장음표시 사용
331쪽
ip auitatem,cum maius eo tepore facultati incumbat negotiis . Verum quia humor ille semicoctus & putridus ob dicta esse uescentia ius,inodo huc, modo illuc,sine ordine confluat, uideliacet ad uena, ex arti s , S ad arterias ex uenis aut ad spatia in quibus ipsiembuentui , ob id quidem irritata facultas quaere inimicum pellere,uehementes,magnos de celeres pulsus edit:&quia occlusis uiis,impacto in eis spiritu & humore putrido,tuberum quaerii essiuxum . Fiunt praeterea dum facultas defessa est in certamine,& arteriae nimis comprimuntur aut obstruuntur,pariti,tardi & languidi, donec facultas uitalis iterum se ipsa excitet,&ad expulsionem eorum quae contristant,conuertatur. Quo tempore ad priores pulsu, redit, uersaturq; in eadem inaequalitate de inordinatione donec ruptio sat i quo factum est ut huiusmodi pulsum Gal.appellauerit hecticum,lib. q.de cat pul.cap.9.quoniam facultas perstat in suo conatu, citra uti accessionem & mutationem , nec laborare cessat donee sanitaex affecto loco eiuuat. Quod si praeter dicta mala superauerit tensio aut durities, serrantem fieri pulsum dubitabit nemo. tacto iam pure,quod secunda consideratio exquirebra, paulo qualior in omnibus efficitur pulsus,minusq; fatiscit natura, requodammodo uidetur iam a pugna desistere, iuxta Hippocra tis decretum.Dum pus conficitur dolores & febres magis accidunt,quam ipse pure confecto. At uero eiu uxo iam pure prolapsiq; in cauitatem ilioracis,pessus sunt latiores , tardior rariores & languidiores. Pybus sane differentiis causam praedistant,facultas quae superest ex certamine defessa, calor qui do feruuit, & corpus prae labore extenuatum : quo fit ut certumst pulsus fieri altos & latos ob liberum locum arteriarum: tar' dos de raros ob caloris defectum: languidos uero ob facult tis iacturam .Qus profecto omnia ignorabit is,qui probe non norit ex pulsu haec tempora distinguere,nec non & auxilia,quae unumquodque praedictorum temporum iure sibi expostulat , quod profecto in re practica solet esse non leuioris nisi causa.
De Marasim Pulpu. cap.XXVIII. EGam si marasini nomine coi quoddam eius significato,
corruptionem uitientis a siccitate subimelligere Gale. α
332쪽
Liber secundus. Trach. m. is s
tapoio quosdam phlegmonosos aut eres pellatoses : nam a cedente humore aliquo cordi aut partibus vicinis,quantumuis pusilla sit eius copia,tanta est facultatum impotentia,ut a quo-uis,vel leuissimo hoste,succumbat,& extinctione aut dissipatione periclitetur,& hic syncopolas censebatur. Sic et in stegmonose marasmode cotingit,licet exigui magnitudinis sit tumori quo fit ut medicum in principiis lateat,quoniam symptom
in grauia non edit,successu vero temporis , totum ematiat co
trus cum syncise & anxietate. His quidem sic consideratis, facie erit hunc allectum a febre hectica distinguere : quod mulsi norarunt, idq; non selum ex facie illa ab Hipp. depicta. i .progo. quae propria est huius affectionis imago, sed expulsu et: Maraimus igitur in genere, quatenus corruptio est a siccitate, selum habet efficere pulsum languidum, de paruum: quia solida membrorum substantia,in qua vires potissime subsunt evanuit: ex quo necessario sequitur pulsum quoq; esse paruu, siquidem familiaris est virtuti languidae. Marasimus vero cui calor adiungitur , paruum quoq; effici
pulsum,celerem tamen & crebrum ac decurtatum & emynulum atq; lminutum. Paruum quidem ob facultatis impotentiam: celerem vero & crebrum,ob calorem adauctum, emynulum atq; mmynulum,quod arteriae aequaliter distendi non possint ob initiecillitatem: quo fit ut pars media plus dilatetur,partes uero laterales minus,eo quod carne tabida magis graue tur. Cui et causae accedit inaequale aliquod temperamentum enam licet in febribus hecticis,aequale reperiatur,dum ad solidorum consumptione,ut in marasmo res peruenit,nequeunt partes selidae aequaliter consumi,& ob id, quae facilioris sunt substantiae,magis contabescunt,minus uero quae Alidioris. Et haevia pol intelligi difficilὰ illud Gal.dictum, nimirum cinynulos pullus in hoc affectu fieri,quod non paruam ingerit in hac redissicultatem,cu plerunq; inaequale praerequirant temperametum ad sui nam,& id in marasmo difficulter reperiatur : cum hoe tamen ubi facultas languida est,cordi proximiores partes magis eleuabit quam reliquas,atq; licet sic emynuli non fiant, ex diuersitate tamen partium quam diximus,certum est emynatos,& pronarii illos pulsus suboriri. Frigidus uero marasinus paruum essest pullum, rarum, de
333쪽
Janguidum siculos quoq; languidissima usu di in
ius. Habent tameti bi orianes pullus hoc peculiare , quod tui sint de hectici , hoc est perseuerantes ut Gal. aduertit lib. ci caus pul. cap. x. Quod non accidit in a. marasmi specie, nam cum syncopis non raro huic malo accidat,frequent de paruos ac nonnumquam formicantes fieri pulsus contingit : quis uidonium durant, quantum syncopis , postea uero ad antiquumma rasini statum redeunt .ae omnia expendisse medicus tessaur,ut uerba illa. GA hac in parte scripta deo obscura &disia recte intelligat:& etiam ne deceptus,aut contentus sola marasmi cognitione, neglecta cuius, disserentia , debitum cuiupraesidium nequeat adhibere. Ira perfn mouiso pulpibus. cap.xxiae.
Vo enim cordi aliqua pars uicinior est, aut cohaeret magis,eo ipsius actiones periculosius & euidentius uitiantur,si uicinam partes assectu aliquo premantur. Atqui cum pulmo grandioribus de maxima uicinia cordi annectatu'ob id profecto fit, ut pulmone inflammato, pulsus euidenti ribus mutationibus alteretur. Ligitur haec a lectio pleuritidisnitima & amnis, adeo ut dissiculter possint signis adinvicem seiungi: nam cum utraque sit inflammatio partium spiritualiu. signa ,quae libet utriusque praestant aequalem cognitionem, ni pulsus ratio & peculiaris quedam si norum conditio id distinxisset.Verum cum Eoc licet dolor,di uicilis respiratio, sebris, reliqua id genus&pulmonis & thoracis mala pari essicacia mostrare uideantur si quis rem diligentius pensite reperiet,omnia haec signa mani testissimis quibusdam coditionibus aliqua dopleuritidem monstrare,dc aliis longe diuersis, pulmonis i flammationem.Quippe dolor in pleuritide pungenti similis existi in peripiaeui nonia grauatiuus: aut selum ad est ponderis sorsus,praeterea febris in utroque affectu ardens reperitur, sed in perincumonia ardentior , quod pars afffecta cordi uicinior 'istat; tu sim uero ambo affectus habent cum incipiunt, sed sicciorem,& in qua nihil fere spuitur pleuritis, at peripneumon humectiorem,quod in uiis magis uigeat humoris redundantia;
da ultate quoque respirandi uterque incctus posset,sed mino
334쪽
rem habet spiritum de frequentiorem plauritis ob doloris uechementiam partium,quae uoluntarie mouentur,at pulmo cum in proprio motu uoluntati non Ob temperet, & dolorem ha- beat quam paruissimum,tantum mouetur ει distenditur,quantum exposcit calida cordis affectio oc ob id adeo difficulter re- .
spirant ut fere suffocari uideantur,sed in pulsu longe maior succrescit differentia : nam pulmonis inflammatio pulsum habet
magnum,celerem, crebrum,languiduar,mollem undosum , Sc. aliquando dicrotum,quod ego raro accidere arb: tror,quin potius intermittens non raro ut intercurrens,apparet, cui omni
no sere diuersum pleuritidem obtinere certum est. Habet igi- tur pulmonis inflammatio pulsum magnum,td exposcente magnitudine febris,quod ex membro cordi uicino inflammato
iuccendatur: qua etiam occasione celerem esse oportuit,constat tamen erebrum non semper esse,sed aliquando plus,ta nonnu . o quam minus,pro ut magis constiterit incendium uigere, aut Aiporosam aliquam affectionem, quae huic maloi frequenter adiungit urinam ea praesente pulsum esse rarum oportet sicut uti gente calore crebrum,languidus in super existit pulsus , ob imgens in temperamentum quod patitur cor: quo fit ut uires subrinde dissipentur de contabescant.Mollis praeterea succres it pulsus,causa alioqui poti,sinia magnitudinis ipsius: etiam cum proprium sit partibus inflammatis pulsum efficere paruum obduritiem,&in hac affectione potissime ob facultatis impotentiam, cum hoc tamen ob in gentem mollitiem quam arteriae in hoc morbo acquirunt,& ob ingens irritamentum ab usu nimis ad aueto,magnos proculdubio efficit. Sed mirum praeterea est cu eri neumonia inflammatio sit, qua nam ratione pulsus mol- es ueri possint: nam antea dictum est,&id tanqua in uerum existimat Ferdinalidus a Mena, omnes inflaum attones hoc pro- .pritim habere,ut pulsus efficiant duros, tantumq; inter se differre quo ad magis,de minus: verum arbitrandum est , tanquam certum oes inflammationes ex proprii natura pulsun es scere durum ob partis ii,ssam maiae tensionem . Vetum cum hoc ccetius arbitramur elle,aliquando caulas quasdam partibus insa- matis accidere,quarum ratione maior es scitur in ollities in pulsu,quam ob partis inflammatae tensionem , subsit durities , sic profecto mollis apparet in peripneumonia pulsus : tum quia . Rr laxa
335쪽
Iaxa est & mollis pulmonis eam,quae licet tendatur ex insiam:
matione,duritiem tamen nunquamacquirit quia periclitaretur Ccyssime animal, quum pulmo thoraci non posset: cedere,praeduritie si eam obtinuisset, tum vero quia tumoris natura ex pituitose sanguine plerunq; ldit: nam flauam talem,& alios te.. inues succos, substantiae adeo laxae,ac est pulmo, haerere minume est posside. Qiras sane causas siquis exacte consideret,eisq; iadiungat languidam ex oppressione,& nimio calbre,faculintemusiam; non parum adauctum, reperiet facile, pulsum quoque necessario fore is dbsum: quippe arteriae mollis nequit undiq;. aequaliter elicuari,rursus grauata facultas non alet in omnibus partibus aequalem efficere distensionem : quibus accedit usus qui tantum cogit uirtutem efficere pulsum maiorem in aliquibus partibus, quantuma in aliis minor extiterit,ob nuper adda
ctas rones. Profertur quoq; hac in parte a Gale. in huiusii odi affectu,raro pulsum apparere dicrotum:& merito cens ius diictum esse raro, quia ad 4psius, constitutionem praerequiritu durities,quar in huiusmodi affectu non adest i quod si aliquando eam.comperiamis,apparens potius quain vera existet,maxi me si accedat eorpori inaequale intemperamentum, aut fluxio ad pulmonem biboserum admixtionem habeat, . vel iam calor messicaesa temporis tractu arteriae duriores factae sitit. Prae terea effulgent ini hoc affectu pinus intermittentes aliquando, saepe tamen intercurrentes: hoc quidem obvium adauctu, cui non satisfacit languida facultas , illud vero ob facultatis iactu-Tun, maxime cum ex oppressione simul aesciscitur. Quae sane omnia expendisse ad unguem est necessum: nam;
cum ud dictum est,simillimae existant pleuritidis & peripne moniae signa,& longe diuersam curandi viam expostulent,pro' ficuum fore simi arbitratus,ea adamusm distinguere.. De Letargicorum Pul buccip. xxx
FErtuo lethargum instammationem esse cerebri ex se; dis
crassisq;.humoribus & sanguine obortam , cui ob id se erescit inexpugnabili dormiendi necessitas.. Verum licet hoc
uulgatum sit,non tamen constat satis inter authores, sit ne u -
cerebri instammatio , necne :. nam diuersa diuersis in locis proferri
336쪽
Liber Secundus, Tract. m. rs g
yrosem eernimus es.enim. I. prorriti, irrigationem terebri esse fatetur,& methodi. et q. uelut inflammatione tractat, diffinitq; non raro cerebri esse inflammationem . Quo fit, uecuiq; liceat modo hoc modo illud do a tueri: quippe mulsi
arbitrantur,cerebri substantiam non nabere eam contexturam& partis conditionem,quae inflammari possit, carcre enim usnis & lolida substantia consta Alii uero censent,per quas uias alimentum susceptat,posse quoque excrementum redipere,&ex consequenti itissam mari.Quid uero sentiendum sit libenter feram . Mihi quidem non est dubium,quiu cerebrum irrigari possit, replerique alienis succis: cum hoc tamen arbitror nulla eius partem,praeter membranas posse in collectionem seu in tu morem praeternaturam elevari.Atq;licet haec uera sint, uerum
quoq; est, quod Gal. profera inflammari possecerebrum: quippe inflammationis nomine duo subintelligere docet lib. 2. de arte curativa ad Glauconem,& sepe alibi : nimirum tumorem durum dolente quem cerebrum posse pati,uidetur mihi perdifficile & sogosim,seu incensionem, quo significatu in lethargo proculdubio arbitror cerebrum inflammari. Quinimo neces sum est hae ratione pituita in ipse redundante, inflammari, ut lethargi nomen mereatur An catharris & distillationibus, in ea thoco.& cathaleps,in paratisi N a poplisia cerebrum proculdubio irrigari , dubitabit nullus:cum hoc tamen lethargum non efficere omnibus est in confesta.Ratio 'est,quia pituita in eis nainflammatur & sescenditur,sicut in lethargo:quo fit ut merito appellauerit Gal.lethargum , inflammationem, ex succensa in ipso pituita,quod in aliis assectionibus non contingit, de obia
non uocantur cerebri inflammationes.
Haec igitur a flectio sie conside ata, necessario habebit pullumagilitudinem debilitate & mollitie peripneumoniae pulsibus
persimilem,tardiorem tamen & rariorem ac minus ura quale, intermittentem tamen magis quam intercurrentcm , undosum semper & eo magis,quo sepor magis accesserit,etiam si aliquando d: crotum reperire liceat. Sunt quidem peripneumonicora
pulsus lethargi pultibus persimiles,quod cause quoq; fere eaedem sint, tamen tardiores , eo quod febris non iit aequc acuta in lethargo,quia pars affecta longius sit, corde sta: tum insit . per,quia assectio soporosior existit, cum hoc tamen constat ita
337쪽
stargicorum pulsus aliquando posse uibrat's esse, tune nimiis rum,cum membranae cerebri inflammationis quoq; participes efficiuntur: quod quidem raro accidere conspicimus,nam mel, ranae potius tenui,& biliosis humore, quam pituitolo inflammari constat. Cum hoc tamen dum in conuulsionem migrat affectio eriuro est duros, ta vibratos fieri pulses . Fit quidem frequentius i* hac affectione pulsus undosus,quia semper in ea saeuitas thrpet,& arteria mollescit ac somnus accedit: quas prosecto scimus vadosorum esse causas, maxime si eis accedat
Reperitur insuper intermittens magis pulsus, quam intercurrens,eo quod usus sit diminutior quam in peripneumonia, magnitudo pulsus aucta,& affectio morbi frigida, facultas sopita;& quasi mortua: nam hae sunt causae quae intermitientem efficere natae sunt. Ad intermittentem enim validior, & irritatior praerequiritur facultas, quae non selum celeres, sed plures
efficiat motus: quod sane in lethargo raro fieri psit, quod usus non sit plurimum adauctus, sic li ecto legendus est Gale. hae in parte, nimirum lethargum esse longe frigidiorem affectum,& emortui ac peripneumoniae similem. Nec subinde credenduest, lethargum periculosiorem fore, quod de mortui hominis .effigiem aemuletur: sed ideo cadaueri timilis esse dicitur, quoniam nullum membrum exterius suum perficit munus, cu hoc tamen plures ex hoc morbi affectu conualescunt. Velim tamen hac in parte monitum lectorem, ne deceptusi Auic. verbis cap.de lethargo, arbitretur plus esse in lethargo pulsum intercurrentem quam intermittentem: inquit enim. Et cadit in pulsu eius, cadens in medio,plus quam virtus vitalis in ip ta est sanior: & febris cum eo est minor, propter longit dinem ipsius a corde: nam per verbum illud cadens in meis dio , ipse intelligit intercurrentem, licti Herculanus vertat intermittentem , sed contra mentem ipsius Avicen. ipsumex-
.plicat Et ob id vel reiicienda est eius sententia, vcl sicut Herculanus vcrtit legenda, qu muis sit contra ipsius mentem. De Cata-
338쪽
Est quidem haec affectio lethargo persimili , licet re vera
in aliquibus disserat,vi quis late reperiet libro nostro de arte medendi capite proprio. ina propter solum hac in par/t eius pulsus referam e sent enim qui hac allectione laborant adeo detenti, ut neque videatu,neq; audiant,neq; aliquo sensorio quicquam agam:ob siccunn, frigidiun humorem posticam cerebri partem irrigantem. Fiunt sane in hac affectione pulsus lethargicis persimiles, tarditate,de raritate affecti, non quidem crebritate ut vertit interpres, sed non adeo debiles,neq; molles α inaequales , non debiles quia siccitas robustiorqs rςdit par-x ,praeterquam quod in lethargo videtur totum corpus hvini dum esse,in cathoco minime. Item quia calor istbrilis qui lethargicis succrescit, vires dissoluit, praeter quam Ῥ multo nose a .deo grauatur in hac affectione ac in lethargo, quia ziuria in Giest obstructio,non quidem oppressio ut in lethargo,inouo -- eultas nimium grauatur. Ex quibus sanec usis aedit,pulsus iasi esse adeo inaequales neq; molles, quia non ira madent, uteriae .ut in lethargo: in quo ut dictum est, videtur illumiditatem hahabitu esse,& ob id dixit Gal. lib. .de caus put arx ria regione calidiorem reperiri: quo sit,ut a lexbargo distingua; haec affectio, quod rcfrigeratio non aequo otum habitum occupet , ut
OMnes unanimi consensu fere uidentur fateri, & merito quidem,phrenitidem inflammationem esse uel septi trasuςris,liel proprius membranarum cerebri,& maxime tenuis. Nam licet cerebrum quoque exflauabile & sanguine inflammari contingat, id quidem non fit uera inflammatione, sed iactacla illorum humorum irrigatione ae succensione.Quod peri tus medicus facile distin uet,nam licet ex septo transuerso delirium quoq; perpetuum sit, difficiliorem respirationem comitet etiam sibi habere certum est. Delirium tamen ex cerebri substatia proficisci,monstrant mitiora deliramenta praeter quam
339쪽
puli is sint eo tempore molliores,dc quodammodo letbar corum pulsibus periimiles. At uero exquisita membranarum siue septi transuersi instam matio, praeter tremulam couulsionem, pulsum habet paruum,celerem,crebrum, durum & mediocria ter uehementem: in super undosum habet, licet raro saepius tamen trementem,item conuulsione amputatum,tensum vibratum,&librili symptomate affectum . Hae quidem sint omnes differentiae,quae in phreniticis timuenter apparent, scit aliae a. liis frequentius, quia non omnes in omnibus phreniticis lem
Fit itaque primo in hoc actu pulsus durus,quia inflammatio est,&quia membrana inflammatur,& quia biliosa etiam est in inflammatio,quae magis subinde cogit & tendit,siccat ac durat membranaceas corporis partes. Ex quo sinuitur necellario pulsus fore paruos: veruin quia febris semper adiungitur, ecteresci crebri prodeunt,&moderate uehementes,quia maximum na tura apponit conatum ut nocuum expellat : quod in lethargo non apparet,ium quia frigida est affectio um uero quia minus lacessit facultatem. Fit raro undosus , quia affectio plerumq; membranas obsidet i quod si cerebri substantia simul afficiatur, mirum non est,si undosis quoq; pulsus appareat. Tremens insuper efficitur duobus modis, uel arteria tremete ob imbecillitatem quod iam iam morientibus accidit uel musculis, quod frequentius est, trementibus, aut, ut retiis lo-Quar,conuulsivum quendam motum efficientibus,ut quod molistat natura a se pellat. Et hac lege audire oportet pulsum conuulsivum , cum conuulsio proprie passio sit neruosarum partiam de musculorum.dio fit ut iplis in contrahentibus,timilem arteriae repraesement motum. Conuulsione amputatum pulsum intellige, quando arteria nequit ob duritiem distendi, quantum usus adauctus exposcis: facultas enim nondum imbecilla, urgente calore excitat conatur plurimum distendere arterias, sed prae duriti tensione nequit quantum par est: accedente uero conuulsione, quae abstrahit ten iam arteriam adigitis medici,necesse est amputari externam motus partem.
. Item vibratus efficitur ob partis instantinatae naturam, PQ
340쪽
Liber secundus, Traist. III. 16 o
istissima est ad mot conuulsivos & uibratos essiciendos. . Dictum etiam est, hos pulses cum sebrili quoq; symptoma te inuadere, qua in re intelligendum est, preteter dictas inςqualitates, adesse quoq; inaequalitatem in uno pulsu, & sub unico digito, quae firmotu continuo,& pulsum imparem citatum ip- gignito Haec.n.est ea inaequalitas,quam semper febribus adesse Letibit Gai maxime lib. i. d Guu.cap.de quartana:quam cto, in hae affectione adesse certum indicet ob pulsus paruita rem cognitu dissicillima existatis ira
Est profecto inter cerebri affectiones alia non leuis,sed imis
portuna satis omnino periculosa affectio , quae medii, quidem est inter phrenitidem & lethargum, M ob id a multis lethargica phrenitis nuncupata,licet apud plerosq; authoru nomine omnino careasi contenta utriusq; affectionis appellatione. Cum hoc tamen Paulus a veteribus cathocum nuncupata
fuisse,iestatus est: cuius nomine constat Gal. intellexisse coma vigil. dimitto quidem hac in parte,primo prorri Hipp. dubitasse,quo nam nomine liceat hunc effectum in signire: phrenitiadis nean lethargi: sed lib.I popu.part.3. com. 39. comato sim phrenitidem videtur appellasse: multi tamen ex eiusdem Hipp. mente lib.t .prorri typhomaniam praedictum affectum appellarunt. Vtcunq; tamen sit, media quaedam affectio est inter phrenitidem & lethargum,quia utriusq; causis participare habet: dc ob id pulsum obtinebit ceserem,crebrum,minus.vehementem,
Iatum,& brevem. Verum si in hoc affectu bilis praepolleat,pψius sicut & alia symptomata phreniticis erunt smillima,velut . contra,pituita ex silperante, lethargicis. At si pari mensura liberetur uterq;. humor,pulsus erunt celeres,& crebri propter febrem,lati ob madentes arteriarum tunicas,breues quidem,qui aquantum additur latitudini, tantum a longitudine detrahitur. Caeterum quia ob utrumq; affectum vires non parum labutur, pulsus paruit erunt & debiles,& non raro duri,maxime cum cerebri tunicae exsiccantur,aut praepollet phrenitica affictio. Cui et malo accedit maxima celeritas, in sine dilatationis,N in princiso contractionis: nam uiget in eo maxime usus excretionis,