장음표시 사용
351쪽
virtute fidei . Primo namque, toties tenemur fidem publice profiteri, quoties si de
fide interrogati taceremus , silentium istud praeberet ansam, vel cogitandi, quod fides non esset vera , vel esset occasio aliis , ut averterentur a fide. Secundo, quando ad uiatus suscipit baptismum; eo namque tempore ipsa reverentia erga divinam veracitatem, &authoritatem obligat ad exhibendum signum fidei externum, & profitendos nos ejusdem fidei cultores. Tertio , Quoties omissio confessionis fidei esset occallo, & in causa, cur alii a fide deficerent: aut inde esset peric
Ium morale ipsi fideli deficiendi a fide , nisi per actum illum contrarium, & pr
testationem externam, timorem, erube
scentiam excuteret , sese ciristianum , &Catholiciam publice profitendo. Sunt etiam plures alii casus, in quibus videtur urgere obligatio profitendi ndem ex praeceptis aliarum virtutum. Sic v. g. fidem debemus saltem implicite profiteri , quando debemus sacramentum aliquod sustinere, audire Missam, recitare Onicium , adtred empla, Eucharistiam adorare , imagines Sanctorum, vel eorum reliquias colere, observare jejunia , vel dies festos, & similia. Haec autem obligatio in iis casibus non oritur ex virtute fidei, scd ex aliis praeceptis, quae servari non possunt sine explicita, vel implicita fidei consessione. Quantum autem ad secundam Partem , nempe fidem nusquam esse negandam, res est in comperto, quod scilicet negatio ista
seri non posset citra peccatum k quia quicumque negat fidem, opponit se authori tati divinae, negando aliquam veritatem revelatam : Deo autem gravis fit cimensa negando ejus veracitatem 3 quippe implicite per istam negationem signitiatur Deum esse mendacem , ac subinde illa negatio fieri non potest citra Peccatum . Ex quibus fit consequens nusquam licitum esse fidem negare. An autem licitum sit illam interdum dissimulare, aut occultare, gravis est dinficultas, & multiplex inter Theologos contentio . Quid autem in hac re nobis veritis videatur, aperiet
LIcitum es interdum fidem aecultare non suam negative , illam per aliquem actum Posurvum non morsistando , sed etiam ροδα- , Uirmaues , quaa o alias non obligatis Utendi fidem. Haec est communis
quoad utramque partem apud Theologos, maximῆ quantum ad primam partem, quia licitum est fugere , vel se occultare tem re persecutionis , ut docet Christus D. Μatth. IO. ubi praedicens Apostolis persecutiones eis faciendas, ait: Cum autem persei ventur vos in civitate ista, fugite in aliam. it S. Paulus a. ad Cor. II. de seipso ait: Damasci praeposeus gentis Metae Regis voluit me
commisendere: b a fratribus per murum dimissus sum in Sporta , is, se evasi manus Hur. Hic pariter fuit totius Ecclesiae sensus,
ut docet S. Augustinus lib. I. contra epist tam Gaudentit Donatistae cap.2o. Et S. Ath
nasus in insigni Apologia pro sua fuga
persecutione . Quod etiam patet exemplis plurimorum sanctorum Pontificum , qui tempore persecutionis latitabant, & in antris , dc locis abditis , nec- non exemplo sanctorum Blasii, Athanasii, Caesarii ,& aliorum , qui fugerunt, vel se occultarunt tempore persecutionis, quamvis essent
Episcopi, & animarum Rectores 3 cujus ratio est , quia fugere , & sese occultare, non est fidem negare, sed potius eam ipso facto profiteri, tanti scilicet eam faciendo, ut exilium praeseratur ejus negationi. Adde quoa fides necessaria ella potest ad majus bonum, vel ad vitandum majus malum, puta ad consulendum suae fragilitati, vel ad vitam pro aliorum salute conservandam , quae utilitas , vel fragilitas tanta est interὸum , ut non solum fuga illa sit licita , sed etiam videatur morali
Nec obstat, quod Christus Dominus dixerit Ioan. IO. Pastas animam suam due pro ovibus suis : mercenarius autem , qui non est Pastor, cujus non sunt oves propriae , videt lusum venientem , 6, dimittit oves, fugu . His enim verbis Christus Dominus non improbat, nec damnat smeliciter cum,
qui fugit, sed qui fugiendo dimittid oves in eminenti periculo suae direptionis, dc jact
rae spiritualis. Unde universaliter loquendo non semper licet fugere tempore persecuti nisue maxime vero quando inde grave detrimentum potest accidere proximo, Praecipue dum illius salutis cura nobis incumbit: hinc non potest Pastor tempore persecutionis fugere, nisi adsit aliquis, qui oves curet, ut docet S. Augustinus Epiliola ID. Dissicultas autem est quantum ad secundam partem conelusionis, quibus videlicet modis
352쪽
3 8 Tract. II. Disp. I. Art. III. Quaest. v.
modis liceat interdum fidem occultare ,igeneris vestium licitus sit usus Fidelibus, non utrum licitum sit uti vestibus, de ritibus consentiunt Doctores, ut videre est apud infidelium ad occultandum suam fidem .sLugo d. Iq. sess. F. qui eorum sententias I Quantum autem ad vestes, quibus infid flari, &partim approbat, partim improbat, Ies distinsui possint a Fidelibus, dici potestifateturque ibidem num. a.ex tot divertis Au- eas esse in quadruplici differentia e Pri Ithorum sententiis posse hanc generalem forinnamque sunt vestes , quibus infideles di- mari regulam, in qua forte convenirent odistingui solent terialiter a Fidelibus, non nes, aut parum dissentirent. Nempe quod quidem formaliter, seu prout infideles sunt,iusus praedictarum vestium non sit licitus ,
sed dumtaxat quatenus pertinent ad talem Quando ex institutione , aut circumstantiis nationem , quales sunt vestes Turcarum , determinatur ad significationem falsi cultus, quae magis pertinent ad nationem, aut priniseu pravae religionis. Non repugnat autem,
vinciam, quam ad Religionis sectam ι unde inquit, quod circumstantiae tales sint, infit, quod, licet omnes converterentur ad quibus vestis possit habere significationem fidem Christianam , non propterea ritum aeque determinatam, ac habent voces, puta antiquum utendi eiusmodi vestimentis de- Drinceps infidelis praeciperet subdito Chri- ponerent. Consentiunt autem Doctores Cy stiano negare fidem, & in signum negatae
tholici posse Fidelem uti ejusmodi vesti-ifidei gestate imaginem idoli, aut aliquid e Gbus, quando, per illorum Infidelium re- modi, hoc enim in casu non est dubium,qu*gionein transire , aliqua necessitas urget lgestatio illius vestis esset signum negatae fidei, vestis enim illa nec explicite , nec impli- atve ideo, quod esset omnino illicita. Cite continet negationem fidei ι aut pro- Cum autem non omnis usus talium vestium sessionem alterius secte. sit semper ita determinatus, insertur, quod Nec obstat, quod alii existimantes eum tunc ex gravissima causa liceret uti vestibus esse ex natione infideli decipiantur, putan-sprimi, & secundi generis, quando videlites eum esse ex eadem nationis sina ι illa cet, qui hominem christianum eis utentem enim deceptio fit per accidens, & ex igno- videt, eo ipso non determinatur ad judican-rantia decepti, quam per se non intendierdum, quod fidem deseruerit, sed dubita- ille, qui eiusmodi veltibus utitur. Dixisre, aut iudicare potest, quod ad alium finem ne stras urae cum enim sine causardiversum tali veste utatur. Qui amplioremumcienti non possimus proximi decepti ,hac de re controversam, desiderat consu nem intendere, praesertim in re pravi, qua- lat ipsum de Lugo sectione citata , sua re Iis esset dum nos falsae sectis cultores existi-yd. Iq. seM.f. & alios Theologiae moralis , maret, certum est, quod etiam non Iiceat i seu practicae Auctores: non enim hujus absque noeessitate uti eiusmodi vestibus, voluminis jam ad finem properantis comnec subministrare tale deceptionis landa- gesta materies patitur fusiorem hac de rementum. discussionem . Unde his omissis , aliqua Secundum genus vestium est earum, quae de Spe Christiana delibanda sunt. usurpantur ad dignoscendos infideles form
liter, ut infideles sunt, prout Iudaei Romae --. - .- - - --
ex ordinatione summi Pontificis uti debent
galero rubet coloris 3 eorum vero foeminae DISPUTATIO SECUNDA .
rubeo velo caput debent obtegere. Tertium
genus vestium earum est, quae ad protestan- De Spe μι-ias infusa.dam , & significandam falsam religionem assumuntur, quales essent vestes , quibus Um objecti optimi, ae praestantissimi uti solent hacerdotes falsae religionis in usu L a notitiam ejusdem appetitio, & Pro CΡmmuni . suartum denique genus ve-xsecutio sequatur, inde est, quod affulgensium illarum eli, quae non soliim utcumque te nobis divinae fidei lumine, quo Deum continent , S significant professionem falsae optimum, omnesque divinas ejus Praece, sectae, sed insuper denotant cultum actua- lentias deprehendimus, ac caecutientibus li' Iem eiusmodi salsae religionis, quales sunt, cet oculis inspicimus, statim in nobisaccen quibuo utuntur , vel bacerdotes Mahume- ditur illius possessionis, ac si uitionis desid vel baci iliculi in1uislacrificiis, re su- rium, quo stimulamur ad ipsius allecuti Perstitiosis ritibus. An autem hujus uiplici, nem, quem utique stimulum divis uii, in dita
353쪽
dita spes excitat; spes enis est quasi pes animae, non sollim quo sabsistit, sed Aequo veluti incedit, & ad Dei suavissimam
possessionem rapitur, & anhelat. Quam utique divinam spem, veluti M. minis pii Gesaareum sic praeclare commendat S. Bernardus serm. p. in Psal. habitati,, Haec una, inquit, mihi omnium promis.
A sonum causa, haec tota ratio meae expe- stationis. Praetendat alter meritum, suis stinere se jactet pondus diei, &aestus, te. - junate bis in sabbato dicat , postremo
is non se esse sicut caeteros hominum glo- is rietur : mibi autem adibaerere Deo bonum 'ponere in Domino meo spem meam,
,, Sperent in aliis alii, sorte hic in scien- tia litterarum, hic in astutia saeculi, ille M in nobilitate, ille in dignitate, ille in alia
,, qualibet vanitate considat: pr inter te
is omnia detrimenta feci, & ut stercorari arbitror , quoniam tu es Domine spesis mea: Speret, qui vult in incerto diviis tiarum t ego vero ne ipsa quidem nisi is abs te victui necessaria spero, nimirumis verbo tuo considens, in quo ab ciom. nia . suberite prunum regnum Dei, iu- sitiam Hus, , omnia adseriemur vobis,M nempe tibi derelictas est pauper, Orpbanstu, , eriι afutor. Si mihi praemia promittun- tur, per te obtinenda sperabo. Si insur- ,, gant adversum me Pretesia, si saeviat munis dus, si fremat malignus, si ipsa caro ad- is versus spiritum concupiscat: in te ego is sperabo. Fratres hoc sapere, ex fide vi-
M vere est, nec alius ex lententia dicere
se potcst : suοηiam tu es Domine stra meatis nisi cui intus sit persuasum a spiritu, utri quemadmodum monet Propheta, iactet, , comi tum suum in Domino, mens, quod ,, enutriendus sit ab eo, juxta illud quo- ,, que Petri Apostoli cap. Omnem saliet is tudinem vestram princistra in eum : i
,, enim cura es de nobis. Quapropter eam praeclaro encomio celebrat S. Apostolus ad Heb.6. clim dixit eam esse firmam animae anchoram: Confugimus,
inquit, ad tenendam propinam sistem, quam
Aut aηeboram babemau anima tutam, Gf mam, Φ, incedeatem usque ad interiora velaminis. Spes enim est fit missimum animi nostri fulcrum, ac velut anchora sacra, quae mutantem animum, ac inter hujus vitae procellas, & tempestates fiuctuantem obfirmat, ne ab Optato cursu deviet, & in procelloso hujus mundi pelago naustagium incurrat.
Frasen rarac som. Quapropter Sanctus Amustinus egregidait: Hune spem in terram sanctam tammmaneboram praemisimus, ne in O mara turis bati naufragaremus : -madmodum enim de navi , quae in anisoris est , recte dirimur ,
quod iam in terra β, licet asiae fluctuet r
t ei spes inra fundata es in i a civitate
Ierusalem. caeterum non ita multa sunt, quae de divina spe disputare solent Theologi; quocirca ne in referenda illius natura, & praestantia frustra teramus tempus, omnes de ipsa solitas agitari controversias, ad tria potissimum capita revocamus, inquirentes
videlicet ouid, & qualis sit illa divina virtus, quodnam illius objectum, ac subjectum, qui de quando ejusdem actus deis beant ex praecepto elici, quae tribus in s quentibus quaestionibus explanabimus.
QUAESTIO PRIΜΑ, Muid is, qualis fit divisa spes.
Motandum primo, hujus voci spes, signi-1' ficationem esse multiplicem, significat enun interdum affectum, di passionem appetitus sensitivi, quo in bonum arduum tendit, qua ratione inter passiones recensetiir: alias etiam haesi ejusdem rationis acceptiones: vertim eis omnibus omissis.
utpote non Theol icis, tripliciter a Theologis solet usurpara: Primo quidem, pro objecto, seu bono, quod speratur. Sic ad
Rom.ου. spes, quae viatur non est spes. Et ad Titum 3. Expezantes beatam spem, b, aisen tum gώriae magni Dei. Secundo interdum usurpatur pro eo, ad quem spes dirigitur: sic plerumque Scriptura sacra Deum n stram spem appellat, puta Psal. IJ. Dominus Jer Hus est; Et Psal. 2I. Tu eι, qui exintrofli me de ventre, 'eι mea ab uberibus m tris meae. Verum illae acceptiones sunt munus propriae ι itaque spes, de qua hic est se mis, proprie accipitur pro actu spei, quo bona sui3ernaturalia speramus a Deo: sic ad
Rom. 8. spe sami facti sumus: cum autem habitus denominetur ab actibus, ille habitus supcrnaturaliter indutus, qui ad eum actum eliciendum inclinat, &stimulat, dicitur etiam spes, de qua job cap. I9. Aa est bae spes mea in Ru meo. Et Apost
354쪽
3 xo Trae . II. Disp. II. Quaest. I.
qui transeunt; sed solum de habitibus, qui
permanent, potest intelligi. De hac autem ultima spei acceptione futurus est sermo. tσηorum stransi, non levem apud Auctores tam veteres, quam recentiores m
veri controversiam, cujusnam facultatis sit
spes, an videlicet spectet ad intellectum,
aut voluntatem 3 fuerunt enim, ut reseri Doctor ι 2S. v. a. qui existimarunt spem non
esse distinctam a fide, & charitate, quia, inquit n. 3. possct dici, quod spes aggregat in se quodammodo duas virtutes, scilicet fidem, &charitatem: actus enim spei, qui est expectare, includit certitudinem, Ac haec Certitudo pertinet ad intellectum, & fidem: inc Iudit etiam desiderium, quod pertinet ad voluntatem, & si sit daederium merit rium, pertinet aa charitatem, quae perficit voluntatem: scut igitur expectatio persecta, & meritoria includit certitudinem intellectus, & desiderium voluntatis ordinatae, ita Ipes ut virtus persecta diceretur in . Cludere per quamdam aggregationem fidem, di charitatem: &secvnatim hoc poneretur virtus tertia, non formaliter, nec simpliciter, scd secundum quod aggregat formaliter in se duas virtutes. Ita Doctor. Secunda sententia ε orum est, qui existimant memesse actum intellectus indistinetum a fide, quia videlicet ideo speramus aliquid, quia credimus Deum esse fidelem in suis promissis. Tertia sententia contendit quidem spem ad intelletium pertinere, quamquam non
eliciatur ex habitu fidei: sed . sit actus judicii, quo intelleetus judicat Deum sibi
daturum beatitudinem, ex eo, quod erOmisit se illam concessurum observantibus mandatum, ac subinde cum sit fidelissimus
in promissis , inde sperat se beatitudinem
illam consecuturum , si praecepta stryaverit. svaria sententia eorum est , qui existimant spem esse quidem actum voluntatis, sed omnino indistinctum ab actu charitatis, quia voluntas eadem virtute charitatis, qualis ponitur ad velle ordinatum, eadem disponitur ad ordinatum nolle, nam ex Aristotele Iib. I. de anima textu 8s. Rectum es iudex sui, i siliqui; Igitur pari ratione eadem virtus charitatis, quae disponit ad amandum bonum praesens, pariter disponit ad desiderandum bonum absens: sicut grave, eadem gravitate; qua tendit interminum non habitum , quiescit in ipso
termino, ubi eum comparavit 3 ac per Consequens clim voluntas determinetur ad amandum Deum sibi praesentem per charitatem , per eamdem disponitur ad illum desiderandum, seu sperandum.
Notandum tertio, quod, etsi numerosior, ac celebrior Theologorum coetus conveniat stem esse actum voluntatis, nihilominus invicem controvertunt quiniam sit formaliter ille actus. Duplex enim generatim est actus voluntatis, alter quidem sugae, & aversionis a malo: alter vero prΟ- secutionis, & accestus ad bonum. Certum est autem spem non esse actum fugae, quia non habet malum pro objecto 3 quanti uidem malum, qua malum est, non desi-eretur, nec spereretur, sed potitus timeatur : neque etiam versetur circa objectum
ab ipso recedendo, sed potius ipsum am-lectendo, & ad ipsum per assectum acce-endo : necessum est ergo, quod spes sit
actus prosecutionis, clim autem prosccutionis actus sit duplex, alius scilicet, qui dicitur actus prosecutionis amicitiae, qui tendit in objectum propter solam ipsius excellentiam 3 alter vero prosecutionis concupiscentiae, quo aliquis tendit in bonum non propter solam illius excellentiam, sed quatenus conveniens nobis, aut aliis, quos diligimus: Quaeritur cujusnam prosecutionis actus sit spes. Quatuor igitur hie sunt determinanda. Primum, utrum spes sit virtus Theologica . secundum, ut nim sita fide, &charitate realiter distincta: Tertium, utrumst actus voluntatis, Ze omnino idem cum desiderio, seu prosccutione concupiscentiae, qua aliquis desiderat sibi ipsi bonum, quatenus bonum suum proprium. suartum , quae sint spei species.
REvera spes es virtus, eaque Neologica .
Haec cit communis inter Iheologos contra Durandum in disp. 26. qu. I. dicentem spem non esse virtutem, nisi improprie, largo modo sumptam I Ouia, inquit, virtus, ex Philosopho, est dispos tio persecti ad optimum o spes autem, Cum versetur circa bonum arduum, absens, &nondum possessim, non est dispositio persecti ad optimum, ut neque fides, quae versatur circa Deum obscuro tantum modo cognitum. Primam partem probat Doctor num. IO.
Omnis habitus inclinans ad actum bonum, de bonis circumstantiis affectum, revera est
355쪽
virtus: sed talis est spes: igitur&e. Probat
antecedens: Sperare Deum, in summum bonum, est aliquid honestum, & Unsorme r gulis legis aeternae, quippe clim sit praeceptum a Deo, & aliunde nullum sit num versee d satiativum creaturae rationalis, quia solum istud bonum infinitum est: igitur a P mitio illius boni est actus honestus. Deinde actus ille etiam asscitur circumstantiis bonis 3 quippe cum fiat per media ab ipso
Deo ordinata : unde quamquam a poetitio
boni infiniti possit esse illicita, qualis fuit
in Lucifero, tamen desiderare bonum infinitum per media ab ipsomet ordinata, non potest esse, nisi bonum.
Dices mi δ: Per spem aliquis desiderat,& expectat aliquid tamquam bonum sibi
proprium ροῦ ac subinde fertur in bonum, non qua honestum, sed qua utile; sed omnis virtus debet tendere in bonum non
qua utile , scd qua honestum , ergo spes
Nemit secundam partem majoris Doctorn. Ia. Nam quod quis dc sideret sibi bonum, non ossicit honestati illius actus, quando desiderat illud per media proportionata,& a ratione ditiata; nmue enim circumstantia illa personae, cui bonum appetitur, variat rationem formalem boni, quando enim voluntas desiderat bonum sibi, non variatur propterea ipsum bonum intrinse-ce, sed sollim extrinsem, quatenus ex Co, quod sic ipsum voluntas appetat, bonum istud accipit denominationem voliti, & M- siderati a voluntate, quae denominatio potest dare occasionem intellectui ad conci-iendum respectum rationis inter ipsumonum, & voluntatem. Omnis actus, quo utimur se uendis, non potest censeri actus virtutis; sed actus spei talis est : quippe cum per eum
voluntas amci bonum infinitum propter seipsam, non autem propter excellentiam
tas sic sperando bonum infinitum utitur fruendis, quia non utimur fruendis, quando volumus bonum, quod propter se amandum est, ut perfeci ionem npuri, quando
revera illud bonum est nostri persectivum, nec illud volumus tamquam aliquid mimis bonum, quod nobis inserviat ad acquisitionem alicujus boni, sed solium illud optamus tamquam bonum praestantissimum ,
quod nos peificiat, di eruiat beatos. Dires seeunia, Nulla passio est virtus: sed spes est una ex undecim passionibus:
igitur non est virtus. Respondet Doctor v.27. spei nomen esse aequivocum usurpatum ad significandum ilia Ium motum appetitus sensitivi circa bonum sensibile, ut acquisitu sacile, qua ratione
non est virtus, sed passo: alteri vero spei
nomen usurpatur ad fgnificandum habitum inclinantem ad actum circa bonum spirituale, suturum, quatenus animae persectivum,& hoc modo est virtus. Probat secundam partem Doctor, nempe, quod sit virtus Theologica, num. D. Virtus enim illa est Iheologica, quae respicitinum, ut objectum quia, & aliquid divinum tamquam objectum quo . at ita est de spe, ut dicemus quaestione sequenti: igitur est virtus Theologica . Deinde, inquit n. IS. tres vulgo conditiones requiruntur ad virtutcm 4 heologicam. per quas distinguatur non solum a virtutibus moralibus, sed etiam ab acquisitis per actus virtutum supernaturalium : Prima, quod Deum respiciatro primario suo. objecto: secuηda, quod abeat pro regula primam regulam huma
norum actuum, non autem aliquam re
gulam acquisitam. Tertia, quod immediate infundatur a Deo, sicut a causa efficiente : duae quidem priores conditiones possunt competere fidei, spci, charitati acquisitae, quae tendunt in inurn, tamquam in
objectum, & habent aliquid divinum pro prima regula; fide, quidem divinam veritatem, spes divinam fidelitatem, & charitas divinam bonitatem , sed deficiunt in
tertia, quia nempe non infunduntur a Deo, nec consequenter sunt supernaturales in substantia, quales esse debent virtutes vere 4 heologicae. Dices primo: Nulla virtus Theologica est inter duo extrema vitiosa per excessum,
aut defectum: sed spes habet duo extrema vitiosa, nempe praesummionem, & despe-- rationem: igitur non ginet censeri virtus heologica . Minor constat: siquidem desperatio, de praesumptio opponuntur spei, illa quidem per desectum, haec vero per
excestum. Ma:or etiam fit evidens; enimvero non potest committi excessus in fide,
uia impossibile est , quod aliquid nimisrmiter credatur; nec in spe, quia non potest Deus nimis desiderari, nec urgentiori investigatione, & inquisitione exoptari; nec denique in charitate, quia Deus non potest
356쪽
3ue a Tract. II. Disp. II. Quaest. I.
plus amari, quam sit amabilis, aut debeat tum, tamquam circa obiectum prin artum, amari: igitur spes non est dicenda virtus & specificativum, concedo: tamquam cir- Theologica . ca unicum objectum, & omnino simplex, Respondet mctor n. . negando majorem: negor quemadmodum enim fides non ver-Potest enim concedi, inquit, quod virtusisatur dumtaxat circa ea, quae omnino dia
Theologica se proprie media, non ex par- vina sunt; sed etiam circa ea, qtiae factate objecit, sed ex parte excessus, qui potestssunt, ut omnia Christi mysteria, & omnes esse in actu ; neque inde sequitur eam di- propositiones reveIatas r & sicut charitas singula morali; virtus enim moralis habet tendit non solum in Deum, sed etiam in excessum, & desee tim non sollim rationesproximum , se etiam spes ordinatur ad modi actus, sed etiam ratione objecti, in Deum tamquam ad objectum primarium, quod tendit ille actus; secus est autem dei& adaequatum, ad gratiam autem, &me- virtuted hcologica, quae non potest habe- dia conducentia ad possiessionem Dei, tam- re excessim ratione objecti, quia clim illudiquam ad objectum secundarium. sit infinit uni, non potest excedi ab actu virtutis, qui in eum fertur, & idcirco non po- CONCLUSIO SECUNDA.test firmius credi Deci, nec constantius in eum sperari, nec ille ardentius amari, quamlcris est realiter afri, i Haritate disin . mereatur; potest tamen peccari in istud ob-lo Ita Doctor n. I . ubi conclusionem sic tectum infinitum ratione modi tendendi inlprobat, primo, quod sit distincta a fide, Illud, nempe pera tum immoderatum, qui quia nullum desiderare est credere: sed magis, aut miniis, quam par esset, in istud omnis actus fidei est credere: ergo spes
Obiectum tenderet. non est eadem cum fide.
Qua ratione fides potest esse media in- Deinde, Sperare idem est, ac desiderare: ter levitatem, qua quis assentiretur firmi-ssed desiderare est actus voluntatis: credere ter ei, quod non stita credendum: unde autem est actus intellectus: igitur fides, &illud Eceles. io. sui citὸ credit, letis est eor-ispes non sunt unum, dc idem .de: &inter pertinaciam, qua quis nimis re- Denique, si idem esset sperare nos consistit credendis, nolens alicui assentiri, nisi secuturos vitam aeternant, ac credere nos ratione naturali id esse verum ostendatur: illam assecuturos, sequeretur, quod esses sic etiam amore nimio potest quis tendere certum, quod quisquis speraret consecu in aliquod diligibile, sicut & nimis remis- tionem vitae aeternae , haud dubie eam eGM: Licet non possit nimis tendere in bo- set consecuturus; objectum enim fidei est num infinitum amando, nec nimis firmi. verum insallibila di sed hoc manifeste falter ipsi credendo. Simili ratione spes est m- sum est; plurimi namque Fideles sperant ter despcrationem,&prmum ptionem, qua-sbeatitudinem , quam tamen propter m tenus desperans non vult desiderare Deum, rum improbitatem, & finalem impςnitem
nec in eum sperare; praesumens vero vult, tiam non assequentur.
ει desiderat ipsum, sed per media impro- Gormatur etiam contra Lutherum, qui Portionata 3 sperans vero desiderat Deumiseν.a. suadrages e docet spem esse eamdem ver media proportionata, di rationabilia, cumside, quam pro sducia accipit; quod ει sic utru Nue hoc vitium excludit; ne-iutique erroneum est: nam si fides, & fiduciaque necesse est, ut virtus quaelibet ha-iidem essem, nugaretur Apostolus, chim ait beat duo extrema , quorum uno ametur ad Ephes. 3. In quo scilicet Christo bab excessivὰ objectum illius , & altero muimus fiduciam per fidem eius. Sequeretur enim, ni S intenbe . . quod haberemus fiduciam per fiduciam, Dices DeuηM: Virtus Theologica versa-iquod esset aperta n ligatio; unde I. ad Cor. tur dumtaxat circa Deum; sed spes non I 3. tres virtutes Theologicas tamquam tria solum habet pro obiecto Deum ipsum posisdistincta numerat, inim ait: Fides, spes, Amsidendum, sed etiam media, non gra-iritas tria bac cye. Idem docent 1S. Patres, tiam, & dona, quibus comparari potestimaxime Chrysost. hom de fide, spe, Scha- eius Irmsessio: igitur non est dicenda vir- ritate. Et Aug. hom. 22. de verbis Apostoli: tus Jheologica. Domus Dei credendo fundatuν, speraηiseri Dinreuo maiorem: Virtus Theologica ver- tur, ae σπῶ probatur. Hinc in Enchiridiosari debet circa Deum, & bonum incre , p. 8. ait: Distinuexis es fides a spe
357쪽
Similiter probat eam esse a charitate distinctam: Pri , quia charitas est amor amicitiae, quo Deus diligitur propter seipsum; ita quod non minus diligeretur amore charitatis, etiamsi nusquam a creatura rationali esset possidendus: spes vero est amor concupiscentiae, quia est amor, quo aliquis concupiscit bonum, quatenus eu bonum suum proprium; unde si aliquis non considera. ret, quod ex possessione Dei haberet beatitudinem, non desideraret ipsam possessionem desiderio spei: igitur spes a charitate distinguitur. Deinde, ex S. Anselmo lib. de Concordia Cap. I9. voluntas habet duas affectiones, Acinclinationes 3 nempe unam justitiae, qua prosequitur bonum propter se; & aliam commodi, qua prosinuitur bonum, quatenus sibi conveniens, prima autem ex illa assectionibus est nobilior, quam secunda: igitur distincti habitus ponendi sunt in vinluntate in ordine ad aetus, qui competunt ipsi secundum diversas istas inclinationes & consequenter desiderium spei competens ipsi, quatenus habet assectionem comm di, non oritur a voluntate, quatenus habet justitiae assectionem. Unde spes, de charitas non solit m distinguuntur penes actus, quos possunt habere, sed etiam penes diversas affectiones, Mundum quas permciunt voluntatem.
Misis, inquit Seraphicus Doctor dist.26.
art. I. qu.3. Uuemadmodum in patria tres erunt dotes secundum tres animae vires, quarum uria reformabit, de consummabit Tationalem, videlicet ipsa visios alia concu-
Discibilem. videlicet dilectio; tertia irascibi-sem, videlicetissa tentio, seu possessio, sic di in via necesse est ponere tres virtutes Theologicas, fidem cui visio, charitatem cui dilectio, & spem cui possessio respondeat. Dices: Homo dumtaxat habet duas facultates perscctibiles per habitus insulas in ordine ad Deum, nempe intellectum, di v Iuntatem : ergo sufficiunt duo habitus infuli, videlicet fides, quae intellectUm, dicharitas, quae voluntatem perficit. Negat consequentiam Doctor num. M.
quia , inquit 1 voluntas habet duas aflectiones, di duo genera actuum , 9uibus correspondere aebent duo sabitus infusi; intellelius vero non habet ullos actus, Propter quos )ebet habere duos habitus per se infusos 3 ae subinde tres distincti admittendi sunt sabitus.
SPer est amu voluminis idem eum in eis
ris. Ita Doctor num. I9. ubi solvit argumenta , quae contra hanc assertionem
Probatis: Spes sertur in bonum absens, ut possidendum: sed actus ille, quo Γ num absens, ut possidendum, appetitur, in desiderium; ac subinde spes est actus appetitus concupiscibilis, quo. voluntas tendit in Deum, quatenus sibi comm
Dios: Desperans desiderat beatitudinem e sed non habet sMm: ergo desiderium non est actus spei. Hobatur major, quia tristatur debeatitudine amissas nemo autem tri. statur de amissione rei, quam non conc piscit: igitur &C. D inguit majorem Doctor n. m. Deside rat desiderio inefficaci, & conditionato, concedit: desiderio efficaci, & absoluto, negat. Ad probationem dico, quod equidem nemo tristetur de amissione rei, quam non concumscit; sed ut tristitiam habeat de ejus amissione, non ea necesse, quoaillam concupiscat abist uia, de efficaciter, ut patet exemplo projicientis merces in mare, qui tristatur de earum amissione quia inefficaciter, de conditionate velleteas conservare . nisi adesset periculum vitae. Diris se Mὸ: Eodem sabitu quis ama re potest alterum amore amicitiae, &concupiscere ipsi bonum, & eodem etiam habitu potest quis amare bonum prasens, d absens: sed ex charitate amat quis bonum praesens: ergo ex charitate concupiscit quis, ac desiderat bonum praesens, de etiam ex eadem amat, ac desiderat bonum absens remo desiderium boni etiam absentis est actus charitatis. Distinuit consequens Doctor n. 2I. Desiis derat desiderio, de concupiscentia proportionata amori amicitiae, εc ex ipso oriunda, concedit: desiderat desiderio, &concupiscentia distinctae rationis. negat. Itaque potest aliquis bonum absens concupistere ducibus modis: Primo quidem affectu charitatis, de amicitiae, quo diligit proximum, de ipsi concupiscit bonum propter se: Secundo, quatenus considerat Donum istud esse sibi commodum absque ullo re spectu ad amorem a Iterius, & sic desiderium
illud non est actus charitatis, sed spei, quae
358쪽
3ue Tract. II. Disp. II. Quaest. I.
in ipso desiderio constituitur, non vero in priori. Diees terti ὀ : Desideramus beatitudinem
naturaliter: ergo non videtur necesse adamittere aliquem habitum supernaturalem ad ipsanc desiderandam consequenter virtus spei non consistit in desiderio. DMinguit anteerisens Doctor: Naturaliter desideramus beatitudinem in universali, di qualiscumque illa sit, sive naturalis, sive supernaturalis, transeat: in particulari, &quatenus est beatitudo supernaturalis, negat: unde neganda est consequentia. Quemadmodum enim non obstante amore naturali Dei, datur habitus chari 'tis, ut ametur Deus amore supernaturali; ita non ob stante deliderio naturali beatitudinis dari debet habitus spei insula, quo speremus beatitudinem supernaturalem propter ipsam Dei bonitatem, & infallibilitatem in Promissis. Dires quaru : Si desiderare esset actus
virtutis 4 heologicae, emi pariter meritorius di sed non potest esse meritorius, nisvel eliciatur, vel imperetur a voluntate :ab ea autem non Potest Imperari, ali qui voluntas simul naberet duos actus circa Deum, unum actum, quo desideraret, re alterum, quo imperaret erusinodi desiderium, qui etiam actus respiceret Deum, quippe cum a charitate procederet: si eliciatur a charitate, non erit actus ab ea distinctus: igitur dic. Respondet Doctor nil implicare quomimus voluntas possit habere duos actus circa idem objectum, maxime quando unus imperatur, & alter imperat 3 nec enim uianus impedit productionem alterius, climnon sint ejusdem rationis : Nee est inconveniens, inquit, in actibus subordinatis res inesse uni, mὸ 'te est necessarium scientem conclusisnem, dum astus speculatur scien-rifice, intelligere AmuI principuum, amanis rem ora nate illud, quos ad Mem , urenaeo,
Dices quintὀ: Si spes, S desiderium essent unum & idcm, quotiescumque utimur nomine spei, possemus pariter uti nomine desiderii, & vice versa: sed hoc est filsum: Non enim pro pric dicere possum. desidero consequi beatitudinem propter bonitatem divinam: sicut possum dicere, spero propter bonitatem, & misericordiam divinam me consecuturum beatitudincm: igitur non sunt unum & idcm. Nego mirarem, & ad ejus probationem dico, quod utrumque hoc nomen posset in rei veritate ad idem significandum usurpari, quando significat motum facultatis apri titivae circa bonum consequendum 3 idcirco autem proprie non accipitur detulerare pro sperare , quia vel bum stera
est impositum ad significandum desiderium praesupponens , dc Connotans opinionem conceptam de consecutione boni desiderati; verbum vero desidero non involvit illam connotationem , unde indiscriminatim ad idem proprie significandum non
CONCLUSIO QUARTA.SDiem fuηt species, seu distincti actus Dei,
ad quos caeteri possum facili ne otio reu
pari. Hanc conclusionem optimc expendit
Guillelmus Parisiensis lib. de moribus, ubi resert septem illas spei species, quas filias
appellat, quarum prima c. st faucis, Secun . da securitas, seu vallationis, & protecti nis divinae roboratio ι Tertia c- ηtia, dccrectio contra motus, & impetus insurgentium 3 Guarta consolatio : Quinta reu ratis , confortatio, & resumptio virium ex praesentia Dei: Sexta expeciatis bonorum repromistarum absque haesitatione : Septima iucunditas , quae spem hujusinodi velut
comes inseparabilis comitatur. Fiaucia est firma mcntis in Deum adhaesio, quae non confunditur, dicente David ris te Domine speravi; non confundar. Qui confidit in homine confunditur, quia is abnque illo se substrahit , aut propter malitiam, & aversionem, aut propter imp tentiam, aut propter voluntatis, & amicitiae mutationcm; haec autem ex parte Dei non sunt timenda. Securitas est , de qua Salomon : secvra mens quost iuge commium. Prover. IS. ubi Gregorius: spes aeternae societatis, contiηvatis es aeterme remionis. Securitas est duplex: Prima, de obtinenda aeterna stelici
tate: Secunda, contra timores vitae praesentis . Et quidem tenet se securam per pignus Spiritus sancti: sui signavit nos, O,aedupigras Spiritus sancti in cord bus msris, a. ad or. I. & ad Ephes sui es ρignus Mererit iis nostrae. Unde S. Augustinus : Ipse est pignus Mereditatis nostrae, redemptionis miridatum per luteras patentes Evangelicas, quiabus non es aliud nillum, quam ipse Dei Fμ
359쪽
νtare su nisae Patris, qui pro eonfirmassem, is , t Mati e veritatis Evangelicae, αρ- pensus est in ludo emeis. De natis, Passio, mrs, Resurrectio m ni me faciunt via,que, e , firmant, ut is veηia, gratia i , No.ria, nuta remaneat Mefiazae; qui enim proprio Mis suo non pepereis, nonne cum illo omnia nobis donavite Unde in Dei logica nullum argumentum validius ad bene syllogiZandum, atque probandum, quam mors unigeniti Filii ipsius, nullum ad destruendam haesitationem, vel objectionem mihi Contrariam adeo efficax, aut validum, cum non selum inseratur, sed etiam conferatur securitas de beneficiis Dei per tale medium. In Dei thesauris nullum pignus Pretiolius, & magis assecurans, aut certius,
quam ipse Dei Filius, & Spiritus sanetus;
uterque autem nobis in pignus datur: ergo, qui per tantas cautiones securi non sunt, deterioris conditionis habent Deum, quam quemcumque mendacem, aut periurum i Patet ergo quantam Deo contumeliam faciant, qui neshant. Secunda securitas adversus calamitates hujus mundi ιDeus enim noster refugium est,invirtus is c. Dominus utaminatio ras ea i c. sι Deus pro no- ιιι , qui contra nos pinectis, seu roboratio, qua per spem re- sumuntur vires, ut acrius pugnemus, &tentationibus resistamus. Veternus, vel vafer serpens innumeris tentationibus animam lacessit, & fatigat; ut in despcrati neminducat, dicatque illa pusillanimis Hieremiae 2. De*eravi, nequaquam facis. Quapropter tanto studiosius erigenda cst mens, quanto crebriores urgent tentationes. 1llos invitat spiritus, Numquid, qui dormit non ad irier, uι resurgat λ surge, qui dormis, , illaminabit te Gristus, Ephes. Remissas manus, O, genua soluta erigite. Consolatio, quae non est animi latificatio, sed potius timoris, & doloris lenitio, ac mitigatio; conseiatur enim, qui tristitiam deponit; licet gaudium non recipiat: spes autem, ut ait David : me me consolatao in bumilitate mea, id est, depressione. In convertendo Dominus captivitatem ston, Ex hac oritur laetitias unde tunc repletumos gaudio οι -'rum, Nonnulli sunt, qui propter variOS sus, ita rmerent, ut nullam salutem sibi remanere putent ι hos Deus gratiis irradiantibus, ac caelestibus suavitatibus solatur , ut animos resumant, Isaiae I . ori tur in tenebris lux tua, is, tenebrae tuae erunt
sicut meridies. Et Iob ri. Duasi meridianus fulgor tibi ea urgens ad ve*erum, is, cum
consumptum te putaverir, orulur ut lucifer. Hinc nascitur Consolatis, quae est animi robur, &co stantia animans, de firmans adversus tenistationes r statuoi supra pstram peder intor, β ereiderit non collidetur, quia Dominus summaeit manum suam. Et impulsus eversus , ut eaderem, 6, Domiηur suscepit me, dec. Expectatis bonorum est firma animi constantia , qua attendens ad repromissa b na, Omnes vincit amaritudines, Haec recordatus sum, es, effudi in me animam meam. Ex hac gignitur lucunditas: sm gaudentes. Gaudium aurem. hoc est ex praesentia Dei inhabitantis; unde gaudium illud est velut arrha aeternae mercedis, & velut praeodoratio futurae suavitatis: Gustate, is, videte quo niam suavis est Dominus.
suianam su ob sectum Divisae spei. Ninσηdum primo, certum esse objectum Spei debere esse primo aliquod bonum honestum; non enim nisi bonum. saltem apprehensum, ut tale, speramus, seu prosequimur 3 uti non nisi malum timemus, ac fugimus: cum autem spes sit virtus, 3e omnis virtus tendat in bonum sub ratione
honesti, nemini debet esse dubium, quin objectum spei debeat esse aliquod bonum
Fecunia, debet esse possibile, impossibilia enim , ut talia cognita sperari ne queunt, nec desiderari, desiderio saltem emcaci, & stimulante ad prosccutionem boni apprehensi; etsi forte secundum d ctrinam Doestoris appeti possint appetitui nemoci, & ex complacentia. Tertio, debet esse bonum arduum, seu non ita facilis acquisitionis: quae dissicultas non alia tamen ineste debet, quam quae oritur ex eo, quod objectum speratum non a nobis obtineri sine labore, seu molestia, vel ex eo, quod istud nulla ratione possimus ex nobis assequi, sed debeat nobis concedi ex liberalitate donantis, aut praemianti S. suarto, addunt aliqui, quod bonum istud sit tantum probabiliter, seu non certo futurum . Verrum haec conditio non videtur
360쪽
3sis vari. II. Disp. II. Q st. II.
necessaria, quippe cum bonum etiam certo futurum sperari possit; hinc confirmati in gratia, quamvis securi de sua beatitudine, non minus eam sperare possunt.
Doque, obmum spei dicitur num a sens. Nam, inquit Apostolus ad Rom. 8.Sωs, videtur non est spem ram quod M. Aet quis, quid sperat λ Si autem quod non via
demηr, Hamus, per patientiam expectemu . Verum Doctor dist. 26. n. II. contendit hanc conditionem non esse absolute necessariam;
quia, inquit idem objectum est spei, &tentionis; sed tentio non respicit absentiam ob eli: igitur nec spes. Quod utique confirmatur, quia illud est obiectum q-
hi, quod desideratur, & illud est objeclum
formale quo ipsius, quod movet ad illud desiderium: sed certum est, quod voluntas non
desiderat absentiam objecti, sed potius illius
praesentiam; nec illa absentia est ratio m vens voluntatem ad desiderandum, seu spe-Tandum, quamvis videatur conditio, linequa non speraret, nec desideraret; quia si bonum esset persecte possessium, non amplius desideraretur, sed amaretur. Unde concludit metor: sicut in statvis ηεπυ-νiat raronem Miemsi, quia non pertinet ter se ad rationem esistendi; ita in Aribus illud non variar ratioam finis, quod ma variat rationem terminandi: tales esse absens, vespra sens modo praedicto: Igitur non variat formatitatem obiecti, Me ratioη- , --- Hus. Ex quibus inferre licet absentiam, possibilitatem, & futuritionem objecti non esse de ratione formali objecti spei. μι-dum secvnia, rationem noni ardui, seu cum aliqua difficultate comparabilis, spectare ad objectum spei, ut omnes The Iogi conveniunt: at controversa est, in quo conlistat illa arduitas desideranda in
ipso spei objecto; sunt enim, qui existi
tatem obiecti spei in eo consistere, quod res sperata ontinenda sit dependenter ab alio, quia objectum arduum ex eo, quod obtianendum per proprios Iabores, est obiectum
audaciae, non vero spei. Nonnullia entarduitatem consistere in dissicuItate cons Cutionis rei, quae speratur, sive haec difficultas proveniat ex ipsa rei magnitudine , quae vires proprias excedit, sive oriatur ex
aliis circumstantiis ι scilicet ex distantia,
contingentia, temporis diuturnitate, Iab Te, impensis. At verior apparet eorum sententia, qui existimant arduitatem objecti Theol culcae spei in eo consistere, quod non solum contingens sit ex parte Dei liberaliter nobis b um spvatum conferentis, 8c ex parte nostri, quia consertur propter meritas quae necessario debent esse contingentia, quia sunt libera. Quam utique rationem insinuat Doctor disp.26. n.M.&22.
ubi ait: Quod efficaciter. & absolute desideratur, seu speratur aliquid, nisi sit possibile attingi, seu consequi, & ideo persuadentur desperati, ut credant; non ut diligam, quia prima radix desperationis non est in voluntate, sed in intellectu : ac si diceret, quod tantum est objectum mi, illud cujus consecutio est nobis posubiris, licἐt sit contingens, & quod ideo suade da est certitudo de possibilitate consecutionis, ne desperans cadat animo ν sed potius erigatur, &speret id, quod IUMC-tingenter, tamen possibile est Mil.
Notandam tertio, Theologos communiter
Convenire, quod beatitudo supernaturalis sit objectum materiale magis praecipuum, de ad uatum spei nostrae; quoniam autem beatitudo si pernati,iralis duo complectitur, nempe visionem, vel stultionem Dei, &Deum ipsum videndum, dc fruendum, seu beatitudinem formalem. & objectivam; difficultas est quodnam horum si objectum materiale spei Theologicae. Durandus enim in 3. d.26. q.2. vult beatitudinem sormalam esse ob ictum materiale immediatum spei Theologiciei beatitudinem vero objectivam tantiim esse objectum indirectum, de m diatum. Sunt etiam, qui existimam cum Gregorio Ariminensi Deum esse immediatum objectum materiale spei, sturionem
vero, Ee visionem esse tantum conditionem, me qua non . Tertia tandem sententia docet spem dire te, & immeiulate atti gere utramque beatitudinem, stilicet objectivam, de formalem, Obj ivam quidem finem qui, formalem vero, ut finem quo. Quantum autem ad objectum formale ejus. dem spei quadruplex est diveris Auctorum sententia. Prima contendit , quod objectum sormale sit Deus sub ratione omnipotentis, de fidelis in exequendis suis ero.
missis. Ita S. Thomas au. q. de virtutibus art. q. Secu da, contendit Deum esse objectum spei sub ratione Deitatis absoluaei Aenullum dicentis ordinem ad nos, 1 quibus deri potest. Ita plurimi ex nostris cum