장음표시 사용
221쪽
parte debuimus examinare speciem corporis naturalis, a nempe corPus naturale inanimatum, & in tertia considerare habemus aliam speciem eiusdem corporis naturalis,quod est corpus naturale animatum .
Ex his resultat, quod animasticae obiectum adaequatum & totale non sit anima, Vt Voluerunt D. Thomas, letus, Ruuius, ct cum illis Poncius noster , sed cor-Pus animarum et Ut docuit Scotus r. Metaph. quaest. r. quos Plures communiter sequuntur. αuod si Thomistae dicant hos Aristotelis libros ideo Vocari de anima, quia anima ipsa est obiectum adaequatum illorum et Respondendum est Philosophi libros ideo vocari daanimo, quia in ipsis agit de anima per respeetiim ad cor-Pus animatum, quod anima constituit. Deinde si anima dicatur interdum esse obiectum talium librorum : hoc intelligi debet de obiecto quo , non vero de obiecto quod . An autem pertineat ad Physicam , vel ad Meta- Physicam , aut etiam ad Theologiam, agere de anima taliqui negant et assirmat Vero Scotus quodlib. s. nedum de anima vegetante & sentiente , sed etiam de anima rationali debere agi in Physica ; quia scilicet ad Phymcumspectat agere deformis corporum Organicorum et sed nedum anima vegetans & sentiens sunt fornaae cor- Porum, sed etiam anima rationalis, quae vere insormat
corpus humanum,& Proinde Physicorum est agere de
Licὸe Partes praecedentes Physicae diuisae fuerint tantum in tres disPutationes , haec tamen tertia quatuor habebit, dc earum prima erit de anima in se, secunda aget de anima vernatiua , tertia de anima sens rufa, dc ultima de anima intrileotiua seu ratinati . Si quaeratur autem , an hac Pinsica Pari si scientia, respon deri debet a firmative r quia, si corpus animatum sit scibile', utpote habens passiones demonstrabiles; Pars illa Physices , quς Iimastica vocatur , debet esse scientia : quia agit de corpore a nimato . Porro Mui- mastica nedum est de genere bonorum honorabilium , quoniam perficit intellectum nostrum , & per illam homo deuenit in cognitionem sui ipsius,quae multum a D ctoribus commendatur: sed & inter partes physicae primum locum tenet , quoniam obiectin illius dignitate
superat quodcumque aliud pbysiologiae obiectum,uiuo
222쪽
N explicanda essentia anima multum laborarunt Philosophi. Alia enim dicunt, animam nihil esse aliud , quam portionem quamdam Diuitia talis. Alij cum Galeno vo
luerunt animam esse temperamentum cuiuocumque corporia , per temperamentum intelligentes harnaoniam, seu mixtionem proportionatam quatuor qua
dari tantum unam animam uniuersalem , cuius Virtus Iitatum ordinatarum inter se . Alij denique Voluerunt
EXist entiam anima supponunt Philosophi , susscie
ter esse demonstratam per illius operationes. An mam Verb vegetatiuam stiadent nutritio, accretio , degeneratio . Senstruam probant sensuum internorum &externorum functiones . Animam denique rationalem exhibent intellectus & Voluntatis actus.Vnde, supposita existentia animae, videre superest, quomodo ipsa in Senere definiatur.
Duobus modis animam definiuit Aristoteles , d
cens lib. 2. de Onim eas. a. text. 39. animam
diffunditur in omnibus corporibus animatis , diuersimode tamen, iuxta diuersas dispositiones corporum . Nos autem alio modo ratiocinari habemus in hac disputatione, subdiuidenda in tria capita , quae erunt de nima in se, de partibus corporis animati, di de patent Is avima.
223쪽
mouetidi, &intelligendi. Ista autem definitio intelligi
debet disiunctiuἡ , non vero semper eoniunctiue e qui: Omnis anima non est semper principium vivendi, sen- tiendi, & intelligendi ul; sed modo est principium: vitae solius, ut in plantis, quae vegetant & non sentiunt modo est principium vegetandi & sentiendi solum , veεn animantibus: modo denique est principium vege- 3: tandi, sentiendi, R intelligendi semul, ut in homine . t Porro quando anima dicitur principium horum actuum, hoc potest intelligi tum de principio quod imam de principio . si enim consideretur anima in se, est principium quod intellectionis saltem ; quia ipsa anima rationalis intelligit, licet non vegetet: ut Videre est in anima separata . si Vero comparetur anima ad totum compo tum ipsa est principium quo compositum Vegetat, sentit, di intelligit . Aliam definitionem tradit Aristoteles quam explicabit
tentia vitam habentis . Haec definitio ideo videtur esse legitima , quia constat suo genere &sua differentia ; quandoquidem actus tenet locum generis, in quo anima conuenit cum omnibus formis corporum inanimatorum: aliae Vero particulae locum differentie tenent, cum per illas anima , quae est Arma cuiuslibet corporis viventis distinguatur a formis aliorum corporum , quae
Quantum ad prccedentis desinitionis explicationem, anima dicitur primo actus ; ut distinguatur a materia compositi, quae est pura potentia . Dicitur a. primus , ad rejiciendos actus accidentales, & operationes, quae . eliciuntur ab anima , ut intellectiones, sensationes, re Vegetationes , quae sunt quidem actus ; sed non sune actus primi : imo ab actu primo oriuntur , nempe ab anima . Dicitur 3. corporis phasici , Ut denoretur animam esse sormam corporis naturalis; &sc Angeli aliquando assumentes corpora non debent dici ansem e eorum , quia ipsi non sunt formae , aut actus in sermantes corpora assumpta ; licet dicabiur interdum forme & actus assistentes corpori . Dicitur 6. corporis organies, id est , concinati in varia instrumenta , quae corpus reddant idoneum ad operaxiones vitales suae
224쪽
naturae conformes eliciendas.Corpus autem organicum .
quod animatur , est semper heterogeneum, seu coli. stans partibus dissimilaribus; in quo distinguitur a corpore in animato , quod est homogeneum , seu partibus similaribus coalescens . subiungitur u li imo , potentia miram habentis quod significat , talem organisationem
corporis non debere esse mortuam , ut organisatio ca-
daueris aut statuae ligneae, quae non habent idoneitatem . ad actus Vitales obeundos: sed organisatio, quam suppo- nil anima in corpore informando, debet esse ordinata ad vitam;ut organisatio corporis infantuli in utero nia-
obiicies , iusta definitio debet conuenire Omni definito ς
sed praecedens non conuenie animae rationali , quae separata a corpore non est actus corporis o ergo non
est legitima . Resp. talem definitionem conuenire rationali animae, etiam si separata fuerit; quia licet aminon informet corpus , potest tamen ipsuna informare , di ad talem informationem inclinatur . Dices , ea dem definitionem non conuenire animet Vegetatiue , quae non est achus corporis organici, clim nulla prorsus appareat in Plantis organorum diuersitas . 'θ. licet in plantis minor sit diuersitas Organorum , quam in animalibus, plures tamen & diuersas habent partes , organis ς quivalentes; cortices enim gerunt Vicem Pel Iis, radices oris, medulla cordis, & folia ordinantur pro fructu conseruando , sicut aluus niatris conseruat infantem . Queres utrum ansma sit substantia . Hoc negauit Galenus lib. 3. de locis assectis cap. 3. dicens cum veteribus , quod anima sit temperies quatuor primarum qualitatum, quq clim sit accidens , proinde voluit , animam non esse substantiam . Contra illum tamen respondetur communiter , quod anima sit Vere & proprio substantia : ut docuit Aristoteles r. &1. de anima cap. I. & Scotus iu 3.ds. a a. quast. m. Ratio nostra
est , quod illud sit substantia , quod substantiam completam constituit, substantia enim comPleta non coalescit ex substantia & accidente , sed anima substantiam viventem & animatam componit : ergo ipsa est substantia saltem partialis. Ipsa enim per se existit αsubsistit independenter a corpore , Ut in consesso habent omnes Catholici de rationali anima . suodsi do 4ῖηr , quod anima non existae per se , sed in alio .
225쪽
3 .mpe in corpore. Responderi debet quod non existae in alio per inhaerentiam , sed tantiim per informatio-ηem , Ut pars in sita comparte , quatum Vna aliam exigit, ut ex utraque fiat compositum . Si dicat Ca. enus animam rase id , quo pereunte , ptrit animal ; Pem ireunte Vero temperamento animalis , animal ipse reia, Perire; Proindeque animam esse temperamentum
eis. ad minorem, pereunteIqualitatun temperie,animal periret non formaliter , sed ant ecedenter: quia Videlicet Vita dependet a duobus , ab anima formaliter, quia vita consistit in permanentia animae cum coinPore ζ dc a temperamento antecedenter , tanquamri conditione necessaria , Ut anima in corPore Per
Qxiaeres quanam sabstantia si anima. Resp. animam esse substantiam partialem O incompletam , quae cum corpore compositum completum N perfectum consti tuit : Vnde animae competit se bsi stentia partialis , t innuit Scottis quolib. . contra Vasquem , FOn secam , ct alios quosdam , dicentes animam nulla Propria gaudere subsistentia ; sed compositum duntaxat. Si enim anima sit substantia partialis, quia est Par corporis animati; proinde debet illi competere
Partialis subsistentia, quandoquidem de ratione sub stantiae cuiuslibet est, visit em per se subsistens , seu Propriam habens subsistenti in . Si autem dieatur quodens per se subsistens possit sep,rari ab eo in quo existit ;quod falsum est de anima vegetativa & sensitiva, quae
Nequaquam possunt separari a corpore quod informant: Illud antecedens verum est de elite subsistente inde- Pendente a materia in esse & instri ; salsum vero de illoente,quod a materia in esse dc in feri dependet et quales sunt anima vegetatiua di sensit tua , quae cum educan tur de potentia subiecti, non possitnt existere separatae ab illo e non minas tamen tales animae sunt. substantiae ct per se subsistentes, quia sunt pars compositi substan- tialis. Quaeres, Viri m anima rationalis si vera hominias Ma . Resp. ormatine , forma enim substantialis est Principium radicale essendi S operandi ; sed anima rationalis est in homine principium radicale essendi de perandi , quia per animam sumus homines , distin. Suimur a caeteris rebus, ct operamur humana, elicie a intellectionem , quae est operatio maxime Propri homi.
226쪽
homini r ergo a lima ratanalis est forma substantialis humiuis O eorporis humani. Hoc confirmatur ex Conc. Viennensi , ubi cap. a. de summa Trinit. contraria sententia, velut erronea ac veritati catholicae inimica,de claratur. Si contra responsionem dicatur , quodamma rationalisset ens per se subs rens : quae proinde nota possit esse forma corporis, cum a corpore separata Pose
sit subsistere : Resp. qudd talis anima sit sicinit id quo a subfistit, & id per quod subsistit totum coui positum rvnde rationalis anima est quid medium inter Angelos& brutorum animas , quoniam cum Angelis habet, quod suum esse retineat post separationem a corpore; &cum animabus brutorum obtinet , quod suum esse Possit communicare corpori , illud informando Vivificare , & cum illo perfectum constituere compositum Dicet, quod in se ipso habet esse , non potest esse in alio : ergo anima rationalis non poterit esse corporis humani forma, cum in se ipsa habeat esse.Redi R. anta quod in se ipso est , non potest esse in alio : tanquam ab eo dependens inessenia , concedo et tanquam commu nicans ipsi suum esse, nego : anima autem rationalis est quidem in corpore, quia illi communicat ema persectum dc vivere, ab illo tamen non recipit dependentiam, quinniam a corpore auulsa existere potest.
Voluerunt aliqui esse unicam animae speciem et quae
penes diuersas dispositiones organorum Varias ede rei operationes et ita quod eadem animae species in arboribus & plantis vegetet , in animantibus brutis se amitat, dc in corpore humano producat intellectiones αvolitiones. Alij quatuor animarum species admiserunt, nempe Vegetatiuam,sensitiuam, loco-motivam,& intellectivam . Peripatetici vero tres tantum communiter statuunt animas, quae sunt υgerans sentiens nivrelli vδὴ licet tres illas non admittant in eodem vivente, Ut mo
dicetur in duplici conclusione .
227쪽
ΤRes tantum admittuntur animarum species , Ve Aristoteles docet a. de anima rex. 3O. 93r. αPost ipsum Scotus in z. dist. Is . quaest.. . Conclusio nostra habetur apud D. Aug. 8. de cibit. cap. 8. & in Psal. 14 . probaturque ex eo , quod sint tantum tria animatorum genera r ergo & solummodo tres animinFum species, per quas talia animata constituuntur. Pro Batur antecedens ex hoc, quod omne animatum, vel vegetet tantum , Ut plantae; Vel vegetet simul & sentiat, Vt animantia bruta : vel denique vegetet, sentiat , de Tatiocinetur,ut homines: ergo erunt pariter tres tantum animarum species nempe vegetatilia,sensitiva, ct ratio
Obiicies , Aristotelem tar. lib. de anima dicere , quatuor esse animatorum genera ; Vegetatiuum scilicet , sensitivit m , loco-motivum , & intellectilium t aergo erunt totidem animarum species , quandoquidem diuersa animata diuersas habent animas . ' θ- Aristotelem loqui ex mente Vulgi , non Vero ex opinion Propria . Ex hoc enim, quod vulgus subdiuidat animatum sensitiuum in illud quod est loco motivum , Progressivum Vt aves , serpentes, dipisces ;& in illud quod est loco-motivum motu solummodo constrictio, is & dilatationis , Ut sunt Σoophyta , quae lapidibus
affixa non mouentur de loco ad locum ; ideo numerat quatuor genera animantium et in rei tamen Veritate, dc in mente Aristotelis eiusdem sunt tantum tres anima-zum species, quae petuntur ex diuersis animantium ope Tationibus ; quae Vel Vegetant, vel sentivat, vel intelli
Obiicies, Praeter animam Vegetantem in arboribusta plantis repertam , erit quoque altera anima vegetans in lapidibus & metallis, quae crescunt in Visce- ribus terrae ; proindeque erunt plusquam tres animae. Resp. Recentiores quosdam cum Cardano admittere quidem animam vegetantem in lapidibus quos dicunt donari quibusdam Venis & commeatibus , Per quos volunt alimentum deserri ad singulas talium cor Porum Pari er; quae proinde crescere & Vegetare existi. mant. Hoc autem sustineri non debet, quia metallaia lapides crescunt tantum Per iuxtapositionem , seu Per
228쪽
per additionem nouet materiae, quae conuertitur Perinfluxus solis in lapides, & metalla, quando ad talem
conuersionem materia reperitur idonea : non vero augentur per intus susceptionem, unde Vegetatio illis non conuenit. αuod si dicant lapides senescere, cum, ubi senuit magnes,non amplius attrahat serrum: Resp. iam rubiginem, quam magnes contraxit, impedire, ne serrum attrahati non Vero senectutem ,
/t in se trei sint ansmarum species , plures tamen
anima in eodem vivente non reperiuntur ; sed unica
rantum , qMAE in plantis est principium vegetandi solummoda ; in brutii est prineipium sentiendi semul, O vege, tandi : in homine vero est prineipium vegetandi , βntiendi, ct ratiocinandi . Probatur nostra conclusio ex eo quod, si in homine essent tres animae distinctae rea liter, homo non esset unum vivens, sed tria viventia; quoa est absurdum dicere. Deinde si in homine anima esset collectio trium animarum, ipsa anima diceretur corruptibilis,quia una pars illius pollet corrumpi, nem Pe anima senstiua, quae a materia dependet; sed dicere,
Mimam humanam esse eorruptibilem , hoc contradicit Script. Mai. Io. dicenti, nolite timere res , qui occid utorrus, animam autem non possunt οιcidere: ergo in eodem vivente plures animae non existunt . Tandem si in Vivente humano plures animae adueniunt, Una post aliam :Prius homo esset planta, deinde bellua, ac deniquehrutum; quod dici absurdum Videtur. Obijcies r . homo ex Arist. prius vivit visa planta , deinde vita animalis, O tandem vita homἰnis: ergo tres in illo sunt, animae. 'θ. per hoc Aristotelem non velle , quod fortui in Viero exi stenti prius in fundatur anima Vegetatiua , postea sensitiua , ac denique rationalis r sed quod scelus , postquam animam ra tionalem recepit circa diem conceptionis quadragesimum in masculis, & octogesimum in foeminis; quae anima est prinei pium vegetandi, sentiendi, & intel- Iigendi; ipsa anima prilis operetur actiones vegetationis, deinde actiones sensationis , & longo post tempore ratiocinationis actus e unde dicit Philosophus, quod prius homo vivat vita plantae , deindς vita ansem alis, di tandem vit, hominis.
229쪽
obiicies a. ex Physicis anima non infunditur ante lquadragesimum diem , attamen crescit embrio ante lilium diem, quod denotat in laetu prilis existere ani
mam vegetatiuam, quam rationalem. Rest. ante infusionem animae reuera crescere embrionem , sed il- Iius vegetatio sit per animam matris , non verδ per animam sceluS; cum enim protunc laetus sit coniunctus matri, vel quasi ipsa mater, nil mirum est , si crescat Per virtutem animae matris. Dices a. in homine sunt tria viventia; ergo, & tres animas. Negatur anteces.sed sunt tres Viuendi gradus , qui cobstituunt unum Vivens ad quatum Dices et . sensus saepe uule quod negat intellectus : ergo principia eorum sunt diuersa, quoniam effectus oppositi ab eadem Pot entia procedere non possunt. Resp. hanc diuersitatem Procedere, uon. ex diuersitate animarum, sed ex potentiarum varietin
xe; unde quia potentia sensitiva, ct intellecti ira sunt dis versae , nil mirum , si vel ic sensiis quod intellectu, negat: etiamsi anima cρ eadem, quae diuersas habet
Hic quaerere solent Authore , an praeter animam, fit in composito alia forma substantialis, quae forma corpore itatis nominatur; PerqV2m compositum constituatur in incorporis, ante receptionem animae ἔ sectyr fata difficultas soluta esse Videtur quam miri de composio naturali : Vbi diximus in corruptione compositi resolutionem non fieri usque ad materiam primam in compositis illis , quς habent plures formas substantiales . Asserimus ergo cum Scoto in A. d . 1 θε st. I. praeter animam viventi reperiri in composito aliam formam corporeitatis, quae eductionem, vel in- fusionem animae, praecedi:ῖ quidquid contra hoc reclament Thomistae . Opinio nostra tenetur communiter ab omnibus, qui docent an mam non insormare corpus, nisi prius fuerit organisatum ; Vnde I. de anima rext. 6. anima definitur , a tui corporis organiel : dc proinde corpus debet habere sormam corporeitatis, reesse organis instructum, Priusqua in recipiat animam , di consequenter, Praeter animam datur forma corporeis ratis in animato.
230쪽
in prςcedenti quaestione habetur Wiam tantum esse
animam in uno vivente, quae alias continet; itavi in homine anima rationalis contineat sensitivam , de vegetativam et non quidem formaliter , alias anima rationalis esset sormaliter anima sensitiva; sed eminenter ac virtualiter, quatenus anima rationis Virtutem, α operationem continet aliarum animarum, quarum actiones Potest producere ; quoniam , Ut diximus, ani- 'a rationalis in homine nedum est principium ratio
cinandi, sed, &sentiendi, & vegetandi . Aliqui ex no
stris volunt animam rationalem continere formaliter senuetuam : quia id quod est rationale est formaliter se nutivum . feci quia talis continentia redolere videtur mu Itiplicitatem animarum in eodem . iuente, quam negauimus: ideo congruentius Videtur dicere, quod anima rationalis contineat s alito principium sen. tiendi, & vegetandi, dc animam sensitivam, & vegetatiuam tantum eminenter , & potestate: quatenus scilicet producere potest in homine easdesn operationcs, quas in briitis,&plantis producunt anima sensiciua, & animi vegetatiua . Hic autem quςrimus an earum qualibet,
aut earum altera si diui illa, vel indius illi. Quod ut distinistius aperiatur , ἡ 'ciendum est tripliciter aliquid posse intelligi diui
sibile . Primo scilicet in partes essentiales, quae sunt materia, & forma, vel genus, & differentia; deinde iupartes potentiales, seu in virtutes, & facultates agendi; ac tandem in partes integraIes, ut corpus hominis in caput, brachia , & pedes. Constat quidem animam non poste diuidi in materiam, & formam ; quia non componitur ex materia. Constat deinde illam esse di. partes metaphysicas, nempe in genus, &flarentiam , ut patet ex illius desinitione . Constat tertio illam esse diuisibilem in partes potentialeS , quoniam anima rationalis distribuitur in intellectum, &voluntatem.
Τota ergo dissicultas remanet circa diuisibilitatem animet in partes integrantes. In qua quaestione Ge rardus odo existimauit omnes animas esIe diuisibiles