장음표시 사용
251쪽
' bi vegetandi , sentiendi , & intelligendi saeuitatis sunt intrinseca , ct in omnibus illis animabus reperiun
obiicies a. Potentia visiua realiter distinguitur ab auditiua , cum aliquis possit essete caecus , & non surdus ἔsed quod affirmatur de illis potentijs , debet etiam de aliis astrui e ergo facultates animae inter se realiter disserunt , & proinde etiam taliter censentur distingui ab anima . Resp. quod si potentia visiva & auditiua
sumantur ut in toto composito existentes, in quantum scilicet sunt organicae: protunc nil mirum, si realiter inter se distinguantur:quia eorum organa distinguum tur etiam realiter . Si ver5 tales potentiae spectentur in anima Praecise existentes,tunc nec anima realiter distii guttur ab illis, nec ipsae realiter distinguuntur inter se , sed eadem realiter erit Potentia auditiua cum visiua , sicut di Vtraque cum substantia animae.
F cultates anima formaliter ab anima distinguuntur , sic Scotus locis praecitatis. Anima enim in se s cundum substantiam considerata , ct anima Vt potens intelligere, Velle, vegetare,aut sentire, distinguuntura parte rei : ergo Armaliter tales potentiet distinguuntur ab anima. Deinde quς sortiuntur dist inctas formalitates, &diuersis definitionibus gaudent ; quς etiam nulla virtute ab inuicem separari possunt, distinguum, tur formaliter: sed anima & facultates eius diuersas habent formalitates & definitiones , nec etiam in vir tute diuina separari possunt o ergo distinguuntur inter
se formaliter . Nndem facultates animet non sunt idem a paris rei cum anima , Ut in annotatione Pr bauimus: nec etiam realiter ab illa distinguuntur, ut declaratum est in parte prccedenti r ergo remanet, repotentiet animet distinguantur formaliter ab animet essentia. obiicies . Si intellectus V. g. distingueretur tantum formaliter & non realiter ab anima, anima operaretur per suam substantiam immediate : sed operari per sub Itantiam immediate sit minus est operandi gradus , qui soli Deo conuenit .' ergo non debet dici , quod intel Iectus, aut alia Potentia animet distinguatur formalister, dinpia realiter ab ipsa anima. 9. Etiamsi interu
252쪽
tellectus, & quaelibet animς facultas non distinguatur realiter ab anima, non propterea anima dicetur operari per substantiam a quandoquidem operatur Per intellectum , & alias potentias, quae a substantia animae formaliter distinguuntur. Quando autem dicunt rari per substantiam soli Deo conuenire ; hoc ideo die tur, quia operatio diuina, siue intellectus, aut voluntatis , non est accidens; sed est realiter ipsa substantia Dei ἐν quod non est verum de creaturis, quς intelli gendo aut volendo accidentia in se producunt. Porrct cum Deus intelligit aut vult, neutrum facit immediate per substantiam, sed per intellemim , & voluntatem. quae sunt in ipso Deo principia agendi distincta forma liter ab essentia Dei; Vt lassicienter probatum est in nostra Τheologia . . Si quis dicat pro Nominalibus potentias animς non esse distinctas ex natura rei ab anima; qui Augustinus
tradit. I s. in Dan. dc Isidorus lib. Ir . Et mologiarum dicunt, anima dum vis eat eorpus, anima est e dum muli, Voluntas e dum intelligit, mens et dum recolit .
memoria; dum aliquid sentis , sensus: qui loquenda modus identitatem importat animae cum facultatibu suis . Rest. Per hςc .verba Patres indicare tantum , quod non sit distinctio realis inter animam, & facultates illius; licὸt non reijciant distinctionem form GDm ; imo illam substant aliter admittunt , dicend quod aliud sit in anima vivificare earpur, & aliud sit
melle, aut intelligere, aut sentire. Quod Vlterius confirmat Bernardus sem. II . in Can tica dicens, In anima tria intueor , rationem , memoriam, O volun atem, erhae tria eandem esse animam. Si enim haec sint tria, proinde distinguuntur; si vero sint eadem anima, nomd erant realiter ab illa: ergo remanet, Vt forma liter ab ea dissideant .
ALiud est loqui de distinctione essentiali, & intrin
seca potentiarum animae, & aliud de distinctionc eatrinseca, aposteriori, di manifestativa earum.
253쪽
Fatemur enim nos Scotistae animae facultates extrita,
fecὸ, &a posteriori distingui per suos actus, & obiectat
quoniam experientia suffciens comprobat ab actibus,&obiectis depromi Vnitatem, &distinctionem nianisecta liuam Potentiarum; sed nolumus, quod distinctio illa sit essentialis, & intrinseca contra Thom istas, Toletum, di Complutenses, qui volunt animae potentias differre essentialiter per habitudinem ad actus, &obiecta: ita quod in hoc intrinsece distinguantur intellectus , d voluntas, sicut potentia Visiua, ct audititia; quod intellectus verum intelligat, voluntas bonum Velit , ocin Ius colores videat, & auris percipiat sonos.
Istinctis essentiatis , ct intrinseca potentiarum anμma non definitur ab actibuy. ct Obiectis, licet cerrinsece , O meni statiuἡ distinctionem depromane ab utrisque . sic Scottis queBib. 33. O a dist. 26. qu t.υν. O in 3. dist. a . qu t. vn. O 1. Metaph. qMAE'- Ο. De sumiturprimum Doctor noster ea hoc, quod actus Primns in se, per se, & secundum naturam suam praecedat, ct postmodum subsequatur in illo esse principium actus secundi; ' quoniam res prilis in sua entitate considerinxi debet quam respiciat actionem, seu prias debet esse, quam possit operari; sed potentiς sunt actus primi, &principia productiva actuum secundorum . ergo poten-tἔae animae essentialiter non differunt per respectum adactus, ut contendit D. Thomas l. p. g st. 72. art. I. Deinde Principium distinctivum idem est ac constitutivum ; sed actus, & obiecta non constituunt poten tias,& sacultates animae: ergo: ipsas non distinguunt in trinsece , di essentialiter. Maior ex hoc Patet, quod principium constitutivum ita faciat rem esse talis speciei, ut illam distinguat a quacumque alia specie. Minor veris ex hoc colligitur, quod posterius non possit essentialiter eonstituere suum priu3 , cum priui nonaocipiat suum esse a posteriori ; sed actus, ct obiecta sunt posteriora potentiis, ut liquet: ergo actus , re obiecta non possunt constituere potentias essentialiter in suo Uie, nec consequenter illas distinguere essentialiter Tandem quod est extrinsecum , dc extra rationem
254쪽
sormaIem alicuius rei non potest illam essentialiter , Se intrinsece distinguere, quoniam ex antedictis Priseipium distinctivum idem est em principio constitutiva, quod est rei constitutae summὸ internum; sed actus , ocobiectum sunt quid extrinsecum ad potentiam, & extra rationem formalem eius; quoniam etiamsi per impose sibile nullum foret obiectum, aut nullus actus potentiet, ipsa potentia subsisteret adhuc ἐ' ergo actus, & ob lecta non constituunt essentialiter potentias. Ius addi potest, quod Caietanus, & Toletus, qui sunt ab aduer sariorum parte 2. de π ms 'Maest. 8. dicant potentias esse entia de secunda specie qualitatis , quod ultro concedent Thomistae ἰ sed omnes species qualitatis sunt absolutae: ergo non constituuntur aut distinguun
tur elsentialiter per habitudinem ad asius, & obiecta, alias essententia relatiua , sicque sibi inuicem contradicerent is
Quantum ad secundum, illud ab experientia desumitur; quae ostendit potentias anime distingui extrinsecὶ, manifestatiue, & a posteriori, per actus, O Obietia. Licet enim non cognoscamus Principia intrinsecdidistinctiva intellectiis, & Voluntatis, aut potentiae Ui
sui, & auditiuae; sussieienter videmus illa omnia distingui per hoc , quod intellectus sit potentia cognoscitiua
veri, & voluntas si altera potentia appetitiua boni; euidenterque Percipi oculum esse Potentiam anima sensitivae, quae colores videt, & aurem esse potentiam sensitivam eiusdem animae per quam audit sonos: & sie facultates animae extrinsecε, a posteriori, de manifestative distinguuntur per actus,& obiecta. Ratio nostrae as. sertionis est , quod per id potentie secundario , & exintrinsece colliguntur distingui, ad quod ex natura sua tendunt, de cum quo necessariam habent connexionem; sed quaelibet potentiarum animae ex natura sua tendit ad suos actus, & ad sua obiecta, quoniam esse spropter Uerari: ergo secundario , & extrinsecὸ faculta ees animae distinguuntur per actus, & obiecta . obiicies a. Potentiam unam non differre ab alia eiusadem generis, nisi per habitudinem ad aeuis, & obiecta, quoniam non aliter distinguitur intellectus a voluntate , nisi per hoc, quod intellectus intelligat verum, ocvoluntas velit bonum; sicque de alijs animae facultatibus: ergo potentiae distinguuntur esse itialiter, re in
trinsecὸ per astus,oc obiecta. Resp. negando autecedensa
255쪽
Propter rationes pretallatas. Licet enim per imposta laantellectus non cognosceret Verum , nec ullum esset obiectum verum in mundo, non minus tamen intel- Iectus haberet suam essentiam , & suam intrinsecam disfinctionem a Voluntate . Dicet, quod Aristoteles 3. Metaph. eap. 12. non aliter definiat potentias, quam
per actus, & obiecta . Reis. Aristotelem afferre defini-aionem extrinsecam, & a posteriori quς sola innotescit, Ioco definitionis intrinsecae, dia prioti, quae ignota
obiicies et . Potentiam non posse concipi, nisi per habitudinem ad actum, & obiectum: ergo talis habitum
do est principium intrinsecum distinctivum potentiae. J. negando antecedens, quoniam ens absolutum prius i ta se concipitur, quam concipiatur in ordine ad aliud; ut innuit Doctor in a. dis. ro. quas. 6. Si enim volentia animae non posset intelligi, nisi per respectum ad actus, ct obiecta, naturalis Potentia non esset de gemnere qualitatis , quae est Praedicamentum absolutum; sed esset de relationis categoria . si quis dicat ulterius obiectum vel actum non esse quidem differentiam potentiae, sed ab illis desumi differentiam potentiae, quarest habitudo ad actum,& obiectum . hoc similiter esse falsum, quoniam ab actu, & obiecto non desumitur differentia intrinseca Potentiae, quae est quid prius adactum , di potentiam . Quaeres , cum quo ordine distactis extrinsera potentiarum desumatur ab actibus , O obiectis . Resp. illas distingui primario, & immediate ex actibus . 3eeundario Vero , ct mediate ex obiectis. Radio primi est, quia potentiae per id primario colliguntur esse diuersae , ad quod primario,& ex natura sua ordinantur; sed facultates animae immediate ordinantur adactus, quoniam ideo datur potentia , Ut ipsa operetur et ergo immediate distinguuntur facultates animae per habitudinem adactiis. Ratio vero secimi colligitur ex hoc, quod potentiae per illud distinguantur fecundaria,ex quo eruunt actus suos, quod primario respiciunt; sed potentiae ex thiectis eliciunt suos actus: ergo distinctio potentiarum immediate colligitur ex obiectis . Non quod div ersitas potentiarum repetenda sit ab obiecto inad quato, alias tot essent Visus, ct auditus diuersi, quo esunt colores, &soni; sed ex obiecto adaequato i ita
quod illa potentia sit diuersa specis 3d alia, qua verse
256쪽
tur circa obiectum ad quod alia non potest tendere;Unde sensus externi ideo sunt diuersi specie, quia obiectum adaequatum Vnius sensus non potest percipi ab alio enec sonus attingi ab oculo, nec sapor auribus. Quod si potetiς sint subordinatae,ut intellectus reo ctu sensus communis, & sensus respectu oculi; tunc porentiatu diuersias non colligitur ex obiecto ad quais quoniam color potest videri ab oculo, percipi a sensit communi, & cognosci ab intellectu: sed in hoc casu repeti potest diuersitas potentiarum ex diuerso modo ten indendi in obiectum. Licet enim potentia superior pos se habere actum circa obiectum Armale potentiae inferioris , quoniam antellectus potest cognoscere rosam, quam sensus communis percipit, & oculus vide ex quia tamen illae Potentiae subordinatae diuerso modoetendunt circa illam rosam, oculus scilicet circa illam tabi obiectam in specie actu proma nente ab obiecto, selim sus communis circa speciem materialem rosae absentis in se conseruatam,& intellectus circa speciem intelligimbilem eiusdem rota .r ideo iure diximus , quod distinctio potentiarum colligenda sit, nedum ab obiecto adsequato, sed etiam a diuersa modo tendendi in illud .
De Gnima riget aliua . Vm Aristoteles a. de generat. --at. east. I. dicat hominem priu3 viuere vita planta. deinde vita a imatis , O postmodum vitacrarisnatis ἰ consequenter harum anima rum explicationem aggredientes, Prius dicere habemus de anima vegetativa, qua plantae V Vunt a quam de sensitiua , & rationalit cum illa siecommunior, & uniuersalior istis, illiusque operationes Praecedan actiones reliquarum animarum. Existentiam animae Vegetantis sussicienter probane Plantarum existentiae. Si enim anima Vegetans sit Prin- cipium nutriendi , augendi , dc generandi, ut eam
mua punias intriri, ausin, a generari ut eaperie
257쪽
tia euidenter demonstrat : Proinde negari non potest
existentia animae vegetantis . . praeisam definitionem anima aliua , i prum
tradit Aristoteles loco Praecitato; in quo ait quod sit
adt 3primus corporit oryantea vitam vegetariuam habentia in potentia, quatenus scilicet anima vegetativa est vegetandi principium . αuantum ad eiusdem anima vegetanua desiniti nem, duplex vulgo assignatur; quarum una connexi
nem habet cum sensitiva, ve in animali; quod simul Vegetat, &sentit: alia autem est sine huiusmodi connexione, ut in Plantis; quae solummodo nutriuntur , crescunt, & nerant aut generantur: in quo consistit
faculta, vegetativa. - uantum densque as Deustates an a vexetantis, tres
ulgo assignantur a physicis, quae ex praedictis refusetant, & illae sunt nutritiua, accretiua, & generatiua , quae iaciunt tria capita huiusce disputationis , quibus appendicem qualidam adijciemus de plantis cum illis praecαὶ anima HSelativa comPetat.
Non immerito diximus tres esse animae vegetantis:
facultates; cum illae merito colligantur ex iis,quae Praesertim intenduntur a vegetante anima. Primum illorum est indiuidui conseruatio, ad quam spectat facultas nutrix Secundum est idonea magnitudo ad operationeS naturae cuilibet consor mes edendas, & hanc Praestat accrescendi, seu augmentandi facultas . Tertium est propagatio suae speciei, quae habetur per generatio nem ', qua simiIein speeis producitur, Ut post corruptionem unius indiuidni species conseruetur in alio. Ex quibus Patet tres esse animet Vegetatiuae facultates . Earum autem saeuiratum si spectetur oris perfectis ita , facultas generativa est omnium prima, quia ob-- lectum illitis est persectius obiectis aliarum et quoniam tendit in commune bonum totius speciei , quod prae- flantissimum est: vhi obiectum nutritiuar, ct augmenta. tu ar cedit solummodo in bonum indiuidui , quodccmnumt bono cedere debet. Facultatem generati uan
258쪽
ua in eodem str 6 e Pς ς' sint sequitii r nutritiua facultas,quia obiecti, in nutritiuae est substantia r atigmentativae vero obiectumeit quantitas;quam substantia nobilitate superat. auantum ad ordinem natura intercedentem inter facultates Vegetatiuas, illarum inor est nutritiua secunda erit augmentatiua , & tertia est generativa rQuia uiuena Primo nutriri, & alimentum sumere debet deinde ex alimento sumpto, & in substantiam conue se vivens augetur, &ad illam magnitudinem perducitur, in qua Prorum Pere Possit in actum genera tionis ; eandemque ipsummet vivens nutritum Se augmen catum ad generationem se applicae ; Et ' sieseruatur Praedictus ordo natura inter illas pote tias. VTres predictas facultates animae vegetantis experientia nobis demonstrat in rebus vegetati uis, quoniam videmus arborem nutriri trahendo alimentum ;crescere se diffundendo in nouos ramos et tandemquermerara sibi semiis , dum Producit semina, ex quibus aliet arbores nascuntur. Tres illas facultates indidie natura ad persectionem animae vegetatiuae , nutri- eluam scilicer , Ut Parces continuo dilabentes reparari possint i si enim pluribus diebus humore careat arbor, minime nutritur,paulatim languescit, ac denique fiearidae unde per nutritionem Partes consumptae reparari debent . Augmentativa facultas necessiaria est animae vegetanti, Ut debitam quantitatem viventi pro curare valeat, quod initio modicum est, utpote genitum, & formatum ex modico semine, & proinde non potest proferre fructus donec sussicientem magui- otudinem aequisierit, & ad hoc augmentativa facultas requiritur. Generativa denique potentia necessaria est in anima vegetante, ad conseruandam speciem , quοῦ cito Per corruptionem indiuiduorum aboleretur, nisi
corruμtibilia indiuidua per Productionem sui similis
eam continua serie propagarent. λ. 'E Quoad causas saeuitatum anima vegetantis, ita assignari debent; Ve causa materialis earum sit totum corPus, siue rota corporis materia , ex qua forma minterialis, nempe anima vegetativa educitur . Causa formalis est voltis cuiusque potentiae definitio,quonia ardefinitione natura, ct forma rei explicatur. Causa niato sunt operationes animae vesetantis, de quibus in
259쪽
in praecedenti Paragrapbo diximus , quandoquidem ivse est pripter verari . Materia circa quam Potentia' a1um animae vegetantis, aliud non est , quam alimen- tum, & quidquid alimenti rationem habet; quoniam qnutritiua conuertit alimentum in substantiam aliti et augmentativa utitur alimento, ut ad iustam magnitudinem perducat individuum ; generativa pariter adhibet alimentum in semen conuersum , Ut producae sibi simile . Quod si fames & sitis ferantur etiam in alis mentum, quae tamen non sunt Potentiae vegetatiuς α Triponderi debet quud ferantur in alimentum apPeten dum , non Vero conuertendum , ut Vegetatrices Po
Tandem si quaeratur , quanam distinctis interce dat , inter facultates anima vegetantis o eodem modo respondendum est , ac de potentiis animae in comminni , quas diximus non distingui realiter , sed tantum formaliter . Licet enim D. Thomas cum Iauello αCaietano Velit , iacustates vegetativas realiter ab in vicem , ct ab anima distingui ἰ Durandus tamen, Valesius, & alii non pauci, cum scoto in a. dist. IGqηυ. vn. probabilius tenent , illas non distingui rea- Iiter ; sed sormaliter tantum in mente Scoti ; α ra
tione ratiocinata in mente aliorum . Ratio autem no fra est, quod nulla VPareat distinctionis realis ratio . Si enim eadem realis facultas nutritiua alimentum at trahat,coquat , animet, & excrementa reiiciat;cur nemcessariiura dicetur esse, quod admittantur tres Poten tiae animet vegetantis realiter distinctae r cum exsoIadistinctione formali talium facultatum facile intelli-
gatur animam vegetatiuam posse nutrire, augmentare, ec generor. ἰ licet actus talium potentiarum sine
realiter diuersi , ct unus possit adesse , quando alius
abest. Quando ergo in hanc aessertionem allegatur, quod minens semper nutriatur , n,m ramen semper cresc/t , aut generer οῦ quod denotat facultatem nutritiuam dissingui realiter a generatrice & auctrice et Res' quod licet actus Unius harum facultatum adsit adsentibus actibus aliarum, non miniis tamen simul existant illae facultates, quae cum sint idem realiter , separari nequeunt . Quamus enim ubi Vivens ad statum magni tudinis congruae peruenit , non amplius crescat, non tamen Prutere3 Perit iacultas Per quam antea cresce-
260쪽
generata tra&actu illius, quod scilicet senes & pueribε hi otii, , . ' ' μ' η in oti liker: non tamen hi heant omnia, quae ad generationem necessaria sunt: dc ideo in illis deest generandi actus. , si quis instet dicens, quod praeter pueros & senes snt alia uiuentia sterilia , quibus deficit generatiu
facultas; ut eunuchi, dc frigidi,in quibus tamen re
ritur facultas nutritiua Proindeque vis nutritiua regenerativa distinguuntur realiter o m. vi antea, in illis omnibus adesse facultatem generatricem quae ta men ad actum reduci nequit , ex defectu conditionum ad hoc requisitarum . Aristoteles autem tria requirir. ut vivens Prorumpere Valeat in actum generationis. Primum est quod vivens debeat eme per iratum , ct delectu nutus conditionis pueri generare non possunt eo quod natura Perfectioni indiuidui Prilis consulens, quam conseruationi speciei, totum alimentum impen dat in nutritionem & augmentationem illius: nihil re linquendo Pro generatione; quae fit ex superfluitati bus alimentorum . Secundo vivens debet esse integrumsut actu generare valeae: & huius conditionis defectu eunuchi&frigidi generare nequeunt: cum careant Velibus ad asseruandum semen necessariis: vivens autem generare non Potest, nisi ex praeparato& conseruat semine, quod ex su bstantia sua decidit . Tertiam banconcitionem requirit Philosophus , quod vivens non
oriatur ex Putri materia i sed plura viventia ex narteria putri genita foecunditate non carenta licet illo mim plura non valeant generare. Quamuis autem Plura Viventia non generent, quae tamen nutriuntur, ratio nutus est, quod niaior perfectio requiratur ad actum ge ne rationis, quam ad nutritionem .
. A inrsa a Vlterius in nos insiurgunt dicendo; quoavis alendi sit in omnibus partibus corporis viventium , vis autem generandi sit tantam in illa parte, ubi est semen ; ex quo inseruire vim nutritiuain & generati ingui realiter . Re p. negando antecedens,