장음표시 사용
211쪽
eseritatem non haben cum hoe tamen eas aequaliter si ei fateberis,quia aequali recessu una distat ab alieta, dc omnes inter se pari interuallo separantur,licet inaequali celeritate sat, Sic quidem pari lege dixeris numerum binar umdifferrea quaternario, di hos ab octonario,caeterum aequali recessu distare, quia quaternarius superat binarium dupla proportione,& uaternarium octonarius eadem dupla creteit, aequaliter.n.num rorum iliaequalitas augetur. Diuersam tamen ratione reperies
an numero binario,quinario & septenario, nam hi inaequales sunt,&inaequaliter crescit eorum inaequalitasata prorsus in pulsibus rem te habere eredendum est. - Eorum igitur'pulsuum qui aequaliter in una parte arteriae inaequalitatem celeritatis uel tarditatis seruant, uariae subsunt disserenti an uerum quae sensu magis pereeptibiles caustuni tantum sunt sex,hoc schemate depi
I Extreme tardus. Moderatus. a Moderatus. Extreme tardus. 3 Extreme celeti ' ', ' Moderatus . . a
4 Moderatus. ExtremE celeris Paulo mediocri celerior. Tardus. ο Tardus. Paulo mediocri Glerior. Partes itaq; motus harum differentiarii, aliae sunt moderata es fiuio celeriores moderatis,Vel tardiores,aliae ueris extremE tard uel extreme celiste quia ab extressia tarditate ad extrema eritatem pervenire aequali recessu nunquam comperimus , neq; ex Gerrimo fieri tardissimum aequasteriquod quidem in lita quae inaequaliter uariantur,aliquando reperitur. Pulsuum uero eorum, qui inaequaliter inaequalem ceseritatEaugent,uel minuunt,nouem reperiuntiir disserentiae, si motus duo tantum habeat diuersas partes:li uero tres,erunt differen- uae uiginti simiem i quod si quatuor comperias motus partes quo aliquando Gal.percepit) erunt multo plures,sed mihi satin faciliores cognitu res erre. Cum ibitur duae talumni cogno
212쪽
. t CHer. x Celeria Celer. Tardus. . - Tardus. 6 Tardus. et Moderatus. 8 Moderatus.s Moderatus.
Tardus. ΦCeler. . Moderatus. 'Tardus inutilis. . . Celeri
Celer. . iModeratus inutilis. irx quibus constat,secundani, quartam de nonam, inutiles esse quia de numero sunt aequalium. Dimitto etiam consilio hae in parte breuitatis studio,illas uiginti septena disterentias, quas Gai se iactat adinvenisse lib. i .de disserentiis pacap. 16.quod ipse apertissime ipsas depinxerit.
De in ualuare singulari quae fit in is aparte arima, s
DIfferentia illi superioris partitionis tertia & ultima , quae
motu sit redeunte,& pulsus dycrotos seu recurrentes de . quorum natura tam trariae senserunt,Gal.& authores fere om-- nes,ut uix possis colligere ex eorum senteno' qualis sit rei ue. ritas aut Gal opinio,ut lib.t.de diis. pes. capri . scriptum reperies)complectitur,sese iam ossere. Cuius occasione disse ei dum est,qualem naturam re nerae, haec pulsus disserentia se tiatur,sumpto tamen principio ab liuius nominis interprael tione: Cuius ut arbitror ignoratione multi decepti,in mille e rores inciderunt.Dycrotus iram pulsus is est quem medici omnes iure optimo bis pulsantem,sbi recurrentem appellant, c ius natura est,qudd cum semel tactum percusserit acta paruaretractione, iterum seriat ipsum. Sed cum alius e iam apud ai
liquos stristores reperiatur pulsus huic per similis, qui bis
213쪽
HA, nuneupatur,confundunt utriusq; significatum & utru': ipro eodriri reputant, cum ita agissimis interuallis inter se disi deant. Quippe omnis bis pullan bifferiens quoq; est, caeter una . non omnis bis feriens , bis putans seu dycrotus aut recurrens ricenseri debet. Bis etenim ferit caprietanν &ocs qui inaequales G :xistunt in unico ictu motu intercisso, caeterum non sunt de dy. crotorum sererietiam si post primum ictum paucula interpoli ta quiete, iterum tactum secundo feriant, complentes incaepta dissensionem. Haec tamen constituitur,differentia inter utrosq;,
quod bis pulsans tactum primo ferit, sed mox exigua facta ea tractione, iterum poli illam ulterius distenditur,& secundo ta- percutit:&ob id bis pulsans dicitur,quia de ratione pulsus
est,constare ex dilatatione de contractione: at bis feriens citri ullam retractionem, tactum bis serit, & ratione non mere.
turdi cibis pulsans,lices bis tactum feriat.Quod exemplo quod datri apositissimo disces:in uulnerato enim homine cui duo aduersarii duo intamur uulnera punctim instigant, sed alter ea sem comprimatusq; dum os perueniat, & iterum ense parum re tracto, pungat secundo eo usq; , quo prius alter uero ensem instigat faeinori,non tanten adeo profund sed subsistat in me idia carne,ibidemq; parum immoretur, di postmodum citra utriam retractionem profundius ad os usq; foemoris pungat. Istarum autem uterq; bisseriendo percutiid ille pungebat bis,cia. retractione tit, hic uero citra ipsam bis quoq; feriebat. Huic .
quidem captizantes pulsus iure optimo reduces, & omnes con , similes,illi uero scroto seu bis pulsantes aut recurrentes. Qui tbus constare arbitror, quanta sit differentix inter hos pulsus, ita ut qui haec exactὸ intellexerit,non possit amplius eosdem cofundere. Reperiuntur tamen dycrotorum pulsuum tres disserentiae: prima,cum non dum persectim disiensionem contra- .ctio excipit, ut secundum es ficiat ictum: secunda, cum arteria ad perfectam distensionem peruenit,& mox parum retrahitur, 'ut secundcm efficiat ictum: tertia uero S ultima,cum statim aώPrincipio distensionis contrahitur arteria,se cogitur iterum dilatari ut incoeptum motum perficiat.Caetes am ex his tribus dycrotorum o ii erentiis, ansam sortasse desuinent aliqui dubitandi maximὰ qui negant contractionem sensibilem elleuantum euim ictum de diurationena noscunt, di sic congesticam arbi-
214쪽
trantur inaequalitatem illam, in qua duos ictus persentium )-
sint ptaedictae secrotorum species de genere intercurrentiu pulsuum,quos diximus unam habere su ruacuam put at ita inter duas naturales.Qui expendant, ut te te ab hoc nodo e*ant,distare di crotum ab intercurrente , quod huic omnes dia .stensiones,seu motus sunt integri,da croto uero, prima Quies ex terna insensibilis efficitur,di contractio atq; distensio Gunda . sunt admodum exiguae, quia una eademq; distensio in has mi , nes partes diuiditur. Haud secus, ut claro exemplo utar, quam in respiratione contingit his, qui amore uel curis uexantur νquibus loco unius respirationis,duae succrescunt:est enim cuia 4
uis in arbitrio,post inspirationem siue perfectam seu impedita, modica subito adhibita respirandi contractione , inspirationis .
distensionem repetere, ut raciunt pueri dum flentes anhelant. Sed in enodanda huius pulsus Arte de conditione, non de' et fiere expriscis,ut Gal.recenset EI.dedisser.pul'ui dycrotum inon censuerint unum eise pulsum,sed plures: scientes magis& , minus non uariare speciem , qua propter crediderunt paru millam contractionem,&rursus distensionen, illam imperis, iam non mutare pulsus speciem.Sed ut mea sert mens,iterior est cotraria sententi cum tra dicti authores decipiantur, ci dent praedictos pulsus tantum disserre quoad magis oc minus , cum certum sit differre etiam usu dic modo. Nam imperfectus mO tus,qui post ictum,non peruenit ad statutum & necessarium locum,iterum antequam ad uerum terminum quietis internae retrahatur, motum inceptum perficit. Ratio tamen potissima, quare hi pulsus non sunt censendi de sorte c illectivae inaequa ilitatis, neq; rursus praedicti motus plures efficere pulsationes, . est,quia in dycrotis,licet arteria recurrat, nulla tamen apparet, quis etiam si re uera adsit in quae motus dissidium constituat, di dycroti una tantum constant distensione, nam recursus ille arteriarum non est uera contractio: tum quia non separantur cognoscibili quiete: tum quia non deueniunt ad uerum quietis terminum,tum etiam quia retractio illa non est uera naturae ctio,sed causis alicuius praeternaturam,ut Gal. exprimit. I de diis pul.cap.xv. dicens. Neq; enim tunc arteria contrahitur, sed quasi conuerteretur decidit, ergo non inconuenit paruum illumotum intercidere, ut ob id constituamus duplicem motu
215쪽
cogatur natura a distensio te retrali , non .Rb id credendum est
plures esse motus: quia cum retractio illa non puemat ad aliquem ex terminis contractionis, non meretur dici motus alter, quia ea larone meretur id nomen. Ex quibus constat maiorem essed tarentiam,quam quoad magis α minus,nimirum sinem de modum agendi, atq; terminum.
Ipse quoiq; Gai non semper eaodcm de dycroto profert sententiam: nam loco nuper citato Icrotum seri asserit,dum via
bratus evicitur pulsus,quod si verum esset,pulsus dycrotus noest simplex sed coplicatus. Praeterea alio loco diuidens pultaridycrotum, aliam eius speciem refert absq; vibratione seri,incitamen absq; duritiae arteriae: sedeam nos sab una ex tribus dy-croti speciebus,se perius memoratis, comprρ Vndi censemus. Praeterea scribit eodem loco,dycrotum fieri imar geminorum ad incudem mallei ictuum,cum ex magno interuallo prior m-cutitur, valideq; pulsat, secundus vero, cum quasi resibat ab in
cude malleus,non ita multum recidit, neq; ut antea violenter,& breui interuallor sed ex eodem genere est inquit, dycrotuβοῦ-nam arteria in occursa seo quasi istellitur,mori; redit. Neq; .tunc arteria contrahitur,sed quas excuteretur decidit, cuius elapsiim a primo distensionis termino diri nit nulla manifesta quies . Sed ego in bac re intelligere non possum,quomodo arteria ita queat repelli,sicut malleus ab incude, chm neq; ita dura si neq; cutis quam serit,adeo dura fle solida,quod pari rotae con ungere possit, ac in incude accidere d ctum eit . Quae ola licet Gal. concedamus, senitum arteriam dedituram dubitauit Psecto nemo,sed eum in dycrotis pulsibus non sentimus, ergo videtur roni consenum non ita posse fieri, Pt aeterquam,quod ii haec duo corpora,quae se contingunt, ut dycrotum essiciant,
adeo dura extitissensidaretur, ut dubio,inter arteriam,& rem tactam vacuum,quia neutrum ad recessum alterius, prae duriatie cedere quicquam potuissei: quod cum nihiI cedat dari v cum certum est. Qua et in re Gal. sequuti hallucinati sint .uic. Paul de Averroes, sed venia Gal.dignus est, quoniam resipuit hac in re,do erroris alio in loco palinodiam cecinit.Qua mobrem praedictis a uilioribus nullus subest excusationis locus ,
2 negligentia: Gai scri P legerint. Inquit. n.Gal.lib. a. de praea
216쪽
initie opes.mp.8. de dyerotis loquens. Dycrotys itur, quidam pulsus est vibratus, quem ego a principio putabam csse solum qui bis feriret,deceptus iis quae dixit Archigenes,assimi
dans eum mallei geminix ad incudem ictibus, resilire.n.durum ab altero' duro in huiusino di ictibus,quum mihi pe suaderem, . uae mihi erat erroris occasio, circa notionemirer eadem occaso fuit erroris & indignoscenda ea . Postea vero quum longo tempore instarem semper, seduloq; darem opestam, ut contractionem exacte cognoscerem,manifeste tensi arteriam nonnunquam mollem & non vibratam, modicam contractionem effuccre,de deinde statim explere suam distensionem . Obseruauideinceps affectus in quibus sunt huiusmodi pulsus , ac longo tandem tempore, habita multa considerationem, certam po- tui dare sente amm de us,quae nune recensui. Videtur mihi de Archigenes diligenter obseruasse bis puli es pubiis, Sed n5 recte eos interpraelatus est,neq; affectus quos sequuntur benὁ nouit. Alioqui non sic eos simpliciter mallei geminis ad incude ictibus assimilasleu iisq; praetermisisset dicere, quo sic rent mo do, id quod de nobis post longum tempus compertum est Quibus verbis euidenter constat quantum Auic.& reliqui erraus rint, in diffiniendis dyerotis,iuxta eam sentcntiam,quam Gale. esse existimarunt Qua in. re etiam pridictos auctores sequuti, hallucinati sunt ex iunioribus non pauci, quos honoris gra-itia subliceo. it.:
Die iraequalitatesingulari, sied in pluribus partibus um
INaequales in Undictu,seu singulares pulsus diuisseram antea
m inaequales sub unico digito vel in una parte arteriae, quorum lati iis hucusq; meminimus, & in inaequales sub pluribus iugitu de in pluribus partibus arteriae. Quos equidem eos esse Histimandum est,qui in unica distensione plures digitos seri-unsi duos videlicet, tres vel quatuor, quoa oes inaequaliter seriunt. Hos itaq; pulsus prima sui diuisione Gai. secatur in eos, qui continuo motu fiunt,& in eos, qui intercisso, seu interrupto, per priuatioticin pulsus inter unum δι alterum digitum . Qui vero continuo motu inaequales existunt, ij sunt,qui duo
217쪽
iuit plures digitos seriunt tontiguos & coniunctos,ut si arteria percutiat primam ta secundum disitum, aut primum , secun-
. cum tertilina,vel ocs quatuor iunul,rnaequali tamen percussione & ictu ta ut alterum i agis S alterum minus arteria percutiat. Et ij ouidem alia diuisione disiunguntur,nam aut aequaliter tactum teriunt,aut inaequaliter,eo modo,quo sepius dictu est,aliquid post e cuinaequalitate aequaliter moueri. Si vero aequaliter motus qui in primo digito apparet, distet a motu secundi digiti, & is a motu tertii rursus hic a motu qui in quaristo digito perstatitur , pulsus sent myuri in una pultatione,&deficientes etiam:hoc usi, quod in quarto digito ad tanta perueniat paruitatem,quod pulsus delitescat,ut paulo insertua constabit. At si inaequalis fiat motus,ita ut in una parte arteriae extremὰ sat tardus,& in altera uerbi gratio moderatus, sex eis rant differentiae, similes illis,quas antea uno schemate adduximus. Si autem inaequaliter immutentur celeritas & tardius, multo plures colligere poteris: quippe si duos digitos motus
attingat,nouem erunt differentiae , quarum tres erunt inutiutiles,ut capitibus praecedentibus ostentum est. Si uero tres distos arteriae motus occupet, erunt uiginti septem differentiaea quibus etiam tres erunt inutiles. Caeteram si quatuor digitis aeteria occurrat,erunt septuaginta & octo,exceptis tribus inutia libus,quas Ginequit nunierare S iure optimo citra eas computationem idstituit ut constat ex eodem lib. i. dedissereninaput. o.xvi. licet Iόsephus eas inutiliter adiunxerit. Quas facium otio recensebis,si tabellas prius si riptas diligcter expcde in Pulsus uero inaequales,qui motu sunt interrupto, quatuoeidisserentias primo edunt,quarum quaelibet multo plures co . plecti iuro prima disserentia est,quando primus&tertius digitus motum sentiunt,secundus & quartus minime. Secunda quM do pulsus sentitur in primo S tertio di quarto, at uero secundus non recipit ictum.Tertia quando secundus & quartus m tum sentiunt,tertius autem minime. inarta uerb& ultima,qua primi is & quartus ictum persentiunt ecundus uero di te rius nequaquam. At qui licet Galen. solas has quatuor combi in
nationes scripserit, quinta sacile superaddi potest i nimirum quando arteria percutit secundum di quartum digitum. Ex his enim quinq; combinationibus prima de quarta & quinta quae-
218쪽
Iibet nouem profert differentias,similes illis, Quas intermittεtes ,
in uno pulsu 3c in una parte arteriae habere docuimuit Secum da autem 3e tertia quae tres digitos feriunt , uiginti septem se ignunt,similes illis,quas diximus ex mente Gali posse educi ..in. Hucusq. tamen olum inaequalitatum differetias adduximus, simplo exemplo a celeritate: nunc tamen asserimus idem esse intelligendum de reliquis generibus. Sic etenim uehementium pulsuum tot reperiuntur differentiae in una pulsatione, non sisium in pluribus partibus arteriae,uerum tu in una,ut quis facta Noniectura & computatione,facile eliciet: tot enim pariunt differentias,quot in celeritate di tarditate animaduertimus. Durieties uero & mollities , easdem pariunt inaequalitatis differe tias, caeterum non in una parte arteriae,sed in pluribus.Qui re arteria durius primum digitum & mollius tertium de quam tum ferire poterit,& sic in reliquis tribus combinationibus,ue. rum in una parte arteriae non poterit motum incipere dura ,uc desinere mollis. Idem prorsus intelligendum est, de quantitate distensionis,nam in una parte arteriae inaequalitatem habere nequit,in pluribus tamen potest:pulsu na enim in una eadeq; parte magnum &paruum fert,est impossibile,in diuersista inerartibus tot efficit differentias,quot caleritatem efficere antea diximus:sunt enim interrupto motu,& continuo, inaequaliter aequalite cuius naturae sunt,qui uocalitur myuri in uno puI su,seu decurtati,di illi qui emynuli N prorriynuli uocatur,quos alii appellarunt innuentes & circunnuentes . Fiunt autem hi
pulsus hac lepe, uod sub primo diguo pulsus sit magnus, sub
Mundo minor,inb tertio tanto minor, di sic de reliquis aequa portione inminutis r uocatur etiam is pulsus myurus in uno pulsu,seu decurtatus.Quibus etiam accidit aliquando ad tanta ruenire paruitatem ut dinoant,&aliquando iterum redeunt,
re myurorum in pluribus pulsationibus Quod si media pars arteriae quae digitos inter medios tangit,magnum pariat pulsum, lutrinq; uero paruos emciat uocabis huiusmodi pulsus emynulos &prooemulos,quos Gal. appellat myuros in utranq; par tem . In ultimo uero genere, nimirum in raritate de tarditate inaequalitas etiam reperitur,congestica quidem , dum quietes parthia sunt in nores,partim uero maiores. Et repcritur etiam l
219쪽
hus arterii, videlicet, dun oes partes te suas aracriae non simul. incipiunt ii oueri,nec sinul quiescunt, iusta l. ae prius, alia postelius motui Missunt tui terminant. Quatum differcntiarum
gratia paulo insenus pulchrum & obscurum Gal. locum expo
Sunt quidem hae omnes inaeqnalium pulsuum differentia, mraeter ouas liae non reperiuntur,etiam si apud Gal. inaequalitates aliae reperiantur: una nimirum in plenitudine ex uacubrathalia uero in caliditate & frigiditate. Caeterum qua ratio. ne has differentias in principio huius libri, a consertio simpliacium pulsium ab legauimus, eadem prorsus tenemur,nunc secludere ab inaequalium commotio. Censeo quidem Gal. illo in loco ad mentem aliorum loquutum luisse. Fuere etiam inter medicos scriptores , qui dixerint ad hbe genus inaequalium pulsuum sub pluribus digitis,'ertinere pill m undolum,uermiculantem, spasmosum, serrantem & pi res alios huius naturariquos salie constat aperte ignorasse praedictos pullus pertinere ad inaequales compositos:quorum tractatiotiem iam agi edior, ut constet quantum ueritatis obtuneat eorum lententia.
ne inaequasitate insitu arteria. ca XXII. Non omnino videtur a rone alienum,inaequalitatem in situ arteria, ad inaequalitatem pulsus in unica pulsatione,
di in pluribus partibus arteriae reducere.Cum hoc tamen clarioris doctrina gratia, placuit hac iii parte huiusmodi in arcaualitatem seorsum expendere,ut qualis naturae st,apertius coitet. Fit igitur inaequalis pulsus in situ arteriae, quando in una pulsatione notatur inaequalitas a dextra, asinistra , sursum deo sumq; commoto uniuerse ameriae corpore: qua peculiari conditione uidetur ab omni alia inaequalitate 4 fferre . Quippe in reliquis omnibus,arteriae tunica more naturali, sursum d orsum mouetur,in hac vero inaequalitate uniuersa arteria,non distensione & contractione mouetur , sed naturaIi sede celi, motu errabundo totum arteriae corpus pulsu in efficit et
quod quidem dum contingit, pulsus fiunt, quos latim voca
220쪽
eotortos aut tensos.Simillimos tame inaequalitate quae reperitve inter magnum& paruum ut pulchre Gal.aduertit. I.de diff. pincap. xxii.qualiter autem distingui possit,licet lib. de dignosce dis pul. scriῖtum latius reperiri fateatur, non tamen absoluit omnino difficultatem. Ego tamen arbitror, ab eo differre qui, in in aequalitate in stu arteriae reperitur pulsu, magnitudo cum duritie,quae nulla ratione in aliis differentiis inaequalitatis magni& parui reperibilis est , sic pulchre hane ab illi distingues
inaequalitatem,quia cum tota arteria a loco pro siliat magnum
percurrit per pulpas digitorum spatium& quia ob id tenta redditur, sentietur proculdubio dura , quod in aliλ .m nitudine quae ex distensione arteriarum fit,in compatibile exiriit: prae,. terquam quod haec inaequalitas,ad talpra etiam dextrorsum& sinistrorsual apparet. Placuit etiam hac sti parte huius disserentiae inaequalitatis meminisse,quod finis sit omnium inaequaliusimplicium,& quod unum hoc habeat quoque peculiare, nimirum situm mutare , idq; inaequaliter & quia est principium,etiam complicatarum inaequalium, siquidem ad inaequalitatem hanc persciendam,duae inaequalium pulsuu disterentiae pra requiruntur,ut paulo inferius docebo, si prius dixero , quibus modis inacqualitates complicari possint.
De complicatis Inaequalitatibra. cap. XXIII. Omperimus quidem simplices inaequalitates uariis mois dis interse posse commisceri seu complicari ,ac tertiam aliam inaequalitatis speciem effingere. Q fppe uel coniungiturs,stgematica inaequalias cu singulari,aut sinsularis unius Graitis,cum altera singulari alterius speciei: uel systhematica, cum alia systhematica, quae specie interse differant, idq. non selum unius generis, sed & duorum,& trium,& quatuor, & omnium quinq; quam diximus appellandam esse ab lutam inaequalitatem: ita ut pulsus sint magnitudine inaequales, & celeritate αcrebritate simul, ac uehementia item & mollitie : idq; in uno pulsu& in pluribus pariter. Cuius rei exemplo adduxit Gale. lib. .de loe.esset'. In Antipatro medico, cui omnes inaequalitates. aderant.Verum cum constet huiusmodi complicationes nomine carere, ut complicatis quom sebribus accidit, excepta ea quam