장음표시 사용
261쪽
Liber Secundus, Ti a ct. III. I 2 o
seruare , & sic primo magnum, dc ultimo maximum pulsem efficere Circa secundam dubii partem qua quaeritur, cur
ante maximum aut maiorem pulsum natura comparet celeritatem ,& crebritatem expendendum est , quod licet distensionis magnitudo, celeritas di crebritas usui adaucto i
miliares sint di conueniant,ut ad antiquum concentum & harmoniam regrediatur pulsus: cum hoc tamen,non omnes idem
di eodem modo efficere,sed quemadmodum usiis ipse ex pluribus constat, ita quoq; pluribus indigere ad sui reductionem: se ut uni usus parti,una ex praedictis differentiis ex usu sit magis,& altera alteri, de omnes simul omni usui satisfaciant Qua
an rein memoriam reuocare oportet,quod saepius dictum est, nimirum,usim constare ex caloris temperatione, ex spirituum resectione ex uentilatione,& ultimo ex fuliginum expulsione.
Quo prosecto fit,quod ex partibus & differentiis pulsus, quaedam uni ex praedictis usibus prossint magis,& aliae aliis. Sic etenim crescente calore, dubium non est, quin maiori refrigerio opus siliouod praestat ipsa natura per maiorem distensionem.
Verum si amplius crescat calor aut in eo gradu diu pers stat,ita ut ab ipsius augmento uel diutina actione,prodeant tali inoia quaedam de ustilagines, quae uentilationem uel tabellationem etiam requirant,iam prosecto,huic usui magnitudo satisfacere nequit ob id,eam amplius non auget, sed protinus celerit tem accersit,cui munus magis est flabellandi de uentilandi, ob impetum, in quo ipsam consistere Gal. & omnibus creditur: Cuius beneficio totum illud acquisiti caloris, quod sumosum est, separatur tanquam sumus aeris impetu in rebus externis a flamma secernitur.Quod si nee celeritas quidem prodesse uideatur crebritatem insuper accersit,quam breuissimas, efficere studens quietentum ut ad utrunq; opus,nimirum refrige*rionis de uentilationis, subsit tempus, prae quietum breuitate quietes enim machinata est natura,ut ambo usus dilatationisic compressionis, persectius ad impleantur, & se cum dilatario non susscit refrigerio, et compressio ex pulsioni suliginu, pulsus fiunt frequentiores tum etiam,ut quod celeritate pul
sus sumosum separauit natura, expurgetur perfecte,naturo Ad compressionem qua fuligines excernuntur properante: et ob d quies externa breuior citur liner etiam,quo et citiuadratetur
262쪽
d latetui 1rteria ut citius iteruna comprimatur . Praete quani quod ut aduertit Gale. celeritas etiam ad ceserem aeris frigidi tractu iuvat: sed id non obstat, nam maiori magnitudine poterat compensare natura,ni alter usus, nimirum uentilandi , ea reuocasset ad celeritatem comparandam, quae aliud praeter refrigerium a magnitudine praestitum,suppeditat beneficiu.Quibus profecto intellectis,co stabit apertistime ratio,propter qua nequit natura simul comparare omnem, quam potest, magnitudinem, sed certa acquisita, succrescere ex necessitate naturae et usus uarietate celeritatem et crebritatem . Verum si adhuc amplius creuerit calor ita ut iam non solum opus sit refrigerio quod copia aeris praestat, sed alter usus succrescat praeter uentilandi necessitatem nimirum spirituum refectio, idem protinus durante usus augmento,uel denuo crescente, tequi est necessum,tunc isect d pulsus fient maximi celerrimi & creberrimi, gratia maioris refriserationis, ventilationis & regenetonis spirituum,quibus eluce it ratio, quare natura non simul comparat omnem magnitudinem. Atq; hanc censeo esse veram huius dubij enodationem, interim dum alia non sese offert, quae verior videatur. Sequitur Psecto ex his qua dicta sunt, tertii sippositi enodatio, nimirum,quo sensu intelligenda sit Galen. mens,dum Psert,crescente via,mox crescere magnitudinem,&si amplius crescat,celeritatem,& si adhuc amplius,crebritatem. Quippe credendum est non voluisse,usum refrigerationis caloris crescere semper,& ob eius sitisfactionem succres re, oestres dictas differentias. Sed usum crescere semes usq; ad certum gradum, cui ut satis faciat augetur magnitudo, & si mox non subsdeat & quiescat, sed cum hoc et crescat usus, quatenus adflabellationem attinet, succrescere celeritatem,& si adhuc non sit satis, sed quod opus sit fuliginosa expellere,ium accersiri crebritatem: Nam quo breuiores sunt quietes,eo C. tius ad dilatationem & compressionem quibus praedicti usus adimplentur se accingit natura:et si quietibus factis breuioribus , neq; aere attracto,neq; beneficio expulsionis fuliginum adeo fruatur ipsi ac dum maiores sent: nam ob id,vltimo natura amittit quietes, quia in eis fruitur beneficio praecedentis motus. Quo sane lo- . quendi genere,censeo usum fuisse Gai.&ob id ei scripsisse, primo de cavspuls& lib. a.de dissiculi. respir.cum refert cresccte
263쪽
Liber Secundus, Trach. III. Irr
expellendi fuligine celeriorem fieri contra Monem. Quod
et ex ipsa rei natura probari non minus psit: nam dum ustis decrescit, primo deperdatur crebritas,quia eius indigentia primo Et peri jt,eo quod materiam iam superauerit natura, de minus fuliginum eleuetur,et si calor ille maneat,quia calor benignior est,& minus eleuatustilaginum, S: ob id primo deperduntur crebritas ct celeritas . Nec valet aduersus hanc doctrinam ratio illa, quae contrarium nititur probare,eo qsiod aliquando natura per solam celeritatem aut selam crebritatem usui satisfaciat: nimirum,dum vires nequeunt tantum distendere arteriam,quantum par est ,
ut usui fit latis: tunc lic, si usui adaucti caloris facit natura s solam celeritatem, ergo dum magnitudini adiungitur,non ob alium usium distinctum ab usu magnitudinis, ut dictum est, sed
ob eundem accelsitur a natura. Cui responsio sit, aliud eise naturam recte operari & regulariter,aliud ut pol & coacta: satis. facit .n .celeritate viriq; vivi, quia viribus caret ad moliendam anagniturinem, sed usui non probe eo modo satisfacti,ac si magnitudine primo operaretur: immo valet ratio in contrarium, videlicet sola magnitudo satis est calori adaucto,ergo celeritare hac ratione noti est opus,patet calore in naturam crescente,
ut in adolescentibus de iuuenibus , in quibus Ala refrigerone est opus, magnitudo seu satis est, ergo celeritas alterius usus gratia succrescit. Neq; valet altera argumentatio de ephemera , in qua calor vitra putredinem crescit, in quo fuligines succrescere non est
opus, ac e consequenti neque celeritate aut crebritate , sed in ephemera ad est celeritas , adest & crebritas, ergo non ob alium usum praeter refrigerationem.Huic responsum volumus, quod utcunque crescat calor praeternaturam , aliquid urit te conterit, cuius ratione crescit etiam ς sus separandarii nisuli num , sed in ephemera minus, quia materia quae uritur spiri- tuosa et aerea est,nihilominus tamen semper opus est celerit
te ob id quod uritur,qualecunq; id sit, licet minus qua in reliquis: quo fit ut in his rhyimi inaequalitas appareat nulla, sicut
in putridis,quae contractionem celeriorem Aficiunt. Praetersi, quod dictum est etiam,celeritate esse opus, ut caelerius signata acria copia fruatur natura, atq; hoc de usu crescente. I
264쪽
Ddm uero usus decrescit contraria omnino ratione disserentiae amittuntur, sumpto diminutionis initio ab ea differen
tia,quam ultimo acquisiuit naturamam qua ratione citius alia comparatur, diutius etiam retinetur,siue auctior naturali,ad naturalem regrediatur,sive naturalis imminuatur ulu decrescente, primum quidem deponit crebritatem einde celeritatem de ultimo magnitudinem: et haec est celebratissima Gai doctrina, et omnium sere consensu confirmata. Verum cum nihil sit in remedica adeo certum ac tutum,quod calumnia omnino careat, sciscitandum est,an dicta sententia quantumuisGal. probetur,
Ex his quae dicta sunt,quae Gai. tantopere probare uidetur, dubium succrescit an quemadmodum crescente usu,prima di fetentia quae secrescit,est magnitudo,ita quoq; eodem usu d
crescente,priina etiam,sit paruitas,uclucrum perpetuo sit, d crescente usii,primo mutari eam citi erciuian ,quaui ultimo acquisierat natura: & rursus an eodem modo se gerat natura, duusus regreditur & imminuitur ab statu naturali & moderato,& pergit in frigidiorem,ac dum ab usu adaucto reddit ad naturalem & moderatum. Quod sane dubium lices Gal. absolucreuideatur,non adhuc quiescit animus, donec uel rationem uel modum inueniat naturat proprium & genuinum,quo haec seri possint. Proponit Gal. quaestionem hanc.lib. I.de causo ut suum .c. di ultimis sere uerbis, postquam de usu adaucto scripserat, dediminuto haec refert verba.At si frigidior iusto is homo factus
st,primum raritas perspicua erit,deinde tarditas,postremo paruitas. Putauerit aliquis haec euidentia euenta & inter se,&cum possitis causis pugnare.Par est enim, ut quemadmodum in calore prima erat magnitudo, celeritas altera,crebritas tertia:&in frigiditate item prima paruitas, secunda tarditas tertia raritas. Et ne longius habeam,eadem parte concludit, a raritate natura incipere, ac in paruitatem delinere in omni usus diminutione. Quam sane quaestionem iterum agitat,& spetialius de imminutione usus ab statu naturali lib. i.de praesagatione.expul.cap. 2. haec uerba scribens. Iam uelo ex maiori quam natis sit pulsus, eam imminutionem accepisse norunt, qui retinent demonstrata primo lib. de causipui. Nam de statu ob frigiditatem maratio
265쪽
Liber feeundus, Trach. III. r 2L
riclo ad paruitatem,simul et rariorem eum atq; tardiorem reddit. Et subdit Paulo inferius pari modo mutatio in minorem ex moderato,& mutatio quoq; ex hoc in eum, qui minor etiast,continuo rariorem solito & tardiorem efficit pulsum,& absoluit dubium dicens. Nam cum calefit, magnitudo plane pruma,mox celeritas, inde crebritas accedit. Contra cum refrigeratur raritas manifeste prima,altera tarditas,postrema paruitas.
Haec profecto videtur Gal.mens in hoc dubio, licet alibi specialius loquatur,ut mox referam: si prius scripsero quae uidentur huic sententiae refragari. Supponens primo mihi sicut neque aliis huius doctrinae scriptoribus non esse dubium,quin retrocessus ab usu praeter naturam adaucto,principium sumat ab ultima,quam acquisierat, disterentia: nimirum a crebritat ipsa in raritatem commutans. Verum quando recedit usius a medio& nativo usu versiis maiorem frigiditatem , tunc prosecto durior videbatur Cal. sententia, si citra distinctionem intellexiciet, principium quoq; retrocessus naturam ab ipsa crebritate sumere. Qibus sententi js sic intellectis, multa proculdubio
Primum quod iplemet seripierat libr. r. de caut pul.cap. 4.
per haec verba. Puto iam quoq; de pulsibus constare, qui de
sectum comitantur natiui caloris, quem scilicet nullus etiaco initatur necessario,familiares aut sunt ei paruus,& tardus prae cipue, mox et rarus. Et reddens rationem, cum postremo sequatur raritas inquit. Nam ut natura,quae iam pridem refrigerata est, nec multum requirit,nec teler refrigerium, se nee breuibus interuallis. Quibus locis videtur conuare, in remissione usus infra mediocritatem,l paruitate nam incipere. Secundo instant sceminarum pulsus, quae eo quod minori fruantur calore, quam viri, pulsus habent paruos, hoe est,minores quam uiri , & cum noc habent etiam celeres & crebros r ergo in usus diminutione , non semper incipit natura a raritate. Tertio, eadem est contrariorum lex & ratio, si igitur in usis augmento, primo acquirit natura magnitudinem , neces serio profecto, in usus diminutione, sitiem in ea quae fit a medio infra, a paruitate tenetur incipere, si contrariorum una sutura est lex .
266쪽
Quarto opponitur Gal. ratio in contrarium adducta, quae t . lis est. Id primo relinquit natura necessitate dςfficiente, quod ultima necessitate subierat,& a quo plurimum infirmabatur,talis naturae est trequentia, ergo ipsam primo deponet. Quam rationena, ut in ipsum retorqueamus, supponere prius oportet , aliud esse naturam aliquid efficere praeternatiuum ipstitutiam, de aliud liquid secundum naturam agere: tunc sic, decidereoruturam ab incremento caloris cui satisfacere studebat,ncccssum est fieri, reIicta ea differentia,quae illi maius facςssebat lac tili,
hanc esse crebritatem constat, ergo a raritate tenetur incipc :At in his quae secundum naturam existunt, in quibus nullam. Viati gulonem nullumq; dam oum sit sceptabat,ab ina disterenntia necessario desistet prius, quae maior mi l bosem in rc x , talis est profecto magnitudo, liquidem sepc in ira xui. dispq si
iam epulsus mediocriter sunt tardi aut rati,ergo ex Gal. sumpto argumento a paruitate potius incipiet, quam a raritate, si,
quidem frequentia nullam illi facessebat negotium , eo quod
Quinto,dc ultimo opponitur, quo J si in usus nmediocritate
recessu,natura eodem arando raritate' primo acquireret, pyOculdubio sequeretur,pulsum desic clem,qui fit ob imiana paruitatem, deteriorem este intermittente, qui prorsus sit ob nimiam raritatem,contrarium monstranteuctus, S Gal. ipse, qui intermittentem si acto trium pulsationum, omnium deteriore nidicat, ergo, assumptum probatur, eam distercntiam in ultimudiffert natura,cuius benefitio magis copi ruatur in cuius dati no maius ipsa recipit, sed talis est moderata crebritas nam ex summa raritate sequatur intermittens pii litus , cum quo ipsa nequit consistcre, ergo, potius ammittet S primo magnitudinem in nocue prosecto, quam crebritatem , ac subinde non incipiet primo a raritate, sic ut in usus adaucti reducti ne ad antiquum , α Daturalem itatum :& haec sunt quae uidentur euertere alui qui illius dogmatis & uulgaliter recipit,ve
In huius dubii enodatione hanc arbitror esse ueriorem coclusionem,& quae hii ius rei apicem attingit.in omnibus pulsis siue usus sit adauctus, siue mediocris, siue diminutus ubi siti quantitas distensionis uta satisfacit, senipet duria usus inm
267쪽
Liber secundus, Trach. III. I 23
HInuitur,initium diminutionis se sceptat pulsus a paruitate,&si amplius ustis imira inuatur,tardior fit,ac rurius si amplius decrescat,rarior. Ucrum si ad ustis satisfictionem opus estivagnitudine, celeritate & crebritate limul,citra dubium,a raritate incipiet. Ratio huius rei ea est,quam Gai. adducit lib. i. de catis. pul Nam inquit, Id primo relinquet natura nccessitate deficient quod ultima necessitate subierat, liue magnitudoisit, siue eeleritas,sive quae uis alia tunc sic infero rationem, sed talis natura est quantitas distensionis, si sola usui satisfacit ut tenet coraclusio, ergo ipsam primo deponet, ergo euidenti ratione conis stat, non semper a raritate incipere.Tam firma est huius ueritatis ratio,ut Galenum Goegerit. lib. I. le praesagatione expuusu. capitulo a. licet ibidem negauerit lx mille aliis in locis,posse nisi a laritate principium diminutionis suscipere ex professo fateri aliquando a paruitate posse incipere , nimirum, cum
magnitudinem primo de ultima necessitate acquirit. Inquit. n.
ut clarius constet eius sententia Quam ob rein qui ma itudinem tantum imminuit pulsius,& reliqua serrat immota,llic est qui paulo maior sit iusto, hic enim solus ex paruo caloris au mento constat. qui enim huius inquit paulo inferius accepit
solius incrementum ex calore,unam,eam ex refrigeratione imminuit. Itaque arbitratur Galen .eam disterentiam imminui primis,quam calor parum adauctus creauit. Cui sine sententiae, quae uerissima ess,lices diminuta, addere oportet,quo uerior&generalior euadat quod in quo uis caloris statu,ubi Gladistentionis quantitas calori satisfacit citra celeritatis aut crebritatis opem, decrementulo,ab ea differentia incipiet quae calorii erat satis. Sic profecto, sit usui,dum adauctus est,satisfaciat sola magnitudo, in eiusdena usus imminutione , haec primo imminuetur: ita S in mediocri usu,illi sitis est mediocris distensio, cum 'imminuitur,primo acquiret paruit at cm:& pari ratione, in usa diminuto,si illi selum satisfacit distensionis quantitas, qualiscuque fuerit, quae parua sufficit, dum usus amplius imminuitu minor proculdubio primo fiet pulsus. quod si adaucta distensionis quantitate, pus etiam sit ad usus satisfacti in cna,c iactitatem accre ere, dum imminuitur usus, primo 'certe murabit celeritatem in tarditatem, iuxta regulam a Galen. adduciam, Nquod magis admiratiorie dignum uideri poterat praescri imitas,
268쪽
qui periri mei ter Gale.uerba tuentur in maximis eclam pulsi. bus, ubi iupra magnitudinem, celeritatem & crebritatem fiunt maximi,ob eandem rationem & ibidem Gal.fundamentum,cuusius decrescit,se retrahet natura,primum a maximo pulsu,antequam celeritatis aut crebritatis quicquam imminuat. Ratio est, quia usui illi,qui supra magnum adauctus est, per selum illum maximum excestum satisfacit, citra id quod opus sit creberrimum aut celerrimum efficere pulsum, et sic quia maximus pulsus fuit postremo acquisitus,primum ab eo se retrahit. Verum si simul pulsus fieret maximus,celerrimus, et creberrimus,lux ea signatam doctrinam,certum est a raritate fore incipiendum, ex quibus iam constare arbitror , ueram esse eam Gal. sententiam, qua profert a raritate esse incipiendum in usus diminutione,dum modo usque ad crebritatem processerit natura in usus satisfactione: sin aliter ab alia disterentia qualistunq; ea sit principium diminutionis sumet. Ad primum uero argumentum ex primo de causis pulc desumptum respondendum est,ea parte Gai. non docere ordinem disterentiarum pulsus in via adaucto aut d minuto,sed numerum earum quae usui sunt famili res. Ad secundum diccndum est, foeminas non habuisse usum adauctum, qui diminutus emciat minores celeres, ct frequentes pulsus,sed ob virium imbecillitatem,minorem sertiri pulsu Nob id celerem & crebru,non tamen ob usum diminutu.Tertiis uero,& quarto arg. respondet ipsa conclusio, di quintum nihil ibat aduersus praedicta conclusionem.Sit igitur huius dubitationis summa: primum quod neq; crescendo,neq; decrescedo differentia aliqua mediocritatem excedet,antequam reliquae mediocritatem attingantita quod ab ea disserentia in usu adaucto,incipiet pulsus mutari, quae infra mediocritate remissa est: tertium vero & vltimum,quod in usiis diminutione,ab ea differentia pulsus incipiet inminui, quae ultimo acquisita est , v lquae seu usui satisfacit siue ea sit distensionis quantitas, siuς celeritas, siue crebritas. Duarum causarum a mediocritate recessus, Quos pulsus adat, O primo de facultate,O Qu. Cap. IV. EXpendendu nunc est,si ex ijs causis duae vel tres a mediocritate recedat,quas habeat efficere pulsus disterentias, de
269쪽
Liber secundus, Trach. IIL I 2 '
Daq; si facultas de usis simul a mediocritate recesserint,vi Gal. aduertit lib. I. de causis pulseu c.8.Quatuor fient pulsias cobinationes,quaru unaquaeq; suas parat d: fierentias Pprias, & iambliares,sic facultas robusta de via; simul adauctus pulses effici ut
magnos,celeres,srequentes& vehetiactes:de eo maiores ceIeriores crebriores & vehementiores eru' t,quo magis creberit usius,
& robustior fuerit facultas. Item si facultas languida viai diminuto adiungatur, pulses ardet paruos, tardos, crebros & debiles:& eo minores,tardiores, crebiores & debiliores, quo vas fuerit diminutior, v facultas imbecillior. Tertio si facultas robusta adiungatur usili diminuto,pulses erunt m derati in magnitudine, tardiores,rari de vehementes. Qiserto si facultas imbecilla usiit adaucto adiungatur, puIsiis ardet magnitudine, dcceleritate moderatos,crebros tamen & languidos:verum si plurimum Iangueat facultas parui quoq; erunt de tardi pulses,caeterum creberrimi & plurimum debiles, quae omnino clarius constabunt hoc schemate .
c Magnos,ecteres crebros,ue Usii ada- ἰ hementes: aut si plurimumucto,n- screuerit, maiores, celeri Ocit cres,crebriores&uehemetes.
Robusta cum. t Vsudi c Moderatos,tardi
Moderatos,moderatos,cr bros, anguidos,&in magnat ucto,i, sdiminutione parvos tar-3 l eit c los, treberrimos debiles.
t usi di- s biles, In magna diminuti minuto, e ne,minimos intermittetes, facit deficientes. Quos
270쪽
CVm ueris usus & instrumentum simul a mediocritate recesserint,quatuor etiam fiunt pulsuum combinationes. Prima dum usus adauctus & instrumentum molle adiunguntur,& pariunt pulsus maenos,ccleres , moderatos crebritate&molles: at si usus caloris tuerit maximus,fient pulsius etiam crebri.Secunda,cum usus adaugetur,&instrumentum est durum, quo tempore pulsus fiunt minores,celerrimi creberrimi duri,maxime si durities intensior fuerit,sin aliter, sent moderati magnitudine,celeres & crebri.Itaque tanto erunt maiores, quato usus creuerit & remissior fuerit durities,& tanto minores, crebriores,& celerrimi,quanto usus fuerit diminutior, & ari
Tra durior: quia cum durities familiares habeat paruos, id proculdubio subsequetur. Verum si aeque se habeant arteriae durities & usus,moderatus eo tempore pulsus pullulabit, ut lib. I. de praesagatione ex pul.expresse docet GaI quamquam eius differentiae oblitus fuit lib. pri.de cau.pul.Tertia uero differentia sit ex usu diminuto& instrumento,molli,quae sane facit moderatos in magnitudine,tardos& raros: ac superante mollitie facit maiores,uincente tamen frigiditate, hoc est usu nimis diminuto,minores.Q-d si mollities & usus pariter a medio recesserint,moderatos fieri pulsus magnitudine certum est. inarta& ultima differentia constat ex usu diminuto & instrumeto duro, quae proculdubio pulsuu producit minores, tardiores,crebros& duros. Sed si pari re- icessu utraq; causa , moderatione dissi- deat,crebritate essiciet moderatos,