장음표시 사용
241쪽
est residuum nutrimenti viventis, ut praedeclarauimus, non obtinet actu animam , sed tantum potestate , quatenus postea animam recipit , cum generatio Prolis animatae fiat exilio . Tandem semina herbarum,plan tarum, & arborum , non Vivunt actu, quoniam cum sua virtute Permanent, quando separata sunt: ergo nec semina animalium debent censeri viventia aut ani mata .' Adde quod nullum sit discrimen inter sanguinem & semen , ut diximus; quoniam in animantibus sanguineis ex sanguine bene cocto efficitur semen, ut docent Medi ei: ergo clim sanguis non sit animatus, nec etiam tale censeri debet semen .
Secundum est eiusdem Scoti post Arist. qui 4. da
Generat. animal. cap. 8. dicit de lacte, quod fit famguis bene coctus & non corruptus o Vnde Clemens Alexandrinus L . 6.pedari eap. 6. ait lac eme sanguis diem secundum substantiam, Variato tantum colore avehementi spiritu. Idem docente Medici dicentes Iacfieri ex sanguine menstruo bene purgato sordibus , α
de cato persecte: unde in foeminis, concepto sttu,cessat fluxus menstrui; & ex ipso fetus nutritur : appropin quante autem Parturitionis tempore menstruum illud Per venas attractum transfertur dc sistit in uberibus,ubi denuo coctum albedinem di dulcedine m ac cettera Iactu
obiicies in primam partem ; semen habet virtutem producendi animatum : ergo ipsummet animatum eme debet, quandoquidem nemo dat quod non habet: Respaneminem dare reuera quod non habet, Vel sormaliter, vel potentialiter; semen autem habet quidem Virtutem Producendi animatum potentialiter, ut Per experien etiam videmus ; non propterea tamen debet dici animatum actu dc formaliter; sed tantum virtualiter & Ρ- testative; sicuti sol habet potentiam producendi ranam uiuentem , Iicet ipse non fit Vivens actii, sed tantum Potentialiter . Dices contra fecundam partem, quod sanguis sit rubetis & ca Illus, lac vero sit album & frigidum ergo lac de sanguis habent diuersam naturam , Proin deqtie quamuis sanguis esset inanimatum , non Propterea lac deberet cferi in animatum. I, p. ex hoc inferri tantum discrimen accidentale inter lac & sanguinem svnde non obstante tali diuersitate accidentali, non mirilis debet dici cum physicis di medicis, quod lae sit inanimatus, ficut & sanguis.
242쪽
Cc illi O unguet sunt pariter inanimati. Sic sc tus in R. s. r. cum Fernelio, Gale
no, & Arist. contra D. Thoniam §atores. Vir que pars Probatur ex hoc , quod capilli &vngues valeant tantum ad ornatum & auxilium animalis : ergo non sunt pars integrans corporis animati. Deinde alimentum corporis animati non est pars illius, nec a sortiori illud quod est superfluitas & exerementum altimenti; sed capilli & ungues sunt superuuitate; & esecrementa alimentorum , Vt praediximus in secunda, annotatione, dc ut habet Aristoteles M. I. de hiβ. animalium eo. Ir. ergo nec capilli., nec Vngues sunt aut- niati . Tandem id quod est vivens & animatum sem' Per producit aliquod opui Vitae; sed capilli&vngues nullum edunt Vitae opus: ergo non sunt animati,quan 'doquidem si crescant, hoc fit per iuxtaPositionem, ut mox dicetur .
obiicies , capillos dici ab Arist. partes anἰmalis , ergo & ipsi sunt animati, quandoquidem ubi totum est
animatum, partes illius debent esse animatae. Res .e pillos non esse partes animalis primarias, sed tantum secundarias & exerementiriar , quoa voluit Aristotelestvnde licet capilli sint tales partes animalis, non Proinde animati sunt. Corpus enim potest diuidi in partes spermaticas , alimentitias, & excrementitias . Partes sprematica illae sunt , quae medio semine. efformantur a progenitoribus ; & quae ideo primigenia nuncupantur e quia fuerunt procreatae ab initio laetust Partes a mentitia sunt illae, quae per nutritionem ag generantur, &connectuntur partibus primigenus; vecaro , quae successiuὸ efformatur per sanguinem di alios humores . Exerementitia tandem sunt illae, quae exsuperfluitate alimentorum proficiscuntur; ut semen. capilli, &vngues. Quando ergo dicitur, quo partes -rporis animati sine animata.; hoc verum est de Partibus spermaticis, di de aliquibus alimentitiis, de carisne scilicet , quς generatur ex sanguine : salsum vero de partibus excrementitijs, & de illis , quae inserui iriat nutritioni, ut sunt sanguis, & alij humores,quos
obiicies a. ungue, dc capilli augentur , Ut do-
243쪽
eet experientia r sed augmentatio est effectus animae, di vitae signum: ergo ungues & capilli animati sunt. Up. illos augeri , non per intussusceptionem , quae sola actio est effectus animae ; sed per iuxrapositis-
mens , quae ab anima non Procedit, quandoquidem eadem experientia docet, quod in qui biisdam corporibus deiunctorum crescant ungues & capilli, ex additione
scilicet materiae excrementitiae antea productae,eo fere - modo , quo augetur aqua per adclitionem alterius
aquae. Muod si calore animalis deficiente deficiant &capilli in senibus: hoc non prouenit ex absentia animς ab illis, sed oritur ex eo quod coniunctionem habeant
cum carne animalis; unde calore & humore desineti
te , talis contiguitas deficit et & ob hoc capilli decidunt, tum in senibus, tum in illis, qui graui morbo
Si quaeratur , an dentes stat animatἰ ; hoe verissimilius affirmat D. Τhomas in . dist. 44. quast. r. cum Arist. 3. de generat. animal. eap. 4. Quia sci- Iicet dentes sunt ossa , quq secundum omnes philosophos censentur animata , ct crescunt secundum omnem dimensionem ; quod commode non potest fieri per iuxtapositionem , sed per intussusceptionem , quae sola auctio est signum vitae. Si de unguibus & capillis , qui videntur crescere , quaera tur , num possit dici de illis , quod animentur in hominibus alia anima , quam rationali et nimirum vegetatiua , quae est accretionis principium Debee responderi negative 3 alias in eodem Viuente essent Plures animet , quod negauimus in capite Praec denti ; Vnde quia capilli & ungues non informantur rationali anima, nullo modo dici debent inso
Si quaeratur etiam , an cornua, lana, seta , adem, cutis , O medulla animentur ; Respondetur Communiter negative. Ruia Priora nihil aliud sunt, quam Partes excrementitiae , ad integritatem corporis su- Perfluae a quae per iuxtapositionem materiae alimenti crescunt e quatenus ipsa materia alimenti pc sita ad radices, extremas Partes propellit: unde tales par tes non sentiunt, quando abscinduntur: & ideo non debent dici animatae. Quantlim ad adipem, ex Galeno
nihil aliud est, quam sanguis frigore concretus ; qui aliquando vertitur in alimentum. Quoad medullam ,
244쪽
ipsa duplex est ; una scilicet communis omnibus ossibus,quet nihil est aliud, quani singuis etiam condensatus istis
fore , ad nutritionem ossium subueniens: & hqc non est animata, sicut nec sanguis et altera est medulia cerebri, &stina dorsalis, quae animata censetur a Galeno ; Vt cerebrum, quod est operationum vitalium sedes: unde talis medulla continuatur cum reliquo corpore mediantibus
quibusdam tunicis & pelliculis, quς illi firmissime adhaerent, quod non conuenit medullae communt. Quoad cutem exteriorem, quae ex crassitie potius prouenit & sindoribus, quam a natura , ipsa non censetur animari, bene autem cutis interior, quae est pars spermarida alias continens. Si quaeratur ulteritis , ex occasione Partium orou earum animalis , de quibus antea , utrism ρartes huius
madi habeant formas specie distinctas, vel eadem forma com muni anmentur : Negant Alensis , D. Τhomas , de Complutenses et assirmat vero Scotus is q. dist. II. uast. 3. docens membra animalis & partes eius ereranisai habere quidem formam sibi omnibus communem ἰ Praeterea tamen habere formas partiaIes distin Oas a s rma totius per quam vivit animal. Diversitas enim temperiet , figurae , & operationis , arguit dis uersitatem formae substantialis o sed partes organicae animalis habent diuersum temperamentum , diuersi modo figurantur , eliciuntque diuersas operationes , quandoquidem cor est calidum & essicie spiritus vitales , cerebrum est frigidum & spiritus animales Pro eaear, caro est humida & mollis, 'os vero est siccum de durum: φrgo Partes organicα animalis diuersas sortiuntur formas partiales substantiales .
- Depotentiis Gnima. PRo totali & accurata explicatione eorum omnium, qu repertinent ad naturam animς in immuni, non suffcit , quὁd attulerimus in capite huius uisputatio ni sdefinitionem & diuisionem animae cum adiacentibus :Nec etiam satis est, quod in secundo capite consilera Derimus animam per respectum ad corpus , & ad partes corporis quas animat . Sed prcterea necess,rium est, ut
245쪽
anima in rammuni ; quod fiet in hoc capite tertio,vbi per tres quaestiones aperientur existentia, definitio,& diuisio facultatum animae; deinde examinabitur quaenam sit distinctio inter animam & facultates eius tandemque inuestigabitur, an facultates illae inter se distinguai tur intrinsece,vel extrinsece tantum, per respectum scilicet ad obiecta.
N omine facultatis nihil aliud intelligitur , qu tria
virtus agendi , O verandi principium ; quod com- Petit vel entibus inanimatis , ut igni Potentia calefaciendi, & aquae frigefaciendi facultas vel animatis rebus , ut Potentia nutritiua dc augmentativa Plantis , potentia sentitui a dc loco motiva animantibus , intellectiva vero & volitiva facultas hominibus . Loquuturi in hoc capi e defaeultatibus anima, exordium sumi deis bet ab illarum existentia; cum scholae nostrae adue sarii imputent Scoto dixisse . nec animam , nec ullam formam substantialem , inligere potentiis operatiuis , quoniam ipsae immediate possunt elicere suas actiones. Sed salua pace istorum, nusquam dubitauit Scotus quam cumque sermam substantialem habere potentias, qui bus operetur ; sed tantum voluit, quod tales potentiae, seu agendi facultates , non realiter distinguerentur ab anima , nec ab alijs formis substantialibus, ut mox dis
Nsma dubitat, quiu anima suas habeat faenitater, O immediata agendi prineipia . enim in dubium reuocare Posset, quod anima si e verὸ & propriὶ actiua ; sed non potest reputari Λctiva, nisi in illa admittantur facultates potentiae a quibus prodeant actus Pr aprie: ergo &c. Deinde singulis fere momentis exi- sientiam potentiarum an inrς comprobat experientia,euisenter demostrans in homine ipso facultates Tisi-uas, aulitiuas , tactiles , ct alias; tuin internas , tum ς Lernas, Per quas opera a tur homia s . Tandem luce
246쪽
meridiana clarius est , quod substantia nou sie immeis diate operat tua , sed habeat facultates quasdam , qu et sint prox im ς potentiae omnium actionum, quas omnes formet substantiales eliciunt; ubi ipsa est radicate prin- ci Pium , ex quo tales Potentiae & operandi virtutes emanant. Sicut enim in arbore radix est quidem vis primigenia proferendi fructus , quos tamen se ipsa non profert statim, sed mediantibus ramis ex se diffusis :sic etiam in qualibet substantia forma substantialis est quidem pristia origo actionum, quas tamen ex se & im mediate non landit;sed mediantibus facultatibus 5c potenti is ex seipsa diffluentibus . obiicies, Scotum velle animam & formam quamlibet substantialem ex seipsa producere suas actio ues, nee Indigere facultatibus extrinsecis & aduentit iis, quς ipsa de nouo adueniant ad talium operationum productionem . 'sp. Doctorem nostrum nullo modo reiicere facultatum animet existentiam et sed tantum Vale, quod facultates ille non sint accidentia realiter distincta a substantia animet ; quς debeant in illa considerari,ian' quam aliquid ipsi aduentilium , & distinctum ab illa realiter: contendit enim Scotus cum nostris, facultates animet non dii ingui ab illius natura, nisis aliter 3 ut mox videbitur.
cultas anima , seu patentia illius nihil aliud penλ. berur esse , quam priucipium intrinsecum agendi, per quodanima elicis suas operationeι . Ex quo sequitur, quoa animae facultas non sumatur hic pro illo accidente extrinseco , quod est de secunda specie qualitatis , quae dicitur naturalis potentia . Si sic enim sumeretur facultas animae sequeretur quod animae potentiae essene accidentia, quod tamen falsum est; quia illae pote tiae nihil aliud sunt, quam ipsa anima, non quidem iuse conside rata . sed prout intelligere, aut Vegetare, aut videre potest. Non, inquam , facultates animς seveaecidentia, quia accidens realiter distinguitur a subis nantia qui inhqret ι sed ex sequenti quςstione patebit , quod facultates animet formaliter tantam distinguamue ab animarergo,nec sunt accidentia, nec Pertinent ad secundam speciem qualitatis . 4i Metratur autem , an facultates animost tredue .
247쪽
μν immediatὸ a generante compos tum animatum , voluerunt aliqui; vel ab ipsa anima , ut tenent alii t. Resp. breuiter , facultates animae esse quidem remore de mediat. a generante compositum ; proximὸ vero de mediat. anima est causa suarum potestatum , saltem
emanatiua . Primo, inquam , producens compositum
est causa illius , dc omnium eius partium ; sed , quod
est rausa causa est eausa ea ait o ergo , cum producens compositum sit causa animae illius , erit etiam Principium remotum dc medium potentiarum animae compositi producti . Seeundo , anima debet reputari causa proxima dc immediata suarum facultatum ; quia , Posita anima in composito, ponuntur facultates illius, ac ipsa ablata, eaedem potentiae auseruntur: ergo, climanima non sit ignobilior formis elementorum , quaesitarum potentiarum sunt principia immediata , Veignis potentiae calefactivae ,& aqua frigefactivae facu . tatis ; proinde anima erit immediatum principium suarum Potentiarum . Tertio denique , anima est taliter causa facultatum suarum; quod illas non producat permotum & veram efficientiam , tunc enim tales lacu tates realiter distinguerentur ab anima ; sed per simpli
cem emanationem dc realem resultantiam,quatenus sci licet, sicut Visibilitas ex rationalitate resultat; sic intela lectus,voluntas,potentia vegetativa, sensitiva, dc aliae abessentia anιmae emanant .
SI anima facultates sumantur generatim , dici debet ,
quod illa istribuantur in vetet antea , senstruas, ct 3ntellectisas.Faculias vegetans competit plantis,& ipsa potest subdiuidi in generatricem,auctricem, dc nutricem. Generatrix facultas est ea , qua generans producit si bi mmile. Guctrix faeuitas ea est per quam Vivens acquiri equantitatem suae naturae debitam ; & ipsa auctrix Pote tia , si vetustate debilitetur, merito appellatur dimin trix . Facultas denique nutrix est illa, quae substantiam viventis conseruat dc restaurat, hocque facie per virtutem attractivam, retent tuam, concoctivam, oc expulsi Mam,de quibus plura inserias . Facultates sensitiva, Vel sunt cognoscitiuae , VelaPPetit tuae, Vel loco motrices . cognoscissua cognitionem
imperfectam obiectorum inuo luunt, Vel per sensus ex
248쪽
ternos , Vel per internos; quales sunt sensus eommunis phantasia stimatiua, ct memoria. Facultates appetitiis sunt vel in appetitu irascibili, qui tendit circa bonum arduum sensibile ; vel in appetitu cineupiscibili,qyi circa, bonum delectabile occupatur. Facultas denique loco mo
trix illa est , perquam animal ab uno loco sese mouere potest in alium: siue hoc fiat per natationem,ue in piscibus;Vel per volatum,Vt in auibus; vel per deambulatio nem & gressionem,ut in boue, leone, &c. vel per repta tionem, ut in serpetibus, Vel deniq; per dilatationem de restrictionem ut in conchis &ostreis.Hae facultates ideo vocantur senstiua , quia competunt illis animantibus' quae habent animam sensitivam; licet etiam in hominibus reperiantur.
Facultas intellectiva diuiditur in p/rfecte egrascuisam, quae Vocatur intellectus ; & in appetitivam , quae est
voluntas et ac denique in lect--tricem spiritualem , qualem habet anima rationalis , quae seParata a cor pore sese mouere potest . Intellectum vocavimus po
tentiam perfecte cognoscitiuam , ut distinguatur haec intellectio a cognitione sensitiva animalium , quae mul- tum imperfecta est , cum obiecta tantum cognitione grossiori&per sensus percipiat. . Porro quando dixit mus , facultates anima distribui in vegetantes , sensiti- arai, O spirituales; hanc diuisionem fecimus per respe ctum ad tria genera animatorum quae sunt in tali nume- ro.Alii autem, qui praecipuas & generales animς ΟPera
i tiones respiciunt, iure merito enumerant quinque facul tales animς,quq sunt Vegetans,sentiens, appetens, intel ligens, di loco-motri . .
Quaeres, utrum fatuitates anima simul pro eantur . Resp. supra dictas facultates non aequῆ proximὶ & immediate oriri ab anima a quoniam vegetatiuae Praesup ponuntur ad sensiti uas , & sensiliu et ad rationales, ita quod, non Prius tempore, sed prius natura , facul rates Vegetatiuae resultent ab anima , quam sensitiuae ; resensitius priusquam rationales. Nedum autem facultates diuersi generis Pr cedunt natura alias , Ut dixi i mus δ sed etiam facultates eiusdem speciei. Si enimi camparetur nutritiua facultas cum augmentativa, quq
ambet inter facultates sensitivas reponuntur certuml est , quod nutrit tua pr cedat augmentationem , M
augmentatio generationem: cum res prius nutriri de
ij bcax, quam accrescere, & prius accressere, quam se
249쪽
nerare . Eodem modo resendendum est de facultatibus spiritualibus,quoniam intellectus praecedit Voluntatem. Porro licet una iacultas praeeedat aliam , non tamen Prior est causa posteriorisaeum enim effectus non sit no-hilior causa, proinde facultas vegetatiua non est causia sensitiuar,nec sensitiva intellectualis . Si quaeratur , quodnam se subicctum potentiarum innima ; dici potest su biectum denominationis facultatum animae non esse solam animam , quae dicatur ve setans , vel sentiens , Vel intelligens ; sed totum com-Positum ex anima di corpore coalescens , Potest etiam Vocari vegetans , sentiens,& intelligens. Quantum ad facultates inorganicas dc Disituales , hae sunt in sol anima , aut in toto composito ς non autem in corPore . Spiritualis enim facultas ideo Vocatur inorganica , quia non est affixa organo corporeo , sed a sola anima dependet et Unde anima rationalis separata a corpore intelligit & vult. Quantum denique ad facultates organi- ear,ut visio,auditio,loquutio, & similes: in solo corpore inhasve existum:& in toto composito denominatis. : o Sana enim sunt corp6rea & materialia,quae non possunt vePeriri in anima; clim nequeat fieri iubiectum alicuius corporeae entitatis.
Mirum DeuItates pradicta distinguantur realin aut formiaster ab onima .
D bitari non potest , quin anima distingitatur a
Parte rei a suis facultatibus ; quidquid dicane Nominales , qui Volunt potentias animae esse prorsus idem cum ipsa in quo longe dulentiunt ab Aristotele
s .de Anima text. 9I .dicente, Iu vno vivente unam esse ani
mam, ptisres ruero potentias . Quod idem expresse habet Augustinus lib. de Spiritu & Anima cap. q. Tua anima, plures potentia O vires. Quoad Scotum , nihil expressius habetur in illo,nisi quδd intercipiatur distinctio formalis inter animam & Potentias illius ; Vt Videre est in a.di R. r 6.quast.vn. ct in . di m ψ . 'nast. z. Tota ergo dissicultas est , vir m facultarer anima distinguantur realiter Ab anisa; ut docent Τhomistae, Vel formaliter duntaxat, ut duplici conclusione resoluetur.
250쪽
ma , ut diximus innuere Scotum loco Praecitato. Primo enim Aristoteles a. de Mnima text. 27. Tales
Potentias vocat animae partes; sed si potentiae distinguerentur realiter ab anima , non serent partes illius et quandoquidem anima est substantia , quae accidentiarion potest habere pro partibus suis r nec proinde illae facul tales erunt accidentia, realiter a substantia animae distincta , ut volunt Τhom istae . Secundo , non fune multiplicanda entiasne necessitate , I. Phys.text. S2. quia
natura praestat quod melius est , &vnitas est nobilior multitudine ; sed nulla est necessitas , quod dicatur
potentias anima dimetui realiter ab illa ; quoniam per distinctionem realem soluuntur omnes dissicultates , quae interuenire possent pro diuersitate operationum animae ergo talis distinctio realis non est ad miti da .
Terris, si anima distingueretur realiter a suis facultatibus , dc anima rationalis ab intellectu & a voluntate , ipsa non operaretur , intelligeret , aut vellet per se , sed per aeeidens ; quia intelligeret & vellet per aliquid realiter a sedistinctum ; ex quo sequeretur , qoud non beatificaretur per Te , sed tantum per acrident; sed ab surdum est dicere, quod anima intelligat, velit, di bea
tificetur per accidens : ergo non debet dici: quc Multates anima ab ilia realiter distinguantur Aobijcies r. ex Arist. Lib. Praedicam. cap. de qualitate. Potentiae naturales sunt de Praedicamento qualitatis ;sed qualitas est accidens & anima est substantia r ergo in mente Aristotelis, facultates realiter distinguuntur ab anima , quoniam accidentia realiter differunt a substantia cui inhaerent. Re p. qualitates aduentitias' extrinsecas, & acquisitas, esse quidem de Praedicamen to qualitati L a non Vero qualitates intrinsecas & natu rates , sumptas Pro internis principiis agendi; quae cum resideant in praόdicamento illorum entium , quorum sunt Principia , proinde non sunt de praedicamento Aualitatis. Quod autem Aristoteles loqui intendae de qualitatibus aduentitiis, qii et non conueniunt omnibus: hoc coniJcitur Per exempla , quae affert de cursore dc
Pugilatore , in quibus eurrendi & pugilandi habilitas Mi Prorsus extrinseca , α aliquibus tantum conuςniens δ