장음표시 사용
271쪽
.dine, illi , qui nutrire visi sunt Democritum , & e
quos sustentare dicuntur ; non sunt pura accidentia,
sed fumosi quidam halitus, in quibus aliquid substantiae continetur; quae prodesse Valet nutritioni.Nil gutem mirum, si aliqualiter alantur coqui per tales fumositis ltes,quia scilicet parum habent caloris interni,cum ignis ad quem diutius commorantur , rarefaciat & dilatet poros: Unde calor internus effluat . Si contra tertiam conditionem dicatur, quod ferrumo aurum nou posint recipere vitam , qua ramen sunt alimentum strutino camelorum o aegrotantium, quibus aliquando puluerisarum aurum prabemr: Resp. struthioc melos ferro non nutriri,quia illud emittunt aequali pondere , ut experientia compertum est . simile dici de-het de auro , quod sumitur ad confortandum cor , stomachumque purgandum , non vero ad nutriendum. Si denique dicatur contra quartam Particulam , quod
8,hil sit nobis smilius sanguine , qui tamen perniciosum s alimentum ct ad eostisnem dijcile , quod denotae alimentum non debere esse partim smile : Resp. sanguinem esse quidem nobis similem, & alimentum nutritio-n i idoneum, quando est in corpore: si tamen a nobis e L fluxerit , & a corpore separetur, nil tuuc sane coctu dif
Si quaeratur an solus sanguis sit alimentum proximam
mi uentis, vel etiam eum eo alij humores . Resp. solun sanguinem nutrire & alere per se, licet per accidens , alij humores possint etiam cedere in alimentum . Primum est Arist. lib. 6. de pari. animal. cap. 3. O 6. Quod comprobatur a natura, quae inconstitutione corporum viventium quaedam receptacula destinauit pro alijs humoribus, soli sanguini reseruando Venas, ta u. quam vasa, per quae desertur sanguis ad Vniuersum corpus ; Vt ex illo singula membra nutriantur. Dcinde ali.
mentum debet esse calidum & humidum ; sed solus sanguis est huiusmodi: ergo solus est alimentum corporis . Tandem ex Arist. & Galeno alimentum debet iesse dulce; sed solus sanguis habet dulcedinem , cum pituita sit insipida, bilis amara, & melancholia acida tergo.solus sanguis idoneus est ad nutriendum proxime. Seeundum ideo Verificatur, quod licet alii humo . res non Vertantur immediate in substantiam vi lentis , nec sint proinde alimentum proximum animalis , at tamen ipsi humores possint conuerti in sanguinem , ob
272쪽
smilitudinem quam habent cum illo'; & sic possunt
esse alimentum per accidens . Pituita , inquam , Propter sympathiam cum sanguine facile decoquitur Per calorem membrorum, & conuerti potest in naturam seu guinis . Sic etiam dicitur de flava ae atrabili. uod si in primum dieaων non solum sanguine n
deferri in venis , sed etiam pituitam . Isi'. hoc fieri, vi sanguis facililis defluat intra venas ; non vero , ut pituita si alimentum . Si insuper dicatur, quod copia sanguis officiat nutritioni hoc fieri per accidens, quia Vbi est abundantior, facile corrumpitur; & sic plura generat incommoda . Si obiiciatur denique, qu in
offa nutriantur ex medulla intra cauitates eorum inclum
sa . RUp. medullam nihil aliud esse , quam sanguine ira
ab ossibus attractum , & in illis coagulatum. Sic etiam cartilagines, nerui, dc aliae huitismodi partes sataguinein
in vaporem quemdam resolutum exugunt , unde num triantur . Dico a. quantum ad eatorem , qui est unum ex instrumentis, quo Vtitur anima Vegetans ad exercen
dam nutritionem, & ossicia vitae ; quod triplex calor reperiatur in viventibus; coelestis scilicet, elementaris, cinatiuus seu vitalis . Coelestis ille est, qui ab aliquo cuiusdam astri& maxime solis influxu manat; ex quo uiuentia incalescunt. Elementaria ille est , qui viventibus conuenit eo ipso quo mixta sunt; cum enim eo instanti habeant illorum qualitates , refractas tamen et Proinde calorem aliquoram participant . Nativus denique est ille, qui viventibus ipsis a principio natiuitatis inditus est secundum propriam eorum rationem re exigentiam . Eo enim ipso , quod aliquis Viuit , ex natura sua postulat calorem , cuius ministerio peragae nutritionem & alia vitae ossicia . Nutritio enim fit per concoctionem, quae calorem postulat; accretio fit peradditionem Partis ad partem , quae sine calore si erinequito generatio fit per semen , & istud calore fouetur, redditurque foecundius. Idem dicendum est de operationibus sensitivis, quae sine calore operationes
silas exercere nequeunt; unde calor naturalis describi tur communiter , instrumentum quo vivens utitur ad obeunda vita munia.
diantum ad disiinctionem forum eatorum , Ferne lius cum Medicorum plurimis existinui tales cessires, di
273쪽
distingiti specie ; sed probabilius docent Peripatetici,
illos distingui tantum numm; ita quod diuersas suas se denominationes sumant ex diuersis causis a quibus pro- ncedunt: Nam ut calor dependet a coelis , tanquam ab ivniuersali causa illum influente in animal, tunc dici.
tur caelestis , Ut ab igne aut aere , ex quibus componi tur mixtum, Procedit ἰ tunc vocatur elementaris et Ut oritur Vero a vivente generante , Vt a causa particula
ri illum calorem communicante cum semine , diciturmarixur , se ii vitalis ; quia nimirum continet Vitam instrumentaliter . Rario nostra est , quod si sensibus credatur, eadem Percipietur ratio & natura in supradictis caloribus. Deinde hi calores eosdem habent effectus , quandoquidem calefaciunt , congregant homogenea, heterogenea disgregant i a Proportione seruati , idomaream habent dispositionem ad ignem concitandum . Tandem , calor Vitalis non secus ac coelestis & es ementaris frigori contrarius est , dc eum saepius extinguit aut extinguitur ab illo. Rat o non impedit tamen , quin maturalis calor accidentario distinguatur in Mementari. o coelesi ; quatenus scilicet es ementaris est siccuset αNaturalis est humidus: igneus urit, naturalis non idem. Non obstante tamen hac distinctione accidentari conseruatur specifica, identitas; quia hi calores sese εntendunt, quod non faeerent, si essent diuersi specie; ci eadem specifice animalia generantur calore conesti , Vt ranae & Vermes , Uiae calore Maturali seminis Pr
Calor vita Iis duplex est, innatus scilicet dc insumi. Calor vitalis innatus est ille , qui a principio nati uitam is Per totum corpus diffunditur , inestque Viventi Virtute seminis infusi a generante. Infuxus Vero ille est , qui a Ipiritibus sangui nis generatur ad restaurati
Meni caloris innati Fer corruptionem continuo abeun
iis . Ille autem calor influxus triplex adhuc perhibetur esse, iuxta tres diuersos spiritus , qui in Vivente Procreantur. Alius enim calor per arterias influitur a corde, in reliquas corporis partes; &iste inseruit ad operationes vitales. Alius profluit aurare , di Per Ve
Mas communicatus inseruit cum sanguine ad nutritio-Mern . Alius Procedit a eerebra, dc transfunditur Per neruos ad uniuersales partes corporis; qui iuuat ad mo
tum & sensationem . Quantum ad subiectum caloris Maturalis, totale subiectum est totuui vivens ; quia Vbi
274쪽
cumque fit nutritio , ibi debet esse calor naturalis evnde cum nutritio fiat in quacumque eorporis parte calor naturalis debeat esse diffusus in toto corpore, ta quam in subiecto torali is praecipua tamen caloris natiui sedes sunt cor , hepar spiritus, & Ωfiguis . In Plantis vero caloris natiui subiectum nihil aliud est , quam Partes illae , quae correspondeiat Viventium orsa
mis Porro quantum ad nomina caloris naturalis , aliquam
do vocatur vitalis , quia ad vitam conducit; dicitur etiam primigenius , quia Viventibus communicatur cum anima , ministerio seminis, quod transsunditura generante; Nominatur postea in si tua , vel innatus . quia nascitur nobiscum et nuncupatur denique radica. Iis , quia radix est Vitae, di ipso a corpore auulso , o cessarium est interire animal a Quia diximus calorem natiuum influxum contineri in spiritibus, non ingratum erit dicere, quod nomen spiritus apud Philosophos dum significet substantiam materiae expertem, sed di insinuet etiam corpora quaedam subtilia & imperceptiliae quo sensu aer , ventus, exhalationes, & vapores,d Lcaninetur spiritur . Per spiritum ergo υitalem iidem Philosophi intelligunt corpus tenui ramum , calidum , O purMm quod ex subtilisima sanguinis portione progenitum est, quod qua est vinculum anima er corporis A. Dico 3. Humorem radicalemeta aliua instrumentun quo arrima suas vitales operationes exercet , quod sic solet describit Substantia pinguis er oleaginoo , per viventis partea di fa , ve innato eauri prabeat pabu- Ium . Hic humor Pluribus nominibus insignitur. Aliquando enim dicitur radiealis , quia scut radix arborem , sic humor ille in vivente conseruat vitara A D citur deinde primigentur . quia reperitur in Vivente a Primo instanti generationis.Vocatur tertio alimentitior, quia per abditos corporum viventium recessus spargi Lur ad instar toris cuiusdam , ut ad Mutritionem Concurrat. Nuncupatur quarto elemotaris , quia eius interuento partes elementorum cohaerent; unde hic humor non solis v urentibus , sed di inanimatis conuenit scorporibus . Vocatur denique oleogenosua . quia
Glei similitudinem refert: Δ h c humor in ligno viridi recens secto deprehenditur, sicut & in ligno viridita tis aliquid habente , quod uni applicarum Amoremaqueum effluit.
275쪽
Existentiam humidi radicatis colligunt philosophi .
ex eo quod calor naturalis in viventibus soIus esse nequeat: nec cum sola siccitate , cum vivens sit mixtum Persectum ; nec cum nimio frigore a quo protinus ab umeretur: ergo debet esse cum aliquo humore . Quan
xum ad diuisionem praefati humidi, dici potest quoahumor ille sit triplex, Vt colligitur ex praefatis deno minationibus illius. Alius enim est alimentitius,alius est esementaris , & tertius est oleaginosus; iuxta ein Plicationes antedictas harum denominationum. Quantum ad humidi radicalis , esse eus est generans mixtum vitiens , materialis est substantia viscosa αPioguis, cui humor iste adiacet; sinatis est animae con- .seruatio in corpore & operatio vitae : formatis tandemaexplicatur per definitionem praealta tam . Quia autem semen & sanguis menstruus & substantia illa viscosa , quam diximus esse materiam humidi radiealis; ideonnimalia eo molliora & humidiora sunt , quominus distant ab ortu suo , ve patet in pueris, quia scilicet Plus retinent de illo humido primigenio, quod ex semine ducitur. Quia autem illum radicate humiduni decursu aetatis evaporatur , ct illi succedit aliud per a utritionem comparatum, quod per natiuum calorem Continuo absumitur , eo fit, quod animal de die in idiem desiccetur.
De Potentia Augmentativa. CVna ea nutritione , seu ex conuersione alimenti lii substantiam aliti, sat communiter augeatur vivens; uod procedit a minori quantitate ad maiorem, Per additionem nouae substantiae'; ideo ad caput Praece dens, quod agit de nutritione subiungere debemus istΠd, quod de accretione seu de augmentatione loqui tur. Quia tamen in fine primae partis Physices omnia sera dixerimus, quae pertinent ad rationem augmen lationis ; & ideo pauciora hic apponemus, remittentes ad ea quae habetur sect. a. de speciebus motus in Particulari , Vbi explicuimus, quid intelligatur augmenta sonis nominem, qusnam sit differentia inter augmen lationem latissimὸ , late, & proprie sumptam ; in vi uentibu ri potentiam augmentativata di augmen
276쪽
lationem actualem; quomodo definiri debeat augmen latio Per quatuor causarum genera, in multis conuenire, re dissidere augmentationem, di nutritionena ;tandemque explicuimus , quid dicendum sit ad illam controuersiam , quam dirimere conantur Authores, an individuum perseueret idem a principio sui ortus Vsque ad finem vitae suae: His, inquam, loco praecitato examinatis, imprae sentiarum dicam tantummodo, quod potentia arimen metativa sit facultas anima vegetantis , qua visen1 ex alimento sibi maiorem quantitatem acquirit, ubi augmen D tis, quq est actus talis potentiae, Perhibetur esse maioris illius quotitatis acquisitio; seu motus a minori quan titate ad maiorem. Cum enim Vitiens a principio non
statim sortiatur magnitudinem sufficientem ad operationes vitet peragendas , quia generatur ex decidente semine, quod modicum est, ideo necesse fit, ut successu temporis vivens genitum nouam maioremque
quantitatem sibi procuret, adiiciendo materiam alimenti iam praehabitae materiae; sicque plures acquirendo quantitatis partes : Et in hoc consistit augmen latio actualis, de qua hic est sermo. Quantum ad descriptionem propriam augmentationis, Ipsani tradidimus, dicendo scilicet ; quod sit motus
vitalia ab anima vegetante ortu, beneficio famisatiraugmentativa, or cauris natiui, per quem idem nume ro viseni et suscepto , ntur , O digesto alimento, a m nori quantitate ad malarimpromouetur, ut opera sua na tura consentanea. exercere valeat. Huius descriptionis
habetur explicatio praecitato superilis loco, ubi ostendimus hanc definitionem posse merito dici causalem , quia in illa exprimuntur quatuor genera causarum aug
Augmentatio quantum est de se fit in omnem dimensionem, & secundum omnes Partes, non tamen aequaliter. Ratio prioris est, quod quaelibet pars VNuentis nutriatur , proindeque crescat; Vnde sanguis desertur per venas copillares in omnes particulas cor Poris . r. Posterius vero ideo dicitur, quia partes Viuentis crescunt secundlim exigentiam suae naturq; sed non exigit natura, Vt omnes Partes aequaliter augean tur ἀ sicque non fit aequaliter augmentatio in illis. I icet augmentatio sat de proportione alimenti quoas, ἰur, bos xamen non impedit i quin pueri febrici
277쪽
tantes parum sumentes de alimento, multum crescafit paucis diebus ; sed huius effectris ratio est, quod calor febrilis partes rarefaciat, & Proinde extendat membra, nisi obstet nimia ossium siccitas, quae aliquando in causa est, cur multi Pusillam semper retineant staturam. Quod si sceminae citius crescere soleant viris, hoc euenit, quia sunt humidioris, di mollioris na
Aristoteles 4. de anima triplicem eorporis, Praecipue humani, statum considerat. Primuι est augmentationis, qui censetur esse a natiuitate ad vigesimum primum circiter annum; quia tunc calor naturalis est sortior, qui plus alimenti conuertere potest in substant,am viventis, quam deperdatur. Secundus est consistentia s quod ab hoc tempore durae ad quadragesimum circiter an- vnni; n quo Vegetatiua facultas non conuertit plus alimenti in substantiam Viventis,quam deperdatur: nec. ohsiccitatem ostium sit amplius augmentatio . Tertius rinique est tM3 decretionis ad finem vitae perdurans; quia nimirum tempore isto plus deperditur substantia Veteris, quam reparetur nouet: Vnde ex de sectu caloris natiui, di defluxu radicalis humidi membra concidunς tandemque totus homo contabescit.
Quod si post annum quadragesimum Videamus homines quosdam e macilentis pingues fieri , dc in molem ampliorem dilatari; non proinde tales dicen di sunt erefereῆ, eo qudd in longitudinem non augea tur. Non enim aliquis proprie crescere dicitur, nisi illius ossa incrementum sumant: unde clim ossa non eapiant augmentum, nisi ad aetatem cons stentiae; quia sunt sicci, & frigidi temperament , quod nutritioni,
ae cretioni multum aduersatur e hanc ob rem corpora
post consistentiae satum non dicuntur crescere, licti Pinguescant aliquando.
QVia agendo' de qualibet specie motus ad calcem primet partis, multa iam diximus de generatio. ne ι Vlpote, quod detur generatio sinstantialis, qui I
278쪽
se generatio, quotuplex este intelligatur, quomodo describatur generat io viilentium , generationem fieri in histanti, in qua actione consistat, &quid sint teris minus , qui , di terminus quo generationis et consequenter hic tria tantum explicatione indigent; quae erunt de ipsa Dinitate gentraliua , de femine quod' est medium ad Senerationem , di de generatione vi
Dies x. nee esariam esse facultatem generatiuam λUuentibus. Cum enim fiat corruptioni, & morti obnoxia, facultas generativa debuit ipsis dari, qua possent producere aliquid sibi simile, in quo Viverent post mortem , seque conseruarent, non quantum ad indiu duum, sed quanium ad speciem. Facultati a rutiua aliter non definitur, quam dirotio quaiam , perquam visent, feminia opera , generor si simile , ad pro gandam, O conseruandam speciem 4 In hac definitione assignantur quatuor causae.generationis, nempe causa Inalia, quae est speciei propagatio; causa inciens prin. eipalis, quae est anima Vegetans ἔ causa materualis iusη , O ex qua , nempe Vivens, ct semen et formalis de nique, quς Per praecedentem definitionem exprimi :tur. Quod conseruatio speciei sit finis potentiae genera- '. tiuae, colligitur ex hoc, quod generatio sit tantum inutilitatem speciei, non vero indiuidui; cam e contrario ipsa maxime cedat in suppositi generantis nocum e tum: quaudoquidem si fides si penes Atticennam , plus quadrages debilitatu tici dissoru itur corpus per euacuationem seminis, quam sanguinis: Unde ex Arist. lib. de longitudine vitae c. 3. animalia falaria eis. consenes eunt.
Pro materia Erea quam virtus generativa Versatur , censetur communiter eme alimentum in noui Viventis substantiam conuertendum. Contra opinionem veterum , qui sibi finxerunt semen non fieri immediate ex alimento ; sed ex ipsis viventis partibus decidere uiuas . quasdam Particulas , quq in destinatis a natura locis
congregatae, coalescerem in novium animal et Utivo. luerunt alias Hippocrates , Democritus , Epicurus, ac
Stoici. Cum hac tamen distinctione . quod a lia existi- maiierint hanc decisionem fieri ex omnibus partibus corporis 3 alij vero existimauerint illam effci ex illa vel ista parte singularia Ve Pythagoras ex cerebro, da Plato ex dotiali medulla: ubi Peripatetici docent semcn ex alimento Procreari. Ab hoc Aristoteles lis. 7.
279쪽
istor. animalium cap. z. notat quod animalia magni corporis, quς indigent multo alimento, sint pauci senilis nis, proportione seruata sui corporis; unde crocod lus, qui propter enorme ac perpetuum sui corporis incrementum multo eget nutrimento, gignit ouum, refcetum prae alijs animantibus minimum proportione seruata . Quod euidenter denotat generationem non seri ex particulis decidentibus a membris genera tium , quae maiores deberent esse in maioribus animo
Iibus: sed potitis ex ipso alimento, cuius maior pars a nutritiua consumitur, si sint magni corporis, di minor xelinquitur virtuti generatiuae. Dico quantam ad semen, quo utitur vivens ad
Producendum aliud sibi simile; quod nihil aliud sit,
suam exerementitia , ct super ua par ι alimenti ex quis fustam fanguinis pa tibus exorta , qua ad nutritionem inepta, post tertiam coctionem relinquitur ad Fur gene rationis; id satagente natura, ut Partes inepte ad nu-
tritionem indiuidui secernantur ad illius propagationem, & ad conseruationem speciei.'Λlii semen anim Hi definientes dicunt, illud esse corym humidum, o
M sum , O album, vi testium excoctum ex purifumo sanguine, O spirituum permixtione , generandi animal x gratia. Vt hoc percipiatur obseruandum est, quod citus sanguis factus in hepate, ut existimat Galenus, mstmodum per venas cauam, & portam transferatur ad omnes partes, cunctaque membra animalis ; ubi existens conuertitur in substantiam animati, sitque ni tritio i si qii id vero superest, aut in pinguedinem, aut in semen conuertitur; uuod postea transmittitur ad vascula spermatica conseruatiua seminis, ex quo sit
semen non putatur reperiri in illis animalibus, quae nascuntur ex putri materia ; ut tenet Aristoteles s. de hist. animalium ean res. licet in illis humor quidam videatur similitudinem gerens seminis r in aliis vero speciebus animalium reperitur semen, sed non in om ni indiuiduo; quia pleraque semine carent ob aliquem clesectum . Semen non tantum ex patre decidit, segetiam ex matre , ut docent Anatomici . Nisi enim semen Vtriusque parentis conserret ad generationem faetus, non posset afferri ratio, cur non modo Patri, sed etiam matri soleat esse Persimilis. Deinde matersu os in prolem cum semiae traducit morbos, & mores.
280쪽
Tandemque si Aristoteles aliquando dixerit ex aliorum lententia , semen non decidere ex matre; ex propria tamen mente z. de hssir. animaticam s. ait foenainam in se emittere semen, marem vero in alium .
Ex praedictis colligitur, quod foemina concurrae active ad generationem , quidquid reclament D. Thomas 3 Gq. 32. art. . Durandus, Capreolus, & quidam alii contra Hippocratem lib. de genitura, Galenum se goremate. scotum in I inst. 7 UZ.υnica . D. Bonavent ibid. q. r. & Μedicos ἔ qui omnes simul docent omne semen es Se actiuuin , Prolemque non solum patris, sed.&matris referre similitudinem. Si dicant alii foeminam Posse consequenter solam generare, si semen illius Mactivum ; quia tunc haberet rationem activi, dopassivi
Hoc negan um est , quia semen tamineum intaculi dum est, nisi admisceatur masculino: unde licet gallinae sine maris opera pariant oua,ea tamen sterilia sunt: ut docet aristoteles tib. io. de hipori animal. cap. s. Quamuis Hippocrates semen ex singulis corporis Pamtibus decidere voluerit, ita ut alia pedis ex madibus d cidat, ad formandas manus; alia ex pedibus , ad sorismationem pedum, & alia ex aliis Partibus corporis: Probabilius tamen Galenus cum Aristotele a. degene radi cap. 4. docet semen efformari in certa tanttim parin te corporis ad hoc destinata per naturam ; ubi cor veIiecur per arterias, re venas sanguinem nutritioni necessarium distribui e t 2 quod residuum est, calidi hi moris exi stens,per arterias spermaticas ad Vasa seminin ria transmit titur; quorum ossicium est elaborare semen ex superfluitate purissimi sanguinis. In semine laudabiliter elaborato inest vis, &qualiatas quaedam sormatrix, Perquam mirabili Prorsus a tificio partes multς generis diuersi consormantur ex ea dem materia , seruata cuique debita figura, temPeriemensura, situ , &nexu. Hoc tamen obseruandum est 'quod semen duas partes habeat, unam videlicet craiasiorern , quae est materia suturi foetus; alteram vero tenuio em, & spirituosam, in qua inest vis formatrix. quae est qualitas activa instru mentaria , a calore naturali distincta, cuius ossicia sunt materiam conco uere Se formare organa '. vis formatrix seminis distinguitur ab
ipsa seminis substaneia,quandoquidem illa vis,& Virtus animae, quae dat esse laetiti est qualitas vivificans, se