장음표시 사용
61쪽
abutamur . Nam ii quoque, qui servi plane sunt, ferre haec graviter , qgreque pati solent.
Hae heri immodestia coegit me, iani hoc noctis a portia ingratis meitamur Nonne idem hoe Iuei me mittere potuit Ferramenta , & vectes , reliquumque instrumentum animale habuisse Daedalus dicitur: num igitur eum Ce semus , aut quae serrae essent opera caelo mandare s
litum , aut eam ipsam , cum moliendum tamen nihil esset, vetuisse. quiescere Hunc igitur imitentur, sitque imperium in amicos iustum,& clemens: Qui vero Merobe ab amicis operas exigunt , qui semel atque iterum cessantibus succensent atrociter , qui sese implacabiles , atque ine orabiles praebent, praeterquam quod iniuriam faciunt , non amicorum catervis sese stipatos esse cogitare debent, sed hostium. Atque etiam est in sermone,& convictu superiorum comitas quaedam , vel severitas potius , sed humanitate , & iucunditate Condita. qua
praediti qui fuerint , eos domestici amici , quassi pare
tes verebuntur , non autem , ut tyrannos , metuent ,
eoque etiam diligent. Omnes enim , quem metuunt ἀeundem oderunt. Verum plerique familiaritatem nimiam vitare dum volunt , quod apud eos , qui in consuet dinem sese penitus immerserint , retinere se dignitatem vix putant posse , contumaces sunt , atque λnhuma ni . Ac fuit omnino Dei es quidam Medus , virpiens in primis, qui cum propter iustitiam, ut est apud Herodotum , rex esset constitutus , cum alia multa dicitur habuisse salutariter instituta , tum illud in primis,.quos ad maiestatem pertinet : quaecumque enim incia derent, transegisse per interpretem dicitur, ut Medorum audiret ipse neminem, neque cuiquam aspiciendi sui potestatem faceret. Metuebat scilicet vir magnus invidiam; aegreque laturos sentiebat cives suos , quicum pari dignitate tam multos annos vixissent eum ipsiim tanto sibi honore preferri. Huic igitur malo occurri ea ratiO-
ne putavit posse , si sese non familiaritati modo . sed
62쪽
etiam oculis civium subtraxisset: tare enim ut paulatim ab ea , quam de se cogitationem habere soliti essent , desuefacti , maius quiddam animo conciperent &mente : sic est enim omnino : nam quae incMnita , intractataque habemus , ea maiora plerumque animo nobis fingimus, & suspicamur esse. Neque vero ego is sum, qui superioribus id praecipiam , ut sese inserioris ordinis amicis, quasi germanis fratribus, patefaciant, ac nudent : sit hoc simplicis , sinceraeque Rmicitiae proprium :sed , ut hoc non probarim , ita austeros, tristesque, &duros esse eos nolim. Recte autem Dei es, ut in Bambaris quidem , dominationeque nova : quamquam mutita eum secuta esse incommoda necesse est, in primisque
illud, quod aequalium , quod suorum, quod civium deinnique consuetudine , & conspectu caruit . Dignitatem igitur potentes retineant, sed bono modo; aucitantque, negotiis curisque vacui , domesticos amicos, & quidem humaniter , benigneque respondeant : interdum etiam ultro ipsi appellent, familiariter quoque garriant, dent que sese ad lenitatem , ut intelligant homines tenues non tam serviliter se tractari . Elt enim hominis natura minime dominationis patiens; quo magis servitutis. ac famulatus species , quae ut in suis appareat , de industria quidam efficere intent , occultanda est , atque opprimenda. Sed est etiam in nonnullis malitia quadam simulata comitas , qui , quo diutius amictrum operis fruantur , gratis homines miseros , atque abiectos spe producunt , & clementiae , bonitatisque simulationOIactant, ut annorum multorum labores una cum blanda
appellatione compensentur . Tollatur igitur meretricius hic mos ; malitiaque , & fraus non ex hac consuetudine solum , sed e tota vita pellatur : nec , pecunia fraudare quempiam si turpe putamus, vitae, atque aetatis alienae fructus intercipere, frustrarique per bonitatis speciem homines vel amicos , vel certe familiares , tenues quidem atque inopes rectum, honestumque censeamus. Callida est etiam , malitiosaque eorum interpretati O , qui .F a ' quod
63쪽
quod tenuibus amicis non iniuste , aut graviter impera.
rint , quodque in eos ingenio leni , & clementi sint ,
vigilias , labores. , curas , pericula , damna omnia dissoluta illi esse existiment , affatimque satisfactum au tument : quali vero id initio spectatum sit, ut obsequium obsequio , ac non pecuniae fructu , atque emolymentis compensaretur. Neque enim citharoedum, in epulis qui caneret , iidem si conduxerint , atque is ubi postridie mercedem exigat assidere hominem iubeant, audireque se vicissim vel modulatius canentes non iniusti sint: non enim commodata oblectatio est , eandem ut reponere aequum sit , sed quasi vendita . Quomodo autem sup riorum incommoda , & contumelias inopes perpeti decet , neque id patienter solum, sed etiam demisse ; ita vicissim , si quid offensum ab inferioribus forte sit , si
quid repertum vel in natura est , vel in motibus vitii , aequo animo, tolerabiliterque ferre id superiores debent. Quam enim difficile sit ad alienum arbitrium , sensum-rue viventem , ut cum dicta , tum facta tum ipse m iusfidius motus, gestusque ad alienam voluntatem di imgatur , nihil offendere , nusquam incurrere , ex eo intelligere licet, quod ne , ad nostrum quidem iudicium , ad libidinemque cum vivimus, facile nobismetipsis latita facere solemus. Provideant igitur, ne, si quid aut quotidiano in ministerio minus apte, minusve eleganter so te ceciderit ' aut in rebus mandatis gerendis nbn
qui sitam quandam sollertia in , industriam, diligentiam,
celeritatem praestiterint tenues amici. , continuo excandescant, atque efferantur iracundia: quod faciunt quidam,& sane furenter, & saepe . Nihil est enim facilius quam per alium efficere , quod velis ; qua id ratione commodissime fieri possit , optantem cogitariosse designare, e sed facientes multa impediunt , multa interturbant , ω
retrahunt. Quamobrem cum indulgere potentes inopum peccatis aequum est, tum sese ipsos excutere, perscrutarique decet: ne, si quid sorte in animo mendi latuerit, quam ipsi culpam sustinere debent , eam amicis attri
64쪽
huant : saepe enim usu venit, ut Superiorum inconstantia , pervertitate , festinatione , iracundia, levitate bene , ac prudenter institutae, procurataeque res , accurateque , ac diligenter administratae conturbentur , secuiaque cadant : Ex quo illud e vetere comoedia :Ωuam arduum , Dii boni, negotium est, Dementi hero eum sermitutem Hrmias. Caveant igitur hoc quoque : neque in amicos stomachum erumpant , cum irati sibimet ipsis esse debeant . Quoniam autem non benevolentia , neque charitate adducti, sed praemiorum illecti spe , quemadmodum antea quoque dictum est , ad hanc coniunctionem accedunt, Pr curandum .est, ut, qui suas pavies diligenter,' accurateque peregerint , qui observantiam , & sedulitatem , Mdemque , & solertiam praestiterint , ne laborum suorum
praemio , ac mercede fraudentur . Ac quo modo ad imferiorum quidem osticium pertinet , ut ne quicquam acerbius exigere videantur , neque potentem amicum flagitent , neve urgeant , sed tantum admoneant , &rogent, id que verecunde longe enim ab obsequio , a que observantia recedit , qui ad summam illam rati nem , ac veritatem ius suum persequitur , eamque ob causam indigne parentes ferre solent , cum a liberis in iudicium vocantur : exaequari enim cum iis se nolunt sic haesitantis est, atque adeo iniuriam cogitantis cunctari , expectareque , dum admonearis , ut , quod debeas , dissolvas. Est enim Nane debitum, ne forte errent, ut , quorum vita in nostris commodis consumitur , eos remuneremus . Nos igitur beneficium sese dare arbitrentur , neque , in gratiae loco potentes , atque Opulenti ponant, cum bene de se meritos tenues amicos faculistatibus augent, ac locupletant: sed ita existiment, obsequii se, atque observantiae praemium solvere iustum quidem , ac debitum : quaque ipsi mensura operas , industriamque ab illis exegerunt , eadem retribuant mercedem , imitenturque terrae , agrorumque consuetudinem,' qui , a quibus diligentius coluntur , ac laboriosius , iis
65쪽
uberiores fructus ferunt : praeterquam enim quod officio facient satis , utilitati etiam consulent ; grati enim
habebuntur, ac benefici; atque ea re omnium erga se v luntates , studiaque amicorum excitabunt , ut lumma alacritate, summaque contentione adlint, obsequantur, obtemperent. IlIud etiam summopere vitandum est , in
quod plerique solent incurrere , ut domesticis , familiaribusque amicis male ne sit , neve cibaria restricte ni mium dent , ne vilissima quaeque & contemptissima consectentur, ne algeant', ne esuriant ; nam id quoque in mercedis, non in gratiae loco ponendum est , ut illi, sua quisque pro dignitate., alantur. Qui vero aut demen sum quasi servis, exigue. sordideque praebent; aut, siquis quid commiserit, siquis uspiam celsa verit, id cibo &potione subducenda vindicant, dupliciter reprehendendi sunt ; & quod illorum in se cum odia ., tum etiam v
Ces irritant , a quibus diligi , colique velint; & quod ,
per quos lautitiam , magnificentiamque ostentari . elucereque volunt nullam enim aliam ob causam tantos
suscipiunt sumptus) per eosdem illorum sordes , avaritiaque detegitur , atque effertur. Huc accedit , quod aspere, avareque tractati , de potentis amici benignit te cum semel desperarunt , in . posterum quoque eum contemnunt. Itaque neque dant operam : ut illius sibi
ratiam concilient, & , si quam etiam collectam habent,ilabi facile patiuntur: neque enim gratis diligere , ac ne diligi quidem , nisi ex ea re .ad se utilitas redeat, v Iunt. Itaque aut nulli , aut vilissimus quisque in officio
est; utilitas enim, quae huiusmodi necessitudinem consti- . ruit , eadem tollit. Quamobrem sua quoque interesse potentes statuere debent, ut quoad fieri possit, alacres, speique bonae plenos inferiores amicos habeant , ama tesque sui , ultroque , ac libenter obsequentes: id asse. quentur, si leniter, si humaniter utentur imperio, & si bene , benigneque merentibus fecerint. Nunc vero imitantur plerique civitatum quarundam leges, non sapie
timmas illas quidem , qus poenae, suppIciique metu deis
terrere - Diselligod by Corale
66쪽
terrere impmbos ab iniustitia tantum conantur, satisque
habent , si illud praestiterint , uti facinorosis inutile sit
Peccare , aut plane etiam aerumnosum. Rectius autem est eas sequi, quae regiae a Xenophonte appellantur : eae enim inciunt non modo , ut peccare inutile , perniti
sumque sit , sed etiam , ut recte facere sit fructuosum , cum praemia bonis , sortibusque proponant. Studeant
igitur potentes, ut voluntario amicorum obsequio utantur : ita enim demum potentia iucunda est , si in vole res eam exerceas: in invitos autem , ac repugnantes ,
imperium iis dedisse mihi Deus videtur, quos dignos iudicavit , qui ita adfecti viverent , quemadmodum Tantalus , quem apud inferos ferunt semper secundae mortis metu torqueri. Callidum est etiam quorundam , versutumque consilium, qui domesticos inferiores amicos inter se congruentes metuunt , eoque in discordiis dissu
diisque in familia commovendis , odiisque fovendis ,
atque alendis sunt occupati: conspiraturam enim in patremfamilias consentientem domum aiunt ; dissidentem autem inter se cum eo conventuram': qui si in impro hos inciderunt , atque infideles amicos , quid est , cur
cavere eos, quam Coercere , aut omnino iis carere ma
lint Sin probos , integrosque nacti sunt , metuere nihil attinet: qui autem esse potest discrepantium inter se amicorum uius Addiscant igitur imperii gerendi rationem : neque enim facilis quaedam res est , aut pervulgata .r ac , si verum quaerimus , ne humanitatis qui dem usquequaque , sed magna ex parte divinitatis : verum ea doctrina ab alia quadam arte petenda est, quam qui tenebunt , nae illi facile praestabunt, ut ab iis , qui inter se vel fraterne diligant, colantur ipsi, atque amentur plurimum : ea tamen illud habet praeceptum saluberrimum, quo iubentur , qui cum aliquo imperio sunt, eorum quibus dominentur , voluntates, benevolentiamque collectam , & comparatam habere : nam , & dominatio tutior est , ac munitior , & obtemperantium usus tum fructuOlior , tum longe , multumque iucun
67쪽
diot. Quo magis accusandi sunt , qui aeternum cum familia sua bellum susceperunt, qui non modo suorum patrocinium non suscipiunt, sed etiam ipti opi gnant, &quasi adversariis , atque inimicis , quibus possunt locis ,
incommodant, ac, quo quemque industriorem , fidelioremque experti sunt , eo deprimunt magis , veriti scilicet, ne, si semel emerserint, vel ad alium se conferant,
vel rem suam agere velint . rectius autem erat, quomodo veteres emciebant, ut e servis sibi libertos haberent, eos , qui liberaliter servirent , sic hos a mercenaria , &servili, ad gratuitam , & liberalem amicitiam illos evocare neque vero rectius tantum . sed etiam utilius. Quod est enim prsdium , quaeve possessio tam opima, tamqu omnium fructuum ferax , & fertilis , quam amicus est Quantum vero interesse putamus , per gratuitosne amicos res nostra , nosque ipsi curemur , an per hosce, in quibus amicitiae , simulacra vix ulla quidem apparent ,
amicitia vero ipsa plane longe abest ξ Etenim , qui vitet suae, velut usuram , locant , ii, fieri non potest , quin Iaborum mercedulam, spemque dubiam utilitatis spectent, . seseque fespiciant, deque se unis anxii, sollicitique sint. Itaque, quomodo coloni, qui non suos, sed de dominis
conductos, fundos colunt , nec arbores serere, nec fundum instruere , nec vero villam aedificare ornareve U
lunt , sed eam modo culturam adhibent, quae praesentes fruges, quam minimo fieri possit impendio, quam uberrimas habeat; sc ii , quamdiu quidem , tamquam OP rarii aliqui, deserviunt, nulla re augeri, aut amplificari superiores amicos student , neque dant operam , illi
ne nudi , inanesque sint , sed , ipli ut quam brevissimo
temporis spatio quamplurimum auferant, in eo Iab rant . Ubi vero a quaestu ad charitatem , atque amicitiam ingenuam illam , ac gratuitam traducti sunt, iam, quali agrorum domini non illud modo attendunt, quanintum ex ea coniunctione uno illis , aut altero anno re ficiatur . quantumque ex ea re capiant , sed , uti nos Ornatos , beneque cultos habeant, id vero curant , a que eni
68쪽
que enituntur. Itaque, amore , ac benevolentia complexinos, omnem laborem suscipere , omneque adire pericu- Ium gestiunt nostra causa, non secus quidem ac sua: nec iam defatigantur , aut conquiescunt, aut separatim sibi quicquam a nobis prospiciunt : quae quidem amicitia, nisi superbia humanitatem obterat, nisi hominis ponamus naturam, immanitatem autem beluarum induamus sua ipsa sponte oriatur , atque alescat : nihil est enim 'quod homini accidere iucundius possit , quam hominis eonsuetudo , praesertim congruentis ἰ ut sapientem quoque , qui haec tractant, in solitudine beatum fore ne gent. Nihil est autem proclivius, quam ut, quorum iuincunditate oblectemur maxime , ea diligamus , atque amemus plurimum. Magna pr terea est convictus , &contubernii ad hominum animos benevolentia implicandos vis: nam bestiarum quoque nonnullarum animad- vertere desiderium licet, cum ab iis eas distrahas, quibuscum pasci consueverint : ut , qui eum , cuius fidem experti sunt, industriam probant, mores la
dana , cuiusque benevolentiam , atque amo ' rem erga se perspectum , & cognitum habeant, non corde ament , neque cum eo opes suas aequabiles faciant, naturae mihi vim adserre videantur
70쪽
ETRUS BEMBUs Venetiis natus est annis
post Cristum ortum M CCLXX. Patrem ha buit Bernardum Bembum , hominem cur vetere nobilitate, tum doctrina , tum etiam dignitate clarissimum : nam Res Venetum publica a certis nominatim Familiis administratur e eealars habentur, e reliqui cives , quamquam sint eorum multae ampis , honestaeque familiae, neque genus suur magnopere extollunt in sua quique se gerenda o cupati , cavitatis procurationem fere non attingunt. Inter eas familias Bembi antiquissima stirpe orti , cum omni tempore in Rep. floruerint, ampla in primis , sis lustresque numerantur . Erat praeterea Bernardus sua etiam privatim nomine , propter iuris scientiam , qua plurimum excellebat, apud Civitatem multum admodum gratiosus ; & propter summam prudentiami, multiplicemque rerum usum, Propterque Vitae gravitatem, magna in homine erat auctoritas. Hic cum a sua Civitate ad populum Florentinum legaretur , qua in legatione obeunda biennium domo abesse Venetorum legibus coingeretur ; faciendum sibi esse existimavit, ut Petrum fi- tum , quamquam admodum is tum puer erat , secum educeret ; proptereaquod Florentinorum instituta parum a Venetorum moribus illo tempore abessent. non: . G B dum