장음표시 사용
191쪽
a,sic etiam eorum naturam facilius uenaberis. Compositas igitur pulsus differentias ad inuenire quiuis poterit, si simplicium numerum & nam exacte tenuerit. Ceterum quia re uera,c5positarii coplicationes ac d uariae possunt effingi,ut potius taediu,&confuso ite pariant, quam doctrinae praestare aliquod beneficium postini: ob id quae communiores sui,& usui medico magis utiles , recensendae mihi tantum hac in parte erui.Sunt quidem numero quindecim quas hoc schemate
Moderatus. Paruus. Magnus. Magnus. Moderatus. Moderatus. Moderatus. Paruus. Paruus. Moderatus. Moderatus. Moderatus. Paruus. Moderatus. Celer. Moderatus. Tardus. Moderatus. Celer. Moderatus. Celer. Tardus. Celer. Moderatus. Celer. Moderatus. Moderatus. Tardus. Moderatus. Creber. Moderatus. Rarus. Moderatus. Moderatus. Moderatus. Creber. Rarus. Creber. Moderatus. Rarus. Creber.
Moderatus. Moderat'. Debilis. Durus. Moderatus. Moderat . Moderatus. Moderat . Vehemens. Moderat'. Vehemens. Mollis. Debilis. Durus. Vehemens. Mollis. Moderatus. Moderat'. Debilis. Mollis. Vehexens. Durus. Debilis. Mollis. Moderatus. Moderat .
Debilis. Mollis. Hae sane sunt oes eompositae differentiae, quae usui propriores mihi uidentur,licet quis multo plures possiteffingere ex diuersa simplicium connexione. Caeterum expendisse hac in par te opus est,quasdam hic disi se differentias , quae incompatibi- , les iant, quas medici appellant a syllata ,hoc est non consistet tes simul, veluti sunt pulsus magnus & durus: quia impossibile est,arteriam duram adeo dii tendi,quod magnum,possit efficere pulsum. Sic etenim pulsus magnus & debilis incompatibiles sunt,quod magnitudo praerequirati virium robur, ut fieri possit . Consto igitur facultate existente debili, pulsum non posse esse magnum,uerum siquis volucrit plures legere pulsuut Y compli
192쪽
eomplicationes Galen. legat & Ferdinandum a Mena egeetenim velut inutiles ab hoc opere ablegaui. De relativis pul uum disserentiis. cap. X. DIiserentias telatilias eas appellamus, quae eo in ad simpluces reducantur,ad aliquid dicuntur.Sunt quidem pulsuurelationes,in triplici d:fferentia: prima continet rhythmum seu concentum & harmoniam: secunda ordinem ει ordinis perturbationem: tertia vero de ultima complectitur aequalitatem & inaequalitatem in publibus. Itaq; relationes oes triplici hoc genere continentur: qua in re optimum esse consilium arbitratus sum cuiusq; seorsum metui nil se,& cuiq; peculiarem tractationem adscribere, ut elucescat magis omnium natura & conditio,& cuiusq; dii serentiae notiores fiant: initium tamen sumam a rhythm irum tradiatione, quorum natura dissicilis admodueit de plurimum necessaria . De ruthmis ex antiquorum sententia. cap. XI. DVplicem, me cogit necessitas de rhri limis tractationem
instituere: alteram ex antiquorum sententia, quae pulchra admodum est de difficilis: alteram vero ex Gal. decreto, quae usui medico commo i ior de proprior existit,ut Gal. late di Iputat libr. I. dii f. put .c. 8. 9. de Io. a et 3 o. &3I. Ad quarum prosecto veram intelligetitiam,expendii se prius erit opere praetium, pulsus structuram S modum ex quatuor potissimis partibus conitare: nimirum ex duobus motibus, quorum alter steleuata sursum arteria, alter vero ea dc in versus infimam parte compressa. Qui sane morus cum ex duobus contrariis constet, necessario obtinuit quietes quassam inter medias, quarum altera quies lx tertia appellatur, quae terminus existit dilatationis pulsus, altera uero quies interna,quae finit & terminat contractionem ipsius. Nec immerito & praeter institutum credenda
est,has pulsus partes nam feciste: nam dilatatio & quies sibi ἡγxima trahendo aeri de natiui caloris moderamini in cubit, interna vero, fuliginosorum expulsioni, munera quidem vitae summopere necessaria .
193쪽
Ut sec5stitutis expedendu est,ut rhythmi natura es artus
pateat, uter horti motu altero ppoleat:quippe ex hae differentiaci collatione ad in urce saeta,facile venabitu ur,qualis existat natiui caloris ratio 3c conditio,vt iuxta eam,de corporis & salutis flatu,rectum possimus elicere iudicium: nam ex praedontinio v-nius motus de inus eiusdem supra alterum motu, in morbis de
salute, sita est praecipua cognoscendi&praesagandi ratio. Quam sane differentiam monstrat cognitio harmoniae, concentus remodulationis, seu, ut rectius loquar, paritatis aut disparitatis, quam adseruat pulsus inter dilatationem & compressionem. Verum ut rem tam difficilem & abditam, quantum necessariam, ultimo calculo metiamur, quid rhythmi nome importet, prius nouisse est quum. Transtulit igitur rerum usus& similitudo. rhyimi nomen, quod musicis usitatis simu est,ad medicos, quod Plinius a poetis mutuatum fuisse reffert, ex quo subinde
medicorum rythmum,metricas leges nuncupauit. Ut cumque tamen sit,rhythmi nomen consenantiam, modulationem, concentum,concinitatem & numerum significare, aperto scimus. .
Caeterum in usu medico, rhythmus eis, eorum quae in pulsu sunt,temporum ad inuicem proportio. At proportio est,si Euclidi credendum sit,duarum erusdem generis quantitatum, u- pius ad alteram habitudo:quo fit,in cum tempus sit de genere quantitatis,si conseras quantitatem distensionis arteriae ad qualitatem contractionis, ex collatione constabit, utra alteram excedat,an sint pares.Quod siquis exacteCal.legat. lib. I .de diis. pul.cap.7.& 8. reperiet, iuxta hanc collationem, tres fuisse apud antiquos opiniones, interse longe dissias. Vna sane eo rit rat,qui contractionem pulsus se percipere posse omnino negabant Hi tamen ut rhtynmum constituerent, conserebant totum tempus dilatationis,ad resiqua tria tempora, uidelicet, adquietem externam,contractionem, di ad quietem internam,ita ut rhythmus esset apud eos, proportio dilatationis ad reliqua tria tempora. Altera uero secta eorum erat,qui contractionen se sentire profitebantur, uerum iis in duas sectas diuisi duobus modis rhythmum fieri asserebant: uno quidem,sacta selum collatione inter tempus dilatationis, de tempus compressionis: Alio uero modo,qui tertiam costituunt sectam,eadem prorsus uia & ratione collationem de rhythmum efficiunt, caeterum ad
194쪽
iungunt cuiq; motuum propriam quietem, scilicet dilatationi
quietem externam , & compressioni internam: ita ut collatio fieret inter tempus dilatationis cum quiete externa, & ten pascompressionis cum quiete interna. Hanc lane de rhythmis antiquorum tractationem Paulus suertere conatur figmento quodam rhythmico nomine ueterusu apto: quod ego potius ex propria,quam eorum mente scriptum suisse arbitror.Sed inter antiquos oes hi magis ueritati ac sedebant, qui tempora dilatationis & compressionis solum ad inuicem conserebant.Iuxta quorum opinionem, duplex insurgit rh)thmi natura, altera quae pari proportione constat,altera Mero quae impari: Paci quide n , quando tempus dilientionis
aequale eit tempora coli tradi onis: impari,qnando alterum exced i ii terit n. Quorum sane primum uocatur aequalis rhythmus, & secundum inaequalis.AEqualis quidem, qui sanitati existit proprius,cuius ma maest latitudo, quem 1dmodum & sanitatis,quae latissima est: nam inter homines sanos alii sunt uiri alii emine,alii pueri,alii rursus iuuenes uel senes, & ita res,se habet de singulis,quae uarietatem in sanitate essicere possunt. Ita profecto inter rhythmos non leuis insurgit disterentia,na o alii sunt long:oris temporis,alii breuioris, iuxta naturam aetatis,sexus, regionis & temperamenti , oes tamen sunt aequales, qu niam neutrum tempus alterum excedit. Itaque sub ratione aequalitatis,una est naturalis rhythmi coditio, uaria tamen iuxta hubiecto tu in uarietatem, ut late Gai. d sputat. lib. i . de diis. put .cap.ix. In qu i etiam re expendiisse oportet,quod si temperamentum,sexus uel aetatis, aut cum quis alterius rei proporti nem seruauerit sibi debitam, rhythmum aequalem& naturalem constituunt, quem pulsum Gal. & antiquiores appellarunt eurhytinia: i,hoc est optimum dc bonum rhythmum ac pulsem. Verum sit rhythmum proprium quaevis aetas aut sexus aut temperamen tu in uaria iterit. Arhyth. . um pulsum tale corpus habere dicitur,videlicet,pulsum sitierhuthmo. Neq; existimanduhac in parte est, praedicta corpora omnino sine rhythmo manere:sed ob id arhythmum pulium habere est credendum,P malam rhythmum habeant:quasi aptionum sine uoce dicimus eii, qui a propria voce mutatur, non quod uoce careat, sed quod mala nactus sit: quamobrem athythmus uitium est natiuirbPiliati,
195쪽
thini,non abolitio. Ex quibus constabit duplicem esse rhythmur alterum natem,qui subinde indivisibilis existit,licet multis t. o.dis iuxta uarietatem narum,sexus,aetatis S reliquarum rerum
uariari quoq; reperiamus,in Oibus tamen aequalitalcm cuiq; Ppriam seruat, quae diuisibilis non est: alterum uero non nalcni seu arhythmum,quem in tres species diuidere aequu cst, iuxta
tres quas pol suscipere mutationes Nam pulsus qui ab eurhythmo aut nati degenerat,vel mutatur in pulsu seu rhythmum
proximae aetatis, regionis,uel temperaturae,& tunc talis pulsus
appellatur pararhythmus, uel mutatur quiden ,sed non in rhythmum proximae aetatis, sed cuiuslibet alterius, S co tempore appellatur ethero rhythmus:& nullius aetatis, regionis, uel temperaturae, rhythmum retinet, & est eo tempore 'echrythmus, 1ideli,extraneus &inconueniens . Hae sane sunt oes differentiae rhythmi inaequalis, quas non dixeris nouas differentias ab iis, quas rhyalimum aequalem a principio obtinere diximus, quasune nomine relinquimus, sed quod haec habeant propria nomina. Intellistes aut id, si ex illimaueris ex aequalibus rhythmis , quosdam elle breuis temporis,alios Lingi,& alios longioris: uelu siquis rhythmu pueri co sideret esse suapte natura breuioris,inis caetervaequabiliter uigentem , quem si mutauerit, mutat aliquando in pulsum tu uentutis, qui longioris temporis est,&distensionis motum vegetiorem habet,quem appellamus pa a rhythmum, diqn uero in 'thmum senectutis, quae distantissima est a pueri tate,& utrumq; motu debisem habet,& contractioite longe tardiorem, v appellamus etherorhythmum: non nun si mutatur & rhythmum seruat nullius ae atis,tςmperam ii & regionis,quein appellamus ech rhythmum: qui quide ech- thmus est veluti genus uniuersale rhythiivorum olum inaequaliu D. Hanc.etenim rhythmi inaequalitatem in varias species antiqui secarunt: nam aut echrythmus excedit ocm rhythmum cum manifesto excessu, aut cum occulto . Item ii excedit cum
manifesto, uel sit cum Pportione quam musici appcllani inuru
tiplicem; quae tunc accidit cum v aior numerus minorem Lontinet, idq; uel bis, quae is portio est dupla , scilicet duo ruix ad quatuor, uel ter, quae eit tripla, duoruni scilicet ad sex, sicilii ter de quasti upla, uec aliae quam plurimae. Itaq; eius species sunt dupla, tripsi,quadrupla,S huius naturae. Vel sit cum pro rosetione
196쪽
tione qiram appellant superpartialem , quam uocant num iari ad numerum quando scilicet maior numerus minorem t tum continet, & alteram eius partem uel mediam, ut sex quia altera uocata proportio , veluti ea , quae est trium ad duo , uel tertiam, ut sex quitertia, ueluti ea quae est quatuor ad tria, di secundum eundem modum reliquae . Alia insuper addunt musici, quae ab eis superpartiens uocatur , quae habet citaci, cum maior numerus uniuersum cortinet minorem & aliquas insuper eius partes. Dimitto consulto hac in parte quod nullius sint earum usus compositas proportiones,quae ex multiplicis & se perpartiali, aut ex multiplici & superpartiente taunt.Cuius species sunt hemiola, sex quitertia, sex quiquarta , sex quisexta, & reliquae. Preterea ut exacte quae necessaria sunt calleas considerare
Uportet excessum,quo una proportio alteram excedit, qui quidem aut est occultus,& eo tempore consideratur trifariam: naaut omne tempus contractionis occultum est, aut distensionis aut utrumq;. Occultum quidem appellamus tempus , quod nulla nota musica ex praedictis signari potest, quod ad medicuti sum transerentes adeo exiguum apparet excessus tempus, ut
sit ueluti primus numerus. Quod lane innuerat Gal. obscuris uerbis dicens, Tempus primum non natura ipsa sed sensu a cipiendum. Praetermitto ex instituto hac ii parte de antiquorum rhythmis nonnulla,quia potius obscuritatem & confusionem,quam usum afferre possunt. Ru e uero dicta sunt, schemate sequenti competita.
197쪽
a qualis. Ha- bet autem distensionem&
Oecultis micessibus,quod fit trifa
citur,eu. c pus contractionis laut distentionis occultum est, uel utrumq; cum t i roribuS
Sesqui sexta. Adauctis. Diminutis pr
198쪽
I Am pulchra tamq; roni eon sena uidebatur primo accessu ,
antiquorum,de rhythmis tractatio, ut Gal. compulerit ali-rando toto animo admittere,ni postea diligentius rem consierati et, uec aliam denuo effinxisset. Sic etenim lib. i.cap 8. adfinem de differentiis pul. in eorum laudem & usium haec reffert uerba. Horum igitur temporum quanta sit natis magnitudo , medicum scire oportet,& quae sit mutua proportio, quantum per haec immutetur in morbo, & quid qualibet mutatio boni uel mali significet. Postea uero in se ipsum reuersus rem altius pensitans,cognouit nullum aut quam minimum usum hos rhythmos praestare posse. Et ob id lib., .dedign. puli.aliam excogitauit rhythmorum tractationem, usili medico magis Pscua α necessariam . Ex cuius uerbis colligitur rhythmu nihil aliud est 'si qualitatis motus distensionis N cotractionis ad inuicem proportionem. Appellamus aut motus qualitatem, ut antea dictum est,celeritatem & tarditatem & mediam inter 'utrasq; differentias,quam sane disterentiam seu collationem constat Gal. appellasse thythmum lib. I. de dissi respir. dicens. Quoties inspironem expirationi conserre libet, ut in pulsibus distensione contractioni, rhythmum appellamus . Cui consimilem sententiam adduxit lib.de usu pul. prope finem,& 3.de cau.put. Sic igitur constituta rhytmorum natura, euidenter constat,st perperam Gal. rhythmos intellexerint Auic.& Pau.& reliqui. d missa haec facio, tum modo quispiam intelligat, praed ctos authores Herophili rhythesos adduxisse,non Gal. et si contra. tium ipsi asserant. Caeterum Galen. rhythmos diuidere nunc oportet in duas classes: quidam enim sunt rhythmi aequales, & alii inaequales . Rhythmi igitur aequales sunt in triplici differentia: prima sandest, quando dilatatio est celer, & contractio quoq; celer: secun
da quando dilatatio est tarda,& contractio eodem modo tardartertia uero quando dilatatio est moderata,& contractio etiam moderata. Rhythmus uero inaequalis sex continet differentias, prima est dilatatio celer & contractio tarda: secunda dilatatio siler x contractio moderata , tertia dilatatio tarda & contra
199쪽
celeri quartae dilatatio tarda & contractio mbderaim qniata dilatatio moderata contractio celeret sexta dilatatio moderata & contractio tarda . Atque bata sunt in uniuersum omne, differentiae,rhytinorum Galant,aequalium inaequalium, quas e schemate clarius disces.
c Tarda. --Celer. t Quas sime disserentias siquis diligenter examinet,reperiet si Elὰ,longe differre ab eis, s ri thmos,quos Paul.& Auic. arbitrantur esse Gai. orum deceptionem ut clarius aperiam in medium afferam Gal. locum ex lib.a.de praesa. expui. cap. id ad finem,qui in hunc modum se habet. Ex priscis medicis quia dam ad verissimilem orsinem progrediuntur, commentata tnes Herophilus quasdam de pulsium rhythmis conscribendω quidam inanem loquacitatem vocant huiusmodi speculatione, atq; eam omnino repudiant, veritatem aut neutri istorum coagnouere, P scilicet ad tarditatem & celeritatem oporteat animdduestere contractiones de dilatationes , quarum utraq; multa potest indicare in morbis. Ex quibus constat,sat esse in hac resii intellexeris, rhythmum selum esse considerandum in motus :qualitatent Gal. considerat: non quidem ut multi faciunt,qualiti tem conserentes quo lculdubio confundut rhythmos Gai cum rhythmis Herophili. cum hoc tamen praestabit aliquand Herophili ri thmos considerar nimirum cum iuxta quanti T tatem
200쪽
. ratem distensionis & contractionis aliquid in morbis aut salute inuenire conamur. Sed iuditio nostro,ob id arbitror Gale. eos reiecisse,* dissicile iit percipere excedentem illam magnitudinelii, aut deficientem in contractione,cuius ultima pars delitescit magis,quo magis crescit contractio ipsa.Quod si ita est. vi revera est non possumus facere praedictam collationem, nisi per temporis ad tempus conferentiam:quod potius est coniectura& discursi efficiendum, e sensu : id quod inceleritate contractionis aut distensionis non contingit, quia facile possumus conferre celeritatem unius,ad celeritatem alterius,ex quo
euidenter constat, quam difficile sit rem ita obscuram iuditiodi non sensibus committere,cum certum sit, Hipp. Duile lib. primo aph. Iuditium diisicile. De ordine, O ordinis perturbatione. cap. XIII. ORdo, ut ordinis perturbatio,illis tantum inest pulsibus, qui in pluribus pulsationibus sent inaequales . Constat
ςnim euidenter aequales pulsus semper esse Crdinatos, caeterum in aequalium qu isdam esse ordinatos , quosdam vero inordinatos. ordinatos appellat Galen. lib. prio ode diiser. cap. IO. iure optimo eos , quos in aliqua differentia inaequales comperii laus e cum hoc tamen in aeqv litatis illius dinferentiae ordinem seruant: hoc est, per circuitus eiusdem numeri & proportionis repetunt , est quippe circuitus eius rei
quae fit,in se ipsam conuersio, ut uerbi gratia , si aliquis pulsus
magnitudine sit inae qualis, semperq; adseruet illius inaequalitatis eundem modum,ordinem.& circuitus eandem paritatem, ille proculdubio dicetur inxqualis ordinatus: uidelicet cum tertio quoque ictu, uel quarto quoq; efficiat aliuo maiorem uel minorem,seruato semper eodem Ordine . Verum si citra ordinem id efficiatini delicet,quod modo singulis pultibus, nido
tento aut quarto quoque pulsit, uel per longius interuallum magnitudinem immutet, iure optimo talis pulsus inaequalis in ordinatus dicendus est,& sicut de magnitudine Gal. exemplum affert ta de reliquis disterentiis sebaudire oportet. radiis. Sed dubitare in hac re oportet, an sicuti inter reliquas pubsus deserentias semPer conuituitur medium, ita quoque ii x