장음표시 사용
271쪽
. . Instrumento molli. FacIt magnos, celeres, moderatos, molles: Et si magnus fuerit recessus, crebros. Adauctus. Cumi Instrumento duro. Facit minores, celerrimos, creberrimos si duritiesse perauerit: Si tamen usiis, maiores. Verum si excessus utriusq; λ modicus, moderatos efficit magni tudine, celcres,& crebros.
s Instrumento molli. Facit modera tos, tardos,& raros. At si seperauerit mollicies,maiores: si vias diminutio, minores. Diminutus.. Cu s Instrumento duro. Facit minoreis
ro par est excessus, crebritate efficit moderatos e frigiditate tamen
Pulpus e it facultas, ct inΠrunientum 4 mediocritate recedenter. cap.VLCVm.n.duas ex his causis a mediceritate recedentes, hos vel illos pulsus efficere dicimus, intestigendum proculdubio est, tertia alia causa innalitatu remanente. Sic etenim facultate&instrumentis a medio recedentibus, quatuor et sunt combinationes. Nam cum facultas robusta inlitumento molli adiungitur, pulsus fiunt maiores, tardiores, rariores,& molles. Fiunt aut in hac coniugatione pulis tardiores,& rariores, uia cum usus sit in nati dispositioncisatisfacit e sela magnituo,& ob id opus non est celeritate,de crebritate. Si aut facultas robusta instrumento duro adiungatur , idq; sit in excessu modico, pulsus edit in Oibus generibus moderatos, praeterquam
272쪽
od duri quoq; erunt: verum si durities excedat, sient procul ubio celeriores,& crebri.Nec mirandum Psecto est causis iis a medio,& natura recedentibus,pulsus fieri moderatos: quippe moderatio in pulsibus,non solum a natura comparatur, sed aliquando a praedictis causis,quarum contrarietas ad inuicem iuncta,ad medium statum nati simillimum,pulsus reducit icet nati, re uera non sit,nec nates effectus pariat: stat.n. pulsus esse
moderatos, caeterum non nates, non tamen e contra,nam puti
ssis,nalis,qui'; suo modo ip rone subiecti, moderatus existit. Quod si facultas imbecilla adiungatur instrumento molli, de paruus sit recessus, fient et in Oibus heneribus moderati,caei rum molles: quae sane mollities facile facultati cedit,ut moderatum possit leui negotio efficere pulsum, quantuinu flanguida sit. Verum si recessus sit immodicus, pulsus sient tardi, caeterum crebri. d si facultati et languidae instrumetuum adsit durum larui, tardi,crebri,ac duri erunt pulsus. inas et diffstentias facillime hoc scheniate comperies. Pacultas.
diores, Instrumento duro, modico & parI ex- moderatos,& duriores: & si duit Robusta i riti ex praeualuerit, paruos, celeres scum. s crebri . Instrumento molli. Exciti maiores, int,& rariores . Imbecilla cumas Instrumento duro. Facit, tardos, par
, Instrumento molli. Facit moderatos , i molles & in magno excessu,paruo ituc dos, crebros.
273쪽
mos pusu edant omnes tres cos sin i a mesocrisate rece- i. dentes . cap. VII. OVod si oes tres eius, continentes simul a mediocritate recesserintvicto pullulabiit pulsus cobinationes, similis
illis,quas depiximus a. lche ate, cuiq; earu addita dura aut molli arteria. Prima sane est,cum in unum coeunt facultas robusta,vsus adauctus & arteria mollis , quae facit pulsus magnos celeres,vehemetes,ac moderatos crebritate & molles, qui Iane tanto erunt crebriores,quanto minor fuerit mollities:nam eum facile ob mollitie plurimum distendatur arteria,satisfacit ob id facultas promptius usui,& non est opus crebritate, maxime cum celeritas quoq; adiungitur. Secunda combinatio est,cum facultas robusta existit, usus adauctus,& instrumentum durum: in qua combinatione,si re cessus sit modicus,pulsus erunt magni,celeres & crebri,si vero paulo magis recedant,& recessus olum sit aequalis, pulsus eruti magnitudine nates:quia quantum usus de facultas nituntur pulsi in magnum emcere, tantum resistit durum instrumentum,& cum noc fiunt pulsus vehementes,celeres frequentes,&duri. Tertia combinatio si,quando facultas imbecilla sus diminutus,instrumentum molle in unum coeunt: quo tempore pulsis fiunt minores, tardiores, crebritate moderati, languidi, dc molles: Quod si secultas nimis languida existat,minores erunt.
Quarta coniugatio est, cum facultas imbecilla existit, usiis . diminutus & instrumentum durum. In quo quidem statu purusus necessario erunt parui,tardi,crebri,debiles,& duri .
Quinta uero combinatio st,cum facultas robusta, usus diminutus,& instrumentum molle in unum conspirant. In hac.Π.causarum unione pulsus erunt magnitudine moderati, tardiores,rariores,uehementes,molles:ac ii usus plurimum dimi
Sexta combinatio efficitur, cum facultas robusta,ulus di iminutui,& instrumentu durum iunguntur in unum: haec.n. puusus facit minores, moderatos celeritate,& crebritate, uehemento dc duros. Si tamen usiis,& instrumentum plurimum a me
274쪽
diocritate recesserint,pulsus necessario succrescent onge minores tardiores,& rariore . - . Septima uero combinatio ut, si facultas imbecilla adiuno tur unii adaueto,& instrumento molli, uerum si usus praeualuerit,pullus faciet maiores, celeriores, crebros,debiles,& moltis. Si uero mollities maior sit, sient moderati magnitudine , celeritate di crebritate: facultate uero nimis laborante, parui, tardiores, crebri. Dictum tamen est, pulsus fieri maiores , non quod sint maiores moderatis, sed maiores minoribus: s moderatos uelis appellare, nihil inconuenit, dummiodo intelligas,quod si arteriae mollities praeualuerit, paulo erunt in
Octava, & ultima combinatio fit, dum iacultas imbecilla existit, & usus est adauctus ac instrumentum etiam durum :quo quidem tempore pulsus sunt parui, tardi, crebri, debiles,& duri. Si tamen plurimum omnes a medio recesserint, erunt profecto minimi, tardi, & crebri: quia durities instru-yienti adparuitatem summopere iuuat, creberrimi ob urgentem usum, nam etiam si non urgeat, durum instrumentum,& languida facultas id quoq; eisc . . re nata sunt. Verum si usiis nimium praeualuerit, pulsus erunt magnitudine moderatia i celeres tamς
bri. Moderati qui dem sunt,& non masni, ob duritiem,celeres ob usum, qua. do facultas non est admodum languida:quo tempόre crebritate adimpletur, quod . de celeritate deest, qua o-- mnia hoc sch
275쪽
Liber secim dus, Tract. III. 127
teria molli. Facit. χ mentes, mi derate cro bros S molles. - Magnos celeres,crebros si recessus fuerit n.odis
Vsu adaucto, dc amo si in immodicus,caeteruteria dura. Facit. l aequalis, erunt magnitul dine nates, uehementes L frequentes, & duri.
Vsu diminuto,&ar e Moderatos magnitudia teria molli. Facit. I ne tardiores, rariores , Ν uehementes , dc moliun
mbu s. . . Minores, moderatos ce
Imbe c Vsu diminuto,& ar Paruos,tardos,crebros, cilla cleria dura. Facit. c debiles, duros. Usu diminuto,de ar Minores,tardiores, o teria molli. Facit. deratos crebritate, lamguidos,& mclles .
Vsu adaucho,& ar- Parvo tardos,crebros, teria dura. Facit. c debiles, duros.
teria molli. Facit . Si ustis praeualeat, maiores, celeriores, crebri res,debiles molles. S. uero mollities praeualu rit, moderatos magnitudine, celeritate, α crini britate.
276쪽
m quibusdam: im latia nila, necessariis
MVlta quidem sunt,quae desiderari etiam possunt,ag v
rim&clamorens eorum quae diximus,notitiam: tua moebrem regulas quasdam 'huic usui prosicuas, scribere hac in parte studui .Ptima sane est,quod si' ex iis omnibus causis synecticis una plurimum aberrauerit,licet reliquae saluae supersint,pulsus eodem modo nastentur, ac si onaries mediocriter aberras sent. Sie facultate sola summe languente , pulsus pariter sent minores,tardissimi,&rarissimi,& torisam terunq; minimi: nasii me languida facultas nihil amplius potest. Secunda regula est,quod pulsus magnus a sola facultate, quantumuis robusta sit,fieri nequit, nisi conspirantibus simul reliquis causis. Tertia
est,quod sunt etiam aliae pulsuum extremitates,interdum ab vi a sola causa nascentes,interdum ab omnibus: ut minimus pulsis,qui nonnumquam a Gla imbecillitate,non nun quant a duabus, uel tribus causis extreme recedentibus prouenit Sedadp- dicta dogmata intelligenda,&alia quae mox icribam, duo mihi uisi Tunt summopere necessaria. Primum est , causarum uires potius aestimandas esse,quam multitudinem, plures enim paucioribus non semper sunt potentiores: siepe enim iuna emcax psus potest,quam duae uel tres debiliores.Secundum, quod talum quaeliset causa ad alterandum pulsum est ficax,quantum magis a natura recesserit. Sequitur deinceps quarta regula huic usui maxime proficta, uidelicet,quod durities instrumenti plus repugnat magnitudini,quam celeritati. Quia arteriae tunicae q*imuis duriores sint, facile tamen cedunt loco,&celeritate movebuntur. ad magnitudinem uero distensionis sunt omnino ineptae: ut enim masna fiat distenso necesse est in omnem partem seu dimensione extendi arte iam, cui operi maxime inepta sunt corpora dura. Quinta uero regula docet tantam esse causarum synecticarum secietatem seu communionem , quod modicos recessus arnedio, singulae citra aliarum offensionem diu perferre possci immodicos tamen nulla seri, quin occissime raiquis sium
277쪽
Liber secundus, Tract. III: i 28
U Smeta autem regula docet, ad iaciendam paruitatem pulsus, nullam esse efficaciorem causam,quam facultatis imbecillitata; quippe cum haec sit inter causas huius artificii potentissima , quatenus ad ei tectionem attinet,nulla ad paruitatem ei licienda aptior existit, eo quod actionis author languidus & deiectus
appareat. Q. Vltima uero regula docet,crebritate nunquam esse opus, nisi
eum magnitudo uel celeritas usui non satis iaciat . inae fa omnia, liquis diligenter examinet, facile multa dubia, quae sese ex iis quae dicta sunt, offerri possunt,dilluet, & huius artitarii rationem,c5centum & harmoniam penitius calere poterit.
De quibMdum concausis, quae ad magnum o paruum pulpumesciendum , concurrunt. cap. IX.
HAee quae dicta sunt,sufficere uidentur, si exacte ea perpedisti studiose lector,ad pulsuum omnium,tam fmplictu,
ua compositorum integram notitiam. Verum quia magnitu-o,si probe rem consideres,non est res simplex, sed composta ta-ex uariis constans: ob id utile & necest artum forc duxi, quas causas& con causas quaevis ex componentibus praedictam magnitudinem uel paruitatem ,habeat,expendere: constituit igitur magnitudinem longitudo,latitudo & profunditab&paruitatem diuerentiae,iis contrariae. Sic enim tanquam causas synecticas habent hi pulsus unam uel duas ex continentibus,ubi a medio recesserint, habent tamen quinq; concausas, quae in idem conspirant cum ipsis causis, quarum una est corporis crassitudo, gracillitas,locus circa arteriam uacuus,grauitas superiacentium corporum,& formationis partium proprietas. Appella- .mus quidem hac in parte con causas,non eas, quae ad Senerationem concurrunt , sed quae secundario aliquid huic operi praestant. ι Altus igitur pulsus,praeter facultatem robustam &usum ad iauctum, habet tanquam con causas. locum circa arteriam o structum: nam cum necessum sit, plurimum arteriam distendi ob usum adaqctum,& locus sit strictus, fit facile, ut a tcria ob id, uersus cutem irruat,quod facilius est,ta sic scie in ali Mnextendit,& praedictam pulsus altitudinem partu Quod si io, ui :
278쪽
tas et usus habeant eodem modo locus uero circa arteria sit amplius,pulsus non altus,sed simpliciter magnus efficietur.& arteria ob loci commoditatem, sese in longum alum &prosundum extendet.
Humilem pulsum essest facultas imbecilla, cui accedet tanquam concausa corporis crassities: adeps enim& caro pronii arteriam demergunt,quae sine ob virium impotentiam debiliter attollitur,quod etiam in gracilibus corporibus accidit, arteria sese in cauitatem immergente,di facultate nequeunte ipsam in altum elevare.
Latum pulsum efficit facultas parum languida,cui tanquam
concauaaccedit locus amplissimus, & partium superiacentius multas: nam cum facultas deficiat,nequeatq; arteriani in altucleuare,et spatium sit amplum e pondere deprimatur, sublimis arteriae pars,siue id efficiat caro, liue rugosa cutis, ut in senibus,& in his qui pertulerunt magnam euacuationem,aut re trocessionem sanguinis et spiritus ad interna,ita ut cutis rugosa et frigida supersit ut nimis madida et humore imbuta , ut
in hydropicis, quibus facile deprimitur arteria,adco ut quantuab altitudine hali ratione detrabitur,tantum in latum sese extendat ipsa. Gracilem pulsum esseit in sirma facultas,et etiam instrumentu durum : quibus aecedit tanquam con causa gracilitas corporis,tenuitas et siccitas cutis: quibus etiam succrescit, ut pullussat longissimus,qui quatuor digitos occupauit,et cum hoc angustus,instar tenuissimi fili se ostendit omnia cis eueniaunt,quod languida facultas nequeat arteriam duram distendere in latum: et altum:qua propter necessum eis,pulsum fieri angustum & humilem,cuius magis eo tactus participat, quo durior fuerit arteria.
Longus itaq; is est pulsus, qui longitudine reliquas differentias superat,reliquis dimensionibus manentibus moderatis. Fit. profecto ex corporis gracilitate, uel a natura formatrice, id ab initio formationis se constituente, uel ex morbo aut senio. Ultimo tamen turgidum pulsum scito efficere usum adauctum 5e crassum corporis habitum,& figuram arteriae gibbam: contingit enim saepe aliquam arteriae. partem sela cute tegi ααllas partes illi circunctan; oppressores esse carne superi
279쪽
se nam de anti luorum rhuthmis Miu hae in narrere uiuituo, quod no adeo certa sit orum cognitio u nidem aequalem, & alterum inaequalem euitan. autem& pa in uere temperatis corporibus reperitur, nimirum eas celerita tam in dilatatione,quam in compressione,non solum
cur ab liuiusmodi aequalitate & moderatione deuiat, id quidem facit obus modis: primis celeritate reddita praete:
raram in excessu aut defectu: secundo cum dilatatur, disp- π α eontractione essiciens dilatationem, cuius euentus in iam indagare nunc oportet. . uarietate proficiscantur, ueCataduertit Eb a.de caucpu ap.rs.Nece tiam reuocare,usum pulsus in dilatatione & compressione di- uersium esse:auippe dilatationis ussit est aeris attrako,comprecoim uero, fulsinoserum excrementorum ab arteriis exputatio. x quo profecto constabit, si usu disterunt dilatatio & conitrictioinosse aliquando dispari motu moveri: &cum par noecilitas rit contractionis,et dilatationisiimilem quoq; dc ae qualem esse rh1thmum i dum uero inter se hi motus dis sident, ita ut maior expellendi fumos necessitas, quam attrahendi a zm, iit,iam tunc rhythmus non erit aequalis,sed contractio rit celer et dilatatio tardiorini calor sit diminutus aut modera- praerit in naturali statu .Pari prorsus ratione rhythma variabiisti consideres contractionis usum posse diminui, aut dispirituum regenerone. Verum si uterq;
Vgς xum; , fiet proculdubio rhythmus
ammoderatus in ceseritate,in utroq; motu dilatationis, ta com-
Prosionis, ita aequalia: quia ambo usu aequaliter, a nati mo Kk dunt
280쪽
Et sit da, thyllimus ericitur printernatura. siue aequalio sue inaequ lis fiat aliquando degenerax crcantea dictum est, in rhythmui proximae aetatis quem a Arhythmum appellabimus & paruam causarum synessi mimi cturam de imitationeareuit) aliquando ad rhythmuni distantis , & maius causarum ἰαinis designat looge grivinis euerus esse synecticas causa, quibus umaci po ori cui ' hythmotum differentiae causas. 'Atq; haesumpot res rhylli morum causae M occasiones,ad quαwm pensu vi modum reliquos pulsuum usus metiri,& co Merainopomebit
T qualuum'ar est monstrar ossimus, quales habeae V ,eausas eongestica inaequalitas,consideratam primo est, tanquam verum principiun3,vsum siue adauctum,siue ninari , mill0 qdo,huic inaequalitata causam posse praestare vi '
ipso sensim mutari,cum hoc tamen non ponamus stiis acare ac discernere differentiam inter primam immediatam pulsitionem, ita quom rex se habet in m utatione pulsus ob ussi' adauctum,vertim siqvis dixerit in im aliquando primo acces supulsus mutationeni sensibilem esses expendat id fieri, eo N-'