장음표시 사용
181쪽
aeuantum denique ad cometarum durationem , iII dependet ex maiori Vel minori quantitate . exhalationum , ex quibus formatur cometa 3 consumpta enimc materia illius, ipse cometa absumitur: Perseuerat V xo quamdiu ipsius materia inflammata permanet. ΑΙ quando tanta fuit exhalationum copia cometam ess- ciens , ut obseruatum fuerit, cometas aliquos integris
regnis maiores suisse, & plurium durasse mensium spatio : communiter tamen Plinius & alii obseruane , quod breuior cometae duratio sit spatium septem die rum , & Iongissima sit duratio sex mensium . Si autem dissicilὸ intelligatur , Vnde tanta exhalationum copia extrahi possit ad nutriendam tantam flammam , & .
tamditi durantem : respondetur communiter, quos in illa suprema regione aeris elemento ignis viciniori flammae minus acres & Voraces sint, proindeque non tam cit' materiam suam consumant . Si enim ignis in suo elemento materiam propriam non consumat , non celeriter consumere debet alienam in elemento suo contiguo; unde grauis notae Authores reserunt, ira
antiquissimis sepulchris casu effossis repertas fuisse ardentes adhuc lucernas per plura secula satis mediocri pabulo nutritas. Adde quod non omnes Partes cometae ardeant, sed solam illae, quae relucent ad modum facis
& stellae i ita ut fulgor ille, qui languidior & albicanς
apparet in aliis partibus cometae, nihil aliud sit,quain refusio lucis, quae producitur a Parte ardenti cometae
vel a sol e ipso , qui partes densas & vicinas igni cometae illustrat, ut inquit Galilaeus.
De Fulgure, Fulmine, O nitru .FVlgur, Fulmen ,& Tonitru , ut plurimum coniunguntur . Fulmen sumitur pro illo lapide inflammato , qui e sinu nubis egrediens magnum emittitii repitum . Fuitur est lumen ipsius exhalationis accensae , cum impetu & fragore erumpentis; ita quod cum fit fuIgor absque fragore, tunc fit simplex corruscatio. nitru denique est strepitus factus per fulmen. Quo .niam autem sulgur est lumen exhalationis accensae seu fiuntinis; proinde tonitru est prius fulgur, quoniam eNHio consequitur; unde si prius oculi percipiant fulgur,
182쪽
quam audiatur tonitrii; id referendum est in celeritatem agendi , quae maior in Visu , quam in auditu ut patet in illis , qui malleo incudem percutiunt quorum Videmus ictum et antequam audiamus so
. Fulmen se dicitur communiter efformari. Dum sci licet simul eleuantur exhalatio calida &sicca, dc Vapor humidus & calidus, Vapor veluti pellis aliqua circu dat exhalationem;& tunc per antiperistasim seu per op-Positionem contrariorum ipsa exhalatio incalescit &incenditur: & sic componitur fulmen. Effcitur, inquam, fulmen illud per oppositionem contrariorum , quia ut vapor seu nubes deposito calore aduentitio, est frigida de humida s exhalatio vero est sicca ct calida. Nnitrii essicitur, quando exhalatio, ex qua formatur fulmen , incalescit ; & eo instanti rarescit : proindeque
maiorem quςrit locum, quem ut consequatur, vehementi impetu in nubem impingit, huc illucque diffugiens intra cauitatem nubis, quam disrumpita, Et ex hac disruptione de fractura nubis sit ingens ille sonitus, qui auditur , 5c qui vocatur tonitru . Fulgur denique non est ignis E coelo prodiens, ut voluit Anaxagoras.sea, ut diximus, est lumen exhalationis accensae, quod sequitur tonitru : sicut ex percussione lapidis videmus
Si tam irregulari motu fulmen decidat, & oblique feratur ue talis motus irregularis hcc causa afferri potest . Quod scilicet Vis perquam emittitur fulmen δ nube illud deorsum descendere cogat, e contra vero natura
ignis , quo accenditur illa exhalatio in sulmen conuersa sursum illud vocat; dc tunc contingit , nulla Parte cedente alteri, ut nec insupera , nec in infera commeet, sed media via feratur, donec conatu ignis' deuicto ad terram sulmen descendata Vnde cum media via solus incedat, de in transuerium; ex hoc fit ut montes, arbores , arcesque exaltatae sςpius se Imine Percutiantur. Et ob hoc videmus,q uod soleant pulsari
Campanae, quae excitant aerem, & ipse aer excitatus ex
Pellit sulmen, quod ex se non habet inclinationem ad cadendum, ratione ignis quo inflammatur ; nec ad ascendendum, ratione Vis motricis ipsi impressae, quuillud mouet & pellit deorsum. Diuersi sunt & mirabiles effectus fulminis, qui pro cedunt ea hoc; quod ci js modis agat in . materiam,
183쪽
quam impetit . Videmus enim primo quod sareuli, Inullo modo consumptis aurum & argentum comburat , nuod remanente carne ossa diminuat, quodque soliis diora acrius impetat , pareatque debilioribus. Horum causa est , quod in istis occasionibus exhalatio ex qua formatur sulmen sit subtilissima & tenuissima ; & sie, dum ignis ille fulmineus corpora dura re condensat reperit, quae diutius eius Virtuti resistunt, in illis immoratur, vimque suam vehementius imprimit: unde talia consumit corpora . Quando Vero corpora mollia nuenit , Ut carnem, sacculos , de similia; tunc nihil reperiens, quod sibi reluctetur, per poros & soramina transeurrit celerrime: & sic mollibus non noceti. δε- eundus notabilis esse 1 sulminis est, quod dolium aliquando frangat, attamen essiciat quod vinum subito concretum stet, nec effluat ullomodo . Huius causa est,
quod ideo frangatur dolium, quia firmi lis resistit sul-- mini, dc ita resistendo absumitur: quod autem Vinum subito concretum non diffluat, hoc est , quia fulmis 'neus calor condensat hunc liquorem , qui habet a mixtam sibi exhalationem, siccam ct calidam, proi deque aptam ad condensari. Tertius esse a iste habetur
Praecedenti contrarius, quod illaeso dolio Iulmen alis quando totum vinum absumat . Huius autem eaus,
est, quod protune exhalatio sit tenuior 3c calidioriquae ratione tenuitatis suae penetrat Poros dolii, di ratione caliditatis absumit totum Vinum. Ex quibus patet,quoailli notabiles sulminis effectus procedant ex diuersamin . teria, quae illud componit ς &ex varia dispositione corporis, quod attingitur fulmine . Sunt & alii effectus , qui aliquando reserri debent ad prouide tiam D. vii ad malitiam daemonis, qui ex permissione diuina sulmine utitur ad insolitos effectus prod
Plures quaestiones efformari possunt super effectus ulminis , quae sequentibus solutionibus indigent . Si
ergo primo quaeratur, cur aestate frequantius contingant fulmina, quam breme. Respondeo hoe fieri , quia sol aestiuo tempore plus caloris terrae inprimit , Vnde frequentius exhalationes eleuantur ad mediam aeris regionem , quae sunt materia fulminis r hyberno autem tempore terra taliter constringitur per frigus, de sol ita leuiter agit, ut exhalatio'es eleuari non possint.
Si quaeratur secundo , our tam gulari motu fulmen
184쪽
ia DA CORPORE INANIMATO. r sineMat , O feratur oblige : Iam huius quaestiuncular
Pret cessit so Iulio , quod nimirum causa talis irregularis datis ex hoc sumi debeat, quod vis per quam fulmen δnube deiectiim est, illud deorsum impellat I natura vero ignis, ipsum vocat sursum ratione suae leuitatis, &sic contingit,quod neutra Parte alteri cedete,nec supra, nec infra commeet: sed media via feratur, donec victo conatu ignis ad terram descendat ; Vnde frequentius e die fulmen in transuersum , & ob hoc editiora loca feriuntur ictu fulminis. Si quaeratur tertio, cur fructus racti a fulmine fine venenosi , attamen res infecta v nano saepius emundantu I Resp. fructus a fulmine tactos esse insectos reuera, Propter materiam sulminis, quae est Venenosa & sulphurea . Si res tamen Veneno insectae suum virus deponane post sulminis ictumis , hoc ideo fit ; quia venenum fulminis caeteris venenis contrarium, & in activitate praestantius , quodlibet aliud venenum expurgat . Si quaeratur Primb , eurfartur in ventro matris moriatur matre i a non moriente:
hoe debet relandi in debilitatem laetus , ct robustam
complexionem matris. Si quaeratur vltimδ num sint alἰqua remedia ab ictu fulminis praeseruantia . Resp. multa afferri a Plinio lib. a. uM alia historia eap. 3. &ab aliis Authoribus, Ut Pote tauros , quas dicunt a fulmine nusquam fuisse Percussas ; autem lapidem bratanth num, quem narran tantς virtutis existere ; Ve fulminis ictum impediat aut aquilam, vel vitulum marinum, quae animalia sexunt Naturalistae esse in remedia contra sulmineos ictus; sed talia resutantur ab aliis non mediocris notae Auth
ribus. Non disconuenirem tamen, quod si quis fulmina timens illorum percussionem vitare percuperex, bo num illi esset, ad subterranea loca descevdere; quia, veinquit Plinius lib. 2. eap.s a. obseruatum est, quod sui men terram penetrans non possit, nisi ad quinque pe des , attingere ; sed salubrius & efficacius remedium contra in auditos & certe timendos fulminis effectus, nullum astud potest excogitari, quam diuinae & clementissimς bonitatis inuocatio, quae suos in extremis periculis constitutos nunquam Praeseruare desinit.
185쪽
malis quibusdam Impres ni lignitis.
PRaeter haec duo famosiora meteora ignita , come - tas scilicet & sulmina , plura adhuc alia etiam
ignita ex eadem materia generantur ex exhalatione sci-
licet pingui & oleaginosa , quae flammam concipit, vel per anti peristasim , vel ex Velociori motu, vel ex Particulis igneis ex elemento ignis descendentibus . Ista autem in omnibus aeris regionibus contingunt in suprema sci Iicet trabs , seu titis , capra saltant,stella radent , & similia . In secunda aeris regione accenduntur draco volans , fulgur , fulmen, O tonitru , de qui bus antea . In infima regione aeris essiciuntur
milia . Quantum ad impressiones supremae regionis, trabs
teu titio dicitur esse exhalatio perpendiculariter ac Censa , quae si teneat formana pyramidis, angustior, existens in superiori parte, tunc vocatur ignis perpen diculans , lancea vel iaculum , si in longum protra'
Latiar ; elapeus , si densa sit & crassior; lampas vero si splendeat, ut corpus soIare . Capra saltans, est exha- Iatio oleaginosa & pinguis , plus extensa in longum quam in latum, & quas filamenta habens accensa, quae capreae salientis re discurrentis profert smilitudinem εquia non eodem instanti sed per Partes, subitis tamen , ignem concipit .mta eadens est exhalatio materiae eiusdem pinguis & oleaginosae in suprema aeris regione a censa,quq xii in deficit , exhibet similitudinem stellς cadentis;vel stellat volantis,aut discurrentis, si exhalatio diffusa & extensa ignem successiuὸ concipiat. Aristoteles viam lacteam inter meteora recenset, sed ope telescopii Compertum est eam nihil aliud esse,quam multitudinem minimarum stellarum exigui luminis,quq faciunt in aliqua parte caeli luce illam, quam nos Via lactea Vocamus. Quoad meteora ignita , quae essiciuntur in secunda regione aeris , illa praesertim sunt fulgur, fulmen, tonitru , & draco Volans . Sed quia de tribus illis sunncienter dictum est , ideo tantum de dracone. volante
dicς siperest , quod sit impressio quadana meteoro
186쪽
Iogica , quae fit in secunda regione aeris ex halitu remisse calido & tenui, qui sursum tendens versus mediam aeris regionem repercutitur et & sic repercussiis ignem concipit: Vel per motum, vel per antiperistasim , Vel denique per influxum calidum a sole, vel alio sdere, emanantem . Mis quae diximus antea de tonitru& fulmine iure forsan superaddi poterit, quod toni
tru ex Arist. a. Me reor. cap. vlt. siit sonus editus in nubi propter exhalationem ealidam ct siccam inclusam inter latera nubia , qua vi exeat violenter mouet ipsam nu
bem , aux frangit ; unde essicitur fragor, & auditur sonitus ille qui dicitur tonitrum . Ad eiusmodi sonum , tonitrui edendum exigitur nubes densa, frigida , α aquosa , in qua includatur exhalatio calida & siccata; quae , ne Pereat per actionem sui contrarij , petit exitum S quem non inueniens ob circumstans contrarium; nempe frigiditatem & humiditatem nubis : tunc ipsam nubem quatit & mouet tantum , si exhalatio occlusa in nube parita sit, ct sonus auditur exiguus: frangit Vero nubem', si exhalatio magna suerit, tuncque magnus
auditur sonus ad instar fractionis panni Vel Pa
De hoc habemus exemplum apud nos, dum ars imi tata naturam compositionem apparaat ex sulphii re , Iali nitro, di carbone: Vtessiciantur ignes proiectitis, Vulgo dicti gallice fuses volantes . In illa compositione adhibetur sulphur, ut facile flammam concipiat; hali-initrum Vero, ut sua difflatione flammam promoueat ad totam massam, & ipsam amplificet ac rarefaciat . ac denique carbo, Vt actionem halinitri aliqualiter rem Oretur. Haec compositio conclusa inter latera fistulaeaneae, aut varias firmissimae cartae plicaturas, dum acicenditur, subito rare fit, & fulmini similis, edito fulgure, erumpit e carcere suo eum magno strepitu. Quod si hunc effectum ars essiciat in paucula materia sulphu ris di hali nitri, quid non seciet natura longe Potentior , in ingenti sulphurearum exhalationum copia; quα ii
Pro intelligentia fulminis subiungam , in hoc errare Vulgus, quod credat, sulmen etsi lapidem. igne de latum : fulmen enim interdum multa corpora penetrahVt Praediximus: si autem foret lapis, nequiret penetrarccOrPora densa & opaca , propter crassitiem & duris
xiem illius lapidis fulminei; ergo fulmen non est lapis G
187쪽
gne delatus. Quandoquidem animal fulmine tacturri emoritur, nullo appλrente signo externo ictus illius lapis; unde si aliquando cum fulmine cadat lapis , ipse lapis nihil est aliud , quam nubes in lapidem conuersa
di eoncreta, veluti in humano corpore lapis aliquando efformatur et & Albertus M. 3. trast. 3. cop. 23. refert, quandoque ferrum de alia metalla produci in media regione aeris. Dicendum est ergo, quod sulmen non sit lapis, bene autem exhalatio ignita, mota violenrer ex nube frigida de aquosa , emissa deorsum . Diuiditur fulmen in penetrativum dc adussivum . Pevetrativum: illud est quod ob suam nimiam subtilitatem Permeat corpora Porosa, relinquendo ea integra, ct consumiedura&sortiora, quς ipsi resistunt , quorum exempla dedimus. Adustiuum illud est quod corpora adurie avnde aliquando homines fulmine tacti in cineres relinquuntur , comburuntur turres, dc alta templorum Pin cula. Potest ulterivi distingui fulmen in dividenr,qua dis nimirum una pars corporis percussi diuiditur ab Hlia ς' dein deustrans tantMm , quando videlicet nigre- dine solum assicitur sine leombustione aliquod cor
inamitin denique ad impressiones ignitas in infima aeris regione aliquando apparentes , ignis ille, qui diacitursatura, eo quod huc dc illuc discurrens fugiat sequentesct fugientes sequatur, nihil aliud est quam Oxhalatis pinguis O υἰβUa , fuissesentar eampaginata in inferiori regione aeris , υbi ascenditur , siueper antiperistasim o ob resistentiam frigidorum eorporum , suae per collisionem partium exlialationis . Solent apparere ignes illi fatui in coemeterijs dc aliis similibus locis, ubi
ex gerra CXeunt exhalationes Vnctuosae e cadauer bus mortuorum, quae per aerem frigidum noctu i
flammantur , mediantibus spiritibus sulphureis, qui in . talibus exalationibus thabentur. Ob eandem rationem in paludibus similiter efformantur ignes fatui . Quod si ignis fatuus sequentes Susia: , dc fugientes sequatur ἔPrimum euenit ex eo quod, aliquis versus ignem fotuum progrediens aerem pellat, alle aer Pulsus alium, aerem rursus pellie , donec perueniat ad ignem fatuum, qui, cum leuissimus sit, etiam faciliter pellitur: Secundum vero ex hoc procedit, quod homo ambu-a n s deserat aliquod spatium, ad quod replendum V, jum aer sequitur , uς detur vacuam ἱ huic aeri locum
188쪽
suum deserenti siccedit alius , &ita consequenter utique ad ignem fatuum, qui etiam mouetur, di proinde sequitur fugientes. Ignis lambrna est exhalariarara O subtilis , qua asi quando noctu apparet eirca ea ius hominum , O equo rum crines , ct tales Visi sunt sipra caput scipionis Α- fricani ad populum Perorantis : di seruii Τiiiij dose anientis, cuius caput visum est ardere illaesum manens , in laturae dignitatis regiae Praesagium. Helena, Castor, aer Pollux, sunt pariter exhalationes viscosa ct pingues
ad instar flammarum apparentes in extremitatuus nar
vium post tempestatem ; quae flammae , si geminae appa reant , Castar o Pollux in unica, Helena olim Vocaban tur: nunc autem solent oppellari ignes sanoli Telmi ,
quem in Periculosis tempestatibus patronum inuocare solent nautae . Exhalationes illae circa nauium anten nas ec malos collectae ct conglobatae motu & conflictu Ventorum flammas concipiunt . Quod sinaminae ascen danz ad superiorem partem n uis , denotatur tem Pestas remitti; quia Venti, aere non amplias turbato , Prae leuitate sua sursum rapiuntur et si vero appareant in inferiori parte nauis, hoc denotat tempestatem non dum Pacificatam esse ; quatenus scilicet adhuc turbatus aer impedit.ne Venti astendant, di cum illis tales eaehλ lationes.
IMpressiones meteorologicae, de quibus antea actum
est, non ideo dicuntur ignita; quasi in elemento ignis efformentur ; sed tale sorti tur nomen , ratione inflammationis suae r quatenus scilicet accenduntur in aere, Vel per velocitatem motus sui, vel per anti peristasim & obsistentiam contrarii, vel denique Perparticulas ignis . concavitate coeli lunaris decidentes . Postquam ergo de talibus meteoris ignitis actum est , nunc dicendum venit de ineDoris aereis ; seu de illrs impressionibus, quae formantur in aere, sine inflamma tione ulla. Illa autem meteora , vel re alia sint , πη venti: quos alii referunt inter impressiones terrestres, Mo. Vero initar aereas reponimus, in quantum in aer β
189쪽
essiciuntur , &ipsum mouent & conturbam i vel tantum a parentia,quatenus scilicet non fiunt ex mixtione, sed in illo colore consistunt, ex varia luminis inciden.
tia in nubes: & illa dicuntur esse Iris, Galaxia, Paretia, . . Vorago, Hiatus, Corona, dc similia . De istis loquemur Primino postea de ventis.
R Issis opinionibus diuersis in quas abeunt Philo. sophi , disserentes de Iride ; succincte dicam ,
quod Iris sit arcus multi Jor apparens in.nube suo ac rorida , partim opaca, 'artim Haphana , ct concaua , ex repero Diane radiorum solis super talem nubem v pastam. Ex hac definitione patet , quod sol concur-- rat tanquam causa esseiens ad productionem iridis , communicando scilicet & imprimendo nubi lumena suum , quo ipsa nubes collustratur r nubes etiam con- currit tanquam causa materialis in qua lux solis reci-
Pitur INubes in qua apparet ignis'; debet esse priamo rorida, ut diximus,id est, proxime apta ut in aquam resoluatur: &sic Iris significat imbrem futurum , α aliquando praesentem ; quando scilicet nubes incipit distillare in guttulas, in quibus, ut in quodam speculo suis radiis hunc mirabilem arcum sol efformat . Deber secundo nubes esse diaphana , ex parte Videlicet qua nos respicit , ut iniectum lumen facilius imbibat:
Debet tertio esse opaea a tergo; ut illa opacitas lumen repercutiae , uti facit speculum. Debet quarto ipsam et nubes esse concaua, ut facilius recipiantur in illa colores. Colores qui videntur in iride non sunt Veri , sed apparentes tanti im ; qui diuersincantur ex luce recepta iuxta diuersitatem materiae . Nam lux in materia rario Tipuniceum colorem essicit, in mediocri υiridem , ct in densiori purpureum: Vnde, cum opacitas nubis magna
sit in infima parte , ideo lux solis in illa apparet par purea ; clim sit mediocris in media , apparet viridis ςdc prinicea videtur in superiori , quae est rarior . Praeter illos colores in iride apparentes, sunt & alii minus prς cipui : Vt flammeus, qui ad purpureum accedit ;caru
i alij ; sed hoc fit ex modifietatione raritatis α
190쪽
densitatis materiae , ct ex mixtione seu appoximatioue Praecipuorum colorum, qui diuersas umbras essiciunt ex quorum admixtione tot diuersi educuntur colores; uti ure merito Poeta dicat. y . Mille trahit varios aduersos ole colores .
Quod colores iridis sint tantummodo apparentesa, &non meri; hoc Authores indicant ita philosoph ntes de coloribus iridis,sicuti de coloribus colli columbae ad Iumen solis expositae; sed colores istius sunt solam apparentes, Ut experientia docet: ergo & colores iridis in so-Ia apparentia consistunt . Iris censetur communiter e sse nobilissimum meteororum , iuxta id quod habetur Ecclesiast. r. rideasecum, O benedic eum qui fecit illum, valde enim sperio fui es indecore suo . Iridem potest efformare non tantum sol, sed & etiam luna , imo & omne corpus Iu cidum super medium ben dispositum reflectens; quo niam duo tantum concurrunt ad effectionem irridis , ne e corpus illuminans, de corpus lucem reflectens OPacitate sua ; quae in alijs corporibus lucidis locum habere possunt . Calores tamen iridis ab alijs corporibus lucidis formati non ita viuidi erunt, quia lux solis est robustior & essicacior omnibus aliis , quae proinde degenerat in vivaciores colores : Vnde dicitur communiter , quod si luna efformet aliquando aridem, Uti reuera visum est: tunc color illius iridis foret languidior &ad argenteum approximans. Licen Gen. 9. dicat Deus se positurum arcum suum in nubibui caeli , in signum quod non amplius terram esset diluuiaturus ; hoc tamen non impedit , quin arcus ille ante diluuium extiterit; quoniam causae illius praeis
erant,sol nimirum & nubes aquae; Vnde, si arcus ille dicatur esse in signum 'deris post diluuium , hoc factum est ex beneplacito Dei , ut ex sua natura est tantum si
Quod si aliquando plures irides appareant Pro eo dem tempore , hoc ex Vna causarum sequentium Procedit ; Vel nimirum, quia sol medium coeli tenens , nu bem aliquam ad occasum reperit ad iridis impressionem idoneam; aliam vero adortum , talis etiam dis-Positionis, ut radios solis repercutere Valeat; dc sic es seere iridem . vel quia unus arcus essicitur directe a se laribus radijs, alter Vero fit per reflectionem Prioris; &tunc in secunda iride colores primae inuersum Mrdi