장음표시 사용
281쪽
quam mi usu adaucto aequalita n wficisci,in exedendis seut exin aeuuali cordis uel paritimi pinacipalium intemperiemquentei eri consipicimus, ut si paries .liquae'sint frigidae. biae calidae,monnullis plenaei rursus quaedam uacuae, ut sub
loco latius sum monstraturus. Vnde constat usim adauctum per se solum non posse concurrere ad inaequalitatis congestis.cae confectionem . Ex quo dogmate euidenter contare arbutror, ad systematicam inaequalitatem efficiendam,sistiti esse instrumentum esse ineptum scia uitiosam,& facultatem imbe lam, uel utrumq; timul. Quas Psecto causas ut quis exactὰi telligere possit, seorsum de speciali usi ribam. in niti Fit igitur instrumentu ineptumno earibus modis: inpressis ne nimirsi,obstruimine' replet orie.C5primit pontiditis ria, quando spatia,p quae ipsa mouetur, obsederunt humores , quos dum fleuitas euellere studet , motibus uitiio dinertinde uariis: comprimitur etiam a corpore extrinsecus adhaerente,uelut uena, quae ex kHaediis issenta ni istium oci par ut a tumore aliquo ri ' na are Ieriamaliqua magnis comprimente. Si -tamen iis robusta adivngadiis ficimtas,uehementibus,magni 'celeribus motibus, ina aliter tamen. factis,ad ignobilaalhid membrum,pellere quod Molesta conabituriveram si languida extiterit, idem rentabit etiam, caeterum minoribus &tardioribus tImtibus .utcunq; tamen se trabeat facultas,praedicta inaequali insuboli latur nunc tibue uehementibus de maioribus pluribus' existentibus , nc uena paucioribus pro saeuitatis Uictbria &ro te, aut huius m x,
Isia Sed dum arterias comprimi eontinui ab instaminati iri abscessii di scirino,quae membra arteriis praedicta, o demino
uincantheo lcmpore per maiora interualla fiuntpulses in aequ1ao.Quod lenta si tumorum mutatio S uarietari. ,
O ructio uero sta crassis, uiscidisq; humoribu . arterint in ipa ,maxime si orificiis earum insitrentur,eoq; main quo arteriaecordi fuerint: uiciniores. Naesi: liber non subsit spirituum transitus,si Aelle ut inaequalitas ex pugna naturae cui causis instrumenta uitiantibus, sibistuatur: quippe pugna qualiter fieri usquam nequit. . . . 'Repletio uero Aborituro eopia sanguinis qui in arterili tomentus,idem insum auditu1am si in uenis pcaesidi, cum hin
282쪽
arterias eomprimam,sit facile,ut eadem sequatur inae inlita conante natura quod mole stat expellere reducitur eo tempore ad primam causam Si uero in arteriis sit,cum ex plenitudine illa non subsit liber spiritibus transitus, sicut in obstructione,
inaequalitas Quoq; suboritur:est tamen differentia inter hanc&rci quas causas,quod haec impedit compressionem arteriae,copressio uero quae arteriam extrinsecus coarctat , dilatationem
Verum siquis dixerit repletionem & obstructionem eo incide re,expendat,quod i cet omne replens obstructionem quoq; egficere possit,non subitide sequitur contrarium esse uerum, nimirum omne quod obstruit replere A Praeterquam quod arteriae repletio, quae co a pressionem remoratur, impedit quominui fuliginosa excrementa libere expurgentur , desectu praediaetae compressionis: at obstructio licet idem malum ericiat, nisquidem eodem modo,uidelicet defectu coinpressionis , sed de Pororum & meatuum angustia & obstructione. Facultatem uero esse huius inaequalitatis caus- , a principio huius capitis proposueram. Sed posse labefactari trib modis,ut huiusmodi inaequalitatem faciat,certum est. Pruro itaq; languida redditur aggravara,secundo irritata:tertio uer8 distram dissipataq;. Primo igitur modo inaequalitatem essicit, non quod sua sponte languida sit,sed quod nimio onere prematur, ouo fit ut tardinate motum efficere nequeat: haud secus quarin quis homo robustus compedibus uinciatur, is quidem amtea gradibus ordinatis incedebat,quod sui esset compos, compedibus uero uinctus nequit ordinate progredi, sed ut compedes permiserint,sic pari prorsus modo res se habet inter iaculutatem robustam, sed onere pressitu. Distrabitur quidem iacultas,cum partes nostri corporis diuerse assiciuntur temperamεto licet ad usum reducatur adauctum,quia cum uarium sit,uarium Ob 'd potius parat pulsum,quam quod possit si unum sit,
ipse in sensibiliter immutare, sic etenim partes ob dae maiore, cellarioremn crebriorem , esiderant motum, partes uero frigidiores omnino contrarium: unde constat naturam satisfactura
aliquado uni, aliquando uero alteri, & ex praedicta uarietate inaequalitatem necessario facturam Nio enim modo scimus saeuitatem distrahi,cum ad diuersa di contraria opera ficultas eodem tempore euocatur uς turq;. Sic enim fit facile,ut minor reddatur
283쪽
Liber secundus, Tract. III. 33i '
tueatur ad singula, minusq. possit utriq. satisfacere rex mici prodit imbecillitatis&' inaequalitatis,ob distractionem quodda senus:dictuin enim est philosephis,sensum pluribus intentum
minorem esse ad singula. Imbecillitatur tertio facultas ex irinamento sibi illato ab aliqua eausa mordente,lacessente cogente facultatem extra naturae institutum operari, quemadmoducertum est seri existentibus prope me halitibus aut humor bus,qui non ceria sed qualitate facultatem ipsam uel licent, sed mirum est profecto quare inter has imbecillitates no recensea Dubisi. tur ea, quae ex cordis intemperamento proficiscitur, cum imbecillior ex hac causa seperiit facultas. Cui du',itationi respondendum est , intemperamentum factum nulla lege posse inrio ualitatem systhematicam efficere,v mutari inna cito sit impostibile,cum factum iam existat. Nam eum essentialem efficiat imbecillitatem, semper pariet pulsum uniformem, paruum uidelicet,& debilem,ad uia: formitatem,& fixionem ipsius intea 'peramenti accedentem. Si uero intemperatnentum sit sens , ad usum adauctum uel diminutum reduces, quem nulla uim obtinere ad sisthematicam inaequalitatem essetendam, antea diximus . ,
Quod si aliquis dixerit Gal.& reliquos,diuersos gradus inaequalium ab insrma facultate ob intemperamentum oriri affrmasse,id uerum esse intelligat uelim caeterum eam inaequalia itatem non oficisci Glum ex infirma facultate, sed propter nus quod illi tune praestant arteria, eam de reliqui humores solii licEt abselutὰ neq; graues,neq; multi sint, habito tamen respectu ad languidam facultatem,tanquam onus illi existunt.Sic enim iuxta diuersis gradus imbecillitatis , diuersae inaequalitates succrescunt,non selum ob facultatem languida,sed ob praedictas causas: ob id.n.in paruo rccessu a medio temperamento,pulsus sunt parui,tardi,crebri δε languidi: in maiori uero , myuri reciproci,in maximo, myuri non reciproci, ultra 'uam si adhuc perstet intemperies,intermittentes id ultimo dcilicientes succrescent pulsus . At uero inaequalitas inaequaliter sacta prodit ex contentione naturae cum instrumenti uitio, aut causa qus ipsum uiriumem cere nata sit, ita ut aliquando uineat natura,& irritata v dea
284쪽
s. 'pereturq; ab eadem. Sed tuam per deuinciuir natum cis it unde nouas uires ahit spiritum ieeuperet, adbucca inpexstet, pulsus fiunt mysthi,& deficiunt fi nihil sinuod naturnuleueti Atq; id tanto tequestu, aut inaequaliu, pianto si aliquid
quod naturam leuet, ue per vacuationem timui humoris.siue
per refectionem deperditi mitivis. tu i ει ὰ en' tunt,
tetur,sed quod ab incepto opem prχ impote apalilatim G. sciat, aut intermittati ii . '
ina sane in re expendendum est, ex praedictis disserentiis, quasdam esse proprias alicui harii nousatum qu ssam familiares. Proprios.n edit pulsus saeuitas infrma quos anx a retuliamus, dummodo intelligas, tanquam concauta habere arteriae aut disitorum grauitatem: sis inter hos,intermittentes non sis inprij,eo . possint fieri a facultastissem ob yalida instrumexorum obstructione n. Interirnuentes uero proprii sunt Acultatis robusta quae copia humorum gravetur, aut vehement O ipotum excitetur: quo tempore inaequales etiam pgrit anq-Dymos,quod si distrahatur facultas, inaequales non minus cs- sciet aόonymos,&dicrotos: utcumq; tamen se habear,suς' lida siue inualidae istat,dum modo instrumentum uitietu, naequales edit pulsus. Quod si tunc simul infitina su & onerata aut distractabmultiplici hoc malo certum est, omnigenam inae ualitatem inde Psecturam. Sciendum tamen est,inter has cau s qRae potentiam distrahunt, annumeranda usse animi etia 'patbemata, uae proculdubio congessticam inaequalitat iam 'aφa sint efficere: eo quod sibito contrariis motibus agitetur uitalis potentia.Sie Galen.sib.de praesag ad Posthumum , ana' rem
ladis cognouit in muliere ipsem amante:&primo de prae suatio0e expulsibus ex liniusmodi inaequalitatis genere,animo sci cognouerat seruam illam Atheniesem. Verum nequid bula inaequalitatis generi desit, sciendum est , inaequalitatem quae in febribus interpolatis reperitur,qua distinguitur tempus principii ab augmento de statu , non esse congesticam , licet ei possit
Sed expendendum in congestiea inaequalitate est, uitiatum instrumentum quouss modo ex dictis sat) uitium infacultate
inferri,quantumuis' ida sit: dc ex hoc facultatem subesse huiguidam,
285쪽
Liber secundus, Tract.IIL i 3 α
su, divinaaculta, vitiata xistit cumque sit instrumentuini qumi protinus illi ineptum redditur:non quod arteria uitiuis aliquod obtineat, sed quod respectu languidae facultatis , inep tior ad motu reddatur. Quo fit,ut ad praedictam inaequalis 'tem emesenti emper opus fit utraq; causa, facultate nimiri; languida,&instrumenm inobedientem modo quo dictum est.' At qui cum pulsus expraedictis causis prodeuntes, uarii extia
statu sciendum est,& semper in memoriam reuocandum, deis curruitos reciprocos ex ricultate minus imbecilla proseisti, Decrientius quam eos,qui Bon reciprocantur: quod facultas ueluti in seipsam collecta,ad pristinam m)gnitudinem eos reducat. Deficientes uero,ex.magis imbecilla facultate, ac fere ad summum prostrata,fiunt,maxime si non reciproci fuerint , cum id nusquam contingat,nisi adeo labefactata facultate,quod arteria mouere nequeat. A quibu* etiam eatisis intermittentes & intercurrentes prodeunt, sed primi agis ex languida facultate, ut' timi uero ex nimium grauata & irritata simul. Quam doctri etiam qui accuratius de diffusius perdistere uelit, legat Gal. lita'
et de cavspes.cap. .ubi plures annumerat decurtatorum & de, scientium ac reciprocorum, modos& causas, quas breuitatis'
gratia studiosis legendas relinquo. De causis in litatis humo cap. XII. IN equalitas ea quae in una parte cie lae percipitur, tres γ'
euldubio complectitur species: unam , quando motus qui te interrumpitur: secundam,quando modis es' scintinuus , sed diuersa constat celeritate εἰ tarditate: terti m uer3, quando fit
motu redeunte.Quarum omnium paulo diligetius Ausas quaerere institui , quoa ad praesagationem maximi sint momenti, & citra quarum notitiam ne febres quidem cogno Scere Pot
Daequalitas igitur singulari. easdem omnino habet causas, De eat aetnaeualitas collectiva: quippe ex instrumento inepto,& ex su int facultate quoq; vitiata fieri balist. Duo tamen sunt quibus in- mille terse differunt. Primum quod licet cauta singularis inaequalita lium in ussint catale longe tamen saperant causas congesticae inaequa una puti. statis, satione.
286쪽
litia magnitudine, vehementian malitia et quὁd imbesIno ferunq; ex inaequali cordis intemperamento prodeat,de faculeatem infirmiorem reddat,nec non & deteriores inaequalitates. Nam quanto grauius est,in unica silum actione plura subesse vitia,quam inter plures aliquam vitiari,tanto profectd deteriores existunt causae,quae inaequalitatem in uno pulsi efficiunt,teliquis quae in pluribus pulsationibus, claudicat .n.assidua ditetior est interpolata. Arguit.n. unius pulsus inaequalitas maximam causae vehementiam,quae non permittit nam ess cere unicam pulsationem integram,quin vel quiete media intersecetur, vel variis motibus connectatur,ut monstrat Gal. lib. 2.de in sis pul.cap. .Sic etenim cum sex reperiantur huius inaequalitatis differentiae,eas esse deteriores arbitramur,quae plures partes habent tardas: eas etiam quae a celeritate incipiunt,& in tarditatem desinunt, nec non, & eas in quibus maiores repertu
tur quietes: quo fit, ut melioris prognostici sint, quae iis contrariae existunt. Itaq; inaequalitas singularis ex obstructo vehementer ac compresso,& plenissimo instrumento Rculdubio fit simul de ex facultate praedictis modis labefactata: noc tamen babet differentiae singularis inaequalitas, quae sit motu intercisse, i quod si quietes mediae sint iusto grandiores, a facultate ita, becilla nimium & ex inaequalieordis intemperamento plerunt Psiciscitur: simili modo cum prima pars motus tarda est secun. da tardior,in reliquis uero disterentiis uitium instrumenti praeualere certum es Differunt secundo huiusinodi inaequalitates a congestica,quod illa citra usum adauctum sit,singulares ii ro nequeunt citra usus incrementum fieri. Nam cum in medio Istinere,uel propria impotentis,uel ob instrumentorum inepti - tudinem, lassa facultas quiescat, minime prosecto excitabitur
ad secundum motum,nisi urgente usii,nam hac sela ratione i . tura. motum perficit,ui usus coacta. Ex quo euidenter constare arbit'sistam mae imbecillitatis esse indicium, secundum mota esse minorem primo,uel longe tardiorem.
n, Impar uero citatus pulsus,qui de hoc quoq; inaequalitatis ges, Ava 'ςst, ςς indam eius constituit differentiam,nimirum quan-kium ei Hunico eodemq; motu,nulla quiete interrupto,plures moraio a. pςςi ieu conditiones reperiuntur,utGal aduertit lib. et de cauisul.cap.I. Q. a proculdubio efficiunt eadem causae,cα
287쪽
Liber secun Is, Trai f. m. I 33
rii in minores,& minus efficaces. Deteriores .n. sunt eausae, quae intermittentes in uno pulsu efficiunt,quia grauius est interru-pi motus,4 alterari &diuersa celeritate fieri: ob idq; credenda est,impares citatos a mitioribus causis proficisci. Inter hos sane pulsus alij sunt reliquis deteriores, siquidem,qui plures paetes motus habent tardas aliis deteriores, nempe iis qui plures habet celeres cum celeritati semper virium robur adiungatur,& tarditati imbecillitas. Habet tamen haec pulsus species unuhoe peculiare,ut a facultate languida,nisi per aggravatione, minime seri possit. Illud.n.est quod dixerat Gal.a facultate re is tuta nullus horum sit: magni.n.sunt ocs,quos facultas languida efficere nequit: magnos.n.oportet esse impares citatos,ut plures motus species in una distensione cognoscantur. Quis enim in pulsu paruo sensu posset dijudicare varias motus species . Hinc. n.constat latinum interpraetem male uertisse locum illu tnon.n.idem est facultatem esse re tutam,& oppressam: ab oppressa,quidem magni aliquando fieri possunt pulsus,& sic impar citatus habet praeter obstructionem , & repletionem tanquam causam, facultatem languidam per aggravationem, per restautionem vero, minime,quia nequit pullus magnos estic re. Praeterea expendendum eli in hac pulsus sorte,quod si mutatio fiat a maxima celeritate in maximam tarditatem, certum est hoc fieri complexu duarum causarum,ex iis quas nuper diximus,qualis est valida obstructio,& facultas nimis oppressa. Dicroti et pulsus,quos de genere esse bis pullantium antea De eoia dictum est,unam tantum habent causam,inaequalem nimirum sis dire cordis intemperamentum,cogens facultatem contrariis mot 'toraput.bus agitari, ita ut motum inceptum perficere non possit, sed contraria causa, in medio itinere vigente, contrarium motum. Escere cogatur, ut mens est Galen. libr. a. de caus pii l. cap. 6. Verum quia cordis inaequale intemperamentum non unis cum est sed varium , necessiim subinde erit expendere, quale sit, quod dicrotos pulsus natum est efficere,& rursusquc s pulsis edat quod uis aliud inaequale cornis inteinperumcntum..i Triplex igitur reperitur in corde inaequalis intempcramenti differentita: prima, quando ex par: ibus cordis quaedam sunt calidae liae vero frigidae Tunc prosccto duplex insurget in pulsi motus differentia: nam aut vincum partes calidae imgidas ,
288쪽
quo tempore pulsus erunt magni, e teres & frequentes: Vel ealidas frigida,&erunt parui,tardi,& rari. Itaq; pro vincentis uitemperamenti rone,pulsus pullulabit:verum si nec vincant,nee vincantur praedictare Intrariae partes, mutua erit eo tempore utruasq; actio: tunc profecto pulsus erunt inaequales anonimi, tam lingulares quam systhematici,quod intelligedum est, dum aequalitas causarum non sit exqui lita quia eo tempore moderati apparebunt pulsus sed altera excedet alteram modico tamen excessu, ita ut tantum fiat inter eas contentio . Secunda aut differentia fit,quando contenta in ipso corde,aut ipsi cordi uicina calida sunt,& coc ipsum frigidum: vel e contra, cor calidum Se contenta ac vicina frigida. Hoc sane intemperamenta aliquando enicit pulsus inaequales singulares nonnunquam synhematicos,plerunq; vero moderatos: hos quidem,quando tanta est caliditas contentorum,quanta fuerit frigiditas ipsius cordis, aut e contra si vero altera reliquam excedat , & excessus sit modicus,pulsus erunt inaequales congestici,vel singulares. V rum si alterum reliquum excedat, & cum hoe excessus sit magnus, pulsus eo tempore fient pro ratione vincentis intemperamenti , licet aliquando alterius naturam redoleat pulsatio
ι Tertia ver6,dc ultima est, quando quaedam cordis partes sui multum calidae, mundae tamen a fuliginosis recrementis: quaedam vero multis sumosis vaporibus refertae, hoc est immunda,lunc n.ad oppositos motus cogitur cor. Nam pars quae calida est & munda dilatationem exoptat ad refrigerium, para vero immunda, compressionem ad Hiliginoserum excrement rum de pulsuu . Ex qua proculdubio contentione prodit,quippe quae exposcit mutuam ad contraria partium cordis actione, Zod quaedam partes distensionem, quaedam contractione cn
iant, eodem tamen tempore, aut eadem in medio distensi dis retrabamur ac postmoduli recollectis uiribus iterum m eum perlici ini. Ex quo constat, quod contractionem excipiat aliquando disset isto,oc distentionem contractio, ita ut altera alteram retrahat, anicquam inceptum motum perficiat.Quo fit, ut cum arteria dilatetur, rcfrigerandi cordis gratia: urgente tamen usu expellendi suligines, retrahatur ut illi setisfaciat antequam contractionem i Elcat candem iwrum cxcitat neces ins
289쪽
Liber Secundus, Trach. III: r 34
tas refrigerandi,& cogit inceptam di stesonem complere. Q proculdubio inaequalitatis sorte dicrotos eonstare certu est. . Sed dubitabit prosecto aliquis, & merito , si inaequale hoe
eordis intemperamentum causa est dicrotorum pulsuum,aii sit degenere causarum synecticarum,& continentium, an ad externas debear reduci. Cui dubitationi respondendum est ad s1necticas seu continentes. Causas reserendum esse . Sed mox iterum dubitare est aequum, sit ne de sorte usus, an facultatis, an instrumenti: In qua sane dubitatione tenendum esse arbitror partim pertinere ad facultatem imbecillam, partim ad usum adauctum,& partim ad utrumq;. Quatenus enim partes aliq; cordis plus tuito calidae existunt facultatem subinde languida esse, coniectandum est,te ob id et certo quodammodo, usum adauctum: dum uero partes alia sumosis excrementis scatent, usiim adauctum efficiunt. Sed constituenda est differentia inter hos duos usus quippe cordis calidum intemperamentum usum dilationis auget, partes uerd eius fuligiosae,usum com pressionis. Quo sit ut ob hanc mutuam pugnam,mutua quoq; supersit cordis actio,quae dicrotos nata est efficere. Sed ut axiomata haee clariora supersint, expendendum est, non deesse nec omnino uana est eorum sententia qui solum
arbitrentur usum adauctum aut diminutum ad cordis eontenta,quae calorem habent mobilem,pertinere.Corporis uero cordis intemperamentum fixum cum sit primario imbecillitatem, di secundario alteratis nimirum contentis,usum mutare. Et ob
id asserendum est, uniuersam facultatis uitalis rationem sitam esse, in ipsus cordis temperamento, ita ut si temperamentum ualide mutetur, facultas languida sis persit.Verum si eordis contenta spiritus nimirum & sanguis caliditatem aut frigiditatem praeter naturam contraxerin se scito usum esse adauctum uel diminutum. Verum si horum caliditas aut frigiditas adeo creuerit, P etiam cor ipsum alteret, uariabunt quoq; facultatis misbur simul cum usii.Secus quidem res se habet desiccitate, de humiditate: nam licet hae qualitates in cordis substantia faculi rem esse languidam efficiant, in contentis tamen, neq; facultatem efficiunt languidam, neq; usium adaugent, aut imminuuta. Sed arbitramur saluo meliori iudicio) harum qualitatum uitia ad instrumenta potius pertinere,quippe ex sicciori sanguine,&'
290쪽
t piritu, qui subinde crassiores fiunt, minus mouerI per arte
os contingit, ac longe difficilius,cum vero minus moueatur necessu na eii aliquod vitium instrumentis praestare.Sic Ῥfecto contenta nimis humida vel obstruunt, vel replent arterias, i in vi iure.optimo, harum qualitatum vitia ipsis sint referenda. Ex dictis igitur constabit omnem intemperiem cordis magnam,si
cultate laedere, siue calida sit, siue frigida, humida aut sicca, hoe tamen est discrimen, caliditas & trigiditas cordis non seluq facultatem l bestinant, sed usum quoq; adaugent. At calidita
aut frigiditas eorum quae intra cor continentur, solum ipsum usum adaugent ex propria natura, nisi adeo crescant, quod ubitu in quoq; cordi comunicent. Humiditas vero, di siccitas siue in corde siue in contentis existant usu nult.. lege immutare possunt,immutant tamen instrumenta ut dictum est Verum ne cui
obuius sit Gal. nono methodi, qui ad spiritus facultatem reducit,& ipsis Iaesis laedi ipsam fatetur, expendat, verum id esse in corde,quia cor sansuinis uel spiritus desectu ocyssime laeditur, ει refrigeratur adco,ut facultas quoq; subinde iusternatur,nam sanguinis di spiritus copia,calore naturali incalescit:vnde mirunon est,eorum defectu aut vitio,praeter naturam refrigerari,dc
subinde faeultatem laedi,quod iiitelligit,per spiritum laesionem.
Ducit nos tamen Gal.lib. i. de cavspul.cap.6 in graue quodam dubium,cum nitatur dicroti pulsus causas recensere per causas vibratorum,ut quis facile poterit ab eius scriptura colliger si ut iacet intelligatur. Censeo tamen,modum dicrotoruper vibratronem uoluisse ostendere,nam dicroti quodammodo videntur vibrare.Sed expendendum est,cauis natura & vibrationis etiam modo reuerauibrare. Nam vibratus, ut postea xeseram,ab arteriae duritie & robore fit virium dicroctus veroa pdicta inaequalitate. Ite vibraee pule copositus dicrotus vera smplex,ac ultimo vibratus retrahit sese impetu roboris de arintersae renitentia,dicroius vero quia facultas nititur contractione n efficere in medio dilatationis,non quidem quia arteria i efficit,nam dycroti vibratio actio naturae est, uibrati uero motis,est naturae passio,& selum arteriae renitentia & velut conis uulsio,ut chordas cytharae una percursa conspicitur.Qu via cεseo de his duobus pullibus censendum esse, licet Gala bscurius
Subticuit Gai aut talem obscure protulit usus inaequalitatis