장음표시 사용
321쪽
nibus iter facere Parmae muros pri tergressi Castelloguelfium veniunt,postridie quin que pastuum millibus aPlacentia caltra locant. Postea ad ipsius Placentiae miluum crepidinem praetereunt,dc Trebiam fluincia transeunt: media sere nocte clamor ad armacditur, scd nullo aut ore. Diu viccsimo septimo Pontremam exiguum oppidum peru niunt, quatuor pastuum millibus Tortona. Ibi magna aquae inopia laborarunt, quam incolae abduxerant, ne illic castra ponerent: ad mediam noctem ad arma clamore c. citantur. Die octauo & vicesimo Tortonae suburbia ingrediuntur, ubi diem totum ad solis occasum commorantur, & Petrus StrozZius ad eos accedit. Circa solis occasum Rango clamorem ad arma edi iubet ut ad litum quisque vcxillum aggregaretur. Ita distributos progredi S totain noctem iter facere iubct, ut ante auroram Sarauallum tran- i sirent, totum ctiam insequentem diem pergunt, dum Bezolinum, quod exiguum c struin Genua,ni fallor, quatuor millibus abest, peruenirent, ubi panis inopia promutur. Die triccsmo, qui decimus crat a prosectione, sub prandii tempus circa nonam matutinam ad pontem veniunt, qui Genua duobus millibus aberat. Ibi consident, x Besania am mittuntur Caesaris S Visconiij cohortes, equites item fercntarii quos Bandinus S Michael Angelus ducebant, qui Gcnuam illa patic ag cderentur. Rangoni insuper nuntiatur consilium suum patefactum cste, duo hominum millia Genuam ita bsidio veniste. Postea compertum cit, Luccialem quendam ex ipsis Rangonis cohortibus superiori nocte clam egressum,Genuenses ciues sibi ut cauerent naonuitlc,Rangonem & sarem Fregogam oppidum ex improuiso occupare institu ille, id te ex itineris ratione de pacescritate qua utebantur juspicari. EODEM die adducitur ab equitibus captiuus quidam cum pera sarcinaria equi tergo imposita,ex famulitio nobilis cuiusdam Burgundi, qui ipse quoque captus, quorundam rusticorum ope euaserat. Adducitur praeterca alius captiuus cardinalis Auriae a secretis,qui mox tamen liberatur:nam SI Caesaris partium erat, seque nominatim vcni sic ut cu Conueniret,prc dicabat.Interi in aliquot sesopetari j ad templum quoddam&vicina aedificia mittutur non longius mille passib. Genua, propterea quodl angoni nuntiabatur nonnullos rusticos inde equites,qusi iter illac haberent, sclopis peiij si Meos esse quorum opera Burgundi illicitassistent. Hi tamen simulatque siclopetarii peruenerunt, montium iuga petunt. Alia insit percx parte duo equi in exercitu Gallico glandibus ex oppido missis interficiunturitum enim milites ad oppidum instruebantur. Ibi instructa acie ad vesperum manent, siquid sorte nouarum rerum ij qui Frcgom partes s Uebant, in oppido mouerent. Verisim nihil illi tentare audent, qubd praeter ciuium multitudinem milites erant ad numerum trium millium, quorum dimidia pars Gemmanis equitibus constabat, ex ijs quos paulo ante Tridentum ventile commemorauimus. Quamobrem Rango sitos reuocat,& loco castris ponendis dclecto singulos ce tis regionibus distribuit. Locus erat duobus utrinque montibus septus,mille sere Gcnua pastuum interuallo In summo montis iugo specillatores constituit: tum scalas in gno numero conficere instituunt. Media sere nocte cxercitus nullo neque tubae neque rempani strepitu instruitur, deinde alterum e montibus subire conatur magna prose- Α'cio incredibilis laboris defatigatione. Nam praeterquam quod montis magna cratestitudo arduusque valde S difficilis ascensus,hoc accedebat, quod tritis semitis non incedebant.Itaque milites diurnis illis superioribus nocturnisq; itineribus,&rci frumentariae penuria confecti, praeterca scalarum pondere,quas humeris gestabant,defatigati, viribus deficientibus sese humi tanquam semimortui abiiciebant, ut vi ac minis ad sc
las tollendas cogi eos necesse esset. C., .. . em D V A B V S sere ante lucem horis primum agmen ad imam muri partem venit, si alae admovcntur, sed duae tantum reperiuntur quae iustae cssent magnitii dimis : ac
sane ad cas conficiendas non maius quinque horis spatium danim fuerat. Nihil ot mcn secius qui ad hanc rem constituti crant, scalis in summum eniti incipiunt, selope- Ioiarij oppidanos qui ad propugnandum concurrebant,c muro submouent: acriter&sitiniana contentione atquc impetu ad scsquihorae spatium post exortum s lem dimicatur. Quod si breuiores illae scalae ad uistum modum factae sinitent, multorum ea est sententia, ut cos vi irrupturos suis te putent. Ad cxtremum Rango quum alijs scalis ad expugnandum oppidum opus csse, Bos c loco superiore a propugnantibus oppidani sinterfici,
322쪽
. interfici ut nullum illis auxilium serri possiet,perspiceret, receptui canit. Ex oppidanis pauci interficiuntur, saucis non ita inulti reperiuntur. Ex oppugnantibus multi cadunt, ut alij quinquaginta, alij ccntum fuisse aisrment: inter caeteros quidam ex centurionib. non obscuri nominis,insuper Hector Caracciolus patricius Neapolitanus,qui nullo autoramento militabat. in oppidam apud se sepeliri patiuntur: quemadmodum misso tibicine rogati fuerant. In hac dimicatione praeclara cuiusdam ex Rangonis cohortita signiseri virtus enituit, qui cu vexillo in summum muru cuasit. Is paucillimis licci propter scalarum breuitatem subsequentibus,multisq; in cum irruentibus, ac signum militare arripientibus, sibi tarnen extorqueri palliis non est, sed hastile una cu manipuli pa Io te nam reliquum laciniis diuersis ruptum est ad suos retulit. COMEs suos ex praelio colligit, Ac quo venerant monte ducit, quod nemine o stante factum cli, ut ne illi quidem equites vel pedites, ex oppido egressi ad nouissimos urgendos prodirent. Postea nostris iam illa planitie montibus interiecta castrariactatis, in alterius imino montis iugo sub quatuor vexillis cospecti sunt. Eos comes missis siclopctariis ad praelium elicerc conatur,led illi confestim discedunt. Totum diem illic in ratur,expectans num redirent equites illi M pedites quos Besaniam miserat: hos enim ad se redire iusserat. Sed illi aliud iter arripiunt, & Placentiam versiis alia via quam qua vcncrant contendunt. Ad cum quidem illuc redijt proprius eius tribunus, quem pridiemis crat, ut eodem tempore oppidum inuaderet qua parte est Auriae palatium: sed ex 2o triremibus conspectus,machinarum strepit tu rritus,a re suscepta destitit. Milites indiis gnati quod rustici pabula cremastensialiquotvicos incendunt.
Corus Es tribuno reuerso concilium cogit. Omnium sententia est, ut quoniam
machinis ad oppugnandum carebant, suos a periculo adeundo, ad Genuam contin ren silentio de media nocte discedunt,postero die, qui Calen. crat Septem. continer ter progrediuntur, donec ad castella quaedam pervcniunt, Herniam, Talerium& V dam, qui Genua circiter triginta passuum millia aberant, ad altillimorum montium rodices sita.Ibi parum duri taxat tritici equis alendis,& nuces castaneas,quibus vcsccrei tur,rcpcriunt: nam incolae cum impedimentis de cibarijs in montes se receperant. Cuius rei odio incitati milites aliquot vicos incendunt, de castra illa diripiunt, quanquam 30 non ita magna praeda suppetebat. Postero die quum iam horae spatium diluxissct, pro sciscuntur,& duodecim patiuum millia progressi, castrum Visanum nomine perueniaunt. Illic Vantaeus cum viginti equitibus serentariis ex Fregoetae turmis Taurinos ire ii betur; ut Annobauedo copias aduentare nuntiaret.Die Septem. tertio quindecim passit uni millia progrediuntur, ad castrum nomine Catiam. postridie Tanaram flumen vado transeunt,oc ad castrum Seris bilas perueniunt, quod millia quatuor passuum Carmaniolis abest Hostes ubi comitem appropinquare audiunt, Taurinens an obsidioncm c. re relinquunt, sparso rumore se praelium commissuros obuiam ci accelerare. Tamen nullum ei negotium facessiant, de libero itinere quinto mensis die oppidum Carinianum iis . ingreditur. Annobaldus ubi hostes discedere sentit, egrestiis cum ci rciter octingentis o hominibus nouissimos adoritur. Ad turrim pontis ad Padum flumen quum venistet,
quamCssar a suis antea captam mille plurimi faciebat eius sibi deditionem fieri iubet. Hostes imperatastatim faciunt,quod nullam sublidij spem sibi dari videbant. Postridie
Burius cum fere octingentis strenuis viris egrestiis Grollianum capit, ubi magnam Di menti de vini copiam ad Taurinos iuvandos reperit.Comes Carinianum postquam veni iuxta arcem instructum exercitqm duccre coepit,quam circiter sexaginta Neapolitani Caesaris iustii tenebant: qui praetereuntes milites dum siclopis petunt, unum ex eo numero interficiundiIrritatus comes tubicinem de deditione mittit:quod quum facturos se negarent, rursus missb tubicine comminatur se omnes intersccturum, si machianas adducere cogeretur.Tum illi tempus sibi dari petunt, dum eos monerent quorum o iussu arcem tenebant. Hoc accepto responso machinas ab Annobaldo perliteras petit: lui statim acceptis literis ipse cum duabus cannis, totidem longis colubrinis & totidem etiam minoribus proficiscitur, quinquaginta cataphractis & centum fercntarijs comitatus: propterea quod ad Moncallerium sibi transeundum esse videbat, quo Sc lingius Asiae praefectus se receperat. At ille quum tormenta aenea adduci audiret, Veritus ne Annobaldus 5 comesRango coniunctis copi sMoncalleriam obsideren eo re- ,
323쪽
1 1 3 . licto oppido Asiam contenderat,qud etiam se uniuersus Caesaris exercitus receperat.
ANNO BALDo iter iaciciati nuntiatur quemadmodum centurioncs,quos Qvcrsia
una miscrat,quod audi Ient Caesarianos ab eius oppidi ciuibus summam quinque&viginti millium coronatorum ad stipendia militibus persoluenda exigere haec una enim illis ratio pecuniae conficiendet suppetebat eo audacius profecti cliciat:quam quum neta gligentius custodiri ostendillcnt,qubd milites in pecunia a ciuibus corradenda occupa- bantur,subita irruptione ceperant, quum quidem quadringentorum militum praesidio Caesaris iussu teneretur. Moncallerianorum legati statim post Scalingij discestum An-nobaldo obuiam proccdunt, se suaque Regis fidei dedunt. Inde progressus antemcria diano adhuc tempore Carinianum venit. Hostes adductas machinas conspicati, duos δ' ex suis cum tympanista ad comitem mittunt,quos ille initio durius alloquitur, quod ad parum firma arcem oppugna tam machinas adduci coegissent. Dum expectatur quid tandem comes respondere statucret, Ncapolitanus quidam ex Caguini comitatu, o c. - , Cuixa ar.e LisCit' I in arce erant Neapolitini in illius potestatem veniret. Ac eodem
--i,ώ Mul sane die duarum scrChorarum anse noctem spatio, ipse Caguinus lcgatumcum mania
- . pulorum ductoribus mittit qui arcem ingrederentur: hora postquam contenebrasset Neapolitani emittuntur,ccnturio de signifer cum singulis cquis,reliqui pedites: decem cae eorum equis in arce mancn Vna cum ipso militari signo. Hoc cnim ipse lcgatus m nibus arreptum tenuit, quum omnia Caguini esto praedicaret. Tum patuit simultas c mitis de Caguini: quae res profecto negotia regia nihil promouit. Illic praeter frumen- λ' tum circiter tria farinet siccorum millia reperiuntitam enim saccis conditam in hostium castra mittere parabant: colle cta est etiam vini aliqua copiadd totum comitis iussu Taurinos convehitur.
Di E ciusdem mensis undecimo a Salus sanis ciuibus missi veniunt qui deditionem facerent,dc magistratum peterent: idem fit a compluribus oppidis & castris tum Pede-
montanae regionis tum Marchionatus:quo etiam tepore Qucrassium a nostris capitur.
Die decimoqisarto litera: a Rege accipiuntur, quibus S Caesarem discessiste signisc ba S se integros milites mittere,duo Gallorum peditum millia, quibus praeerant tribuni Renatus & G odineritis,totidem etiam duce equitc Biragulo. Hos Rex iubebat rinis praesidij este,eductis ijs qui multa acerba ab hostibus obsessi pertulerant. Idem eti- am Annobaldum cum caeteris ducibus δί toto equitatu atquc pcditatu per literas ad se . accerscbat, oppidum Burio Cum rcccntibus militibus, qui fessis submittebantur, tradi iubebat. Hunc Burium turmae quinquaginta cataphractorum praefecit, quae Francisco Salustio ante desectionem paruerat. Eodem die Sampetrus Corsus &Ioannes Taurianensis cum hostibus sceliciter pugnarunt, ablatis quatuor signis militaribus, captiuis. que abductis centurionibus Barone, Sciacgallio de Paccrio. Die quinto S vicesimo I annes Ludovicus Salussus, misi us a Rege Carinianum vcnit, quo etiam die Carni nimiolam vesperi prosectus est. Quae ab eo postea gesta sunt, supra a nobis sunt com
,- Lu sis R E X Lugdunum interea Venit. Ibi concilium cogit omnium principum consam Ao.. neorum,oquitum torquatorum Sc totius regni illustrissimorum virorum. Adhibet . . . T Qxiam legatum & nuntium papae, cardinales quotquot in aula tum versabantur, orato-ti M. rem A nglum,Scotum,Lusitanum, Venetum, Fcrrariensem &reliquos: insuper princia pes & honoratos viros exicros tum Italos tum Germanos,qui tum temporis in aulaiae rant,ducem mirtembergensem Gcrmanum, ducem Sommanum,Arianum, Atric
sem,principem Melfitanum,&Stillianum Neapolitanum,Hippolytum Estensem,marchioncm Vigeuanum ex familia Triuulsia Mediolanensem, Ioanem Paulum Ceretem
Romanum,Caesarcm FregoZam Genuensem,Annibalem Gomagam comitem Lania uolarium Mantuanum, aliosque magno numero. His conuocatis atque audientibus
perlegi iubet acta causae sceleratissimi hominis qui Delphinum veneno sustulerat, una secum pcrcontationibus, conicitionibus, testium repetitionibus, caeterisque omnibus quae in capitis iudicijs solent seruari. Quibus perlectis qui aderant omnes squibus quidem lege licci in huiusmodi iudicijs adcsic sententiam de tam horrcndo SC iacfario scolere dicunt, iudicos reum damnant, SI supplicio assici iubent, utcquis concitatis inquatuor diuersas partes disccrperetur. Rex Lugduni aliquot praeterea dies comm
324쪽
ratur, unde priusquam discedat, stipendium omnibus militibus persolui iubet: quibus
se non egere videt, eos dimittit, Germanos & Hcluetios,cohortes tamen Gulielmi Fi stembergi de Helvetiorum centuriones omncs retinet: liis commeatum liberaliter praebet quo in Gallia habitarent: aegrotis de sauciis tum Gcrmanis, tum Helvetijs aedes dii tribui de pecunias extra stipedium numenari,ut i. inarentur, iubet. Quos in Gallia r tinuit, ex iis alios in Picardiae oppidis praesidio collocat,alios ducem Tot ouillanum comitem Sampaullum ii ibi equi iubet, cui auxilio estent aduersus nonnullos Sabaudiae populos, qui quoniam apud cos fama percrebuerat Regem a Caesare praelio est e sumeratii, rebellionem fecerant. Sampaulius tanta diligentia rem perfecit, ut totam Sabaudiam&no Tarentaliam Regi si ibiiceret, supplicio de autoribus sumpto. Ab eo tempore in Regis fide Seditione absq; vllo tumultu aut rebellione permanserunt. R E X .oimiibtis prospectis quae ad regni limitera quoquoversiis firmandos pertine bant,Lugduno discedit. Locus est nomineCappella in summo montis Tarare iugo, qui mons est inter vicula araram de Sansaphorinum. Ibi quia Rex pranderct,accedit Sc uae rex , qui, ut alio loco demonstraui, nuntio accepto de Caesaris in Galliam expedi- uis . . . cone,Scotorum aedecim millia conscripsera quibus periclitanti Regi opem ferret, idque non rogante ac ne sciente quidem Rege. Bis naues conscendere conatuS,Vento ad 'iit. uerso portum repetere compulsus fueratriandem cum aliquot nauibus ii Ormaniam
venit, de ad Deppae portum appelli Ubi quum audiret Caesarem de Regem iam in eo cDio se ut signis collatis dimicarent,ne a praelio abellet equos veredarios conscendit: verum nuntio postea in itinere de Caesaris prosectione ac pio, diligentiam coepit remittere, ut suos pone vcnientes praestolaretur.Quibus Rex au)itis nuntios obuiam mittit,rogat ut comites nihil moratus properare pergeret. Ita Regem in illo montis supremo iugo,
uti diectum est accedit,a quo honorificetissime exceptus,multis habitis sermonibus nam ex siliabus libi uxorem dari petit. . REx tametsi aegre hoc se Anglo probaturum etasciis simul qudd nonnulla VH- doeini filie iniuriain eo fieri videbatur,quam ille iam veluti futurana Scottae resinam νdoptauerat, tamen quod Scotus petebat plane noluit denegare: partim quod syncerum illius in se animum perspiciebat, partim quod vetustissimam necessiti idinem de amici- ,Δ tiam regum Galliae dc Scotiae apud se reputabat, quin& ipsius regis patrem memoria tenebat Ludovici duodecimi partes sequentem , in praelio occubuisse. Neq; etiam planuquod ille petebat concedendu esse putauit. itaq; de iis postea se acturos respondet, postquam ille puellam conspexisset.Haec sane cauta fuerat, cum alis; duabus maximi ponderis,cur Pometaeum antea Rex ad Anglum misistet,vt a nobis ostensum est. Regem pr terea initinere adeunt legati Helvetiorum foederatorum , qui rosam & impensis ordianum comitatus Burgundici venerant: ab eo petunt nequid in ipso comitatu innovaret aut moliretur. Id Rex in annuum spatium concedit, Helveticae societati gratificari studens, dissuadentibus tamen quamplurimis, qui censebant cohortes Fustembergi comitis illuc in hybema deducendas esse, communiendam quoque esse aliquam arcem, quae o totius regionis libertati postea imminereqPRAETEREA Giam litcras Roma accipit, quibus signiscabatur papam sponte Gain ipso consistorio de obitu demortui Delphini ad cardinales retulisse, quum sibi vid ii pro sit minis Regis δί patrum in sedem Apostolicam meritis, ut iusta illi eadem pompa atque cardinali cuipiam persoluerentur. Qua in re contentionem nonnullam extitille quod aliquot cardinales id a papa Alexandro factum quidem suisse diceret, quum Ferdinandi Artagoniae regis filius obijiletis ed illum, quum Hispanus esset, id potius patri studio quam ex collegii consilio secisse. Ad extremum tamen omnes Pontificis v luntati cessislse: adeoque exequias honorificentissime in sacrario pontificali celebratas fuisse. Regi insupernuntiatur Caesarem in Hispaniarn peruenisse, nauigatione tame valio de molesta atq; dissicili,saeuissima in mari tempestate vexatum Naa in ipse portus G
mensis consipectu duae naues perierant: quam aliena ipsius equitiu altera vasariu habebat:preterea sex triremesamiserat,atq; in iis plurimos militares viros.Eu tame nihilominores ob tot iacturas spiriciis gerere, minari se propediem maiore quam antea exercitu in Galliam imprellioneia factitrum. Nuntiatur etiam Normannos denuo Hispanis ex Perea nQua insilla redeuntibus occurrist e, praedam non minorem sis centenis coron
325쪽
, - torum millibus factam. Literas itidem a Germania accipit Caesarem duces instituisse, / qui vere ineunte milites conscriberent,multos rumores a Caesarianis confingi de spargi in Regem contumeliosos,in Caesarem honorificos,quibus etiam nonnulla de Delphini morte secus qu im res habebat ferebantur: quin Roma quoquc & ex aliis Italiae locis eadem illi nuntiantur.Non ita multo post certior fit de morte Alexandri ducis Florentini. Denique ab ipsa Picardia perfertur ad eum Hannonios oram illam regna incursionisbus populari, praedam Vcre, de magno iam numero coijlla. Quamobrem vita tot negotia quae undique nuntiabantur, quid facto est et opus, simul ut de Scoticis nuptiis transigeret, Ambasia A: Blaesis iter Lutetiam facit. Ambaliae illi praesto est mare hallus Marcanus,eumque submiste i lutat Hunc Rex ob eximiam iidem de singularem virtutem, io qua peronam obsessam defenderaticum maxima amoris de beneuolentiae significati ne excipit. Is tamen quum ob Roberti Marcani patris mortem is enim paulo ante obi rat)Scdanum redire pararet,in itinere febri correptus Longumij, quod oppidum milliam, pastuum decem Lutetia abest diem suum obij vir sane ob virtutem militarem &Qmi m- mam fortitudinem omnium bonorum desiderio dignillimus. Blaesis Rex Magdalenen filiam Scoto despondet nuptijs faciendis dies Lutetiam reijcituri, postquam venit, ex suorum sententia de omnibus quae ad hanc rem pertinebant constituit InGermaniam ad Imperij ordines literas scribit, quibus veram de morte Delphini historiam exponit : rursus profitetur se eorum iudicio stare velle, de iure quod sibi in ducatu Mediolisnensi vendicaret, quae una esset totius huius belli origo de causa: praeterea Roma ad pon zotificem & cardinalium collegium cadem de re seribit. Ad oratores quos Romae habebat, literarum exemplum mitti iubet, quas in Germaniam scripserat, ut pontificem ea de re monerent, omnesque intelligerent quas ipse pacis conditiones quaestillet, aceti amnum quetreret. Florentini mortem alijs scribendam relinquo,quam nihil ad me per tinere arbitror, tui Regis tantum res gestas & negotialiteris mandare decreui. -iis DEMONSTRAT v M antea est Burium Regis legatum , apud Taurinos relictum esse. Is quum audisset Casilios non facile adduci ut ducem Mantuanum marchionem Monsereati agnoscerent Caesar enim secundum eum pronuntiarat, contendentibus trucet Sabaudo de Francisco Salusso monaclii cuiusdam Franci ani, patricij et iam Mo serratensis nomine comitis Claudi j Biendrasti, item Petri Antonii Valentini opera 'sus, centurionem quendam Neapolitanum Damianum curialem sibi conciliauit, qui Cassi praesidio a Caesare praepositus fuerat. Is Burio unam se ex oppidi portis tradit
rum pollicetur. Burius ea de re Rangonem monendum non existimauit, veritus ne si negotium ad plures dimanaret, statim erumperet atque illustraretur:sed adhibito Christophoro qui secum mille ducentos pedites Italos habebat, & Taxio cum aliquot equitibus, rem perficere aggreditur. Biendrasto pecunias suppeditarat ad coemendos batillos,ligones caeteraque fossorum instrumenta, eo consilio ut occupato oppido si tim folia ducta milites e castro crumpere tantisper prohibere dum exercitus de machinae a Rangone ad illud oppugnandum adducerentur, quod oppido potitis facile crat. Verisim re persecta reperit Biendrasitim instiamenta, quemadmodum conuenerat, no paralle Itaque dum alia ad sos A ducendas conquirit, multum temporis absumitur, ut marchioni Vastio Caesaris principi legato, qui tum Asiae erat, otium ad exercitum couligendum daretur. Itaque castrum porta qua rus exitus crat, ingreditur, inde in oppi, dum irruptionem facit, fossis vix dum inceptis. Burius cum peditatus numero quem demonstrauimus, tantis copiis impar,impctum non potest perferre,a circunsistentibus hostibus capitur atque una cum eo Taxius, Christophorus interficitur, reliquis vel captis vel interemptis, Biendrasius δί Damianus cum aliquot aliis quos consilij participes habuerant salui evadunt Quod si Burius cum Rangone consilia contuli siet, ut ille cum exercitu regio ad Astam ventilet, valde verisimile eli marchionemValbum nunquam
opem laturum fuisse,nedum uni mederi cuperet, alterum amitteret: vtBurius tantum so incommodum accepturus ibisse non videretur Rex re per nuntios intellecta Guidone
Gui sedum Bulterium Taurinis legatum praeficiti cardinali Turnonio, quem Lugdi ni legatum habebat, rerumque si immani ad eum detulerat,mandat ut Guilfredo quet ne cessaria esse viderentur,suppeditaret. Marchio Vasinis quum tis haberet quod Caiatu recuperasse rebus omnibus persectis Astam se recipit, ut se Rangoni oppon eti
326쪽
Numis Scoti Lutetiae in episcopi aedibus persectis, Regi ni in anir quemadmodum hostes in ora Picardiae auctis praesidiis in nostros quςdam molirentur. Inter caetera quum equites fercntarios quibus vidamius Ambianensis praeerat, sit autem Du leni praesidio erant audistent de Auenna opprimenda consilium cepiste, quod oppiduAttrebatibus sex passitum millibus abest, in quodam vico delituerant, nostrosque ex insidiis adorti prostigaram, neque abest suspicio quin ab eo quem itineris ducem habuerant proditi fuerint. Hoc nuntio Rex accepto, Martinum Bellatum cum ducem iis equitibus ferentariis quibus prierat,Durlenum mitti Georgium item Capultem cium cum totidem paulo post eodem mittit.Vervinum turma equestrem comitis Mamici leam is vindocim ducis erat primogenitus quinquaginta cataphractis constantem, S quintinum centum ipsius Vindocini equites mittit:atque adeo totam Picardiam maioribus praesidiis firmatiit.Tota hyems incursionibus vltro citroque infesta sitit,nihil tamecommemoratii dignum gestum est, propter intensum gelu dc ingctem niviumcopiam: ut mensibus hybemis equites iter faccre proluberentur. HAC ratione Picardiae rebus,ut temporis angustia serebat, prospectium est. Int rim Rex aliud quid am longe maioris momenti molitiir. Etenim in augusta urbe Lute coisis itam n ipsa basilica palatina,quae curiae sedes est, pares Franciae qui vocatur,prii cipes c 'sanguineos,episcopos prope quadraginta,& totum Parisiensem senatum conuocat,adhibitis etiam multis illustribus N honoratis omnium ordinum viris.In celeberrimo illoio civissimorum virorum consessu, astante Rege, Cappellus regius aduocatus, potestate dicendi facta, Caesarem Flandriae, A rtesiae& Carolosiae comitem, qui alias ctiam prouincias quae ad regni Gallicani clientelam perti,sent, occupa rebellionis& perfidiae in Regem supremum natu in principem reum agit:itaque perorat, ut lege commistbria in beneficiarium lata ex senatuscosulto bona illa fisco addici &publicati deposcat. Ad haec aduocati postulata, in consilium itur,omyibusque accurate expensis senatusconsulto facto placet in omnes regni oras, ad quas quidem tuto accedi liceret, praecones dimitti, qui tuba Caesari diem dicerent, ut ille quos liberet,paratos ad vadimonium obcundum causae firmamentis instructos mitteret, quae ad illa aduocati de cognitoris regi j postulata quae viderentur inerrent:interim summam iudicii inhiberi, neq; Cappello postes 3o ta adiudicari:quos Caesar mittere velle iis fide publica data accessum& discessi nul- .li fraudi futurum. Dies a faeciali more maiorum recte atque ordine dicitur : quumque nemo extaret qui vadimonium Caesaris nomine obiret,Cappelli Sc cognitoris regis postulatio quibus verbis ab ipsis nuncupata suerat; iddicitur.Rex ad senatusconsultum liqua saltem ex parte exequendum quamin imum CXercitum primo quoque tempore cogere constituit.Hostes vero quum Lutetiam ad causam dicendam mittere deberent,de impressione in Regis fines facienda consiliun capiunt. Itaq; quum T romam vini inopia premi &praesidio admodum cxiguo teneri constaret,quod nuper cataphracti quinquaginta,quibus Bernelii Cre uti iratcrminor natu Morinorum praesectus praeerat, ab incursione, qua vallem Castellam deprectati fuerant, reuertentes non lon-
o ge a Morinis pulsi & profligati fuerant, hostes Areae, Betunae de Santaudomari manu
coacta conuenerant, ac Roxius ipse magnopere maturabat, ut ante oppidum occuparet, quam maius praesidium introduceretur. Quamobrem Rex Martinum Bellatum . Durieno decedere M Morinos cum equitatu,cui praeera contendere iubet. Bellatus Calend.Febricum suis nullo accepto incommodo ingreditur, licet hostes cum octi gentis sere equitibus itinera obsiderent. Sed tempore admodum nubilo, gelu acutissimo de noctis densissima caligine effectum est,ut hostis nocere nequaquam postet. Pa lo post circiter lillariorum dies Santacus cum pari equitum numero codem ingreditur. Reliquum hyemis tempus ad medium quadragenarium ieiunium quotidianis ceri minibus cum hostibus qui finitimis oppidis praesidio erant,transigitur, sic tamen ut no se stri superiores eiiciat. Neq; ullus fere dius praetermittebatur, quin aut nostri ad hostium portas aut illi ad Morinorum munitiones praeliarentur. Quo ctiam ad bellum spectam dum se contulit bona pars iuuenum nobilium ex Delphini comitatu, in quorum ny- memerat Santandraeuς,Dampetrus,Dande nus, Ecarsius& Lanoaeus, qui nullo non die eo se spectaculo Oblectarc potuerunt. M E Dio circiter Martio mense Rex Annobaldo, qui in omneuerentarios equites
327쪽
, , , ν iummam imperil habebat,nc trum dat,ut commeatum Morinos deducat. Huic a tribuit Taxium, Termium &Aliunitim Gallos,Maurit m Nouatum SI Franciscum nardinum Vico mercatum Italos, Georgium item Capusse mentium & Theodum M netem Albanos, qui ducentenos equites serentarios singuli ducebant Dubccium insim per senos challum Boloniae de Crequium Montrolii praeibinam, quibus quinquageni cataphracti subcrant. Commeatu Montrolis comparato, Annobaldus Teroanam nuntiunaittit,qui diem certum M tempus indicaret quo se in sylva Foccobergana adii iturum cilc speraret,ium ut ex sitis aliquot praemitterent qui totam regionem Aream versus &Santalidomarum explorarent,tum ut obuiam ad commeatum excipiendum procederent. Egressi oppido fercntarii non procul inde in equitatum Saul indomari & Areae lim iocidunt,qui cxpiscandi causa venerant. s nostri ilico adorti sundunt fugantque,atq; adipi ius portae rcpagula compestunt. Deinde Foccobergam, ut illii mandatum fuerat, ad commeatum excipiendum contendunt, nonnullis tamen equitibus ad speculandurelictis, qui renuntiarent siquos ex hostium praesidias egredi conspicerent.Santaudomari cnat Roxius, qui re per nuntium intellecta, statim egreditur cum equitibus sermose, centis quos cxtinium is oppidis cocgoat. Ex iis aliquot T crocinarnmittit, qui nostros ad equest e pri lium elicerentiipse cum tuta multitudine loco post scalas patibulares t cto in insidiis se collocat. Inter eos quos a nostris ad speculandum relictos fuisse commemorauimus,& Roxii praecursbro praelium acerrimum committitur: in quo nostri si
co ccdere necesse miliet,nisi equites Bernelliani,quos Nothus Halluinus sipniser duce- iobat,subsidio adiuisibiat Vnde factum est ut diuturnius praelium, sed remissius quam tim tio redderetur:quippe Roxius suis inuerat ne longius progrescretur,ne ipsius insidiae viderentur. Ac profecto tametsi non longius ab oppido locus illε aberat,quam quo in diae colubrinae globus adigi poste tamen ex ipsius oppidi specula no deprehendebatur. Verum nostri eousque procurrunt, Vt tandem illum cospicerennitaque suos qui ad e
Ex Is TIMABAT aut e Roxius futurum,ut qui comeatum adduxerant,statim eo nostris tradito se pro more reciperent:quod sane si accidistet,satis illi virium suppetebat,utdc nostros adoriretur,& commeatum interciperet. Verum aliter omnino accidit: pr
ptereaquod Annobaldus de Dubet ius insidiis cognitis tumias summo monte ad sinia. ostram Santalidomarum versius progredi iubebant, ut si Roxius vim inferre pararet,st, 'tim ad opem ferendam accurrerent. Qua re ille perspecta Santaudomarum se recipiti illi Morinos vesperi venerunt, reliquos Montrolium remittunt, ne Cibaria multitim dine contumerentur .Eodem ipsi quoque biduo post perlustrata faritima regione r
EXTREMo sere Marcio Rex copias colligere coepit: Ambiano prosectus Flis risi, hinc Pernotum venit:quo temporc moritur Carolus dux Vindocinus, qui aegrotus a denti bre Ambiani rcstiterat.Hic magnum toti Galliae sui reliquit desiderium, quia excelli animi princeps cste II de Rege & Gallica Rep. optime meritus. Mommorei cius praesectus praetorio,cui Rex in exercitu sitammam imperij detulerat, Pemoto cum prima acie proficiscitur Castrum est Alchianum nomine ad flumen Othiam medio lim nere Durieno Hedinum:quod quum magno esse nostris incommodo audiret, siue cinmeatus duceretur,siue Durieno Motrolium iter fieret,ad illud proficisci decreuit. 5simulatque cum machinis peruenit, hostes saluis impedimentis deditionem fac uicti postridie Rex venit. Postea adHedinum copias ducit: quod oppidum munitis limum est,&adfinitimorum salutom commodissimum, Caesarique maxime incommodum, si Rex eo potiretur. Dum ad illud oppidum quae ad machinas promouendas pertinent sunt, Antonius Mallius Alchianus mille peditu tribunus, siclopo ictus moritur, quae noleuis tuit iactura,Hellius item tribunus militum vulnus in crure accipit. Admotis machinis&oppugnatione inchoata,oppidani cum uxoribus, liberis de fortunis omnibus in castrum se recipiunt,oppidi tostri nemine obsistente potiuntur.Castrum supererat c prendum,quod muniuilianum opere&arte erat, in coque Roxius quae ad propugnationem pertinent omnia abi inde collocanda curauerat, quod magni ad salutem publicam reserre, illud teneri intclligebat. Rex tam rapugnare iri id omnino decreuit, remque machinariam lico expediri iubet.
328쪽
Iar cum imperio Caesaris iussu praeerat Sanson quidam veteranus eques Namum canus,qui magnam Ua re militari apud Caesarianos autoritatem obtinebat, Buberius cupeditibus quingentis,Vandeuillanus cognomento Strumelius cum pari numero, d nique circiter sexccnti tu Namurcani tum inferiores Gcrmani. Rex eo die Faleriis consedit ad flumen Calchium infra Hedinum.In Regiis castris octo crant peditum Germanorum millia duce Gulielmo Fustembergo,Picardorti quatuor millia, quibus prinerant Serculus, lassius pridie siclopo interscctus, Hellius&Sasscuallius: Baccouillanus Sallius&Santalbinus Normanos millenos ducebant, Quintius S Haraucurius Lota-ringus Campanos millenos. Plurimi insuper erant quos hic nominatim non significaro mus:vt tota multitudo tum Germanorum tum Gallorum ad sex &viginti peditum millia in eo exercitu esset. a tPos TERo dic Rex Metiliij manet non amplius quingentorum passuum interual- Io ab arce Hedinensi,inter Contium&Hcdinum. In arce Contiana praesidium erat a Roxio impositum,qui cius loci dominatum obtincbat. Iriditcs partim in oppido Hc-dinensi partim in septo castra habebant,ut castrum undique circusdcrciat.Nonnulli ex ducibus,qui arcis Hedinensis situm & naturam tenere se praedicabant,quod omnia faepius S per otium perlustrassent,i egi SI Mommorencio, cui Rex maxime confidebat,
ostendunt commodissimum clie,ut arx stiGssis muris capercturmultam csic rationem, ut moenibus glande concussis aditus fiat,muri crassiciem obstarc,S aggerem quo ponero sulciebatur.ltaque soslbres omnibus locis ad opus constituuntur,vita luminae autorii tis Operi praeficiutur,princeps Melphitanus,BarbeZius, Burius&Vilicrius:is enim rei machinariae praefecti locum tenebat.Tanta diligentia res administratur, v t viccsimo circiter die dimidia pars turris quae oppidum spectat qua in castrum ingressus est ad laniam,
labefactata ruerctaverlim reliqua pars quae castro adlii rebat incolumis stetit:vt perex, suum ex care incommodum hostis acciperet. R Ex magna & temporis S rei pecuniariae iactura inca re perspecta, animum ad retiam; ais
machinariam oppugnationem convcrtcre coepi praeter multorum opinione,qui in μς 'U I
ri& aggeris nimiam crassitiem causabantur. Itaque ipse quodam dic mane profectus,
locum commonstrat ubi machinas collocari vellet. Morem omnes iubcnti gerunt,de o tormenta adco prope co llocantur,ut ipso ore labium fossae contingcrent: vcrum non sine iactura& morte aliquot rei machinariae praesectorum tantum opus perfici potuit, Lusarchius & Pontibrianus ambo huius rei peritissimi inter caeteros interficiuntur. Vil-lcrius, cui summa cura demandata crat,tantam adhibct diligentiam,& admotis machinis toto biduo moenia tanto impetu fragore concutiuntur,ut tertio dic mcridiano i porc muro collapso ruina centum octoginta pedes lata pateret.
R Ex ipse omnia haec administrari spectabat& urgebat. Quae sanc causa suit cur nonnulli iuuencs praecipuς nobilitatis,famς sibi concilianda gratia, quum Rego ipsum
virtutis S industriae testem adeste cernerent, non expectato imperio, neque rc bus adhuc ad irrumpendum constitutis,neque ullis qui subsequercntur conspectis, tanto in .so petu ruerent,ut ad summam labefactati muri partem eniterentur: sed non minori vi tute repelluntur quam proruperant. Itaque alij in ipso loco interficiuntur, alij grauiter vulnerati reuertuntur.Ex iis Carolus Bucilius comes Sanccrranus glande traiecto compore accipit,quo Vulnere nocte proxima moritur. Is magnam sui iam cxpectationem
iuuenis concitauera Vt omnes maiorum virtutem imitaturum esse confiderent. Alfinius item Sercuti legatus,& Damiatius signifer, Haraucurius Lotaringus tribunus m litum, una cum fiatro legato,Paresio patre prognati,qui legatus Guiiij tum in turma ipsius equestri tum in prouincia Campania crat.Fleuerius Mardicoquij filius, complures alij saucij.Quamobrem Rex praeconio publico per tubicinem &tympanistam vetat nequis imperatoris iniussu ad irrumpendum prosiliret:qui sccus faxit,capitale futurum. Io Hac re consecta omnes ad signa milites ad vires colligendas aggrcrari iubet:eo ipso die Vesperi cataphractos magno numero pcdites pugnare iubet, cum scrctariis circiter sexcentis,his ducendis Annobaldum ferentariorum magistrum praeficit. Imperat deindo liquo equitatui,Germanis peditibus,atque iis qui ex reliquo peditatu ad oppi gnan- .dam arcem non erant constitu ti,ut omnes ad hostium aditus acie instructa starent, ne hostes interim molesti estent, dum nostri in arce per vini expugnanga occuparentur.
329쪽
Tario etiam dc Martino Bellato negotium datur ut cum suisquisque equitibus iter A qui qui denique sessis submitti deberent:oppidani qui pridie re ipsa didicerant, qua vi tute atq; alacritate nostri vallum superassent, veriti ut audaciam& impetum ferre poLssent, ipsa nocte tubicinem qua patebat mina,emittunt,qui Mommorencium adiret, is autem in fossis cra uos cohortabatur,& omnibus prospiciebat quae ad futuram oppugnationem pertinebant. Hostes post diuturnum colloquium sese Regis fidei perini runt,Vt machinas,commeatum & munitiones relinquerent,ips cum impedimentis salui abirent Haec quum Mommorencius mane Rcgi nuntiasset, ille pactionis omniac pita rata S firma elle ilibet. Oppidani meridiano tempore Urediuntur, quibus praestidium ex nostris attribuitur,ut tuto abirent.
REX tum oppido tum castro Serculum praeponit, qui eum locum alias si amma fiade de virtute defenderat: huic quinquaginta cataphractos Scintlle pedites attribuit.Ipse cxcrcitum quatuor a Sampaulo pastuum millibus ad Munctium Caarum locat, postria die Pernas venit Et quoniam saepius metionem a nonnullis iniici audierat, qui ais bant Sam paulum oppidum de castrum facile muniri posse, qua ex re magnum hosti ii commodum inferretur,quod oppidum illud ita situm erat, ut millia passivum duod cim Betuna octodecim Attrebatibus,duodecim Durleno,totidem Morinis, sex Hediia rono de Lillerio decem abesset, iam inde quum Hedinum venistet, eo Annobaldum mi serat,qui oppidum de arcem in potestatem acciperet. Oppidum hoc cum tota regione dc municipiis quae ad illud pertinent, antea de superioribus ipsis bellis in fide de clientela Regis continebatur,ut supremum illic ius obtinerer, tametsi omnia a magistratibus ius sit S nomine Caesaris administrabantur. Ses omnia ipso statim Annobaldi aduentu in Regis manum ac potestatem veniunt. Illic a Caesare Seneschallus constitutus crasLi- forcilius:qui cum aliis multis magistratu fiingentibus belli iure capti magnam pecuniae summam redimendi liai causa pcndere poterant Scd nullo illos pretio dimitti Rex ius. sit quod suprernam illam iurisdictionis autoritatem in cis ad hunc usque diem valere vellet multis licet dis luadentibus,qui multa diccbant ab illis contra imperium facta eL 3 ,se,quam idoneam elle causam curca immunitate non fruerentur.
Oppi Di de arcis deditione facta Rex denu trunque inspici iubet ut quam breui temporis spatio muniri pollet intelligeret. Aliis aliud videtur: sed una ad extremum obtinet sententia,quam princeps tuebatur quidam Antonius Castellanus Italus. Is recipit se intra sesqui mensem inexpugnabile illud oppidum non Caesari modo sed totius orbis viribus ellecturum est e. Id quod tam serio confirmat se praestiturum, ut Rex fidem homini habere in animum induceret,multisque rcbus aliis omissis,quas aggredi antea cogitauerat castra ad Pernas fieri iuberet, ut hostem incursionibus tantisper prohiberet,
D v M nostri castrametantur, Iommorencius de Guisius aliquot cataphractis deserentariis assumptis loca finitima pcragrare instituunt. Lillerio quum appropinquarent, quatuor Pernis passium millia,siquot cquites praemittunt:qui quum ad repagula procurrissent, ac neminem nec intus Iacc soris conspicerent,ex iis nonulli in pedes desiliunt scalis quas in suburbio sorte nacti suerant,murum conscendere instituunt, idq; nullo obsistente perficiunt. NcmO cnim toto oppido erat praeter aliquot moniales vi gines in parthenone, quae nostris sciscitantibus narrant Levinum oppidi praesectum tumulatque cxercitum Gallicum appropinquare intellexisset, sic porta paludana proriispuis te Sc suos Salienantia in & Maruillam ad flumen Lilium reduxiste,illic esse Roxium cum parte Caesariani exercitus .Haec ab antecurseribus Mommorencio rcnuntiantur, qui consestim oppidum veni poena capitis edicit nequid vel virginibus vel earum sor es tunis noceatur.Oppido Martinum Bellatum cum suis duccntis equitibus praeficit, cui intille pedites duce Landa attribuit.Cuius rei causam habere visus est, quod oppidum illud loco perquam commodo situm este perspiciebat, ut quandiu castra nostri ad Pe nas haberent tinera tuta essent,neve hostes Savenanto de Marvilia castra subinde clamore turbaret,aut nostris pastilatoribus molesti essent Nostri tum pedites tum equites crebris trebates, Α rcam,Betunam dc Santaudomarum pergerent, qui si f-te hostis ad turbanda castra accedere nuntiandum curarent, neve noctiarno ullo ficto clamore qui oppugnaturi crant, citarentur. Omnibus ordine constitutis,qui primi progredi, qui subse
330쪽
crebris incursionibus multam pred.im tum hominum eius regionis incolarum, tum armentorum ex illis palustribus locis ageban illuc enim se contulerant, ubi latere sepos. se arbitrabantur. At Salienant ij de Marviliani nihilo secius ob nostrorum prauidium, alia habebant itinera obliqua atque occulta diuerticula,quibus egressi nostros pabulatores S annonarios infestabant, deinde Salienantum se recipiebant: qui locus crat natura & situ munitissimus, ut occupari minime possc videretur. Illic enim flumen Lilium insulam cssicit, quam undique vallo cinxerant, & cataractis aquam cohibuerant, ut undiqucc flumincrcstagnaret, unusque cilci duntaxat aditus, atque is non amplius centum pedes in latitudinem patebat:quo etiam aditu transuersam fostam malo gia altitudinis de latitudinis duxera lateria castellis extructis municrant,quibus sciopos uncinatos magno numcro iis locis disposuerant, quibus hostem aditu maxime prohibhibere pollent. H v i v s loci aditum Momnlorencius vi occupare instituit. Itaque comitem Gulielmum Fustembergum cum quatuor Germanorum pcditum millibus & tocidem vi acri, Callis Mimit, atque Pernis eo consilio diuina ope sectus proficiscitur. Vi,quemadmodum constitvcrat, perrumpit,sed nonnisi ingenti dissicultate δί labore: nam Germani pedites initio ab hostibus summa virtute repelluntur, multis intcricctis, nec paucioribus sauciis. Ac iam dies in vesperum declinare coeperat,quum Carolus Mariclius Ba covillanus Normanus subsequente Lauda Picardo, locum in sosta cospicit minore dolo fensorum numero caneris reterium. Itaq; dum hostis animo aliis locis occupatur, ut aggredientes submouerct,Normani intrepidi nullo periculi metu in sollam prosiliunt, de ubi ad parem pugnandi conditionem loco adςquato pervcncrunt, gloriae cupiditate de principis studio ita rapiuntur,ut multorum caemc sossam,vallum&castellum perrumperent. Hostes vi nostrorum ad eam partem animaduersa, reliqua loca de erunt:c teri nostrorum tum Galli tum Germani conscrti subeunt, quibus stipatus Mommorencius, cos ad virtutem cohortatur. Dcirique omnibus ex partibus si hostium fuga, qui an stris insequentibus Normanis S Picardis magna itrage consciuntur,ut suorum cςdem qui in praelio occubuerant,ulciscerentur. Restabat alterum propugnaculum vi capiet dum, cuius aditus Uno tantum ponte custodiebatur,qui magnis de crassis tignis exiguo 3, intcruallo iunctis septus erat: tignorum interualla siclopctariis complebantur. Ad pontem molendinum erat lapide quadrato aedificatum, variis locis comi nodissimc pertusum, siclopis uncinatis de aliis magna multitudine resertum: ut nisi immodico terrore hostes primo loco pulli,ad illud alterum confugientes trepidationem secum attulissent, quos nostri tam acriter subsequebantur,ut sui colligendi aut spiritus ducendi spatium nullum darent longe maior suisset in eo secundo occupando dissicultas. Sed tanto te
uore tum a Germanis tum Gallis urgebantur,ut eodem impetu superati omnes internecione delerentur,& ad mulieres ipsas Germanorum iracundia pertineret.Ct tot una numerus amplius mille treccntorum fui praeter cos quos non leuis coiectura est uni cum
a disciis crematos suille:nam praeda collecta,quae ingens sanc filii, tectis omnibus ignis o iniectus est. Mommorciacius multa iam nocte receptui cancre iubet, exercitum mulutis spoliis onustum Pernas reducit, ubi a Rege cupidissimo expectabatur, qui magnamcx ea re voluptatem percepit. Castellobriantius cum aliquot machinis cos i qui tus fuerat, sed palustribus locis praeclusus Savenantum usque contcndere non potuit.
B 1 D v o post Mommorencio nuntiatur hostes Salienan um rcucri S,locum Vallo itim scingere δύ rtirsus munire decrevisita quod minimo negotio fieri potest, quum insula tri- νη- Iv-quetra aditum perdifficilem habeat Itaque Martino Bellato Litterium statim mandat, ut rem exploratu eat quod si sibi satis militum esse perspiccret,ut pcrrumperet,rem to titer aggredereturis in minus,subsidium e castris accerseret, quoὸ cuestigio mistum iri pollicetur. Hoc accepto mandato Bellatus de Lauda Lillerio prosecti equites circiterso triginta praecurrcre iubent, attribuunt aliquot siclopctarios cx maxime expeditis, quod tota illa regio crebris sollis Sc canalibus interceptacst: reliquos cquites cu peditatu sub sic itii iubent. Hostes qui in opere crant,simulatque antecursores nostros conspexerui, confestim locum relinquunt,quum quidem ad sexcentos fere homines citcnt,& in si gam locis palustribus seruntur: priusquam tamen discederent, ut nostros subsequi prohiberent, pontem effringunt. Antecurs bres Galli ex equis desiliunt, sciopetariorum co-