장음표시 사용
221쪽
Liber Setundus. Traist. I. IOO
quam hemitriteum appellant,ita prorsus paucis quibusdam ve4js inaequalitatibus compositis,nomen imposuit antiquitas. Sut
aut undosi, ve miculantes Ormicantes serrantes, spasmos, vibrati, tremetues,Palpitantes,&hoctici: quibus experimento Mauthorum decreto didicimus strepentes esse,addendos.
De pulsibus undosio , uer-ulante O formis te. lii: Constat undosii in &vermiculantem pulsem esiicere in
qualitatem in magnitudine,diuersis arteriae partibus, Mceleritate. Quippe partes quaedam huius pulsus eleuantur magis, quaedam minus, aliae item tardius & aliae celerius mouentur,instar undarum sese clauantium . ita ut altera unda, alteram excipiat, insciscente eleuatione a principio arteriae, usq; ad in groti pollicem. In quo et pulsu euidenter apparet inaequalitas' in vel bmentia, a, aliae partes debilius, aliae fortius serirae vidcavur,licet exacte id non explicuerit Gal. Sed con stituitur differentia inter undosium & vermiculantem licet uterq; ex eisdem satinaequalitatibus V undosus altiores habeat magnitudinis inriqualitates & plures ac celeriores: vermiculans vero minores letardiores,quales in vermium gressu conspicimus, qui inaequa- litatem quoq; in raritate di tarditate obtinere creditur,idq; ina 'Hmὰ cum undosus in vermiculantem commigrat, ut frequen tissime fieri asseritur ut Gal. aduertit cap.23.lib. i. de disse. pul. qualitas nulla illbs distinguit sed quantitas, sed necessario alsis quoqonaequalitatibus dissident, praeterquam quod vermiculans oblique aliquando moueatum Sed ut Gale. seri nomen, non ab alia disserentia quam ab inaequalitate magnitudinis sor
Formicans ured pulsus praedictis simillimus existit; st ex eis i dem proficiscatur inaequalitatibus, licet ab eis quodammodoν ejus pul' ob paruitatem, videatur, d: sterre: & et quia in hoe imbecillitas adeo vigeat, i rudes existiment laborantes pulsu carere. rtiuntur ij pulsus praedicium nomen a sormicae tardo & imminuto motu: est. n.omnium minimus,tardissimus,& lans uidis simus,ita ut multi decipiantur credetes,celerrimu . . esse. Quos proculdubio fallit crebritas illa ma2ima, quaru hab nt. Naxo
222쪽
quemadmodum rinica ex eo ν paruos & crebros emcIat gradus pparet celeriter moueri: ita quoq; pulsis parvissimi & t rdi ac creberrimi falsam celeritatis spetiem prae se seriint:& ob id dictum est ab eissem proficisci inaequalitatibus ac vermiculans, S undosus quod ad sensum intell: gendum esse volo,haud
secus quam accidit in tremore manus,vt. n.in eo facultas imbecilla per breuissimum spatium effert manum ci Abςrrime, ta informicante pulsu ob paruitatem Sc crebri tatem,nulla inuenitur inter motus contrarios quies sensibilis,ita ut falsam celeritatem
aemuletur. Sed expendendum est, vermiculantem pulsum plerumq; formicantis esse praeludium, quemadmodum exsormia. cante ad vermiculantem recessum fieri expendendum in superest, undosum inaequalis esse magni: udinis,& uermiculantem l .eandem sertiri inaequalitatem sed minores esse omnes artetriae
- Pgressu sis, qui sunt in undoso,tam quidem ij qui magni fili,
quam qui parui,quos longe minores esse arbitra Inur at infor- π micante inaequalitas est inter paruos & minimos,pulsua ubi nuli ius profecto magnus reperitur. De capri lante pia ι. cap. XXV.
CAprirans de genere est inaequalium in una puls tione &
in unica parte arteriae,quem intersecat quies media, constitutus quidem ex duplici inaequalitate , exceleritate nimirum inaequaliis ex inaequali uehementia. Rod constat ex nominis E ethymologia,nam desumitura simil tudine caprarum,quae gemino motu piae runque uidentur salire. Cum enim capra ait ram adoritur,effert se primo parum, ac prius quam impetum perficiat,sese modice retinet, ut desinere prorsus a motu uideatur, mox altero motu longe celeriore & fortiore irruit, ex quo motu constat duplex inaequalitas,nam prima pars motus uide. tur tarda & non admodum uehemens, secunda longὰ celerior& uehementior. Ex quibus enim inaequalitatibus,pulsem caprietantem constitui certum est. Neque obstat inter simplices inaequalitates antra ipsum esse repositum: nam pleraeque ex speciebus illis ex uariis constant inaequalitatibus, uerum ratione sene. ru inter simplices annumerantur.
223쪽
. ti ai I De serante P. . cap. XXVI. ,
DIctum an 'mi est,pulsum ioaequalem in una pulsat Ae Sc
iti pluribus arteriae partibus motu intercisso,quatuor ad mentelii Gal. α quinque iuditio nostro constare differenti ira quando uidelicet arteria quositam disitos ferit, quosdam uero minimὸ. Quas omnes proculdubio terranten pulsum posse efficere existiinamus,si accedant aliae inaequalitatis differetiae,quae huic uai s.ccessariae iunt qualis est inaequalitas tunicae arterin inter duritiem seu tentionem,& mollitieir, quae cogat arteriam pressius in una parte,& mollius in alia tactum co primereate aliquando accedit ea inaequalitas quae in litu arteriae consistit, iuuat enim ad serratuis costitutionein, uuasdam ea es.iursum
di quasdam de orsum moueri,& ueluti ninc inde tendi. mi omnibus iunctis, necessum est fieri in tactu serrae.aut canini dentis effigiem, siquidem aliae partes arteriae delitescunt, di seliae pressius tactum iaciunt,de ipsum labinfrediuntut admodupraedictarum fi rarum. i
HAS duae inaequalitatis compositae differentiae, ex situ
arteriae uariis modis immutato, uidubio sunt Spa nac ius etenim,sive conuulsuus,quem titulti retortum u0cantast ex arteria tensi ex a propria sede remota sersum ac dec rsu ad pollicem aegroti:& d fectur etiam seu flectitur in altum,se ut tendones in spasiano pedum de manuum uidentur eleuari. Quaesitus mutationes sit proculdubio huic pulset peculiares praesertim quum flexio dextrorsum G sinistrorsum accedit Vibratus tamen pulsus, quem Averroes arcuatum uocat, eis dem componitur de constiti situs differentiis , magis uel minus a praecedenti di sidens. ppe vibratum minores eleuatione a serium aut deorsu in componunt, hoc est a pollice N ad poli iacein laborantis: maiores tamen colluulfiuum. Contra maiores in altum eminentias uersus cutem, ueluti in arcum vibratus es scit, conuulsiuus uero minores.Praeturqvas inaequalitates ui-bratus siseipit etiam ali tuam alia Praxi uehementius, alia re'. v Cc missus,
224쪽
minus, alia celerius & alia tardius pulsat. Habet etiam vibratus hoc peculiare,quod simul iura pars arteriae in altu irruiti& eodem tempore alia deorsum vergit: quod mirabile proiecto Miletur siquidem pse difficile est,etiam ii diucrsae sint pu res, posse sursum & deorsum,eodem tempore, ab una eademq; facultate moueri, & quod magis mirandum est, quod in una parte uehementius serrat,in alia remissius,& rursus in una ce- serius di in alia tardius di incipit & efficitur motus. Di stare in
uibratum a connui suo constat, quod licet uteri. contorque tur,de in altum moueaeur, vibratus quidem quum sursum elevatur,arcus figuram repraesentat,conuulsiuus uero acuminatam. Hos sane omnes inordinate fieri certum est, nimirum unica vibratione uel duabus,aliquando una facta,rlurea & Pluriabus arteriae partibus subsequuntur.
De trem-re, palpitante pusu . cap. XXVIII. VNJ trementes Sc palpitantes pulsis reperiantur, nulli
esse absconditum arbitror: experimento .n. didicimus, arterias & cor palpitatione affici atq; tremore,licet non ita conspicuus ua arteria ean corde, sese Ouundat motus. Differunt quidem ii motus multis ronibus, ab arteriarum & cordis motu: quippe arteriae,& cor solo dilatationis,fc compressionis motu moveri habent: at in tremore mille mutationibus iactis, inordinate, & inaequaliter mouentur. Quamobrem iure optimo praediet qs arteriarum δε cordis motus inter inaequales positos numerandos fore censui quod tremor & palpitatio inaequales efficiant motus,quoad magnitudinem, vehemetiam,& crebritatem. Contingit tamen in hac assectione, ut cor plerumque tremat,arteriis in natiua di spositione manentibus, ut in faeminis melancholia affectis, haud . raro conspicimus:& rursus accidit etiam arteriis palpirantibus dc trementibus, cor nitihil tale epicere, ut paulo inserius inrabo .
De Hemo pulsu. cap. xxix. . PRaecedentibus sume contrarius existit pulsus, quem hecticu vocamus,stilli mille mutationib' uariati habeant, binc
225쪽
Liber sicut idus, Tract. I; IOB
eusAExus ac pmanetis appellatur,' uia uidelicet, n9llas pu ter ualla sit scipiat nouas disterentia d senap in eade inaequalitate perstet,cuiusq. speciei inaequalitas sit. Et inter reliquas differentias ea frequEtius apparet,quae habet pulsu, a paruum , celere, crebrum, debi Iem, durum,uel iis contrarium , dum in omni.bus differentiis , aut in aliquibus inaequalis existat, di eamdem seruet inaequalitatis rationem dc cundem modum, ut e stea latius sum Probaturus.
M pulse strepente. cap. XXX. STrepentis pulsus,quia Gai meminit, quem nos quoque
uidimus, sae in parte meminisse quoque suit in animo i i Quo non ut aliqui imamnantur, uarias senitus differentias pπWnties, sed silum quendam sinitum aut strepitum .Qui sanὰ ii ot res longe diuersa a motu sit, accedit tamen ei uelut accides, Mosciscens ab arteriae tensione aut duritie citra,quam minima seri potest. Verum siquis uelit scite, cur strepentem pulsum ad inaequalitatem compostam reduxerim,expendat, ob id esses ctum,quia constat ex inaequali duritie de inaequali uehementia, Quae magis uigent in una corporis parte , in qua tantum onus sentitur,quam in alia: praterquam quod inaequalitas etiam reis peritur in ipse senitu.Quippe compertum est, etiam si diu tale pulsum tetigeris,non semper aequale robur percipi neque aequ alem sit besse senitum . Etiam ad inaequalitatem uiam mihi fuit,
hunc pulsum reducere compositam,quod nullo modo potu in aliquo ex primis quinq; generibus reduci. De aliis im&7ualitatu es serentiu,qirascat input
Scripsi quasdam inaequalium pulsuum disserentias, tam o,
scure Gal.in sine lib. i. dediss pul. ut nullum reperias scriptorem,qui eas intelligere exacte, uel locu exponere,prae nimisHbscuritate possit Verum ut res a pertior sat,expende,Gal eo loci uoluisse numerare disserentias quasdam inaequalium p suum,qui fieri possunt, ea complicatione rhithmi cum rarita Ce a te,&
226쪽
&-in uno quidem pulsu, caeterram in pluribus par
tibus arteriae: quam rem sie eonsidera. Aut oes partes arteriae motum simul incipiunt,aut aliae prius,& aliae posterius. Praeterea si oes simul incipiunt moueri, considera quatuor posse reperiri differentiam in rhythmo,ae in raritatis & crebritatis genere.Si uero non oes simul moueatur; neccssar;o aliae quatuor nascentur differentiar, quarum seorsum meminisse oportebit, ut uat ire curn '; clarius constet natura.
Trhra Quum oes arteriae partes simul moueri incipiunt, sed post
disseren- principium non mouentur aequalibus temporibus,ita ut aliaeria. parte, breuius,aliae tardius moueamur, & cuni hoc secundam distetisionem siti ut iterum incipiunt:duo necessario erunt insequalitatis genera in pulse: unum quidem in rhythmo, irno cics partes moueantur eadem celeritate iii distensione & eompressione:& alterum in crebritate ac raritate,eo quod quaedami partes plus immorentur in quietibus, quaedam minus. Partes etenim illae, quae postremo incipiunt moueri, praeter id, quod citatius moueantur, ut pari tempore ad unum locu deueniit, maiorem efficiunt quietem internan ,de Partes quae primo inbuentur, in ii 'rem. Caeteri in has disterentias scito,ie non posse percipere,nisi accedat iccunda distenso . non ob id ea thaequalitas centenda sit collectiva neq; quod secunda aliquid praestet ad primae naturam, sed quia eadem indigcat ad propriam cognitionem,nam priusquam incipiat secuda distensio, finis prioris nequit cognosci . - . Secunda inaequalitatis spes efficitur,quando simul, ut in pri, se ma dictum est,oci partes arteriae moueri incipiunt,& non es aequale tempus nactus, sed cum hoc, secunda disten' so non simul incipit in omnibus arteriae partibus ut prima sed prius auae, quae prius quieuerant, & tanto prius, quanto
prius ad quietem peruenerunt, ta secunda pars eodem modo, ac pari pen tu reliquae oes. In quo ne inaequalitatis genere increbritate & raritate nulla erit inaequalitas,quia in Oibus quie- tibus conterit natura par tempus:erit quidem in rhythmo,quia tempus motus inaequale est in omnibus. Ex quo constabit cornpolita inaequalitas,quia non est eadem proportio temporis motus,cum tempore quietis: siquidem motionis tempus inaequale erat in omnibus partibus: quietis veru aequath quo ut non
227쪽
insit omnibus aequalis rhythmus. . Tertia inaequalitas prodit,cum oes simul partes motum inis Tertia ripiunt,& hon simul perficiunt nec aequaliter iro uentur, sed de disjer u nuci in secunda distentione non simul oes incipiunt, neq; simul ti ,
oes primam perficiunt,neq; aequale sit tempus quietis iii omni bus. Quo sit,ut duplex seboriatur inaequalitatis disterentia: una in crebritate,& raritate, quia tempora quietum non fiunt paria: non tamen necessario erit inaequalitas in rhythmo, quia te
pora motus eandem Pporti Unem scrvant cum temporibus --
tis. Quod si praedicta tempora non seruauerint praediis a m ,p- portionem , prodit proculdubio complicata inaequalitas ex virisque. Finitima est quarta differentia praecedenti: nam si oes par. Qia tates moueri simul incipiunt, uec aequali tempore moueantur , & dissereη- in secunda,non omnes simul motum incipiant, sed aliae prius di ii
aliae posterius,neq; erit rhythmus aequalis, & erebritas ac rari ras erunt inaequales: quod fit ob temporis qui aetum in equalita te. Rhythmum verδ iaciunt inaqualem a uersias seu per mutatio proportionum, quoniam aequali tempore omnes partes sunt motae, sed non aequali tempore quicuerunt. Dictum antea est, moueri oes arteriae partes simul, vel partem post parte: si primum, quatuor idire differentias,quas nuper memoraui mus: si vero secundum,hoc est,dum non omnes arteria pantes simul distendi incipiunt,sed ali prius,& aliae posterius,quatuor et alias subsequi differentias certum est. Prima sane si,quando pars arteriae,alia prius & alia posse. Primo rius distensionem incipiat,quam simul oes partes terminat seu disse m persciunt. In qua sane differentia nulla erit inaequalitas in crebritate & raritate , sed solum in rhythmo, eo quod quietes in
omnibus sint aequales. Ex quo constat cum tempus quietis sit aequale,& tempus motus inaequale in singulis partibus,necessario fieri inaequaleni rhrthini proportionem. Fit a de secuda differetia,si eode modo arteria incepit mi mo secunda tu, quo priore incisat. Sed ita res fiat opus e, qa cade pars qtiae diffrcv- primo moueri incepit, in prima distensione, pr md et incipiat ιμ- in secunda,id quod caeteris paribus est intelligendum, dio si mul post primam distensionem,omnes quieuerunt, est itaque duplex etiam inaequalita in hac differentia: quia est inaeqtialis
228쪽
proportio temporum motus,cum temporibus quiadis ,etianii totum tempus costet esse aequale in omnibus partibus arteriata Itaque partes constabat esse inaequales,quia maius erat tempus earum,quae primo moueri caeperant,& minus earum quae pu-ctremo,quo sit, ut diuersum sit inquietibus: Quippe in partibus, quae caeperunt moveri posterius, maius erit interuallum&minus in iis,quae primo sunt motae,constat igitur rbytinumdccrebritatem esse inaequales. Tertia uero differentia sit, quando secunda distensio eodem modo,motum partium incaeperit ut prima: ita ut in utraque eadem pars sit prima in motu incipiendo, quae erat in prima ante,& sic de secunda & reliquis, sed cum hoc non omnes sinant partes simul amotu qui eaeant:quo fit ut duae supersint inaequalitatis differentilae.Nam si tanto prius quieuerit, quanto priua inceperat motum, in utroque genere erit aequalis pulsus, si aut quae primo motum incaepit,etiam multo prius quieuerit,& io rhythmo di in crebritate inaequalitatem generauit: quod pati pensuerit intelligendum,si quae secundo incepit, multo quoq; posterius quieIcat. Fit haec,cum neque in prima neque In secunda distensione omnes partes motum simul incaeperint,in qua rhythmum& crebritatem aequales saepe sunt. Sed prodeunt inaequat. tates uariae,pro ut partes arteriae simul destiterint a motu, uel pars post partem,& tot pullulabunt differentiae,quot in tertia dictum est,apparere. Has ergo differentias no tantum adduximus, quod ,ad praesitionem quidquam praestare possent,quantum, quod Gal. locus ille objcurissimus apertior fieret. Depingere hac in parte clarioris doctrinae gratuιna qualium omnium differentias hoc schemate aequum esse duxi.
229쪽
Motu intercisso, G siciliaeet motus quies iiiversecat qui pulsus uocantur inter ittetes i uno pulsis. quorum diximus a esse.9.differetiarie Fientes aequaliter ὶ Motu continuo, χ quorum tulit maniquum nulla quies s feste.6. disterenuae. motu intersecat, thaec gignit imp Fientes inaequali- res citatos quoru iter,quorum sunt singularis , hoc
est in no pulsu, quae, secunduceleritatem&tarditatemst,auta alii sunt. Α Motu redeunte,
'uel.1 .die Persectamc Impersectami
t. sonem. s AEqualiter cuius. s.sent. In pluria 4 Inaequaliter cuius sunt bus par. 'differentiatiuel.9.uel. 17.uellibus aic secudu numeru partis. teriae, sed mo- q. sunt tu. e primae ipecies,quaru singulae multo plui res,gignunt telle. cap.Xlx. Non studui copositarii defleretiarii schema aliqd estinae , meertu sit deo varias obtinere species,ut uix mechodo aliqua copliedi possint: Cu certu silio quae ex ii mis costat uxta uarietate coponetiit,uarias posse sortiri diste ictias: Cu hoc cii ueteres authores solu pdictas x.scripseruli l hae sola nome adiplicatuta.
Et huius tractatus, hic esto finis.
230쪽
De dignoscendis pusibus. De dignoscendis PusUis. Liber Secundum.
AT Io.Dlisere prosectὁars medica a philosophici tractatione, a
liaee ratione & intellectu rerum omnium naturam S substantias indagatur: illa uero,eodem etiam modo,sed sensu pariter. Quo fit ut duplex omnium rerum subsit in at te medica tra
ctatio: altera ratione quidem quae docet cuiusq; rei sebstantiadi naturam: altera uero sensu , quae illius rei cognitioirem persensibilia accidentia praestat.Ill us proculdub:o,actum est praecedenti libro,qui omnium pulsuum differentias inuestigare docuit: huius etenim, quae sentificam pulsus mostrat cognitione, hoc in libro nobis serimo erit,qui longe difficilior& operosi multis rationibus existit.Quippe infinita est pulsuum multitudo,quorum quaelibet differentia peculiarum requirit cognoscedi modum & rationem , eo quod unaquaeq; peculiarem de se praebet speciem. Quis enim disti0cta cognitione comprehendet,list simplicium,compositorum,aequalium,inaequalium, singularium, systhematicorum, rhythmorum,ordinatorum N inordinatorum pulsuum differentias,difficile profecto est. Neq; id situm difficultatem inferi,sed ipsam adauget, sensuum quibus
percipi debent natura, no enim uerbis exprimi optime possut oia,quae sensus percipere ualent: quo sit ut non sit admodum facile,adhuc docente ivagistro. ea omnia consequi . Praeterea, pauci extant scriptores, qui methodo & arte cogito scendorum pulsuum doctrinam tradiderint:quippe Gai.in resterendis aliorum erroribus, occupatus, obscure admodum id scripsit. Quii bus etiam accedit,quod ea quae ex sensu notitiam praestant,lon sistimo indigent tempore,ut acquiri possint, crebra pulsuuattrectaticii ,haud secus quam in arte citharaedica & pictoria. Riras quidem,& iis simillimas,nemo adipiscitur, nisi longo te . poris tractu,ac in singularium ci gnitione sedula de perseueranti diligentia prae habita: sed ne nos terreat grandis hic labor,expendat lector, ut illi esse, ut huiusmodi onus libenter se beat,utilea