari circa arduum, vel ratione objecti, quod transcendit virtutem naturalem potentiae ἔ vel ratione impedimenti, quod removet ab eliciendo actu virtutis : hoc autem utroque
modo actus charitatis potest censeri disticilis : Primo namque , actus ille transcendit vires facultatis naturalis consideratae intra lineam, & ordinem naturae. Insii per habet etiam adjunctum impedimentum, quatenus videlicet dissicile videtur amare Deum su
Per omnia: tum quia ab eo amore revo. Cant omnia terrena, de quaecumque objecta
reata, quae sub sensu cadunt: tam quia
suprema Dei bonitas elim nobis adhue moris talibus non ita perspicue , ac in prospectu
pateat, hinc minus emcaciter ad supernum sui amorem allicit: Hinc S. Petrus epist. I. c. I. Fideles commendat , eo quod , quem cum non videritis diligitis , in quem nuηe quoque non videntes ereHtis . Adde quod non sit commune omnibus virtutibus, nec etiam sit de ratione formali virtutis, quatenus praeci sc virtus est , quod upetur ei rea gimile, hoc enim praecipue convenit virtutibus moralibus, quae occissantu Tcirca fraenandas, ac moderandas passiones. Diees se nia: Virtus tantum inchoata ,
seu in gradu remisso , non est proprie dicenda virtus, ut docet Aristoteles M. 2. magnorum Moralium cap. I. ubi aicit temperantiam in gradu remisso non habere rationem virtutis; sed omnis charitas, quam in hoQstatu mortali ha mus, est tantum inchoata, de impersecta , solum enim consummabitutin Patria : Igitur non habet nunc rati nem persectae virtutis, quod maxime verum est de charitate in gradu remisso. Resp- eo majorcm esse veram de virtu tibus acquisitis , quae occupantur circa
moderandas passiones ; clim enim illae acquirantur per actus , qui plerumque sunt debitis, inde fit, quod nisi saepe repetantur , non promoveant habitum aiupersectum statum virtutis: at habitus Theologicae charitatis, cum per se infundatura ino, eodem instanti , quo insunditur, haiat persectionem suffclantcm ad rati
stincta ab Gu virtutibus . Haec citamcii communis, eamque probae iubtilis D ctor loco supra laudato : Haec virtus , in
quit, distincta es a Me, quia actus eiu 3 non est eredere et similiteν o spe , quia actus eiu/
non est rancupiscera bonum amantis, is qua . tum es commodam amantis di sed tendMe in
cibiectum secundum se , etiam fi per Du ι-
bile circumscribe etur ab eo commoaetas eius in amantem . Patet citam haec veritas in Apostolo I. ad Cis. 13. ubi xccenset fidem, spem, Zc charitatem , tamquam tres vir
tutes distinctas non solum ab invicem , sed etiam ab aliis virtutibus moralibus , quarum actus ibidem celcbrat. Suadez etiam ratio, quia ubicumque estes si
373쪽
specialis honestas , secundum quam virtus tendit in objectum suum, ibi etiam debetem specialis virtus ab aliis distincta: sed soris malis ratio , sub qua charitas I heologicarendit in Deum, est Mnestas specialis distin-m ab omni alia ratione, secundum quam aliquae aliae virtutes in Deum tendunt: igitur charitas debet esse virius specialis. Major constat . Minor vero probatur ralia enim est honestas amandi Deum , ut summum bonum propter se. dc alia hon stas credendi in eum , ut sum, verum, sperandi in eum, ut summum bonum nobis conveniens, & promiιium, ut per se constat. Quamquam enim divina bonitas, quatenus apprehenditur a charitate, complectatur persectionem, ac bonitatem specialem cujuscumque, sive essentiae, si verr-sonae, sive proprietatis divinae, quae poliunt esse objecta aliquarum aliarum virtutum 2 attamen illam divinam bonitatem etiam particularemi sive essentiae, sive personae . sive proprietatis divinae alio modo considerat, quam caeterae virtutes; siquidem ilIam comitii rat , ut amandam propter se, & rati ne illius summae excellentiae: Igitur habet specialem honestatem. Hanc autem citaritatis a caeteris virtutibus diversitatem colligit Seraph. Doctor
dist.27. art. I. quaest. I. ex sextuplici comparatione ejusdem virtutis r Primi quidem ex comparatione ad objectum, quod sub ratione movendi ab aliis iustinsuitur ι sorm Iis enim ratio, sub qua charitas Theologicatindit, de secundum quam attingit Omnia, de singula sua objecta, est ipsa increata Dei honitas continens in se quamlibet Pris-ctionem in omni genere excellentiae , D
tatis, dc persectionis, quae ratio est cia- Iis, dc distincta ab ea bonitate. dc pertini
ne, sub qua caeterae virtutes tendunt in Deum,
vel in quodlibet aliud objectum; haec enim
sumpta Iormaliter nihil est aliudi quam una formalis ratio , qua omnes periectiones divinae quasi integrant, de componunt unam
summam bonitatem , de integritatem Dei, ob quam Deus est in seipso sumis amandus sub qua speciali ratione nulla alia virtus tendit in ipsum Deum, ac subinde ex parte Objecti est virius speciatis . Meuari , eadem
diversitas colligitur per coninarationem adactum, quia amor Dei ob suam excellentiam in se, de propter se dirigendam di DLert ab aetibus aliarum virtutum. Trem , ree comparationem ad subiectum proprium,
quia haec est in voluntate, non ut concu
pismilis est simpliciter, neque etiam Irasci tali si sed ut complacet in obiecto, in quod
tendit per amorem amicitiae, seu ut loquitur Seraph. Doctor, Mut fas est in rat .uali, spes in is eoia , ita ebaritas in ram piscinio. sinu, per comparationem ad Opposita caeterae namque virtutes habena vicia quaedam sibi oppinta; charitas vero omnibus omnino repugnat. suinu, percon rationem ad praemium; habitus enim fidei, de spei evacuatur in patria o charitas autem permanet . sexti , denique per comparationem ad suum principium, quod repraesentatue consistit enim, inquit, im orecreationis in tribus virtutibus Theologicis, de unitate gratiae : sicut im o creationis in tribus potentiis, de unitate su
stantiae; Ruemadmodum ergo potentiae naturales, intellectus, voluntas, & mem risi quatenus referunt imaginem Dei creatoris, invicem distinguuntur realiter, quia divinas personas non repraesentant , nisi
quatentis sunt sub actibus , seu actualiter operantes : ita fides , spes, de cbaritas .
quae repraesentant Deum, ut reparatorem,
dc salvatorem, pari ratione debent distingui realderis es privit. Ex Apostolo I. r. I G1aritas habet effectum omnium virtutum: Sia quidem. inquit, charisas pavisus es, bibe nigra, o e. ubi enumerat quindecim opera
virtutum , quae charitati conveniunt, sed virtus, aliae habet actus omnium virtutum,
non est specialis , sed communis r igitur charitas non est virtus ab aliis distincta. Domuit majorem Seraeli. Doctor: Charitas habet actus omnium virtutum, ut principium elicitivum, negat: ut imperativum, concedit; i tur actus aliarum virtutum a
tribuuntur apli charitati non sicut elicienti. sed sicut imperanti, vel sicut motori primo , non licui motori immediato , qua ratione monebat Apostolus I. ad Cor. Ict. Omnia vestra in Garitate fiant. Dices seeunia i M. Patres charitatem adipellant virtutem oninacim , nam S. Hieronymus laudatus a Seraph. Doctore, ait: Us breviter complectar omnem de itisem viri ris , virtus est Maritas, qua auινων omne dia ligendum: Similiter S. Augustinus lib. t s. de civitate m. 22. Ea S. Bernardus lib. de amore Dei cap.λ dicunt virtutem nihil aliud esse , quam ordinem amoris , seu amorem
ordinatum: sed amor ordinatus nihil aliud
374쪽
3 o Trach. II. Disp. III. Quaest. I.
est, quam charitas: igitur cum omnis virtus sit amor ordinatus , etiam omnis virtus est charitas. ac suoinde haec non esta caeteris virtutibus distincta. Rest det Seraph. Doctor , omnes virtutes appcllari posse charitatem causaliter; quia, inquit, charitas res ctu aliarum in movendo quodammodo natat rationem causae efficiemis , quodammodo 'malis quodammodo Datis: amor autem charitatis aliis virtutibus , ut in actus suos exeant, imperat, & imperando insormat, di facit eos meritorios, & informando ,
jungit sint, & in ipso quietat , dum facit nos adhaerere Deo, & ipso frui ; & ideo
merito virtus gratuita per charitatis am rem est definienda . Posset etiam aliter dici, quod amor ille, qui cadit in definitione virtutis, generaliter non est amot charitatis, qui est una de virtutibus Theologicis, sed est amor omnibus, & caeteris virtutibus communis , & generalis; de idcirco neganda est consequentia. Dices tertio : Sicut se habet Praeceptum charitatis ad alia praecepta, sic se habet habitus charitatis ad alios habitus virtutum: sed Praeceptum charitatis omnia alia praecepta Comprehendit: Nam, inquit Apollotus ad Rom. I qui diligit proximum , remn implevit: Igitur habitus charitatis in te continet habitus omnium aliarum virtutum. Respωdet Seraphicus Doctor, distinguen-
,, do minorem: Praeceptum charitatis com- prehendit omnia praecepta non per omniis modam entitatem, sed per quandam reis ductionem: omnia enim praecepta reduri cuntur ad illam, & in illa consummanis tur 3 & ideo ex hoc non potest conis cludi , quod habitus charitatis sit aliis es Communis , nisi solum per radicatio-M INm , secundum quod dicit S. Crin ,, rius, quod praecepta sunt multa per His versi atem eperis, unum in radice diis testonis: quia quidquid praecipitur , in sua
,, cbaritate radicatur: Hoc autem non id-ri circo verum est , quasi solius charitatis D sit exequi praecepta injuncta , sed quia
is aliae virtutes sine charitate non exequun-ri tur divina praecepta secundum accepta- ,, tionem divinam.
Dices quarti 3 Sicut se habet objcetiam charitatis ad objecta aliarum virtutum, sic se habet habitus charitatis ad alios habitus: sed obiectum charitatis est commune Omni
bus oriectis aliarum virtutum ι siquidem illius objectum est bonum sub ratione boni simpliciter: Igitur, &C. Respωδει idem Seraphicus Doctor nepam
do minorem: obiectum enim chalitatis distinguitur secundum subitantiam ab objectis virtutum Cardinalium, quae dumtaxatyer tur circa objectum creatum: ab o jectis vero virtutum rheologicarum secundum diversam rationem movendi : quia sicut fides respicit Deum sub ratione veri, Ac spes sub ratione ardui, sic charitas subratione boni. Si ergo bonum sub ratione boni , de verum sub ratione vcri dicunt diversias rationes movendi ; quia secum dum diversitatem rationis movendi est distinctio in actibus, & habitibus; hinc est, quod charitas disserat ab aliis Iheologicis virtutibus.
CHarietas veram babet ramnem amicitia tita communiter Jheologi contra Durandum in A. dis .qin qu q. negantem hominis ad Deum essi propriam amicitiam. Eam autem assertioncm tradit, ac declarat subtilis Des orist.27. num.2O. ubi ait: Con- is
cedo, quod charitas proprie potest dici is
amicitia, licet non omnino accipiendo is amicitiam stricte , sicut accipit Philos phus ibi, sed aliquantulum ex endendo I rilicut secundum intentionem elus ad Deum is est. aliquid excellentius amicitia . Illa Genim excellentia objecti non tollit , is
quod est persectionis in objecto , sed is illud , quod est imperfectionis . Hone- is stas quippe in diligibili, de redamatio is in dilecta sunt conditiones per se in di- Iigibili , non quidem impersectionis , is
imo non esset perfectior, si non redama- ,, rei ; Sed aequalitas in istis est conditio is concomitans. Deus autem habet hone- ,, statem, & redamationem, sicut amatim isnem, & excellentitis potest cste amicitia is ad ipsum , itaui dicatur superamicitia . is Et sic arguitur, quod aequalitas est ratio ,, amicitiae. Verum est supposita honesta- ,, te, quae est prima ratio amabilis: aequa- is litas autem est ratio amicitiae stricte sum-
ptae ; sed excellentia est ratio h*itus is magis similis, vel persectionis, quam sit is
amicitia. Talem in proposito voco cham is ritatem. Haec Dostor. Quibus tria maxime declarat. Primum,
quod charitas sit vere , 5c proprie dicta
375쪽
amicitia 3 ita quod si haec ratio amicitiae hominis ad Deum alicui virtuti conveniat, maxime tribui debeat charitati, quae est principium habituale amandi Deum propter se , & quidem super omnia : Secundum, quod propter suam excelleluiam possit dici super amicitia, hoc est vel omniumamici cianam praestantissima , wlamor, qui praecellit omnem prorias amorem, qui vocari posset amicitia. Tertium , quod non si amicitiai stricte dicta prout illam defendit Philosophus, quippe clim non habeat omnes conditiones ab eo pro vera amicitia assignatas. Prisatur itaque conclusio : Primo quidem ex Scriptura sacra , nam Sapientiae T.
de sapientia divina dicitur 3 Transfret se in animas sanctas , amisos Dei coocli. tuu . Et Psalm. ai8. Nimis bonorati sum amisi mi Deus . Et Scriptura sacra passim justos , Dei amicos appellat , maxime in novo Testamento , nam Christus Dom. suis Apostolis dicit Ioan . cap. I s. Hos amici mei estis . Et ibidem , Iam mn iacam vos servos , quia servus nescit quid faciat Domi
nus Hus : Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre, nota feri vobis. ΙΗ nique toto libro Canticorum satis, superque naec divina amicitia significatur ,
Eamdem asseritonem probant M. Pa tres quotquot ejusmodi Scripturae oracula suis interpretationibus exposuerunt , dcillustrarunt, maximE S. Eamus in Psal Hq. Ambrosius libr. 3. . ossiciorum cap. 26. Et August. sermone s. de Sanetis , qui pariter lib. 8. Consess. cap.6. resert famosatri illam conversionem Potentiani curiae imperatoriae Aulici, qui sortuito casu in Monachi cellulam ingressus, cum in ea reperisset, ac legisset vitam sancti Antonii Monachorum Principis , sic suum Commilit nem est allocutus : Die quaeso , omnibus istis laboribus nostris , quὸ ambnnus perveni-N p sui quaeramus p Cuius gratia militamus p Μaior ne esse poterit spes nostra in Palatis , quam ut amica Imperatoris fimus Θ Et per quor pericula pervenitur ad granius p musam r Et quamdiu istud erat Θ Amicus autem Dei β -ueνo, eere nune sis. Probatur etiam ratione 3 Illud vere , &proprie est supernaturalis amicitia , quod est mutuus si per naturalis amor benevolentiae propter honestatem supernaturalem, non latens ipis amantes, tundat M super aliqua communicatione bonorum superis naturalium : sed charitas si pernaturalis mutua inter Deum, & homines justos , est reciprocus amor supernaturalis benevolentiae propter honestatem supernatura Iem: & amor est reciprocus ipsi Deo , & homini justo cognitus, fundaturque incommunicatione bonorum quorundam suis pernaturalium : igitur mutua illa charitas
supernaturalis inter Deum , & iustos homines est vera, & propric dicta supernaturalis amicitia . Major patet ex dictis in 3. Notabili . Minor probatur quoad singulas partes. Quoad primam, auοιὶ scilicet
ecbaritas fit amor reciproeus: Primo namque Deus charitate increata amat homines
justos , a quibus ipse vieissim diligitur 3
nam ipse ait Provem. Ego duigentes me d lito. Et Christus Joan. Id. . ι-diligit me, diligetur a Patre meo. Secundo, iste amor mutuus non latet amantes , quia licet non simus certi fide divina , quod Deum vere , sicut Oportet. diligamus, & ab eo vicissim amemur id tamen justis ex conjecturis probabilibus ,& moraliter Certis notum m ι quod utique ad veram amicitiam lassicis 3 quippe clim etiam inter homines mutuus amic rum amor non aliter innotescat . ad quia etiam per internam Spiritus sanisti m tionem contingat interdum nos fieri certos , quod revera diligamur a Deo , ac simus ei grati , ut Apostolus testatur ad 'Rom. 8. dicens ; Ipse spiritus testimonium
reddit Spiritui nostra , quod fimus filii Dei.
Tertis, intercedit etiam inter amantes aliqua bonorum communicatio , quippe Deus seipsum nobis donat , seu communicat , inc per gratiam variis modis , in patria vero per gloriam 3 unde S. Petrus epist. 2. cap. I. Μaxima, pretissa nobiepromissa da mit, per quae escimur consortes dimina natunae . Nec bona tantum , sed etiam secreta communicat , ut constat ex
praefatis Christi ad Discipulos verbis: Omnia quaecumque audivi a Patre meo nota frivobis, nos autem yicissim exhibemus Deo cultum , reverentiam , & honorem inobservatione praeceptorum , in aetibus religionis , puta adolatione , sacrificiis , &e. Similiter debemus ipsi revelare viam nostram : Psalm. 36. Effindere coram illo corda nostra , Psalm. 6 I. imo ic praebere illi cor nostrum , Proverb. 23. non
quod illum quidquam lateat, sed ut ama- Λ a 4 citiae
376쪽
citiae munere 1ungamur , & ita ab eo imploremus opem , a quo dumtaxat possumus adjuvari. Tandem est intima saltem moralis unici amici cum amico, quae unio maxime con sistit in consormitate voluntatum , rati ne cims amicus reputat amicum, ut alim
Tum le , ut bona, & damna illius , ac sua propria : at haec unio est in charitate, haec enim nos Deit unum spiritum cum Deo I. ad Cor. s. sur adbaret nixo, unus spirisus est . Et Christus Dominus apud S. Joan. cap. IT. rogans pro credentihus , ait: in flat uηum. Mut is nos unum sumus. Hinc S. Bernardus serm. 37. in Can-νica, sic ait. Dicit Filius: Ego in patre, is Pater in me est , unus visitus sumus . Et ibidem paulo ante . Planὸ nemo nisi δε- meus. sive de terra, Iris de raris , usurpabit sibi illam Unigeniti vocem : Fgq , & Paterranum sumus: in tamen eis hera piavis, cinis. fetus 3'Mem seripturae amboritate , minimὶ 1sud dicere verear , quia unus cum Deo spiritus sum , si unquam tamen certis fuero persurius eserimeηtis, Deo me adiae Hre instar uritis illorum , qui in AEarisate mouent, ae per Me in Deo maneot, is, Deus νn eιs . Idem patet ex illo Apostoli ad Galat. 2. Vivo ego, iam xon ego , viva verὸ a me tarsus. Dices primὸr Vera, & propria amicitia est inter aequales, unde S. Hieronymus su- Per cap.7. Micheae: Amicitia pares aecipit,
Urmatis: Inter servum, & dominum non potest intercedere amicitia : sed Pilibet justus est servus Dei, juxta illud Psal. II S. Ego semus tuus, is, filius ancillae tu , Res ηιοι De lor ueo supra laudasa aequatitatem requiri quidem in amicitiam strictu
sumptam, non vero ad amicitiam excellentiae , ad quam sufficit quaedam proportio inter ipsos amantcS. Adda quia quaedam aequalitas etiam cometituatur per charitatem inter Deum, & h mines; uidem charitas non est virtus h mini, inquantum est homo, sed inquantum Per participationem gratiae sit Dei filius , di quodammodo aequalis Deo, iuxta illud 1. Joann.3. Hate Palem ciaritatem dedu bis Patre, ut fili Dei ηερ---, fimus. Unde Doctor ibidem ait 3 Duo , quia duarenditiones e currum in simo amasili, sciaωνι uritas , is as , is, tuis bonisai quandoque superet Maharem , tamen instar ex alia parte recompensat; hoc est, infinita Dei bonitas : sic suam excelIentiam quasi deprimendo , Ac nostram vilitatem sublimando , quandam aequalitatem cum ipsa constituit, licet non sit unitas , id est , similitudo , quia honitas divina comperi sat id, quod diaest ex nostra parte ad tu Iam divinam similitudinem. ad eonfirmationem dira, quod, eis servi,
qua servi, non possunt revera habere amucitiam cum domino, qua Dominus est, de sic homines quatenus uini praecise creaturae a Deo dependentes , non possint ad eum habere amorem amicitiae 3 tamen revera quatenus elevantur ad esse filiorum Dei , possunt eum amare non solum ut Domianum, sed ut Deum in se infinite perfectum,& Deus potest simul creaturas diluere propter persectiones, & dona, quae ipsis contulit, quibus illae creaturae, quo magis Deo sese subjiciunt, eo sublimius moventur ι unde praeclar8 dicebat sanetiis Ant nius: semπe Deo, regnare ορ. Diera secundὸ : Amor ille non est amiciatiae , nec benevolentiae ν sed concupiscentiae, qui solum tendit in amici visionem, &fruitionem: at finis amoris charitatis est visio, &seuhio Dei: uisur charitasest amor benevolentiae, non vero amicitiae riguo maiorem di Qui tendit in visio . m. & fruitionem amati proptes proprium amantis bonum, ejusque peculiarem delectationem, conmo: pro-er bonum ipsius amati, ut videlicet ei honor, & gloria impendatur , nego: Ae similiter distincta minore rκganda est consequentia, spes equiisdem desiderat visionem, & fruitionem Dei, quatenus speranti bonam, & desectabilem, & ideirco non est amor amicitiae, sed CO cupiscentiae, at charitas, ut ait Apostolus, non quaerit, quae sua sunt, nec appetit Uisionem, & fruitionem Dei obpropriam de lactationem, sed propter Deum ipsum, cui in quantum potest, coniungi ea rat unde non est censenda amor concupiseemiae, sed amicitiae 3 quamvis enim amicus delectati nem percipiat ex amici presentia, non t men hopterea quaerit amici praesentiam, ut in ipso delectetur, sed propter amicum ipsum , cui conjunsi exoptatis Dices tertio : Amicitia in mutuus amogbenevolentiae I sed Deus non diligit homines amore benevolentiae: igitur nec amore amicitiae , ac subinde cum amicitia mum
377쪽
tuam dilectionem benevolentiae postulet,istus Dominus Matth. 22. de praecepto ch non potest esse vera amicitia inter Deum , ritatis ait: Hu es primum marimum mam di homines. Major constat ex dictis. Mi- datvm 3 utique quia procedit ab actu praenor vero probatur. Amor benevolentiae tu stantissimae virtutis, quapropter Apostolus te est, quo quis diligitur propter seipsum: I. ad Cor. ra. loquens de charitate ait rsed s non potest diligere creaturas pr iusiae excessiη-rem viam vobis de Uro,pter ipsasmet 3 siquidem , ut dicitur Pro- quae sic expendis pius Idiota cap. IT. Illa is verb. I6. . Universa 'opter semetipsum Nera- est via rectissima abhue devio. via bre- iseus es Domia si igitur, &c. vis absque taedio, via plana absque Cu- is Respondeo, concessa majore, neMndomuimulo, via secura absque periculo, via isnorem , & eius probationis distinsuendoJjucunda cum bono socio, scilicet cum Amajorem : Amor vinevolentiae serri debet te, Domine, amantissim, duce. Secundo, in bonum amati propter ipsummet ι uadhaec omnibus aliis virtutibus imperat uti quod particula propter excludat utilitatem, princeps , ac regina 3 unde praeclaia Mn- de jucunditatem, quam amans inde perci- ctus Augustinus serm. 39. de Tempore ad-pit, vel expectat, nego; itaquμ significet monet: Nectamini charitatem, dulcet ac is dilectionem per se , & directe tendere in salubre vinculum mentium, sinequa dives is bonum ipsius amati, ex cujus amore, quasi pauper est; & cum qua pauper dives est . ,,
Per concomitantiam , aut resultantiam ema- Hac in adverstatibus tolerat, in pronat amantis, vel amati delectatio, conce-asperitatibus temperat, in duris passioni- ,,
do : hac autem posteriori ratione charitasibus sortis, in bonis operibus hilaris, in istendit in Deum tantum propter se diligen- tentationibus tutissima , in hospitalitate is dum, Ze amor ipse, quo Deus etiam cre alatissima , inter veros statres latissima , isturam rationalem diligit , quamquam in inter salios patientissima . In Abel per is Deum ipsum tanquam in proprium, de ad. sacrificium grata, in Noe per diluvium is quatum suum obiectum tendit; nihilominus secura, in Abrahae peregrinationibus fi- is terminari potest ad ipsam creaturam, licet delissima , in Moyse inter injurias le- is non ultimo; quod utique satis est, ut Deus nissima , in tribulationibus mansuetissi- is ipsi creaturae velit bonum aliquod tamquam ma i in tribus pueris blandos ignes in- is proprium bonum ipsius creaturae, licet Or- nocenter expectat, in Machabaeis saevos dinandum aὸ ipsummet Deum tamquam ad ignes sortiter tolerat , casta in Susanna is ultimum finem. erga virum , in Anna post virum , in is Vel aliter respondeo: Amor benevolentiae Maria praeter virum . Libera in Paulo ,, terminari debet ad bonum amici; ira quod ad arguendum, humilis in Petro ad obe- ,, excludatur ordo ad ultimum finem, nego: diendum, humana in Christo ad confiten- ita quod ille ordo excludat omnes alios dum, divina in Christo ad ignoscendum. ,, fines particulares, ad quos amor ille ter- Tertio denique, charitas est sinis, & quasi minari posset, concedor de similiter disti, corona omnium prorsus praeceptorum , minore , nego consequentiam: Omnisljuxta .llud Apostoli: Finis praecepti es eis- enim amicitia , ut si honesta , dum vultiritas de corde puro, O, cviseienva b a, imbonum amico, non debct excludere, sedi de vos . Quem utique textum sic ex- includere ordinem ad finem ultimum ν stipendit S. Ambrosius in cap. I 3. ad Romis quis enim alterum diligeret , cum excIu-iOmnium vanulum maxima ebarisas bane sine amoris Dei, amor ille non esset ami-lfinem se dixit, id est, prefecitanem, ας-- citiae , sed turpis complacentiae . Ut igitur malimem omnium praeceptorum, fi tamen eae Deus creaturam ratinnalem dicatur dilige-ioinde pura β, is bona eo cientia. Rera enim re amore amicitiae, non est necesse, quodiebaritas non potest malam vitam onere, nee ipsam creaturam ad seipsum non referat; Amulatam Mem babere, in quibus sex impi sed susticit qivia bonum volitum ipsi cre itis, o, nubet e. Chrysostomus vero horruturae ab ipso non ordinetur ad alios fines. a. in I. in Timoth. haec trahens ad m Petra, an charitas is praestantior omnia tuam inter fratres charitatem, ex cujus d bus aliis virtutibus . . sectu existimat haereses nasti, hoc ipsum Amrmo 3 Primo , quia caeterae virtutes alio modo inculcat , dicens: Porro re ea Theologicae evacuantur in patria; ipsa au- ambitione Meses nascebosin, id res νει
tam constantissime perseverat, unde Uui-lliis c d m, ut denunties quibusdam mm
378쪽
374 Tract. II. Disp. III. Quaest. IL
aether duere , modum etiam suggerit , quo id fer, pessit . sumam veta his est ρ maritas. suemadmodum denique dixit: Finis orisCHLfus, Me es, impletis: ita is praereptum istudebaritati emungitur , atque ex ea dependet.
Meteiηae nempe finis sanitas est: iraque eum ais sanitas euratione multa nod opus est : etiamst MN ebaritas, praeestiis non est Fur ebainatem veri mysmodi dicit siueram, is quae non verbis tanti--, sed quae ex seientia, is, istimo estiuis affectu, proximorumque miseratione proveniat.
Duiaram sit obiectum ciaritatis. Nota om pri- , omnes Theologos
convenire objectum primarium cnaritatis esse Deum ipsum 3 siquidem charitas est virtus Jheologica, omnis autem Theologica virtus habet Deum pro obje to sac subinde charitas in Deum tanquam in proprium objectum tendit. Cum autem charitas sit amor, cujus objectum est bonum, idcirco citra controveisiam est, quod haec Thcologica virtus tendat in bonum, quatenus bonum a ita quod divina bonitas sit ratio sor malis sub qua virtus charitatis Deum, ut proprium obieetiam, attinsit. Difficultas autem est, ut notat subtilis Doctor dist.27. num. 3. qua ratione vitius charitatis in Defi bonitatem stratur . an videlicet in ejus bonitatem absolutam, seu quatenus Deus est bonus secundum se : an in eius bonitatem respectivam , seu quatenus es bonus amanti, vel denique quatenus eius bonitas utrumque complectitur , nempe bonitatem absolutam, qua Deus bonus est secundum se , & respectivam , qua bonus est creaturis , seu prout nobis conveniens est, & commoda. Notandum feetinia: bonitatem absolutam Dei posse distingui triplicem, seu tripliciter considerari: Primo quidem , pro bonitate suprema solius divinae naturae, quatenus haec convenit Tmntiae divinae proin distinguitur formaliter a suis divinis at-etributis r vel pro bonitate attributali , seu quae est unum ex attributis ipsius divinae essentiae ab ea, sicut & a caeteris attributis formaliter distinctum, vel denique prohonitate transcendente, quatenus est communis bonitatis divinae per clientiam, quae
in solo Deo reperitur , di bonitati divinae
per participationem, quae in creaturis reIacet . Prior bonitas nihil est aliud , quam summa illa persectio divinae essentiae sumpta adaequate , prout scilicet complectitur omnes, dc singulas persectiones Deo convenientes, qua ratione idem est esse bonum, ac ablolute, & simpliciter, ac omni moeld perfectum; juxta quam significati nem Christus Dominus dixit Loeae i8. Nemo bonus, nisi suus Deus ; quippe soli Deo convenit esse bonum, & persectum per essentiam , quatenus ita habet in seipso omnes persectiones debitas suae naturae , ut selus ille eas actu , & de facto habeat per naturam, & necessitatem eslantia Iem . secunda bonitas nil est aliud, quam positiva illa persectio, qua Deus ex se movetur, & in clinatur ad sese communicandum, & alia quid producendum extra se, seque est ipia Dei beneficentia, benignitas, Ac veluti habitualis amor ejus erga creaturas. Tertia deniqtie bonitas est ipse conceptus bonitatis divinae abstrah nq, &praescindens ab ipsa bonitate . quatenus est in Deo per ne cessitatem essendi ι in creaturis vero per ejusdem bonitatis divinae communicati nem, & participationem. Quaeritur autem sub quanam ratione bonitatis Deus cense tur oblectum virtutis charitatis. NX dum ter β, ex Doctore dist. 2I. n.' pom considerari triplicem rationem in o lecto diligibili per charitatem et Prima est ad quam terminatur ipsemet actus Char tatis, ut quo , ita scilicet ut persona dilecta constituatur in esse Dei per Deitatem: S cunda est aliqua ratio praecedens acti im dialectionis, & sine qua fortassis talis dilecti nis actus hic, & nunc non eliceretur, ut siquis considerando Deum sibimuIta ben ficia contulisse, hac consideratione stimularetur ad ipsum amandum. Tertia denique est aliqua ratio necesserio concomitans, vel sequens actum dilectionis: Sicut, inquit, si diceretur Deus diligere, in quantum stit me diligitur , hoc enim non provenit ex ratione formali objecti, sed sequitur rationem in objecto concomitantem actum dialectionis 3 enim vero Deus diligentes se diligitia Quam utique triplicem rationem itilustrat Metor exemplo rei, quae primo Pulcherrime esset visibilis ex natura sua , secundo quae daret virtutem visivam oculo, quia videretur, tertio quae quietaret, &Ω-tiaret visum in quantum attingitur ab oculo
per actum videndi, qui esset ratio formalis
379쪽
Quodnam si obiectum CharItatis. 37s
terminandi amorem visivum ex hypothesi, quod visus posset amare tale objectum. Prima ratio, qua Deus tenderet in suum obiectum, est ipsemet ratio naturae rei visibi-1is , quia in tali natura est persecte ratio objecti adaequati talis potentiae. Secunda est quaedam ratio eliciens ad amorem ratione beneficii colIati , videlicet ratione potentiae videndi ab ipsa revisibili concessae. Tertia vero esset ratio concomitans actum, in quo persccte quietaretur visus . Quaeritur ergo quaenam ex iis rationibus sit ratio o, aceti sor malis charitatis ι ac subinde tria maxime sunt hic dc terminanda: Primum, utrum Deus sit objectum charitatis quatenu, bonus est secundum se , vel quatenus est
honus nobis, seu bonum nobis conveniens: Secundum , ut tum ratio terminativa actus
charitatis sit illius bonitas essentialis , vel attributalis, vel bonitas divina , quatenus praescindit a ratione boni ess ntialis, &utcst in Deo, & a ratione boni per partici-Pationcm , quatenus est in creaturis: Tertium e utrum illa ratio terminativa actus charitatis sit quid concomitans, aut lata sequens talem actum.
ιιvum ebaritatis non est divina bonitas, quatenus nobis conveniens : neque bonitas dι- vina ana 'vice comveniens Deo , in creaturis
per partu .pationem 4 sed es bonitas absoluta Dei. Haec est Doctoris, nu. 3. Ze sequentibus: Primam partem sic probat: Obj ium formale persectimimae virtutis , qualis est charitas, debet esse persectissima ratio, obuam Dcus sit summe diligibilis, ali iniuiaretur alia virtus, quae tenderet in Deum
sub persectiori illa ratione et sed persectior
est ratio divinae , nitatis, prout consideratur secundum se, quam prout consider tur in ordine ad creaturas: igitur ob tum primarium formale charitatis non est divuna bonitas, ut conveniens creaturae.
Deuηri, si Deus ut nobis conveniens, di ut est bonum nostrum, esset oblWium formale principale charitatis , hoc ei maxime competeret, quatenus est bearificativus nostri: sed id dici nequit. Probatur: lii Deus quatenus beatificativus haberet rati nem. formalero objecti quo charitatis, maxime vel quatenus beatificativus aptitudinaliter , vel ut beatificativus actualiter, seu quatenus aptus est, & potest beare, vel de facto beatitudinem confert sed neutrum dici potest. Non quidem ntinum, quia non potest quis amare aliquod objectum ob respectum aptitudinalem , quem habet, nisi quatenus amat ipsum propter persectionem
absolutam, ratione cujus talis respectus ei convenit; ac proinde non potest Deus ama
ri, quatenus est beatificativus initudinaliter, nisi propter bonitatem absolutam, obuam convenit ipsi talis virtus beatifica io persectio enim , de virtus beatificandi non consistit formaliter in ipsemet respectu, sed in perscctione absoluta, ad quam sequitur. Non etiam secuηaeum, quia prius competit ipsi esse objectum beatificum , quam actu beatiscare, in quantum actus beati scandi dicit .respectum actualem ad illum actum beatitudinis , quo quis tendit in objectum. Coormat Doctor : quia esse beatificatiuvum, tam actualiter, quam aptitudinaliter, non dicit nisi respectum rationis; si enim diceret respectum realem actualem, &apti-tudi lem, aependeret a creatura: omnis enim respcctus dependet a suo termino δita quod si terminus esset impossibilis, i Iis respectus etiam impossibilis esset : absurdum autem videtur , quod Deus in se habeat aliquid realiter dependens a Creatura ρ ita quod si creatura esset impossibulis. illud pariter esset impossibile, ac suta inde respectus ille , seu ratio beatificativi non potest esse in Deo aliquid reale: sed
charitas, quae est virtus realis, non potest pro objecto formali habere aliquod ens r tionis; ac subinde non habet pro objecto Deum , ut beatificativum formaliter ; nec
consequenter, ut est bonum nostrum. Te
tu denique, appetere bonum, ut nobis conveniens, spectat ad affectionem commodi , non vero justitiae: sed charitas perficit u luntatem, in quantum dicit assectionem justitiae, non autem commodi, sub hac enim ratione distinguitur a spe , quae fertur ininum per affectum commodi: Igitur, dcc. Probatur secunda pars, nempe quod objectum formale, & primarium charitatis non si ipsa divina bonitas, ut conveniens anam logice bonitati divinae per essentiam, dc humanae per participationem : Pν 3 quidem, quia eo modo se habet charitas ad Deum, ut bonum, quomodo fides se habet ad Deum, ut verum: sed fides non tendit in veritatem divinam , quatenus abstrahit
380쪽
Tract. II. Disp. m. Quaest. U.
ab ipsa divina veritate per essentiam, & Dices secuniar Charitas mi aequo tendit per participationem: igitur nec charitas ten- in Deum, & proximum t ergo simul ha-dit in divinam bonitatem , quatenus prae-lbet Deum. & creaturam pro objecto sor scindit . bonitate per essentiam, Sc a b imali, dc 1pecificativo ι ac proinde tendit nitate per participationem . Deinde , cha- in divinam bonitatem , Ruatenus converitas nostra est sermalis participatio cha-inientem Deo, & creaturis. malis qua Deus seipsum diligit: sed cha - μνο ηρ emiam: Quemadmodum enim tari ei non habet pro objecto sermali, albicharitas increata Dei non selum tendit in quod bonum in communi, sed tantum bo-lneum , sed etiam in homines , & Anonitatem Dei abistutam: Igitur , &c. I u-ilol, quos Deus ex amicitia charitativa di-per, virtus Theologica habet Deum pro O,lligit, nec propterea habet pro objecto Ar-keto larmati, & primario, non vero ali-imali charitatem Deo, & creaturis conve- quid commune Deo, & creaturis: sed chari-inientem : sic proportione servata charitastas est virtus Jheol ca, ac subinde non nolira, quae eli participatio quaedam cha- habet aliquid pro' iecte commune Deo,tritatis divinae , potest tendere in Deum , di creaturis. Doque, ut ait Doctor ibi-l& moximum ex amicitia diligendum, e dem num. 6. omnis actus, Ac habitus de-lismu Iam bonitatem divinam , quatenus hel habere unicam rationem formalem lae-lsoli Deo convenientem habeat pro obj
cificativam: sed illa bonitas prout anal leto formali. gita convenit Deo per se, di creaturis per Irarticipationem, non est una ratio forma- CONCLUSIO SECUNDA . Iis specificativa r qui προ-m non habeat
unam, eamdemque rationem bonitatis, nec firmale terminatimim ut quia
specificam, nec individualem; non quidem divisae rearitatis est bonitas dimina ef secificam, quia bonitas creata, ec increa-lsentialis , mn wH attributalis, neque quid a non sunt ejusdem speciei nec etiami uomitans, aut ransequos ad eiusmodi cMindividualem, quia illae duae bonitates cumiritatis actum . Haec est Doctoris ibidem sint specie distinctae, sunt etiam multo ma- num. I. Eamque sic probat. Illa est ratiogis numero diversae. formalis principaliter terminativa pers Dires: Bonitas divina quatenus Deo con-lctissimae virtutis , qualis est charitas, perveniens per se, & creaturis per participa-iquam ejus objectum materiale, nempe Deustionem, potest habere rationem objecti lar-lperfectissime potest voluntatem quietare , malis alicujus Labitus Theologici, seu ten-iac satiare, necnon & hahere permissidentis in res divinas: sed non alterius, quam mam rationem objecti: sed Deus id solum charitatis r emo objectum specificativumlhabet per bonitatem e1Κntialem : igitur charitatis est ipsa bonitas, quatenus Deo,lilla cstentialis bonitas habct rationem ob-α creaturis conveniens. jecti formalis charitatis. Major per se con- Respodra mi , negari posse majorem:istat. Minor vero probatur: Quotiescum-Tum quia nullus revera potest esse realis que potentia respicit pro objecto adaequa-
Concemus bonitatis analogice conveniensito terminativo totum ens, non potest per-
Deo, &creaturae, ut dictum est; tum quia sectc quietari per illud objectum, nili ha-
bonitas Deo, de creaturae conveniens non beat persectissimam rationem entitatis; sed potest habere unitatem , quae sussiciat ad voluntas habet pro objecto adaequato ens, specificandum unum, & eundem habitum: seu bonum in communi: igitur non p habitus enim unus specie, qualis est chari- test perfecte quietari ab alia ratione, quam ias, requirit objectum specie unum, qualisiab ea , quae habet primariam , & princi- non potest esse illa bonitas conveniens Deo palem rationem bonitatis , sed sola boni Per se, & creaturis per participationem. tas essentialis id sibi vendicati bonitas enim Re deo breuiaὀ, etiam negari posse mi-iattributalis ab ea tamquam a radice pro Rndiremi enim vero si daretur aliquis habi-lituit: igitur lata bonitas essentialis habet tus tendens in bonitatem divinam , qua-irationem objecti sermalis terminativi quos tenus Deo, & creaturis convenientem, il-Idivinae charitatis.1e esset omnino distinctus a charitate, ut- Porro divina illa sonitas, seu persectio pote cum haberet obiectum omnino spe-iessentialis Dei ablolute sumpta complaeti-- distinctum. tur infinitam sapientiam,' omnipotentiams