장음표시 사용
191쪽
Rem tenebunt: ita quod pro tunc puniceus color appa- ireat in parte inseriori, viridis in media,&purpureus in suprema, talis enim est natura speculi, ut ea quae sunt a 'dextra, appareant a sinistra, quando relucent in specu- .
Jo: unde quia secunda iris est veluti laesintum primae , deo colores illius inuertun*ur.
Dι alis Impressionibus In aere an
parentibui . PRaeter Iridem , quae est meteorum in apparentia
consistens G sunt dc aliae impressiones aereae , quae serena nocte cernuntur: dc hae sunt praesertim Galaxia ,
Parbelia , Vorago, Hiatus, de similia; quae ob hoc
Dectra aerea vocanturr quod coloribus, non veris, statantummodo apparentibus fulgeant . Galaxia , seu circulus ille lacteus , quam ob hoc vocamus commi Diter viam lacteam , de quae a rusticis via sancti Deobi nuncupatur, non est magna exhalatio inflammata, quae continuo pabulo substentetur in aere , ut Voluit Aristoteles Metaph. cap. 8. sed est ingens multitu do stellularum fixarum, in firmamento existentium , quae Pro nimia exiguitate a nobis cerni non possunt 3 sed tantummodo efficiunt illam firmamenti partem albi de niuei coloris . Non tam enim credendum est Aristoteli, quam diligentissimae obseruationi Astrolo-Sorum, qui telescopij beneficio explorarunt , circulum allum lacteum esse partem firmamenti minimis quibus dam stellis albicantis: Unde semper eundem locum, si xum, figuram, quantitatem, o motum videtur habere
Parhelia nihil sunt aliud, quam imagines solis repre sentativae, in nube apparentes; quae ex hoc Procedunt , quod sol incidens in nubem aquosam di roridam , alli imprimat suam imaginem, quam nubes more spe culi mi nostrum aspectum reflectit e unde duo soles aliquando videntur, Vnus in proprio orbe coelesti,alto vero in nube expressus. Ille tamen sol apparens in nube coloris longe habetioris est , quam in orbe ; quia scilicet exhalationibus & Vaporibus condensatis ita Diasuscatur, ut aspectum nostrum de facili pati queat. Μ teora ista idem vocantur Parhelia , quia laut iuxta s temi
192쪽
rem . siue paria soli et Graece enim παρήλια idem est ac
παροξυλ εν quod est iuxta solem. Vorago seu hiatus sit , cum nocte circa lunam aue aliud astrum mulis exhalationes simul collectet, in m dio crassiores,& in extremo subtiliores illuminantur in extremitatibus suis , non vero circa medium t tune enim , si densitas illa exhalationis parua fuerit, vocatur hiatus ; & vorago, si talis densitas fuerit nisgna: in hoe enim differunt Vorago & hiatus , quod hiatus sit ex Itor , minoremque Videatur habere Profunditatem, quam Vorago. corona est circulus soli ave tur ae , vecentro suo , circumfusus I quem alli Vocantur Latinδoream, re Graece batonem , & ista impressio meteorol
gica fit . quando astrum aliquod squabiliter properuiit de diffundit circa se exhalationes sibi subiectas , admodum circuli , sicut lapis proiectus in aquam , illam
a seqqualiter Propellendo, circulum circa se creatis Nota . Quia aliquando contigit,ut homines armati, de equites in aere hastis dc ensibus pugnantes aliquando vis fuerint: ante excidium scilicet Ierosolymitans citi
talis i aliqui dicunt hoc euenisse naturaliter, per exli lationes nimirum an altum eIeuatas, quae ita disponi potuerunt , ut tales figuras exhiberentis Sallus tamen
est , quod in t libus recurratur ad Prouidentiam D. tanquam.ad supremam causata , quq tales figuras produxit, vel per se immediatὸ, vel per Angelos et ut hominibus timorem incuteret, & maximas prςnuntiaret calamitates, quς homines excitarent ad Pinnitemiam , ut ab eis ira Dei auerteretur.
oluerunt aliqui cum Cardano, ventum nihil aliua esse , Prqter agitationem aeris , sed popularis
ille error destruitur per experientiam, qua videmus Vehementissime agitari aerem, dum scilicet exploduntur bombardς , cum tamen ventus stare non videatur et 'unde dicendum est, quod ventus non sit aer agitatus . . licet ipse fieri nequeat sine aeris agitatione. Si quetratur .
ergo, quid sis ventus, meritδ responderi debet, quoasit exhalatio calida & scea, quq discurrendo Per aerem insum
193쪽
ipsum commouet . Sienim Ventorum Vis maior existat temporibus Verno dc antumnali, hoc ideo fit ; quia tunc maior exhalationum copia excitatur . Deinde , quando rubet coelum, tunc signum est venti suturi; Et hoc non ob aliam causam, nisi quia exhalatio fumidaeae torrida, ex qua oritur rubor ille, est materia vento Tum e unde communiter dicitur, quod luna rubicunda flet. Tandem venti spirant communiter , quando lique sunt nives: quia scilicet ab aqua secernitur admixta exhalatior unde venti exsiccant, ob exhalationem siccana ex qua efficiuntur; licet lapissime humectent ob adiunctum vaporem, quem colligunt, ex Plagis mun di humidioribus. Ex his apparet, quod fabulosὸ loquuti fuerint Antiqui, dicentes terram esse prae grande aliquod animal, cui assignabant proiecore mare, Provenis & arteriis meatus subterraneos, pro ossibus ru Pes, Pro naribus voragines , pro pilis plantas, pro sudoribus Pluuias , pro quasi febrilibus paroxysmis terrae motus, Pro Palpatione motus & pulmonum reciprocos maris
aestus; ventos denique, quasi halitus huiusce animalis magni. :. Melius est ergo, quod dicatur eum Aristotele, ventum esse exhalationem calidam & siccam , vaporibus saepissime admixtam, quae sursum elata &Per antiperistasim natiui sui coloris & frigoris regionis mediae aeris, in ampliorem locum sese diffundere cupit ; &rroinde vel plus, vel minus aerem commouet, Ventumque essicit leuiorem aut vehementiorem. Quod nedum exhalatio , sed & Vapores exhalationibus admixti sint ventorum materia ; ex hoc patet quod alis
quando per menses integros videamus Ventos flare ex regionibus maritimis . Quod denotat tales Ventos eia formari ex maris Vaporibus , qui coniunguntur cumis exhalationibus terrae, quas in quantitate non modica
habet mare ipsum, ut testatur illius salsugo. αuod si
ventus a D. Damasceno a. de Fide cap. dicatu reste motio aeris: hoc debet intelligi concolaritanter, non vero formaliter ; quatenus nimirum , dum perflat
Ventus, reuera mouetur aer. uti ia tamen ipse aer mouetur per exhalationem calidam & siccam , ideo iure diximus, quod ventus formaliter sumptus non sit commotio aeris , sed multitudo exhalationum calidarum dc
siccarum cum Vaporibus admixtis, quae circa terram
voluitur, di ibi aerem commouet . Quod autem ventus
194쪽
non sit aer commotus, neque ipsis aeris motio , ex his pater; quod per impetum tormenti bellici aer ma-'- xime moueatur, attamen tunc non est ventus, nequae quando turres in praeceps ruunt. Deinde aer est humulus re calidus , ventus vero est calidus, de siccus. Tandem aer est elementum, ventus autem est mixtum imperfectum , quoa ab omnibus recensetur inter me
si quaeratur , unde praeedat ventorum obliqua a retis, O curneesursum, aut deorsum esed in transuere sum meueatur : Respondeo causam huius euentus itα esse occultam , ut Scriptura dicat , Psal. 13 . Deum producere ventos de thesauris suis, id est de locis, &dei causis absconditis et unde Aug . quam 19. Novi Testam. . dicit, Ventus unde veniux , nec quo vadat, nescimus αHuius tamen rei ista ratio communiter allegatur, quoctastra quaedam suo calore educant exhalationes E terra, i re vapores ex aqua; unde in coniunctione , ortu, α aspectu quorundam astrorum venti crebro existune . Venti autem illi, seu exhalationes Vaporibus admi tet , eleuantur usque ad mediam aeris regionem, ubia frigore natiuo illius regionis repelluntur deorsum :quia tamen ob suam leuitatem nituntur ascendere ex Vna Parte, re ex alia repercutiuntur Per frigus aeris; echoc fit, quod neutra parte Vincente aliam, ex illa coa-tentione oriatur motus obliquus ; qui flat ex illa Parte, ex qua maior Pars exhalationum copia Pro .
Ventorum alii sunt praecipui seu Cardinales , alii sunt minus praecipui seu collaterales. Cardinales seneuli, qui flant a quatuor mundi partibus ἰ ita quod ven- . rus, qui ab oriente spirae, dicatur Subsolanus; quia de sub sole sat . Qui ab occidente spirat, Fauonius seu
Zephrru nuncupatur. Qui a meridie appellatur Quβω-lo. Et qui a septentrione , Septentris alis seu Borealis dicitur . Minus praecipui multiplicantur apud nautas usque ad Viginti octo, qui quatuor cardinalibuS a1- . uncti faciunt triginta duos ventorum rhumoS. Quatuor venti cardinales sequenti disticho comprehenduntur.
Asper ab axe ruit Boreas, fugit Eurus ab ortu. AUer amat medium solem, Zeph3rusque eadentem . Quia autem his quatuor cardinalibus Ventis adduntur
alij octo collaterales praecipui, qui bini inter cardiΠ
195쪽
us interseruntur: & proinde faciunt duodecim nota- hiles cum illis ; hi omnes quatuor sequentibus Versibus
continentur. Fiat Subsolanus , Vulturnus, ct Eurus abortu. circius occasum , Zeplar que Fauonis1 afant. Et med a de parte dis Notus, inrisus, Muster . - - ημeniunt . quilo, Boreas, ct Corus ab arcto .
Diuersas venti habent qualitates pro diuersitate regionum quas pertranseunt. Si enim Per frigidas regiones transcurrane, 'stidi sent; ut septentrionales. Si Per calidas, ealidi sunt; ut meridionales , qui ad nos Perueniunt per zonam torridam. Venti ortu solis augentur, quia sol excitat exhalationes stigore noctis sopitas: in eius verb occasu comprimuntur venti,quia suum calorem subtrahendo, exhalationes non eleuat . Venti ideo magis regnant verno, & autumnali temP re , quia tune maior habetur copia exhalationum, de porum, quam aestiuis, di hybernis temporibus. Venti in hunc finem a natura sunt instituti, ut eorum bene. scio purgetur aer, ut iacilias exerceatur nauigatio , dc ut nubes in varias mundi regiones distribuantur , ad ir- igandam terram . Multa repertulitur Ventorum pra sagia, nimirum aranearum praeliatio per aerem , Ut innuit Aristoteles et C. Problem gus. 64. Deinde ruboriunat iuxta illud. Pallida luna pluit, rubucunda βαt, albas,renat . Murmur nemorum, dc nubium motus, licὶe enim nullus sit ventus in inferiori aere, dc talis motus nubium significat, ventum existere in aere superiori; qui citias in inferiorem deprimitur. Tandem dum vide rur in sublimi cometae, stellae currentes , tonitrua, halo circa lunam, vorago, & similia; hqc euncta indicant maximam exhalationum copiam, ex qua venti
Venti diuiduntur communiter ratione minoris Veimaioris impetus quem faciunt , in auram, & tempesta tem Mura est leuis ventilatio, ex tenui exhalatione orta , quet suo flatu temperat qstum . Tempesta est ventus turbulentus, cuius tres species assignantur, quae
sunt Eenephias, Hypho , &Praester. Eenenio est ventus a ciuitate nubis subitd erumpens , qui ad ima magno impetu pret stat ;& est certissima nauiganesum Pernicies, si maximε impingat in nauem, cuius vela Oxplicata sint: tunc enim sese velis implicat, re nauς
196쪽
submergit, nisi subito deiiciantur antennae. ' Tripho seu turbo est ventus vehemeus, seu copiosa exhalatio. quet violenter nubibus eXcuitu , Per gyrum. rotans , vorticoso impetu tam Vehementer erumpit, Vt nedum sordes,& Paleas eleuet a terra, quas duriosir sum; sed etiam integra nauigia fregerit aliquando in altum abrepta rotando rapuerit, dc diu agitata in aere, tandem submerserit in Prolandum . Praster idem est aeΥhypho precedens, cui se immiscet exhalatio ignita, qui facit ipsum Praester, seu turbinem ignitum, Ec comburentem; quod incendit ea . quae sibi occurrunt: αin hoc dissere a fulmine, quod excutiatur sine impetu , quod odorem sulphureum non reddat, quod minorem flammam faciat, re maiorem Ventum; α quod magis
teora aquea ea sunt, quae ex raporibus eseiunis
turicut ignita,& aerea efformantur communiter ex exhalationibus et v ores autem elevantur per virtutem solis , de aliorum astrorum usque ad mediam aeris regionem, ubi condensantur ratione frigoris in hoc loco existentis, Ec conuertuntur in nubem, eα qua plura mixta imperfecta generantur; Vt pluuia , nix, grando, dc aliae impressiones aqueae, de quibus sigillat imioquendum est. Nubes est magna qu dam Vaporum copia , quae ele vata ad mediam aeris regionem constipatur deposito calore aduentitio, a frigore scilicet eircumstante; ita quod, ratione suae densitatis ideo dicatur nubes, quia coelum obnubilat,& tegit. Quod si talis vaporum copia calores solis attenuata dissipetur , tunc nubes Vocari solet fleri lii ; si vero in pluuias, nivem, Vel grandineu, resoluatur , tunc dici debet foecunda. Colores; qui Percipiuntur in nubibus, non sunt veri & reales, sed ap- Parentes tantummodo, de orti ex varia dispositione nubis; ita quod si rarior fuerit nubes , appareat alba is valde densa, ctialis, ut vix lumen Valeat recipere, nigra Videtur, dc rubra denique, si perfundatur lumino mediocri, ut in ortu, α occasu solis sepissitne contingit. Ne
197쪽
. Nebula est vapor, qui propter crassitiem suam insi-
hlime ferri nequit; sed Vicinam terram circumstat: de talis vapor nebulosus aere crassior est, & nube rarior evnde a quibusdam dicitur excrementum nubis, sicut cineres censentur esse ligni excrementa. Ex nebula plu-xes morbi de sacili oriuntur , quia cum sit terrestris, &filphurea, transit in nutritionem nostram , quando xespiratur impurus ille aer ; qui spiritus sanguinis P trefacit : unde Prauum odorem saepissime exhalat. Pluuia est illa aqua, in quam nubes calore solis cono vertitur, & effunditur guttatim, quia nubes non tota smul conuertitur in aquam . Adde quod, licet conuerteretur simul in imbrem densissimum ; quia tamen ex alto Iabitur , ideo celeritate motus in minutissimas
guttulas diu id itia r. si pluuia aliquando sentiatur falsa,
hoc ideo sit; quia Vapores nimium terrestres aliquando eleuantur cum nube, qui per calorem solis, dc ad miκ-tionem exhalationum, aquam efficiunt falsam . si plu- Miae nonnunquam . existant veluti Dinguinea , hoc ita sit; quando Vapores educti sunt ex aquis tinctis sanguine, vel ex terris rubris exprimunrur, vel denique misscentur exhalationibus per solis calore multum adustis . Ei etiam aliquando rana descendant cum pluuia, hoc
mirum videri non debet; quia tunc eX mixtione VaPo- ,
Tis, & exhalationis occurrit sufficiens dispositio , ve,
Per causas Uniuersales talia generentur animalcula. PIu- .auiarum remotissima causa est aqua elementaris, remota
est nubes, &proxima est calor solis, vel frigus aeris ,
quς nubem in guttulas aquae resoluunt . . Nix est nubes congelata priusquam in aquam veri tur per soccos descendens. Grando autem ista pluuia congelata in aere propter antiperistasim caloris a terra:
Prouenientis ; & sic in hoc distinguuntur nix,& grando quod, ut fiat grando, nubes Prius Vertitur in plumam , di guttatim descendendo congelatur postea; ut autem fiat nix , nubes ipsa a vehementi frigore ambiente comprimitur , sicque instar flosculorum Ianae cadit in
terram et ita Vt materia proxima nivis sit nubes, R in teria proxima grandinis sit aqua ex nube oriens. Nix dicitur fieri in media aeris regione, Vbi frigus est Vehemens; Vnde non procreantur nives, nisi hyberno tem- rore et & montium fastigia ferme semper nivibus ivnusta sunt, quia scilicet existunt in secunda aeris re
viquq i Grando autem Probabilius essicitur in infima I
198쪽
regione aeris, Propter antiperistasim caloris terrae: unde aestiuo,& autumnali tempore fiunt non raro grandines, dum calor terrae pugnat contra frigiditatem aquae ex secunda aeris regione descendentis. Si nix, ct erancis siue alba, hoc fit per frigiditatem, quae albedinem parte , Unae enim frigidae habent incolas candidiores. Sί in vallibus struat, quando in montibus ningit, hoc ita fit, quia frigus comprimens niuem, Viget in montibus,&in vallibus extat calor ; qui niues liquefacit; &haec est etiam ratio cur in mari multae niues non cadant quia in illo reperiuntur vapores & exhalationes calidae quae niuem dissoluunt.αuod sinis in aquam resoluta se dida videatur,& inutilis ad abluendas manus; id euenit propter admixtas exhalationes sordidas, vaporibus in niue admixtas, Vnde maxime nocivum foret huiusmodi aquam ebibere, quae strumas generare dicitur. Glacies nihil est aliud, quam aqua congelata, ct co stipata frigore , ob admixtas exhalationes terrestres. Dixi, ob admixtas exhalationes terrestres; quia cum terra sit densa, & sicca , illae exhalationes ad suum statuin redire Volentes, multum iuuant concretionem, & congelationem aquarum ἰ imo, ita sunt ad hoc necessamriae, ut nisi in aqua adesset mixtio exhalationum, nusquam aqua posset congelari. Ad concretionem enim
glaciei, si sussceret frigoris activitas, aqua, quae in suo statu frigidissima est, semper congelaretur, & nunqua flueret; quod perhibetur esse falsum: Vnde, quia est ex se humida, nullam posset accipere duritiem, & concretionem , nisi illi adueniret. exhalationum terrestrium mixtio , ct sic iure diximus, quod glacies sieaqua congelata ob admixtas exhalationes. Tibi est vapor subtilis, & modicus diurno calore attractus imminente nocte, qui cum non possit altius eleuari desectu caloris solis, in minutissimas aquae guttulas resoluitur. Quod si tempestas calidissima sit, disisspaturiIle vaporante suam eleuationem . si Vero tem- estas Plus aequo fuerit frigida, tunc minutissiniae illae articulς Concrescunt , iudurantur , & fiunt gelu.Juoad illud leue meteorum , quod desectu vocabuli
renum nuncupatur , quia eKcitatur tempore sereno rihil est aliud, quam exhalatio quaedam tenuissima , aerra paululum eleuata, quet destituta suo colore sub ocasiim solis relabitur, subitque facile poros corporis, rei ultum nocet oculis , ct capiti senum. Praesertim.
199쪽
auorum quies nucturna impeditur per talem halitum.. Irit non est siderum istiua, ut Voluerunt quidam; e ee coeli sudor, ut diurniit alii; nec etiam succus aerisse purgantis, Ut aliqui sibi finxere; sed est tenuis, de subtilis vapor, & viscosus , solis calore mediocriter recoctus, qui nocturno frigore in liquorem resoluitur quem nor ibus , arboribus, re Plantis adhqrentem colligunt apes, dc in alvearia deportant. Mel non conficitur substantialiter ab apibus,ra docet Aristoteles s. de hipor. anim. e. z. sed tantummodo colligitur ab illis ex idoneo florum, di herbarum succo: apiarii enim experiuntur apes uno aut altero die cellas suas melle replere'; quoa ita cito non pollit fieri, si ipsae mel conficerent. Manna est candidus liquor, qui ror mellisus matu riuus dicitur , qui non dissere a melle communi, nisi in hoc , quod maiorem habeat coctionem p unde magis spissatur . Eo 'untur Medici ad purgandam nauam bilim . Et iste liquor condensatus colligitur communiter ex sonis quarumdam arborum in Calabria, Li-hano de similibus locis exi stentiun1 . 4- manπα ν uod praebuit De- labraeis in aeserto , O qua rotundo erat quasi eoriandrum Exod. 36. fuerit eiusdem species ac manna naturalis Calabris; negant aliqui: quia uis erat supernaturatis, ae ista est orex natura. Probabilitis tamen tenent alii inua, ct istud fuisse eiusdem specie, quoniam diuersum agens , & diuersa actici non faciunt effectus specie diuersos. Si ergo mannae veteris testamenti diuersum fuerit a nostro, talis differentia erat tantum accidentalis; Vt figura extrinseca, saporum Varietas, unctionis modus, ct diuersorum hominum sustentatio ia Quantum denique ad saccharum, e dem modo gignitur , sicuti mel, & manna; ex influxu nimirum coelesti, qui liquorem melleum condensat ux
. Eteororum terrenorum praecipua sunt terri motu QVI di subterranea incendia. Terra motus est concus- io terra prouenitent a exhalatione ini sinu elui ille lusa , oua rarefacta pein exitum , O illum Mn inueniens , ἰuarii rerram Vnde inciturDOM. aut tremor terra que
200쪽
nt duae species terrae motus. Sie Aristoteles a. me. toror. c. 7. Vbi M tuit terrς motum fieri a ventis, de exhalationibus calidis, ct siccis intra terrae Viscera inclutis, quae dum rarefiunt, hinc inde agitantur, Ut exi eum liberum sibi aperiante unde ita vehementer ali quando terram concutiun ,Vt tandem in magnos hiatus aperiatur terra, quibus urbes integrae, di montes maximi aIiquando deuorata sunt .ctuod tarra motus possis causari is talibus exhalaesonia hus; ex hoc Patet, quod sic ratiocinandum sit de exhalatione inclusa in locis subterraneis,sicut de exhalatio. ne inuoluta in nube ; sed ob exhalationem in nube in clusim rumpitur ipsa nubes, δc editur fragor, quia tonitrκ : ergo propter exhalationem in terrae νιlceribus inclusam non habentem exitum , commouerapoteli terra, & fieri sonus , qui terrae motus nuncupaturo
sicut pillii s tormentarius in bombardis incluis , Per Rccensionena, ct inflammationem ob angustiast 10q ς ix um qi'aerenβ, magnum edit strepitum; sic etiam
exhalatio calida, &sicca rarefacta in concauicalibus termet violentiam facie , ut sibi exitum praeparet et Et sic efficitur terrae motus . Tandem sicut exhalatio. nes in ventre animalis obseruatae saeiuni Vt venter infletur, & huiusmodi halitus exeuntes edant crepitum, sic exhalatio rarefacta in visceribus terrae, & quasi Itrangulata, Vltro citroque libertatem quaerit, & non: Ipriistiis I itum , omne impedimentum dimouet, i claustra effringit , tumultumque, dc terrae motum es-ficit a Terrae motus duplex assignatur communiter ab Arist. 2. meteoror. cap. 7. nempe tremor, di pulsus. Stenim exha Iatio inclusa in visceribus terrae ipsam temtus, qui vocatur tremor, Per quem terra non peritur is nec sit initIa hiatus; si vero exhalatio ex infimo ter-xam, non ad Iatera, sed sursum concutiatῖ tunc tosis terrae motus Vocatur pulsur: quia nimirum terra sursum Pellitur , & aperitur ipsemet . Terre motus frequenter eueniunt Vere, & autumno, quando sciliced plurimum viget attractio exhalationum : &praeiertim eueniunt , ubi tellus spongiosa, & cauernosa est: ve 'ria Sicilia , ct Calabria. Prouenit aliquando terrae mo-