장음표시 사용
161쪽
Partes componentes debent Uiri , Ut totum aliquod componant e si enim essent disiunctae , non facerent compositum, quod debet esse unum, & assici una su stantiali forma. Dicitur a. miscibilium , id est, unio corporum illorum , quae debent misceri, ve ex illis mixtum aliquod resultet : ct illa corpora miscibilia nihil aliud sunt praeter elementa , ex quibus omne compositum naturale constituitur . Additur interatorum , quia Vt elementa componant mixtum , debent ilIorum qualitates ita esse alteratae , ut ad earum alterationem sequatur formae substantialis corruptio , & ex illa corruptione resultet forma substantialis mixti de nouo compositi . Praeterea ele menta in compositione mixti debent alterari , in se inuicem agendo , di sese destruendo, ut coalescaneria unam tertiam entitatem, mixti scilicet aduenienti Si enim non alterarentur, nec se destruerent, non esset vera mixtis, sed potitis iuxta postis; ut clim grana tritici confunduntur cum granis auenae, quae non sa-eiunt mixtionem propriὸ sumptam , sed tantummodo iuxta positionem. Vt bona sit definitio praecedens, maioris exficatio' nis causa, Oberet addi quod elementa miscibilia n
dum essent alterata sed etiam contemperata. Si enim unum Praevaleret caeteris, absorberet alia, & sic non eget mixtio ; sed transmutatio Vnitis in alterum 1 ut
quando gutta Vini insunditur dolio άqua pleno: tunc enim non est mixtio, sed destructio vi ii de conuersio illius in aquam. Vnde ad mixtionem ,roprie dictam
requiritur, qudd elementa in se inuicem mutuo agant, ut castigentur&refrangantur eorum qualitates, &ad talem temperiem reducuntur , Ut sui ipsius formamis substantialem amittendo transeant in tertiana entita rem compositi. lobiicies. Mixtio non includit unionem element . rum alteratorum, si unum elementum lassiciat ad genem rationem mixti; sed Vnum lassicit ad hoc , quoniam.
Aristoteles 3. de Generat. animalium cap. II. ait aves eπaere, pisces ex aqua , ct belluas ex terra generari: ergo ut confiςiatur mixtum non requiritur elementorum misscibilium alteratorum Vnio. Rest. negando minorem: αquando Philosophus dicit aves generari ex aere , alia animalia ex elementis in quibus Vivunt , per hoc
non e3cludit concursum aliorum elementorum ad i
162쪽
eorum productionem ; sed tantum innuere vult, quda aer praedominetur in auibus, aqua in piscibus, & terra
in bellu is , licet omnia conueniant ad generationem mixti cuiuslibet . Dices. Fiunt Plures generationes sine mixtione elementorum t ergo mixtio, seu mixti compositio , non benὸ definitur elementorum miscibilium' into . Resp. omnem mixtionem fieri ex elementis, siue immediate, qualiter prima Productio esticitur , siue
mediate, quando. X uno mixto corrupto aliud constituitur: tunc enim qualitates Elementares Veteres mixti concurrunt ad productionem noui.
. Quaeres quanam si eausa mixta. Constat quidem , , quod quatuor elementa sint causae materiales mixto--.rum ; sed de illorum causa efficiente controuertitur inter Authores . Quidam enim Recentiorum Volune causam effectivam mixti esse elementa, quatenus inter se pugnant; alii vero latentur quidem elementa inter se pugnantia esse causam disponti iam mixti, non V ro causam principalem illius: quod ut soluatur, M-randum est, mixtorum alia esse animata , alia vero inanimata . .Animata non possunt Produci ab elemen-ris , aut a corporibus coelestibus, quandoquidem illa sunt animae expertia , & proindὸ non possunt esse causae principales Viventium ; cum nihil pos it producere
aliquid perfatui seipso . Pro inanimatis, aliqui existimant illa produci ex pugna elementprum . sed melius respondere videtur Scotus in a. dip.rs, νυ.vn. dicens, causam principalem mixti esse agens uniuersale, licet causa dispositiva illius sint elementa inter se
confligentia . Elementa, inquam, non sunt causa principalis mixti. inanimati, quia elementa ipsum causarent, Vel ut lane corrupta, vel Te sunt debilitata &refracta in suis qualitatibus; sed mixtum causari nequit actu a corrupto, iquoniam essectus in actu requirit causam in actu et nec etiam potest causari ab elementis debilitatis , cuina gens infirmum nequeat attingere effectum firmum &Validum, quale est mixtum: ergo mixtum inanimatum non habet pro causa principali elementa . Remanezergo quod mixtum producatur ab agente uniuersali, tanquam a principali causa ; quae quidem cavsa Vniuer salis erit sol respectu mixtorum inanimatorum ; vel in relligentiae coelestes respectu mixtorum animatorum, V .
alias diximus; quia.videlicet quando descit causa parm. s risu
163쪽
rieularis , recurrendum est ad uniuersalem , & hoc ex dispositione diuinae Prouidentiae naturalis, quae facit, ut postquam Mementa destruxerunt sorinam substanti lem alicuius compositi, & Praeparauerunt materiam illius ad receptionem sermae substantialis noui composui, tunc causa Vniuersalis , quae est sol, Producat talem sermam in mixtis inanimatis; & intelligentiae coelestes in mixtis animatis et quae est ratio cur inferiora dicantur dependere a superioribu , & ab Angelis quibus subijciuntur. D mixtionem persectam, de qua mox dicebamus ,
requiruntur quatuor conditiones; quarum prima est motus localis , per quem elementa miscibilia , Vel Plures partes eiusdem materiae , coeunt ad eundem, locum, Ut ex illis fiat viaio . Secunda est aleratio mincibilium , per mutuam actionem virius contra aliud facta, 'nde in definitione mixtionis diximus , quod sit miscibilium alteratorum unio . Tertia est sermarum substantialium elementorum miscibilium corruptio , quia fortive substantiales elementorum debent corrum-Pi, ut ex illis fiat tertia e ntitas.d uarta denique est mixti generatio , quae ad mixtionem elementorum sequitur. Ex his ergo & ex antecedentibus sequitur , quod elementa in mixto aliqualiter remaneant , quoniam Arissoteles hoc expresse assirmat r. de Generat. rext. 68. quod Vlterius confirmat 3. Metaph. cap. s. text. q. d cens elementum esse id ex quo inexistente aliquid fiervnde nos ipsi diximus antea, quod elementa sint materia mixti a materia autem remanet in compositor e
so S elementa in mixto aliqualiter remanere censen tur 4 Qii aliter autem in illo remaneant varia est Authorum opinio . Cum alijdicant elementa existere inmixto secundum suas sermas substantiales integras reperfectas ; alii existiment elementa manere actu inmixto secundum qualitates et alii denique Velint et menda non manere in mixto secundum suas quali-
res actu in illo existentes , sed tantum virtute -
Elementorum forma substantiatis ,
164쪽
quod adhuc explicatione indiget a nobis in sequentibus
Esementa non manent in m re seundum suam formam substantialem, licet in illa remaneant secun dum materiam , quam diximus esse prorsus incorrupti Alem , O eandem numero manere sub forma corruptio geniti . Haec eonclusio est Aristotelis i. de Gene. rar. text. 8 . & Scoti in a. dist. i s. quaest. vn. Ratio nostra est , quod si formae substantiales elementorum actu existerent in mixto , mixtum esset compositum substantiale ad quinque species pertinens ἰ & pro inde omne mixtum esset ens per accidens , ct nullo modo ens per se , quod dicere est ridiculum . Haec sequela ex eo Patet , quod omne mixtum haberet quin siue formas substantiales specificas , & non sibi inuicem subordinatas ; & per illas pertineret ad ignem , aerem, aquam , & terram . Deinde sortiate substantiales non possunt esse in rerum natura sine suis propriet tibiis essentialibus : sed proprietates essentiales elemen torum non possunt existere in mixto , quoniam in iis gno non potest reperiri intensus calor , qui est pro Prietas ignis; nec summinii frigus , quod est proprietas aquae et cum duo contraria non possint esse in eodem subiecto ; ergo elementa non manent in mixto secundum suam formam substantialem . Tandem mixtio est vera generatio noui compositi substantialis; sed qua do fit noua generatio, forma substantialis miscibilium corrumpitur, quoniam generario unius est corruptis asererisi et ergo quando generatur mixtum , destruuntur formae substantiales elementorum,quae transeunt in tertiam entitatem compositi de nouo Producti; & proinde formae substantiales elementorum non manent in mixto: alias in eodem composito essent plures formae substantiate1. Obise. r. Quando corrumpitur mixtum , resoluitur in elementa , ut Videre est in ligno , quod corrumptum resoluitur in aerem , ignem , aquam, & cineres; sed aliquid resoluitur in ea ex quibus constat et ergo quo niam mixtum resoluitur actu in elementa , proinde constat aetii elementis . δίθ. minorem esse veram de
solutione simpliciter separativa,quae non potest fieri,
165쪽
m in partes, quae actu sunt in toto; Vt si resoluereturi homo in animam & corpus , vel vox aliqua in syli bas, aut syllabae in litteras; tunc enim Partes in illa resolutione separativa supponuntur esse in toto actu et falsa vero est minor de resolutione Productiua , qualis est resolutio compositi naturalis , quod si corrumpatur, resoluitur in partes, quae de nouo Producuntur ;non vero in partes , quae praeextiterint in composito :Vnde, si lignum videatur resolui in quatuor elementa , illa non praeexistebant actu in ligno ; sed de nouo inci-Piunt,cum mixtum corrumpitur; & sic non praeerant in illo actu,sed tantum virtute et LU. Nulla videtve causa , quae de nouo producae elementa ex ligno , v. g. corrupto, & quae Libs re iii tuae pristinam formam elementarem z ergo illae formi substantiales elementorum erant actu in mixto. acthanc elementorum reproductionem duas concurrere causas. Vnamper ae deus , auiamper se. Causλ ρεr α'.
ideur talis re productionis est eadem , quae dissolui: mixtum; ad cuius dissolutionem fit , quod caul e Vm uersales, nempe astra , influxu suo Promoueant materiam sublunarem mixti corrupti ad eandem formam substantialem, ad quam inclinatur , ob dispositione; quae eam afficiunt; itaquὁd tales sinu parte, mixti 'ci n aliquibus earum dominetur terra, in alus aer, de iii aliis aqua; ideo quando corrumpitur mixtum , tunc causae uniuersales promouent illas partes ad formam substantialem talis elementi et & ob hoc diximus, quod uniuersales causa produmni per se clement in qua resoluitur mixtum corruptum , O quod causa per accident productisuis illorum sit eadem, qua antea mixtμm dis
obile. 1. ex ligno Igni apposito egreditor aqua , εοῦ a
ex rosis , &alijs floribus, per distillationem aqua li- militer educitur , ac denique ex chalybe & lapide Percussis educitur ignis : ergo aqua & ignis Praeerant actu in talibus mixtis . 'sp. ad primum , aquam e ligno exeuntem prMuisso in Poris ligni,. non Varo tu tra substantiam illius et dc ex illis poris expellitur per calorem.: Vnte solum Iignum madefactum aquam emittit, non sic aridum re siccum ω si autem ex ligno viridi effluat aqua , non est formaliter ωqua Mementinris sed succus quidem & humor , qui est aliquos mixtum. adse*uoum , a vias distillatas non esto -
166쪽
aquam esementarem, ut coniicitur ex illarum proprietatibus: Vnde dicunt Theologi , aquam rUaceam esse. inua lidam ad Baptimum . Tram ad tertium , ignem ἡ silice excussum non esse etiam actu in silice,sed tantum potentia, ut diximus multoties ; & produci ex collisione calybis & lapidis. Obiic. 3. Mixtio definitur misibilium alteratorum mnio: ergo elementa in mixto sunt quidem alterata , non Vero corrupta. In mixtione elementa alti, rari, nedum secundum qualitates , sed etiam secun dum formam substantialem , quae reuera corrumpitur , di hanc corruptionem vocamus alterationem late sum' piam : sicuti de Vino corrupto & mutato in acetum dimcitur, quod sit corruptum . Dices , si in mixto non fiat . coniunctio Brmarum substantialium elementorum, sua ' in illo sit tantum una serma substantialis , mixtum non erit magis mixtum,quam elementum, quod suam etiam formam substantialem habet. Resp. mixtum non sic et vocari quasi habeat formam compactam ex sermis elementorum ἰ sed quia ad eius benerationem concurrunt quatuor elementa. nrum Elementa snt in altato secundum qualitater suas. Postquam vidimus in anteriori quaestione,elementa non manere in mixto secundum suas formas substantiales ; quidquid in oppositum teneant Medici , qui putant elementa actu in mixto remanere secundam substantiam, cum qualitatibus tan)en refractis & re missis: nunc videndum est , an et alitates elementorum formaliter er actu remaneant in mxto: An vero tantuin virtualiter; non quidem in gradu intenso , quoniam ii 'possibile est , quod mixtum sit summe calidum, re caro, hominis summὸ calida, aut sicca:sed in gradu remisio, ocad mediocripatem temperato .
167쪽
riuntur qualitates omnino consormes qualitatibus ele- lmentorum , cum quibus habent proPortionem Virtu tis : ita quod mixtum non habeat easdem qualitates nu mero, quae erant in elementis , id alias ipsis simi. Ies ; ut docent Aristoteles r. s Generata text. 8 . MScotus in dist. et s. quam vn. Ratio nostrae affertionis est , quod eorrupta subiecto eorrumpantur omnia qua
sunt in subiecto ; sed in generatione mixti corrum-Puntur elementa penes suas sormas substantiales evrgo& penes illorum qualitates, di proinde nulla qualitatum , quae erant in elementis, remanet in mixtis,
nisi secundum similitudinem & conuenientiam. Deinde communiter dicunt Philosophi , quod aeridens non mi' grer de subiecta in subiectum; sed si qualitates elementorum remanerent in mixto, accidens transiret de sub-ῆecto in subiectum, calor nimirum ab igne in mixtum sicut & aliae aliorum elementorum qualitates et ergo qualitates elementorum , quantumuis ad gradum refractum reducantur, non remanent in mixto, sed aliae illis similes . Tandem si qualitates elementorum actu remanerent in mixto, actiones illarum qualitatum ipsi
mixto aduenirent, & proinde Vis combustiva, quae est ἡgnis proprietas; sed tesis virtus destructiva subiecti non
aduenit ipsi mixto: ergo qualitates elementorum non qn mixto sunt actu .
Quando ergo dicimus in communi opinione Phi Iosophorum , quod qualitates elementorum sint in mixto, hoc non est sic intelligendum , quasi sint actu in mixto, & hoc propter rationes mox allegatas ; sed dici debet, quod illae qualitates tilementorum in mixtos ni virtute, quatenus nimirum mixta producta abel mentis habeant qualitatibus elementorum omnino se miles. Ita quod Aristoteles r. de Generat. text. 8 . di cens elementa existere in mixto secundam suas viri
tes & qualitates, sic debeat exponi , quod illae sint inmixto , non secundum identitatem , sed secundum smilitudinem & conuenientiam et quatenus scilicet , cum producitur mixtum, illud generetur cum calore, frigore & aliis qualitatibus , quae elementaribus sunt prorsus similes.
obiic. experientia perhibet, quod in homine sit calor, frigus in lapide, in pisce humiditas, & siccitas in
ligno; sed illae qualitates sunt elementares: ergo in mixto elementa reperiuntur secundum qualitates acta
168쪽
2n iIIo existentes, cum hac solum differentia , quod inmixto sunt refractae ct remissae; in elementis vero sunt intensae in siimmo . p. has qualitates reperiri quidem in mixto,non easdem quae erant in elementis corrupzis . sed alias ab illis numero differentes , quae tamen cum elementaribus habent conuenientiam . Pro hac ergo & praecedenti quaestione sequentia bre viter dicenda sunt . Primo quod elementa maneant inmixto fecundum materiam ; quatenus materia Prima , elementorum, quae erat sub forma elementi manet adhuc sub sorma mixti . Secundo quod elementa non meneant in mixto fecundum suas formas substantiates . quia ut ex elementis fiat mixtum , formae substantiales elementorum debent destrui I alias duae formae labstantiales non subordinatae informarent eandem numero materiam . Dicendum est tertio quod elementorum qualitates non remaneant actu in mixta , quia destriticto subiecto destruuntur illius accidentia & eiusdem proprietates . Dicendum est quarto , quod qualitates et
mentorum in mixto maneant virtualiter , quatenus ia
mirum mixtis de nouo productis per generationem communicantur qualitates prorsus similes qualitatibus elementorum , licet non habeant sorsan omnes illarum yroprietas s. Quaeres quid sit temperamentum an misto . Quoniam squalitates elementorum in mixto reperiuntur, Ut an .ea dictum est; & ex illarum iusta proportione oriatur temperamentum et ideo quaerimus , quid intelligatur nomine temperamenti. 'espondeo, quod ex Doctore nostro in . dist. 49. temperamentum, quod Galenus di Medici Vocant concentum, seu harmoniam qua uor Primarum qualitatum ad quamdam mediocritatem reductarum , nihil aliud sit quain congrua dispositio qMo litatum conuenientium , qua forma mixti consereaturo riur materia , o propterea ipsummet mist m co Matur . Si enim eiusmodi qualieates in mixto fue rint attemperatae , & una non praeualeat notabiliter adversus alteram , tunc construatur mixtum in sani late sua et si alitem fiat notabilis excessiis aut deferctus qualitatum in principali aliqua parte mixti, nen Pe in cerebro, corde , stomacho, aut aliis si milibus squinta qualitas a quatuor Pr 3 is 3 ais. id nisi miatuin adiuuetur per m Aicinam tune accidiis mors viventis animati .
169쪽
aliud , quam iptamet quatuor qualitates primae inter se Proportionem habentes ; unde remperamentum nihil aliud addit ad quatuor Primas qualitates, nisi propor xionem seu mutuam inter se habitudinem , quae est relatio . Duplex est temperamentum , seu complexio ς nem-Pe unifrme , quod vocatur ad pondus : & difforme , quod appellatur ad iustitiam - Si enim qualitates inmixto existentes sint ita temperatae & in aequilibrio , Utuna aliam nullo modo excedat, tunc est temperamentum ad pondui ; si vero sit excessus quidam inter ualitates, ita Vt una vel plures aliis dominentur, tunc aest temperamentum d reme , seu ad iustitiam; supposito, quod talis non fuerit qualitatum excessus, ve ille
Praeiudicium afferat mixto. Τemperamentum ad Pondus est triplex. Primum consistit in contemperatione indi aequilibrio primarum qualitatum Pr cise , nemPε caloris, humoris, frigoris , & siccitatis , quae inter se aequalitatem seruent. Secundum situm est in proportione qualitatum motricum grauitatis scilicet & leuitatis; quando nimirum istae sunt ad aequalitatem dinPositae . Tertium denique consistit in harum & ista- Tum omnium proportione Wquali ;ota ut calor, frigus
humor, siccitas, grauitas, & leuitas , sint eiusdem gradus .
Cum temperamentum consistat in Proportionata
dispositione qualitatum , & illa dispositio saepissime
varietur in compositis: inde resultant infinita tem Perin lmenta , tum in aliis animalibus,tum praesertim in hinmine ; cum caeterorum animantium intra eandem. ἰspeciem minus varietur complexio , quam in homine Videmus enim ea quae sunt Vnius speciei , esse Pariter eiusdem serme complexionis et ve omnes Perdices ,
vulpes , boues , asini, di alia huiscemodi animalia r
in hominibus autem tanta habetur complexionum di uersitas, Ut vix duo reperia tur, qui sine eiusdem, omnino vem Peramenti . Per talem enim complexionum diuersitatein voluit Deus , Ut Pulcherrima quaedam harmonia in societate humana resultaret ; scue ex diuersis sonis & vocibus mirabitus percipitrer con
centus inter Musicos . Si quaeratur autem causa natu ratis , unde procedat tanta temperamentorum diuersitas inter homines , non Nero inter catera animaistia ; haec.
l es ri potest, quod cum alia ani urant ia sitit determis
170쪽
nata ad unum vivendi modum , quandoquidem visuunt secundum naturam , ideo quaelibet animantium species determinatur ad unam complexionem & ii dolem t homo autem vivit secundum rationem , de ex electione, electio Vero & ratio infinitis modis potest procedere ; de illa vivendi de agendi diuersitas
ponit in moribus & actionibus diuersitatem: ac proinde in complexionibus , quae ex iis non mediocriter pendent
Temperamentum difforme est quadruplex , iuxta
quadruplicem combinationem qualitatum , dc iuxta quadruplicem elementorum dominationem in quoIDbet mixtor nempἡbilissum , Sanguineum, Phlegmaticum , ct Melancholicum e oportet enim distinguere varia temperamenta iuxta varietatem elementi dona . nantis ; sed sunt quatuor elementa , quorum qualitates dominantur, tum in caeteris animantibus , tum praecipue inter homines ; quorum Videmus aliquos:
esse ingneos , nempe calidissimos &siccos , in quibus him abundab : alios humidos de calidos , qui Proinde sunt temperamenti aeri ; & in quibus abunda tran-iguis permixtus aliis humoribus temperatist alios frigidos & humidos , in quibus phlegma correspondens aequa dominatur: alios demum siccos & frigidos, in qui- . bus praeeminet melan alia, quae sapit naturam terrae sic
uuantum ad possibilitatem temperamenti ad Dudupillam negat D. Τhonias in 3. diri qua'. r. arta r. - . quia Tt inquit , non fit mixtio, nisi una quat tas dominans agat in alias, quas ad mediocritatem reducit ; sed melias assirmant Medici tale temperamentum ad pondus esse possibile in mixto , quos se quitur Doctor noster in . di'. 46. quast. 13. Haec vi detur esse mens Aristotelis se l. problem. Vbi ait Vitientia mixta ad aequalitatem attemperata facile aegrotare , facileque sanari; non sic ea quae ad aequilibrium seu ad pondus temperata non sunt : ea quippe dissi cile incidunt in morbum , dissicileque curantur . Ra
tio nostra est, quia non repugnat quatuor Primas qualitates ex ςquo permisceri in aliquo corpore; sed pro tunc in illo erit temperamentum ad pondus t ergo nulla
in hoc apparet impossibilitas , ut tenent Fernellius , Marsilius , & alii Medici . .Ad hoc quod allegant ex x. de Sevcrat. cop. 16. quod in omni mixto Vnum ela