장음표시 사용
261쪽
tentias ditiersificari per obiectum diuersum: & sie prae . dictas debere dici diuersas , quia nutritio occupatue circa alimentum, re generatio circa semen. πιθ. PQ tentias distingui reuera per obiecta non subordinata , lnon diuersificari autem per subordinata obiecta : obiectum autem Vtriusque facultatis est subordinatum, quandoquidem nutritiua fertur circa alimentum, &generativa circa residuum alimenti, quod est semen. Porro,si addant nutrititiam non habere vim efforman. di membra , quae a generativa efformantur. Re'. hoc redolere tantum diuersitatem in actibus, non Vero inpotentia . Adde quod, negari non possit, quin nutritiua facultas concurrat ad formationem membro rum in Viero materno , di in ore infantium , ubi dentes educit .
QVia nutritio a facultate nutritiua procedit , ut actus a potentia; ideo haec simul explicari possunt. Facultas ergo nutritiua est potentiis anima vegeta. tiua , conversi ua alimenti in substantiam aliti . Nutristis vero est acilio vitalis , per quam anima vezetons in reruentu facultatis nutritiua conuertit alimentumis ob. stantiam aliti ad indiuidui conseruationem , ct hae vi tute caloris naturalis . In hac autem descriptionei, quatuor causae nutritionis deprehenduntur: unde meis rito potest dici definitio causalis. Primo ea a materia.
lis in qua est ipsum vivens , in quo sit nutritio ; de ex qua est alimentum ex quo sit . causa formalis est ess entia ipsius nutritionis , quae in definitione exprimitur ἰ quando dicitur de illa, quod sit actio vitalis conuersua alimenti . Causa esseiens principalis est anima vegetans , minus praeipua est nutritiua facultas,&instrumentalis est Vitalis calor. Finalis denique causa est ipsa indiuidui conseruatio , ad quam facultas num tritiua cuncta sua munia refert. Nutritio est actio subitantialis, qiiς terminatur in substantiam ;&quae po rest dici generatio quaedam partialis, quoniam, ubi
262쪽
entitas animae Muientis, quae in brutis & plantis materiam illam viventis informat; quet antea forma aliment
affecta erat . Elaod per nutritionem alimentum eonvertatur A vem
ram substantiam altri , negauit hoc alias Magister Sententiarum ἰ qui voluit animam rationalem informare sollii nillam materiam, quae a Primo Parente ad hoc aut illud indutiduum translata est . Sed improbabilis videtur talis opinio ; tum quia falso supponit in quin libet homine dari portiunculam materiae , quae in Priomo Parente extiterat: tum quia cum homo crescit,ac cretio non fit per solam rarefactionem ; quia Viri cor Pus esset rarius , proindeque imbecillius, quam cor pus infantis: ergo nutritio fit per conuersonem alimenti in substantiam aliti , ut docet Ariste teles a. de anima cap. 4. Vbi expresse dicit, alimelatum Verti in
substantiam viventis. Gad s Chrsus Math. 13. di
cat , omne quod in os intrat in ventrem vadit , ct imsecessum emittit Μr; quo textu Utitur Petrus Lombardus
in fundamentum suae opinionis r I Upondendum est sic intelligi debere Christum i quod , non torum alimentum , sed pars notabilis alius, impurior scilicet, in secessum emittatur i licet partes purissimae Variis coctionibus Praeparatae transeant in substantiam vi- uentis. autem substantia alimenti per nutritionem eon vertatur in substantiam ali i , confirmari potest ex hoc, quod vi caloris natiui & aliarum causarum sub sigmia viventis perpetuo dissipetur : & ideo ne breui indiuiduum pereat , perpetuam esse instaurationem oportet, ac propterea iugem esse in vivente nutritionem , Per quam substantia alimenti in substantiam aliti conuertatur . Si enim calori naturali , qui est
continno activus , non daretur alimentum supra quod ageret, circa ipsam animalis substantiam occuparetur,fcque breui interiret vivens , unde ne mors indiui
dui adueniat ex deperditione substantiet illius per acti
nem caloris . debet' illi dari alimentum; & tunc vis nutritiua & calor naturalis circa illud occupantur, vel attrahendo alimentum, Vel ipsum concoquendo,
vel in singula membra distribuendo, vel denique in
substantiam propriam sumentis conuertendo. Quod si quaedam animantes Iongo tempore ab externo ali mellto abstineant, non propterea tamen intermittitur
263쪽
nutritio ;7quia per id tempus Uiuentia aluntur pituita, seu concreti & indigesti humoris colluvie iam ante M.
coaceruata, quam ob inertiam caloris lente decoquunt illi animantes . . D.
Nutritio durat toto tempore vitae , & propter hoc videmus homines decrepitos & Prope morituros, qui
sumunt alimenta ; quibus labentis corporis vires re- Parentur . Ratio huius continua nutritionis est, quod sicut calor naturalis continuo consumit humidum, ita quoque necesse est, ut continuo reparetur per suppessitationem alimentorum.. Deinde ad vitam animalis requiritur magna copia spirituum ex sanguine genitorum , qui cum sint subtiles, facile dissipantur & auolant; unde, ut ipsi reparentur, necesse est sanguinem
continuo generari Per nutritionem , quae consequen-xer debet esse continua, di per totam Vitam durare. Et quamuis facultas nutrit uia in tali opere conuersivo
nequaquam lassetur, quoniam talis actio est illi naturalis s nihilominus a contrariis repatiendo debilitatu r,progressuque qtatis frangitur & hebescit: Unde senes communiter non famescunt . Si post longum ieiunium vires deficiant, hoc ideo fit; quia exhaustis per ieiunium pinguioribus portionibus sanguinis ex quibus fiunt spiritus,mediocris sanguinis copia remanens non potest lassicientes spiritus Procreare; & sic attenuantur
Τandem nutritio competit solis Vitientibus; ut innuit Aristoteles a. de anima . Nutritio enim sit per intus susceptionem, quando scilicet animal trahendo alimentum per organa, ad partes interiores ipsum in omnia membra distribuit , sed res minime viuentes non crescunt per intus susceptionem, quandoquidem carent organis., quibus cibos trahant &distribuant per totum corpus ; sed per iuxtapositionem , in quantum nollς Partes apponuntur in praeexistentibus , &in illas conuert utitur per virtutem causarum extrinse
carum, solis scilicet & astrorum ; qualiter crescunt metalla & lapides in visceribus terrae: ergo solis viventibus proprie competit nutritio . Si ergo quaedam inanimata gignant & crescant, ut patet de igne, hoc verum est de generatione & augmentatione impro-Prie sumpta, quae sumitur pro productione substantiae remanente subiecto - falsum Vero de generatione Pro
264쪽
ει similiturinem natura . Si etiam ignis Iampade dicatur nutriri, trahendo oleum, d loco materiat exeunistis substituendo nouam : Respondendum est ignem non nutriri Proprie & vitaliter ; quia olei tractio &conuersio in ignem non sit nisi per iuxtapositionem , quatenus ignis Producit alium ignem ex oleo , quem sibi adiungit: Unde crescere Videtur dc reparare Partes in funium abeuntes .
LMmodo fiat Nutritis prasertim in anima sibu 1. Cum nutritio conueniat plantis di animalibus, Io. quemur postea de effectione nutritionis planta rum , hic vero dicere meditamur de modo quo sit n. tritio ει animalibus , sed antea videndum est , quod in nutritionis negotio , praeter alimenti praeparationem , quae est mutatio tantum accidentalis: triplex substantialis muratis reperiatur . Prima est cibi in chy- sum , quae fit in ventriculo ; feeunda est chyli insanguinem, seu in chymum, cuiuF praecipua pars est sanguis a & hic existimatur fieri in hepate r tertia dentisque est mutatio sanguinis in viventis substan tiani , &illa essicitur in qualibet corporis parte. De. Praepa. ratione requisita ad nutritionem, dc de tribus mutintionibus substantialibus praelatis cum ordine nobis loquendum est. Dico ergo prim d Prqparationem nutritioni Praete . quisitam vocari mastieationem; dc haecne, cum cibus ore sumptus dentibus conteritur, dc linguae, palati saliuae , ac caloris illi existentis beneficio prςparatur ad concoctionem . Dentes ergo suis infixi alveolis , quos vestiunt gingiuς morsu suo apprehendunt ci- hos , quos maeerant interuentu musculorlim , Po se a alimentum sic maceratum deglutitur , concuserentibus ad hoc pharyngis muscuIis , seu faucium avtraeione &-: quia deglutitio est actiodi motus Voluntarius animali , cles , Ut fiat , appo
sti sunt illi musculi pharyngis , qui rit Principium
Oesophagi. Idco aurem natura tam diuersam partium apparationem dedit ori, ut in illo essiceretur masticatio;
265쪽
quia tanti momenti illa alimenti praeparatio eensetur, ivt laudabilis putritio nequeat essici, si recta non extistit masticatio unde in helluonibus, qui in vorando modum non servant, debilitari solet vis & calor sto- machi ; ac proinde crudum habent sanguinem, more bisque grauioribus sunt obnoxii . Quando cibus dc pomtus supra orificium tracheg arteriae transiturus est ad oesophagum , tunc masticatum alimentum Pondere suo deprimit Epiglottidem , quae est operculum ori ficii asperae arteriae : ne quid intro subeat, ex quo tus sis grauissima aliquando excitatur , donec quidquia in illam arteriam ingressum fuerit , deiiciatur abso
Dico a. quδd masticatione facta , cibus hoc modo Praeparatus Per oesophagum demittatur in ventricu luna ; qui calore proprio &, a vicinis praecordijsinia misso feruet, exceptum in sinu suo alimentum coquit, fitque ex eo massa candida veluti cremor , seu Gylus, a quo prima haec cibi coctio Vocatur ehriosis . Ille ma tem chylus non parum illius coloris seruat, qui fuerat eduliorum ; maximἡ si illa non fuerint Iaud biliter digesta : unde vulgo qui spinachia & si mi lea . herbas esitaverunt, quasi viridia ex aluo desiciunt e
Principium exsilutimim seu dissoluens. tibi non est solus calor, cum pisces, qui qui sunt frigidi temperamenti, digerant alimenta,quq etiam Virtute solius
caloris potius exsiccarentur di concrescerent, quam
colliquarentur e unde melius dicendum est, quod Vis illa exsoluendi alimentum facultati specificast a ven triculi sit attribuenda ; quet cuni calore naturali diaduentitio vicinarum partium, per immixtum humo. rem,concurrit ad colliquationem alimentorum.
Illa conuersio alimenti in chylum & cremorem suidum fit etiam in cibis , qui sunt durioris &conu pactioris substantiae , Ut videre est in ventriculis co lumbarum , ubi exsoluuntur calculi. Si enim tantα. virtus inexistit spiritibus nitri &vitrioli , ex quibus lsit diffluens regium , seu illi Q talla resoluantur 3 Iinaida in su bsta nitam, quod non Posset facere ignis: nil mirum est, si velitraeulo natura indiderit virtutem resoluendi in liquidam substantiam res duri Minas & compactissimas, quas deglutiunt aves
ex exsoluunt iu fruorem idoneu ad consectioitem chylu
266쪽
Porro , laeditiir aliquando chyliosis ex humorum
abundantia: tum quia calorem natiuum ventriculi turis
hant, tum quia seruari debet modus in diluendo cibo, qui alias nimium colliquesceret'; α ob hanc causani effecit natura , ut humores illi superabundantes pelli- cerentur ad lienem per var breve; &Postea ad renes ,
Dico 3. quod post Persectionem chyli in ventrieu Io , ipse defluat per orificium inferius ventriculi,quod vocaturniorma, ubi ingressus veUtriculi Iro et uide nominatus fuit. Per illud , tuquam, in serius ventriis culi orificium triaditur chylus ad intestina , dumque , fluctuosa intestinorum circuitione deducitur ad partes inseriores , in tali Praetervectione ,. Venae me senterii, quas mesamicaι ob hoc appellant, Puriorem chyli partem per exigua quaeaam foramina combibunt , quam trasmittunt ad iecur seu ad hepar; di quod super caneum & excrementitium superest , in interiora Agrossiora intestina delicitur . Iam verb, ubi puriores Partes chyli repurgati deIatae runt ad iecur Per venas mesturerij, quae omnes sere colliguntur in truncum Venet Portae; tunc Per tenues
ramos diffunditur ille chylus Per uniuersum hepar,ubi , ex vi specifica sibi propria concoquitur denuo , α
vertitur in cruentum quemdam humorem quem chymum vocant: in quo quatuor humores, sanguis vi
delicet, pituita, flava bilis, dc melancholia misce tur . Quod autem ex his humoribus superuacaneum, est, natura segregat; 3c flauam bilem in folliculum se N Iis coniicit, atram bilem audienem ;pituitam verb simul cum sanguine Per Venam cRuam & ramos illius in totum corpus diffundit et & tunc secunda coctio, quae sanguificatis dicitur, intelligitur Persecta, ut antiqua
vult opinio . Duplex enim est sententia de organo fecunda coctio- .nis , seu de incina sanguinis in quem transmutatur alimentum . Peripatetici enim hoc munus attribuunt cordi , qΠem sequvnrur aliqui ex Recentioribus,pro- habilior vero communior est sententia Caleni & omnium fere Medicorum , qui totam hamatosis, seu sanguis risnem potius iecori , quam cordi ascribunt.
Qui enim est corde persecte sano, & male affecto i core, nullum generat sanguinem; sed humorem pituitosum loco sanguinis et quod indicat non a cordera ἀ
267쪽
sed a iecore phocreari sanguinem a unde obseruam Laurentius d Galenus nunquam Iabefactari sangula asicationem , nec generari hydropisim , nisi labo-
rante hoc viscere. Huius contronersiae iudicem agere
Dico 4. sanguinem in hepate conformatum re ex Purgatum excrementis fecunda coctionis, de quibus sunt sudores & Vrina ; quae per vesicam ex renibus de fluunt ; Primum quidem cordi inferri, ubi per ramos ascendentes & descendentes venae ea uae v lterius Postea subdiuisos , tandem desertur ad uniuersas corporis Partes alendas. Quando autem deuen it ad extremita tes venarum capillarium inunaquaque corporis Parte existentium, tun c in extremitate cuiuslibet venulae exit guttula quaedam sanguinis , quae figuram roris gerens appellatur rοις ros autem ille crassior effectus virtute Caloris nativi vocatur gluten , ex eo quod magis adhaerescat . Tandem gluten istud lassicienter per- Comim per vires potentiae nutritiuae, transformatur in substantiam viuentis; de ideo vocatur eambium ἔ&In hac ultima coctione, qu e est tertia , perficitur mi
Ex quo a pparet Verum esse quod diximus a nutritimnem continere tres mutationes substantiales , quarum
prima est conuersio cibi in chylum , quae ob hoc vo catur ch)lisi , secunda est mutatio chyli in sanguis anena, seu in chymum, cuius praecipua pars est se guis admixtus Pituitae, Ut facilius fluat intra venas: de
ob hoc dicitur hamato sis , seu sanguificatis , quae fit
in hepate , Ut credunt antiquiores: tertia tandem, est conuersio sanguinis in substantiam viventis, quae si mi laeto Vocatur ; dc haec in qualibet parte Viventisessicitur, ubi terminantur Venae capillares . Huius tertiae coctionis excrementa sunt pili, ungues,& vapores, quae omnia continuo transpirant. In hac tertia coctione, quae nutritionem perficie snon plus attrahitur alimenti a singulis partibus corporis, loquendo regulariter, quam ipsis necessarium sit:&se in hoc iustitia distributiva seruatur persectissime:vn- .
de inter corporis membra fere semper eadem seruatur Proportio, eademque fere lineamenta vultu aeria licEt tres illae coctiones in negotio nutritionis anima Iium reperiantur: quia tamen in plantis, quae nutri tionem eXercent, non tot reperiuntur Organa, quos b
268쪽
habentur in animantibus . ideo tunc nutritionis in o. dum exacte non seruant I sed in illis tantum deprehenduntur hae tres coctionum species , quarum Prima perficitur in radicibus,secunda in trunco,tertia in ramis di. postea dicetur. Dico s. ad persectam cognitionem nutririonis deinbere afferri aliquid de facultatibus administris nutritutivae, sicut enim in ampla domo varia dispertita sunt munera , sic in nutritiua facultate varia varijs facultatibus distribuuntur ossicia'. Istae autem facultates administra quatuor communiter recensentur, quae sunt a tractrix, expultrix, retentrix, ct concoctrix. tiroctrix non ea tantiim est quae ab ore trahit alimentumis ad stomachum; sed S illa, quae a stomacho ad superiores & inferiores Partes ipsum alimentum attrahit, Vt, illis omnibus distribuatur : dc haec vel est communis . omnibus corporis Partibus ad attrahendum inseruiens; vel est peculiaris Unicuique membro conueniens , Perquam alimentum sibi idoneum attrahit. Expultrix e thilla, per quam excrementa & inutiles alimenti partes eiiciuntur ; & haec ideo Vocatur expultrix , quod Po tissimum inseruiat ad propellendum ineptas ad nutri tionem partes, quae cum alimento attractae sunt. tentrix ea est, quae alimentum attractum retinet, ne de suae, & prae sua grauitate elabatur antequam si Perse Oe coetum , & aptum ad nutritionem . Concoctris seu digestiua est ea , quae alimentum coquens ipsum conuertit in substantiam aliti per tres mutationes substantiales, de quibus lassicienter diauim est in antecedenti
in odo diximus antea , quM alimentum sit male ria circa quam operetur nutritiua facultas, hoc est dictu itqubd alimentum sit obiectum nutrit luet huius Potentiae. Alimentum dupliciter sumitur , late scilicet M stricte. Late quidem Pro eo omni , quod in sub Bantiam alterius vertitur; & sic lignum dicitur alimen tum ignis: Stricte vero pro alimonia rei viventis, Perm in vivens aliquod dicitur nutriri . Illud est duplex
269쪽
adhuc, rmotum scilicet Syroximum . Istud est , quoavariis modis iam Praeparatum immediate conuertitur in substantiam viventis: illud Vero est id, ex quo intus suscepto generatur hoc quod vocamus remotum . Quoniam ergo alimentum est obiectum nutritionis, de illo nobis Priamo dicendum est.
Quantum ad instrumenta anima vegetantis, Per quae
operatur, & proinde nutrit et nihil sunt aliud, praeter qualitates primas alterativas, quibus utitur liueruentu caloris natiui & humoris radicatis . Potentia eniim nutritiua Utatur humore, ad couglutinationem alime ti, siccitate, ad coniistenti in Isti re, ad maiorem consolidaetionem, dc catore, ad generationem . Virtus at
tractiva per calidum di siccum alimentum attrahit, virtus retentitia titur calido & frigido, ut facit uis alomentum contineat; digestiua agitpercalidum &humiis dum, quibus fit elixatio, quq est Omnium coctionum ortima: expulsiva denique Per frigidum &humidum ope
τatur , Partes eκcrementitias alimentorum eiiciendo aquandoquidem frigidum ct humidum grauia suae , α
apta ad fluxum . Diximus, quod in nutritionis negotio conuersiones sint interuentii caloris natiui dc humidi radicalis; quς etiam concinrrunt ad alias animae vegetantas ope- . rationes : Et ob hoc Aristodeles M. a.de Osuima tot. I. ait calorem humoris participem esse instrumentum vitae : Vnde Vita definitur Perarum sis anima in calido Aumido , mors Fero ex tilabio caloris. Hoc comprobat sensim experientia , Per quam Videmus mortua animelia frigefieri, quq viva incalescunt - videmus etiam pulmones indigere respiratione continua , ut calor temperetur , quod indicat necessitatem caloris natiui
de humidi radicatis. Quos idem insintiare Videtur Gelenus, dicens calorem innatum formare animal , formatum adaugere, dc Vsque ad obitum enutrire, quoa est concurrere ad generationem, augmentationem, renutritionem viventium , quae sunt operationes vegerantis animae. Cum ergo in hac quaestione loqui medistemur de obiecto nutritionis , dide instrumentis qui. bus ad hoc utitur nutritiua facultas , Proiade in assertione triplici dicemus de alimento, quod est nutritiuae obiectum: dc de calore naturali, sicut δέ de radicali hinmdo, quae ad nutritionem concarrunt.
270쪽
obstantiale , testate vivens , partimsimile, partim di smile . Explicando particulas huiusce definitionis a
gnabuntur conditiones requisitae ad rationem ali menti remoti Vel proximi. Dicitur prim 3 quod alimentum se mixrum, quia ex Philo Pho a. de Generat. Elemenetum purum re simplex non potest esse alimentum, in suo statu naturali habet qualitates nimium intensas, quae Viventi Potius nocerent , quam prodessent: unde, ut aliquid possit esse alimentum viventis, debete me mixtum seu compositum aliquod in qno elemen torum qualitates refractae sint . Dicitur a.quod alimen tum debeat esse mixtum substantiale , quoniam enim nutritio est conuersio alimenti in substantiam aliti , di accidens uon possit conuerti in substantiam; proin de alimentum debet esse mixtum sit bstantiale . Dicitur 3. quod alimentum sit potestare uiuens , quatenus sci.
licet debet esse mixtum idoneum ut per alteratione sconuertatur in substantiam viventis . Subiungitur
quod silpartim simile , partim dissimile . si enim esse e
totaliter simile viventi, non Posset decoqui a vivente, nec conuerti in eius substantiam ; cum simile non agat
in sibi omnino simile. Si etiam esset plane dissimile,Propter materiae discrepantiam a substantia viventis omni no abhorreret , quod impediret conuersionem unius in
aliud, Sob hoc lapides, metalla, di alia huiusmodi non
sunt ad si utritionem idonea . -
Minprimam conditionem dieatur , quod ex Plinio , vescatur chamaeleon solo aere ; pisces aqua a talpae, ser pentes , S plantae terra: & sic purum elementum pos Isieri alimentum. Idib. IChamaeleonem araneas & muscas venari, di non solo pasci aere: Nec talpae sola terra , nec pisces sola aqua , sed ex colluuio aquς dc terrae , nutriuntur; sicut dc plantae. Quantam ad pyraustas, si solo igne vesci aliquando dixerit Aristoteles ; hoc scripsit ex aliorum sententia. Si afferatur in secundam particulam, specie3 sacramentalea nutrire , sub quibus nulla existit substantia , odoresque lassicere ad nutri tionem; quoniam fertur de Democrito , quod recen iis panis odore stiperuixerit aliquandiue de quod illi , qui exercent culinam , odore carnium sese sustentari experiantur. Rup. non nutrire species Eiicharisticas , sed miraculose fieri , quod ad corruptionem illa-τum in stomacho , tunc a Deo Producatur alia mater