장음표시 사용
341쪽
excrementorum t non tamen ob id tam violenter intereindlier .
motus, quam in phrenitide, nec tanta est turbulentia , quanta in pleuritide. De conuulsorum pulsibiu. cap. XX XIV.
Conuulsorum pulsus, cuiuis euidenter sit conspicuus, nacum conuulsici revera; musculorum sit passio di neruosarum et partium,cum ad suam originem musculi inuolunta-ixiu uoluuntur ob consertium,viciniam & colligantiam arteriarum, sit Deile ut ipsae quoq; uarijsmodi; conuellatur.Est praeterea certissimum ex conuulsione arterias varijs modis pati. Nam aut cor et ipsumi ad cerebri vel musculorum prasionen compatitur,quo sit ait arteriarunti tunicae easdem patiantur de prauati motus disterentias: aut tu musculosa substantia uitiucoicat arteriis corde illaesso: tunc quidem cu musculi in se cotineant arterias, ale cogunt ipsas efficere motu,ac reςipere sigura quale habuerint musculi. Ex qualiacto considerone AEdit, va rias in hac affectione, & uariis modis .factas succrescere pulsus' differentia ut paulo inferius monstrabo. Quippe dum musculus ex repletione contrahitur,dilatatur qui dena , hoc etiam accidit arteriis,quae proprium situm mutant.Verum si, ob inaniistionem contrahatur mille aliis modis arterias conuelli contingit : sic profecto in hac affectione dimitto eum modum conti uiserum pulsuum,quem Gal. exponit. q. de causis pulsuum succrescit durus pulsus,tensius, vibratus , inaequalism situ arteriae,paruus& debilis, licet magni & uehementis imag: nem repraesentet. Qua in. re expendendum est,pulsus in hac affectione non seri quales nunc diximus: eo modo quo inflammationibus ut in princ piis, accessionum retractis uersus partem insammatam arteriis, sed talis fit, qualis efficitur dum quis corpus aliquod teres S cauum uelut intestinum in utramq; partem extenderςt: haud secus ac cordis cytharae percussis contin sit.Causa quidem huius rei est neruorum tensio : cum enim Ppagines neruorum arterias amplectantur , quaelibet propago aut uillus dum conuellitur,uersus se arteriam trahit de distendit adeo ut in se re in stu proprio facile euari et a proprio motu, se enim ob hanc causam alia paci arteria citius,alia tardius mouetuis
342쪽
uetur,nam quae magis tendi cur minus,& tardius, quae uero minus, m/gridi clarius mouetus. Expendat enim lectores On parui esse momenti ad pulsu, mutationem & diiserentias capesseridas , itotitia causarum S modi operandi in conuullione : nam conuulsio ex repletione facta cui & ulus adauctus & uirium tobur plerumque adiungitur , uibratorum pulsuum ob id caua frequenter existit: quae uero sit ex in alii liuiae malori ex parte conuulsi uos de uere duros molitur, sicut illa duros ob tentionem. Sed in utraque caiis stin primis pulsus durus ob arteriae duritiem , siue ex tensione siue cx iiccitate contrahatur praedicta duruies. Qua etiam ratione si uibratus,quia cum non possit natura usti satisfacere,& maximum apponat conatum, ut . Iuram arteriam distendat,st facile ut cedente arteriae situ, uibratio subsequatur,ut in perculsis cytbarae cordis facile compo rimus.Fiunt in si per inaequales in litu artςriae .ex musculi errabundo&uario motu . Sed inaequat talis aliua senu uuante praedicta causa, prouenit, ob facultatem nimirum grauatam nimis, siue explenitudine, siue ex renuentia arteriae ob ingentem siccitatem proueniat.Sed apparet falso pulsus magnus,cum paruus reuera existat,eo quod arteriae corpus totum mutetur, & putipas digitorum ingrediaturmon quidem motu dilatat uo, uti udum naturam fit, sed tota ipsa arter. a digitis motum repraesentat,qui proculdubio inagnum mentitur pulsum,ac uchemca quoque apparet,ob duritiem, quae more robustae facultatis tactum uehementer euertit, cui etiam accedit naturae conatus.
Vae omnia distinxisse oportet, ut quis inteli gat quando , de
quantum sanguinis mittendum sit: quippe dum ex inanitione iudit nimiaq; pollet duritie,3c conuulsione, vacuandum quidenon est,audacter tamen id facies,ubi ni itus vibrati , S in sta arteriae facti, obtensionem potius quam siccitate prodeunt. Neq; id temere a grediendum est,uiribus sucatis plurimum sidentes: nam fallit saepe durities sub specie vehementis, praeterquam cp doloribus non hi bi L 0ndonandum cst. Expuli deiidum tamen hac in parte est, epilipsam consimialas obtinere pulsius duin in accestione est: ham species quaedameli conuultionis,& praedicto tempore veli mentissime mouca
343쪽
ne Paralyti Orum pulsibus. cap. X X Y V.
quidem paralysis,vera alicuius corporis particular Gh& in totus imminutio, aut priuatio , genuina alioqui Deruorum affectio,quos scimus pati imbibitionem quandam, seu destri :um alicuius pituitosae,& aquosae substantiae, quae vῆ- 'uti nubilosus aer solis radiis officit, ita spirituum, & facultatis ino tricis delationi obsistit. Itaq; ut conuulsio musculorum propria passio ex: stit, ita paralysis neruorum: sed in illa, cauitates
repletitur aut intraniuntur, in hac uero tota substantia nerui irrigatur, madescit, emollitur,d laxatur adeo, ut uim motivam aut sentiente ivtieq: admittat, neq; exequi eius opera ualeat.
inibus exacte pensatis,facile erit no ise,quos pulsus huiusmodi assectio pariat. Sunt etenim parui, tardidari, debiles,& molles, quae sanε differentia: oes ab una eademq; causa ipsciscun- 'tur: nutritu ia a frigido,de fluido humore, qui arterias quoque eodem intemperamento afficiat, ita ut prae humiditate moli stanti ex frigiditate usum diminuant,& ex utraq; causa facultatem Psternant: ob idq; pulsus fiant parui, S debiles,quae sane ea usa est ut tardi quoq; de rari efficiantur . Quod si aliquando magni appareant pulsus, non ob id robori facultatis,sed molliat ei arteriae tribuendum censeo: nam etsi deiecta sit, in arteria nimis molli, haud difficulter subsequitur moderata magnitudo: nisi admodum labefactata fuerit, quo tempore paruissimi erunt pulsus,ita ut usui quantumuis diminuto,satisfactum mihime sit,&. natura eius defectum adimpleat crebritate,quae dissecto in paralyticis maximum, de instans periculum ostendit . Haec etenim expendisse oportet ut euidentius constet qualis naturae si haec affectio , quantumq; renuat sanguinis detractio vena, ex propria sui,& causae natura. Quod si aliquando in p.ralysi praedicti pulsu non appareant, scd uel magni aut ueli memes,uel febris accesscrit,credendum est, aliam causam quae in corpore uiset,praeualere urgereq; magis. In quo casu, aste
ictus natura non post habita, faeto prius ut dictum est, pulsus
diligen ii examine. audacter sanguinem mittimus, uerentes ne crudiori facto,u, a natura non reguletur, in maiorem mali materia m dc Seneret.
344쪽
Liber Secundus, Traeh. lIL 1 ci
, veris qua haec omnia in intensiori gradu in apoplexi adpul sibus reperiuntur,ob id sat est, quae de paralysi dicta sunt diligentius considerare. -
De Angliae pulsebus. cap. Vin angina nihil aliud sit,quam gutturis , & parsum ac
musculorum eius inflammatio, nili: l circa. eius essentiam di naturam nouiter scribere studui. Nam quatenus pertinet ad . eius essentiam,velut caeterae inflammationes sortitur conditione diuersis tamen,& peculiaribus proprietatibus insignitam, pro.
ut maior minor ue extiterit,aut in musculos, gutturis externos vel internos inclinauerit. Cousiderata .n. angina uclut infammatio est,pulsum edit paruum, di durum, ac omnino qus omnibus inflammationibus Pprium esse scripsimus. Verum dum qu id aliud in eadem consideratur , nimirum symptomi quod infert pars quam obsidet,& affectus in quem comi grationge diuerses ab insanimationis natura producit pulsus. Sic. etenim iis tribus modis considerata, triplici quoq; varietate affectos edit pulsus. Primo quidem si ad pulmonem vergatctio, ut praedicere docuit Hipp. s. Aph. inicunq; scribiti abiangina liberantur,& ipsis ad pulmonem vergit,in septem dieb pereunt,si vero hos effugerint, suppurantur. In prognosticis, quoq; si ad pulmonem inquit angina severtat, dementiam exiscitabit & purulenti ut plurimum nunt. Conliatm.id ita nece L. sario futurum, quia versa materia ad carnosas partes,& pulmo nem, maxime accedente sepore, pullus ab in fiammationis p . tura longὰ dissident: undqsus .n. A magnus eo tempore. set, tum ob p rtis quae compatitur in ang na, pulmonis viduli et, nam,& peculiarem conditionem,tu ii vero ob pituitae miscella aut defluxum,quibus. pculdubio necessum est,pulsum seri undosum S: magnum. Prastat.n.ad praxim S pr sagandi ronem h usus res notitia si inmopere: nam siquis in angina pulsum vndosum quoddammodo persentiscat,aut mollem, suspicataeo tepore tenetur, anginam comi graturam. in pulmonis assectum, quo signo med cus cautior factus, id malum praecauerc discet.
Quod si inflammatio ad membranosas neruosa'; partes magis sin inclinauerit, quam ad car*em,& pulmonem,conuulii uim Ss a xiii ἡ
345쪽
xyme erunt pulsus,& symptomata conuulsioni propincnia bola
Oxi riam colirgantiam quam cum spinali medulli inflamma tae gutturis partes obtinent. Hac sine ratione dixerat Hipp. Si a febre habito collum subito in uertatur,& vix pol deuorare sine ullo tumore,lethale. Ex quo inferre licet, litodsr citra tumo. rem, ex calore solo, angina sicca eX stente, collum peruertitur, dc conuullionem patitur,cum est tumore aliquo fuerit,Acili uxposse quoq; peruerti,& conarent, sequetur: quo sit ut in hac as femo he necessum sit pulses fieri conuulituos . Tertio,&'ultimo angina considerabis pulses,quales symptoma aliquod superueniens Asicere natum est. Sic suffocatio uehemens,sia ccedat, triplicem Praestat consideronem: primam dum vehemens est: secundam,dum mediocris: tertiam vero, &vltimam,du:Π morti iam proxime existunt laborantes. Quae c5
sidero ne facta,dduitur difficultas,quae ex Gale. sententia hac in parte seboritur: quippe suffocatio ut inquit Gal. vehemens ire angina,pulsus efficit paruos,& raros: in qu a. sententia difficile videtur; ina parui existant pulsu , qua rone possitit fieri rati':
nam raritas tunc i cessaria est, quando usui satisfacit magnitu do, sed in angina, pulsus, est Paruus,ergo opus erat crebritate rhi super haec affectiorib rem habet cbmitem; cui iret rone nere ς' sum erat,pulsus esse maiore & crebriores. pcaeterea in prohibita ventilatione, lualis insulso eationabus D peritur, usus crescit summopere,cui etiam ii pulsus sit magnus , necessaria esterebritas.. Verum siquis distinctionem nuper adductam expen dat, Gileniri; verba sitis pensistet,reperiet huiusmodi sententiam intelligendam esse,de vehementi se catione, n qua assecit,
olor nativus extinguitur,ut necessario refrigeretur,sc. n.ostendunt extrema corporis, & siudbe set idus, & uniuersi eorporistinago: quod cum adsit, necessum est,usum esse ita diminutum, visufficiant ipsi paruitas & raritas. At vero dum suffocatio mediocris existit,ita ut non ex toto caloris ventilatio praepediatur,sit facile, ut prohibita expulsione fuliginum, calor crescat . Ex quo fit ut usus adaugeatur,& pulsus fiant parui, quales innamationes efficiunt,frequentes py usem etiam adauctum : qua conlidero ne fasti facile erit Gal. doctrinam intelligere : nam dum pultus csse paruos& raros reseri,intelligit in magna suffocatione, da n vero Paruot de crebros in mediocri. Quod si e
346쪽
trema sit sui eatio,quae iam iam morti existit proxima, pulsus inecessario erunt inaequale dcxrebri inaequales ob facultati impotentiam,quae ita agone est,quae salae instar ferae morientis inordinate seu lira nouos apponit conatus. Per difficile tamen videtur in hac affectione,crebros esse pullus : nam dictiim est, in extrema suffocatione fore raros,l usus d: minutus sit ob extinetionem caloris,sed nulla est maior sustocatio extrema,ergo in eadem pulsus erunt rari: cui dubitationi dicendum est,.sumere duplicem,alterum ventilandi,& refrigerandi calorem,st
rum vero reficiendi spiritus : ob defectum quidem primi usiis in maetna sitffocatione,pulsus fiunt rari,ob maximum incrementum: iecundi, pulsus fiunt in extrema sustocatione crebri.
De pulsibis deicilis respirationis. cap. XXXVILL Sx commune nomen ad omnem difficilem respironem ,
di mellis dicta respiratio, sed triplex cum sit: primam eius em peculiariter designat, cuius hac in parte meminisse noest opus,ut quae parum aut nihil pulsum immutare habeat: qΤ,
non ita contingit in asthmate,&i Orthomnea : nam cum graues
sint respirandi dissicultates,natae sunt pulsus harmon: am variare. Sed cum difficultas resipironis aliquando aesciscatur ab impotenti, at alis facultatis cui munus est thoracem dilatare: de aliquando ob ingens cauma in uisceribus existens:& frequentius ob vitium instrumentorum quae respirationi subseruiunt, fit prosecto, ut necessum sit expendere, quae harum causerum euidentius pulsum mutare habeat. Qua in re asserimus euid critiores efficere 4npulsibus mutationes eam difficilem respirationem,quae ex instrumentorum vitio secisti tur: licet ingens caliditae, magnos ut celerrimos,& frequentissimos habeat em cerreliquae vero nonnihil eosdem immutare habet,quae cognoscis tur ex defectu mutationis aliarum causarum. Illa aut quae ex
instrumentorum vitioldit,ob id contingit,i instrumenta c5 pressa,obstructa, uel oppressa ob plenitudinem , sint. Itaq; qui
ex hac causa sui cari videntur,pulsus habent ilia quales, in ordinatos,intermittentes,descientes, & quanto se uior fuerit suia focatio,tanto magis languidos & raros, & in extremo vitae di-0endio, crebros ex languido . In quo sane inoctu inaequale
347쪽
sunt 8e inordinati ob grauitateir, intermittentes, de desisti tes, ob facultatis iacturam i tandem aut fiunt ob usus diminutionem , calore poene ob suffocationem extincto . Quod si in extremo discrimine res it, ob indigentiam spirituum, crebros
de languidos fieri necessum est . De Sugoeatlanis uteripui ibus. Go.YXXVIII.
CValis nam sit affectio, uteri suffocatio, abude dictum in
lib. nostro de scemina. affectionibus,sicut ex mille cauti proficisci,euidenter expositum. In qua sane affectione tales aderunt pulsus,qualis fuerit causae de partis quae cum utero consentit,natura di conditio: nam ut uariae sunt, ita uarias succrescere pulsus differentia opus est. Verum quae ex utero sun cantur corde compatiente nam cerebri sensus parum aut nihil pulsum immutat. Vt plurimum pulsam habent paruum,
tardum, rarum,maequalem,inordinatum,tensum, dcficientem, di aliquando patitur asphygiam,Paruum quidem habent& rarum,quod plerumq; affectio cordi communicata ad frigiditatem commigret,quo fit, ut& uires labantur,& usiis diminuatur adeJ, ut pulius fiat paruus tardus 6c rarus . Inaequalis ueris de
inordinatus fit,ob instrumentorum uitium:quippe uel comprimuntur, uel obstrutuntur, uel menstrui aut seminis copia grauatur, sed tensus plerumq; conspicitur, quod affectio frequenter ex flatu prodeat, insuper quia membranaceae naturae est pars quae afficitur,maxime si cerebrum compatiatur. . Verum si coram plius affectum sit,necessum est pulsus fieri deficientes, & aliquando sequi asphygiain,maxime dum os uentriculi in consusum trahitur. Aliquando uero pulsus non immutantur, nimirum,cum affectio uteri cordis neq; arterio si generis partes attigerit.
De Pulsibus assectionum oris uentriculi..cap. xxxis. V Arias prosecto patituros uentriculi affectionum differeti as,quarum quaelibet suo modo ob peculiarem sivi naturam,pulsum immutare habet.Intemperantiae enim citra humorum affluxum, pulsum habent efficere languidum tantummodo.
348쪽
Liber secundus, Tract. III. rc ψ
do. At reliquae assectiones,quae stilomaticum affectum proptjEvi enunt longὰ diuersas efficiunt pulsus differe..cias:appellamus silio maticam affectionem eam, in qua uis sentiendi oris uentriculi plurimum patitur,a qua uis causa malum suboriatur. Primo itaq; inflammationes tensos & duros, sicut & aliae ueruo a partes dum inflammantur,pulsus efficiunt,licet non adeo ac se, plum transuersum& pleura,eo quod nerui ad os uentriculi Puenientes, molliores sint: quod sic prosecto oportuit heri , pestia sui essent aptiores,praeterquam,quod oris uentriculi siubli tia carnosor et t. At in reliquis stliomaticae affectionis caulis, quas esse scimus,quaecunq; ex ore uentriculi male affecto facultatem prosternere habent, ueluti uellicatio est, anxietas,si g, lius uomitus,nausea, fastidium & dolor paruos proculdubio, crebros, celeres, languidos & ultimo uermiculantes esse quoti diano experimento comperimus. Veru aggravata solum existe' te facultare,parui sunt, tardi, rari,ianguidi S pe in omni facultatis aggravatione necessum est, pulsum heri
inaequalitate parvum,ac rarum, etiam si usus diminuatur . - quaecunq; facultatem. resoluunt causae paruos,ut dictum eli,t nentur edere pulses,languid ,s etiam ob facultatis iacturam,celeres uerJ,qudd usui propter paruitatem satisfactum non ut et item quia lic& facultas languida sit', ita ut magnos efficere 'equeat,non adeo languida existit,quod celeres non positi Verum quia celeritas deficiente magnitudine, usui non Lamiacist crebritas succrescit,& affectu adhuc crescente,uermiculantes nunt, ut Gal.docet li. ad Tirones & q.de cau.put. Ex cuius authoris uerbis,non leuis sit boritur controuersamam si ratio crebritatis est uel usus cui paruitas no satisfacit, uel facultatis in Potentia,quorsum iis eisdem causis crescentibus,pulsus fient ii - miculantes, cum sint de genere rarorum pulsuum: & obia ui- debatur potius rationi consenum,dixisse,dehenerare uarorim cantes, inquibus maxime uiget crebritas, quam incirierenti omnino contrariam. Multi quidem in emfatione huius dubii uaria Lbulanturmam sunt qui existiment Gale. literam euecorruptam, siquidem loco uermiculantis,arbitramur Gale. lcrip sisse formicantem: quod uidetur esse impossibile , quia uariis in loci dem dogma profitetur. Alii rursus censent uermiculan tem ei se crebrum, caeterum minus quam. formicantem ,
349쪽
magIs& minus non uarient rei naturam,constat sententiam se rationi consenam: quod profecto in pulsuum differentii, uerum non est. Alii praeterea arbitrantur facultatem languidam tu primo gradu, pulsum reiicere crebrum,in secundo uero iarum, sed dum ulterius reditur labefaetata,in formicantem commigrare,quod sanc dogmaGal. uidetur esse ,ed alii censent pulsum fieri crebrum in affectibus oris uentriculi, dii usus quoQ; crescit: caeterum si frigida subsequatur affeeito, decrescere , ocpulsium fieri ex crebro rarum. Ego tamen arbitror alia ratione ueram esse Gai. sententiam: nimirum quia paruo existente pulsu ob languidam facultatem,necessum est,ipium fieri crebrum ut uiui satisfaciat,uerum crescente affectione, quia usus vi ca- lor naturalis dissipantur & refrigerantur,de generat pulsus iv-
re optimo in ueriniculantem,caeremam non in raruna simpliciter, sed in uermiculantem,in quo & raritav dc. ebritas inaequaliter & alternatim iuxta diuersas partes se habent. Raritas 'Ridem adest,eo quod calor naturalis diminutus est,quaedaena rursus arteriarum partes crebriter mouentur,quia alter ulus regenerandi nimirum spiritus, urgere incipit, de aliquando,uidclicet instante mortesiani u urget,quod pulsus, fiant c uermiculantibu ,formicantes, licet in aliis arteriarum partibus,quae ι on Pla rimum Cleuantur,pulsus adhuc remaneant vermiculantes:qua, imo arbitror esse ueram&genuinam Gal. sententiam.
De Hydropicorum pulsibus. cap. xli
HYdropis ea est conditio & natura,ut citra iecoris uitium fieri minime posit: quippe cuius officium est sanguinem
gignere, eiusdem proculdubio erit, ipsum uitiosum procreare, nimirum loco sanguinis, succos longe alienos efficere:aMoses nimirum in ascite, statuosos in tympani te, pituitoso, uero in anasarca. Haec. n. sunt huius affectionis species: quae sane ob id sunt,quia iecur sanguificationis officio minime sufficit. Neq; ob id profecto credendum esst,quod uulgariter fertur,hydropcomnem morbum esse in frigida iecoris intemperie: si quidem euidenter constat, omnem hepatis affectionem , siue propria sit,sive aliunde communicata,vel cuiusicunq; generis existat,id
uitium praestare:siue calida,sive frigida,humida, sicca & ex his composita,
350쪽
eomposita,eum nisteria & sine ipsi, ala compositio,paruitas, obstructio diutina, lutio continui,tumores frigidi,calidi, moi Ies,duri,febres antiquae,acutae, mala insuper aliunde derivata, ut pote a pulmone lene,uentriculo,uenis ma serescis,renibus, uessica,utero,intestinis, uel a toto corpore dum modo de pauperare hepar innato calido & uim eius coctricem fragere queant. Ex quo fit,ut uulgatu existat,quod quia iecoris coctio im- minuitur,omnem hydropis speciem frigidam obtinere causam arbitratum sit,iuditio tamen nostro male colligunt, nam licet materia omnis hydropis frigida sit,non tamen sibindetur causam efficieiitem positive frigidam esse, arbitramur trimen,priuatiue ex defectu caloris fieri, licet hune effectum causa etiam calida introducat.
Quibus suppositis , in ascite de tympaniae tens sunt pulses
obtentionem ex statu,& duri etiam ex humore congesto,crebri tamen, sed crebriores efficit ascitis, ob imbecillam facultatem& auctum usum,sunt tamen in utroq; affectu parui ob facultatis languorem de congestae materiae copiam.Caeterum in tympanite lontior est pulsus ob corporis mallem,& celerior ac non adeo im necillus p in ea non admodum deprimatur facultas ,
ac in ascite: non . n. tantum gratiat facultas flatus,quantum hamoris copia.Atq; licet haee uera sint, cum hoc tamen, dum typanitis & ascites citra uilcerum instam mationem uel duritiem adsint,non faciunt ex propria natura pulsum tensum: exemplo sint hydropes,quae exoriuntur ab emorrhoydum aut menstruorum immodica fluxione,uel ex aliis uacuationibus immodice fluentibus,quod intelligas uelim, dum ad mallem corpus non reducitur,aut ad grandem tumorem. Anasarchae uero pulsus sunt latiores,molles,undos,nisi uiscus aliquod scirrho induruerit. Expendisse .n. semper oportet, morborum simplicitatem aut compositionem :nam compositi simplicium naturam commutant variant aut obscurant.