Mart. Bellaii Langaei, ... Commentariorum de rebus Gallicis, libri decem. Quibus Francisci primi, Galliae regis, res gestas, varios casus, ... complexus est. Ex Gallico Latini facti ab Hugone Suraeo. ..

발행: 1574년

분량: 467페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

401쪽

tuntisi quod constitutum fuerat,atque ut rei gerendae facultas ferebat, diligenter sui h set administratum, non leuis est coniectura utilissimum hoc Regiis negotiis futurum suisse:quod ea quidem ratione dc C saris vires quas his locis habebat, labefactabantur, de stipendium quod pomeridiano tempore tribus illis hominum millibus numerat

dum erat,intercipiebatur. miseriam AvMAL ivs &Longouallanus irritum hunc esse conatum quum animadue terent, vires ad castrum Sammarianum conuertunt, quod machinariis aliquot glandi

bus emissis in nostrorum potestatem deditione cum aliis plerisque sinitimis venit, quae omnia excinduntur,ut hostibus nulli usui hoc quide bello fuerint Quibus consectis r bus nost. i se per medias sylvas recipiunt, quum quidem aegre admodum machinas ex- i, traherent, proptereaquod totum biduum alliduus imber itineris dissicultatem auxerat, locis praesertim illis palustribus, plurimis'; sylvae arboribus caesis ac transuersa via su tis, quae equis magno erant impedimento.Itaque maximo vix tandem labore ac molestia Nostra timuin Anneum venimus citra styluas, qui locus quatuor passuum millibus' Stenaeo duobus Mommedio abest. Porro Mommedium atq; etiam Yuaesum tum a Lliue iam inde a superiori illa ducis Aurelii expeditione Regi parebant, Danuilletium

relictum erat.

ILL v C amiralius venit sperans se in tempore ad hanc rem suscipiendam affuturum, subiratus quod ad eam non fui siet adhibitiis. Verum nulla ratione in eius adiici tum differri potuisset, lubd hostis postero die Luccmburgum prosccturus crat. Ibi die is unum commorati Virctonem iter facimus, exiguum oppidum ducatus Lucem burgensis ab hostibus relictum: iub dux Aurelius veniL Nocte insequenti metatorcs pros G Arionem contendunt, exiguum etiam oppidum illud quidem, sed loco munito

in summo monteiitum. Brissacus cum omni serentariorum tuu tum multitudine una cum eis profectus,oppidum cingit dum machinc adueherciatur, acquis ves ingreder tur vel soras exiret. lilites qui praesidio illic crant numero quadringeti, non expectato totius exercitus adiiciatu,quia machinas procul, utpote loco edito aduehi conspiceret,

colloqui se velle dixerunt. Ad colloquiu admisti saluis impedimentis abeunt,ciues in Regis ditionem ac potestatem fide data veniunt. Aurelius Tabernarium quendam oppido praeficit,cui quingentos pcdites attribuit. Postero die, qui mensis Septembris deci- ό,

mus erat, Lucemburgum contendimus,atque illuc hora fere decima matutina peria nimus. Lucenaburgi erant quadringenti equites egregie armati, ex ducum numero

rat aegidius Leuantius, cuius magna erat apud Caesarianos existimatio, de Ioannes Heussius ex civitatis Melcnsis primariis ciuibus,praeterea pedites ad tria millia quingentos,omnium quos unquam mihi contigit videre optime armis instructi. ,- - α C A S T R i s ad Lucemburgum politis, Aurelius non longe a templo quodam in exigua valle aedes habebat,qua iter est oppido ad montem Sanianium: qui locus oppi- do non longius aberat quam quo colubrini iactus pertinere pollet, ut glandes illinc Gmissae super illius aedes serretur. Ante eu consederant Germani pedites,quibus Ludovi cus praeerat,ad dextram alii duce Fraxinio, ad laeuam legionaris Normaniae de Campa- ή, ni Totus equitatus locis maxime accommodatis dispositus erat, ut pedites oppidum ingredi vel erumpere prohiberentur. Huius oppidi situs valde inaequalis est & inusit

sectat loco edito sita est: e regione sylvas versus cxtatius. Dimidia pars, quae Galliam spectat, lopes fastigiata, lux castrum habet antiquo dc superbo opere aedificatum, quod veteruducum & Caesarum qui ex hac familia prodierun domicilium crat. In eius corto inisma coenobium est, ubi duo vel tres Caesares sepulcris magnifice extructis conditi sunt: ibidem quoque sepultus iacet Boliciniae rex qui 'pugna Cressiana cccidit, quum qui dem auxilio ve ni isset Regi Philippo Valesio aduersus Angliae regem Eduardum copia mento Coquisitorem a multis regionibus bello domitisuiuius porro Boemi filius Caesaream dignitatem obtinebat. Ad manum dcxtram huius arcis est inserius oppidi uin, ad 1, quod pertinent tres magnae de depressae valles, quibus tres torrentes decurrunt, in rupe arte excita,ut aegerrime illis pedestri itinere, nisi certis locis descedi possit Quibus qui dem locis auxilium submitti abi ille ullo impedimento potest, quod ex Ardu ennorum finibus ed facile occultis itineribus venitur. Haec causa imit cur vesperi eo ipso die quo

aagna celeritate macta inae promouercntur, quae ad angulum summi

402쪽

COMMENT. LIB. X.

oppidi dextram versius, qua in Galliam vergit, bipartito sic collocantur, ut utrinque misi, glandes transiuersis sese mutuo lineis secantibus terrentur. Alterani oppugnationem administrandam suscipit Aumatius,adhibito Asterio rei machinariae praesecto, alteram Petrus Strossus, patricius Florentinus,papae Clementis demortui cosanguineus. Is modo ex Italia proscctus trecentos secum milites genere Etruscos adduxerat, omnes dignitate militari insignes,ut qui vel centuriones vel legati vel signiferi sui sient. Armiserant auratis induti,equis humilioribus quidem,sed expeditis &cclcribus inuehentes, ducenti hasta longa pugnabant, reliqui siclopis utebantur, semperque cum strentariis procurrebat. Hi siue pugna aliquando decertare,siue murum si ibi re, siue transitum vel Q prohibere vel occupare opus erat,ex equis desiliebant, neque ulla cuiusqua Opera C -bant,a quo ad certamen instruerentur: ipsi enim quid facto opus esset, per se intelligebant,ut qui ordines aliquando duxissent.

A V M A L i v s qui potiorem machinarum locum sortitus erat cum Asterio, ea v-titur diligentia,ut horae spatio priusquam diluccsceret suas machinas iam instruxisscti Quum autem certum oppidi locum exploraturus ex vallo exiisset, neque enim quum irruptio tentaretur,ipse deesse decreuerat & ornatu candido,ut propter tenebras a suis agnosceretur,indutus es let,repente ab hostibus e muro conspectus sesopo uncinato inpedio ad ipsum malleolum vulneraturiunde in aedes suas, oc porro Logotii cum decem pastuum millia Lucenaburgo relatus grauissime ex eo vulnere aegrotauit: ut nisi regi

xo runt chirurgorum industria&patris Gui si ducis qui eum inuisit,iblicitudo subuentilet, de salute valde periclitaretur, propter quod vulnus eo loco neruos 5 ossa perstacta grauissimum erat.

PosT Q V A M diluxit, amitatius Annobaldus qui toti exercitui secundum Aurelium praeerat, SI ad sostas pernoctarat, quinque aut siex machinarum displosionibu oppidum petit.Tum oppidanis colloquendi potestatem fieri postulantibus,quatuor illorum primarii fide publica accepta Aurelium adeunt. Post diuturnam disputationem

ita paciscuntur, ut militibus cum armis atque impedi nactis abire liceret,ciues qui in Regis ditione ei te vellent,sortunas omnes Zc bona possidere permiti cretur,reliquis abcundi quo vellent facultas daretur. Hora sere siecunda pomeridiana egrediuntur peditum tria millia quingenti,equites quadringenti egregie instrum,qui Balloniam in comitatu Smiacensi ire contendunt. Longouallanus oppido prorcx praeficitur, qui suos cquit S Germanos pedites Fraxinij introducit,ne a militibus diriperetur. Ciuium bona pars cum opibus manet, praeter praesides SI consiliarios,qui cum militibus abire maluerunt. H i s rebus petiectis Aurelius ducum omnium apud se concilio habito, de summa rei deliberare coepit,quod videbat totum Lucemburgensem ducatum in Regis potestate esse,una excepta Donvilla. Oppidum est non ita magnum, sed munitissimum ad Mosellam flumen octo pastuum millia infra Metensem ciuitatem. De hoc oppido obsidendo Aurelius ad concilium resertiobsideri non placet. Causa assertur, periculum esse ne dum Tionvilla potiri conarentur, tam propinqua hyeme facultas nulla daretur, qua Lucenaburgum commeatus introduci possiet, quam tamen ciuitatem Rex in primis seruare velle videretur.Omnes uno consensu mittendum ad Rcgem censent qui de loci natura certiorem cum faceret,oppidum aegre admodii muniri polle propicripsum situm N montes qui inseriori parti imminent, quas dissicultates una ratione tolli poste, si duae oppidi partes fossa S muro seiungerentur: quam ad rem diuturna mora δ magnis sumptibus opus est e. Praeterca ut muniri pollet, non facile satis magnam vel in sex mensum spatium rei frumentariae copiam introduci polle, denique quoties alius co mmeatus convehendus citet, non parua manu opus fore, si bellum continenter gereretur.Quae omnia grauissimo oneri dc siimptui futura eslent. Hostem cnim, quum prirnure frumentaria nostros illic laborare sentiret, paucis diebus e Germania, quam a trurgos' proximam habet,pedites ad viginti millia singulis coronatis conductos proxime oppidum adducturum esse. Regem contra, etiamsic prima Gallia proficisceretur,non citius sex iustis exercitus diebus tum eundo, tum redeundo hanc rem consecturum. Stenaeo quippe Lucem burgum trium dierum iter esse,totidem ad reditum requiri, uno deniq; ad exonerandas sarcinas opus esse.In summa maxime expedire eius moenia dirui, Arioncm communiri,quod de facilius opus illic fieret decorneatus iupportaretur. Idem pru-

403쪽

a s ue. dcratisimis quibusquevidebatur. Quinetiam tantisper castra facere ad monteni san-janum octo illinc passuum millibus statui mi, dum Rex quid fieri vellet significaret, ut

exercitu ad iter Troiavillae de Metarum abducto, facilius interim contineatus in oppidum conveheretur. Sic porro fieri, ut Tionvillae exercitus proximus citet, si Rex illuc expeditioncm suscipi iubere CDELici TvR Martinus Bellatus qui haec Regi nuntiet. Is Regem Sammeno-lialdi adit apud quem Sarnpaulum ci cardinalem Turnonium reperit: lauic enim alta sente amiratio negotiolum regni administrationem crediderat. Mandata diligenter ordine exponit,quae a viris rei bellicae peritis apud Aurelium disceptata essent,commemorat.S paulius, cardinalis Turnonius & reliqui apud Regem oppidum pro- '. pter illam commeatus dissicultatem relinquendum de moenia diruenda censebant, maxime quum praeses Olivarius, qui postea cancellariatumgcssit, huic enim commeatus prospiciendi cura coinmissa erat in affirmaret vix se exercitui commeatum suppedit reposte, nedum ut Lucemburgi instiper rationem haberet. Rex tamen quicquid tandem illi sentirent, consilium seruandi oppidi noluit abiicere, suum hoc esse patrimoniti: quod si Caesar ducatum Mediolanensem per vim ac iniuriam sibi ademptum occupabat,aequum est ut ipse iure dc merito Lucenaburgensem possideret, ut non alia etiam iustissima de causa sibi vindicare polle quod si ipsius ditionis caput non teneret, non recte ducem Lucenaburgensem appellandum videri. His ita constitutis omnes inconomos suos undeqtiaque dimittit,Semerium, Stantum quae oppida sunt agri Lotarii, pogici Metas quoque,qui cibaria undique colligerent. Bordeserium accersit,quem huic rei praeficit,qubd eum idon cuin tac cui haec cura mandaretur,putabat. Ipse quum Lucenaburgum proficisci in animo haberet, Bellatum praemittit, qui Aurelio sententiam suam declarare ut milites etiam obuiam sibi procedere iuberet. Ipse die Septembris quinto & vicesimo Sammenohaldo prosechias,Stenaeo, Iameso SI I ongotaico in castra peruenit ad montem Sanjanum diem unum moratur, tum de munienda illa arce constituit cui Saniacum ducentorum serentariorum ducem praeficit Postridie,qui dies Michaelis sellum antecedebat Lucemburgii peruenit,ubi equestris ordinis more maiorucelebres ceremonias usurpauidissimul etiam muniendi oppidi rationem de cripsit. P A V L o ante quum amiralium Annobaldum ulterius procedere iussistet,vi cu qua Iodringentis equitibus cataphractis de peditum decem millibus duci Cliuiensi auxilium ferret, per nuntium factus Certior fiterat,pacem inter eos esse compositam. Quinctiam quum Lucenaburgi diutius morari constituisset,nuntium eo ipso Michaelis dic accipit, Caesarem in obsequium redacto Cliuiens,toto exercitu quam poterat maxima celei tale Laiadrilium contendere,quod oppidum iRege proxime in suis finibus communiri agro ferebat.Vindo nus insuper Guilia per nuntium ei significat, praeter illas copias quas pridem Roxius adi andrisium habuerat,Ferrandum etiam Gonaquam summu Caesaris legatum cum magno supplemento accessiste,qui Caesaris aduentum praestol rem Quibus ille causis permotus,quod vere retur ne praesidium infirmius esset,per mediam Roxij custodiam Renatum Capellam Rins iniun cognomento Spellium Iarnaci legatum cum quinquaginta cataphractis equitibus introduxerat. Id Regi postqua nun- - - tiatum est, periucundum fuit:& quoniam Caesarem audiebat Landrisium ad uetare dei t in expectari decreuit postridie proscisci, ut vel cum eo collatis signis praeliaretur, vel certe suis laborantibus opem ferret.Neque tamen idcirco Luccmburgi citram abiecit, sed Longouallanum prorege illic constituit cum quinquaginta cataphractis equitibus, quibus praeerat. Huic Anglurrium cognomento lurium cum mille peditibus legionis Campanae attribuit, Harauciarium Lotaringu m& vico mitem Riuerit cum quing tenis,Hieronymii Marinum Bononielem cum sere C xx Italis. Is oppidi muniendi cura susceperat,inliniumq; oppidu solla de vallo sie diremerat ut integru tame seruaret. Principem lac phitanu in exercitu prorege ad conatatum introducendu constituit, cui Ia- messum, Langaeum S vicecomitc Stati ii cu sita quemq: equestri turma attribuit, Senei pontium ite Mallerςi&Guliaticuitu Sedanis legatu cum ipsis equitibus, Fraxinita cuduobus Germanorum peditum millibus,comitem deniq; Briennium,qui oc quinquaginta equitibus grauis armaturae dc decem peditu millibus partim ex Normana partim Capana legione praeerat .lpie cu reliquo exercitu magnis itineribus Landrissu cotendit.

404쪽

COMMENT. LIB. X. 3 s

in v M Lucemburgo discellisset, uti dichim est,eo consilio vi cu Caesare manum consereret,a quo Guilia simul & Landrisium obsidebantur, Brissacus feretariorum

quitum praefectus ostendit,le,si aliquot assumptis selopetariis equitibus reliquo exercitui praeiret, facile partem aliquam exercitus Caesariani improuiso occupaturum csse, quem Ferrandus Gonraga summus Caesaris legatus ad Guiliam habebat: non esse dubium,quin equites Caesariam lut qui nihil de tam repentino discellii Lucenaburgo ai di issent procul a castris praedae causa vagarentur, quum neminem obsistentem vid rent. Itaque a Rege petit,ut id sibi eius voluntate facere liceat. Consilium hoc Rex vehementer approbat:itaque comiti Salecundo Italorum peditum duci imperat,vi quot ille vellet esuis cohortibus milites tribueret. Ille cum lectis ex suo peditatu fortis limis, S: usu praestantis limis militibus Bris lacum ipse comitatur. Itaque Liellam & Petropontem praetergresti, lariam octo passuum millia Guisia veniunt.Ibi nuntium accipiunt, Gongagam audito Regi j exercitus Cocium reditu, quod nollet eius aduentum expectare,postridie mane Landrisium,ubi reliquae erant Caesaris copiae,redire constituis te,rclicta Guista,qua obsidere coeperat. Hac rc Bris lacus intellecta tribus ante lucem horis suos educcre cogitat, ut illic in ipso proiectionis articulo adestet .Quum in locu editum procedendo peruenillet,ut Guisia duobus tantum pastuum millibus abcslet,atque inde proximam sylvam, qua occultaretur, habens. Guisianain arcem totam despicere pollet, cognoscit Borditionem ducis Ni uernentis legatum cruptione ex arce iacta cum equitibus Caesarianis pugnam iniisse. Quare vi lios lis consilium melius perspicerct,The dum Bedanium cum ibis proxime cum accedere iubet: liuicque mandat, , ut siquar tione fieri posset,cum ad insidiarum locum alliciat, ut ita illis iter ad castrum intercluderet. Verum Theodus post longinquam velitationem, vidit se id nequicquam conari, quod hostis longius a maiori agmine quod Gongaga ducebat,discedere nollet:is porro dum ita pedem rcserendo pugnabatur, Landrisium se interim recipiebat. Theodus ad Bris lacum reuersus, rem totam ordine recenset. Tum ille ex omnium qui aderant sentcntia quinsentos equites citatis equis eos iubet adoriri, ipse cum reliquo equitatu, ut subsidio es let,eos subsequitur.Nostri impetu fortiter facto obuia quςque sternunt,multi ex hostibus capti,intersecti & vulnerati. Inter caeteros eques quidam serentarius ex 3o Hunald. xi turma Franciscum Estensem ducis Ferrariensis fratrem capit, qui in Caesorianos equites serentarios summam imperij obtinebat. Reliquis nostri adeo acriter ii stant,ut Gongaga qui se recipiebat,cogeretur cxercitu toto collecto, aduersam aciem aed reliquos seritandos csiuertere: is Usuit certaminis exitus. Ferradus in castra ad Ladimsium,Bris lacus Mariam,vnde profectus fit cra se recipit. sarianus exercitus ad Lai drisium coicdit,una cum exercitu quem Roxius pridem illic habuerat: atque illi simul Marollas & Capellam versus castra habent,Ferrandus in ea parte quq Caicitum Canae racorum spectat,ad sylvam Morinalianam.Cςsar ad Quercctum morabatur,dum Germanica auxilia tum ducis Maurici j Saxonis,& Martini Rosseiiij mareschalli Guel triensis,tum etiam Anglicana aduenirent,quae decem hominu millibus ab Anglo missis c o st ibant. Neq; enim nisi omnibus copiis coitinctis quas Regi obiiceret,eb progredi si tuerat Q Regem obsesso oppido auxilium serre omnino decreuisse persuasum haberet. PRINCEPs Melphitanus accepto a Rege mandato de commeatu Lucembu gum introducendo,post illius disiccssum Cellas venit duobus ab oppido passuum millibus.Ibi propter plaustrorum penuriam,quae Stenaei & Musone erat his enim locis commeatus parabatur semes tam gratiis exercitum occupauit,ut ne ducibus quide ipsi spanis in prandiu stippeteret.Tantae inopiae causa fuit Q Stenaei omnia plaustra retenta fuerant Vt uno itinere totus comeatus Luceburgu introduceretur.Quaobre pedites Gemmani & legion ari j Galli tam necessariae causae nulla rationem habentes, & triduanae ad summum morae impatientes tumultuari coeperunt.Tamen Germani oratione adducti so in ossicio continentur:legionariorum tantasuit improbitas,ut X.M. tum Capanom, tum Normanorum vix trecenti remanere caeteris in Gallia reuersis. Ceturiones rema tim. u. .

nent,sed singulis signis militaribus vix tricenos milites habebant. Melphitanus¢uriones qui illi aderant, tanta destitutione perculsi dece passuum millia regredi &Eranctu se recipere statuunt lamesi, millia passuum sex,tum ut facilius stumentarent usi tum ut comeatum Lucemburgi expectarent Qui quum triduo adductus es let,nostri licet duo

405쪽

i 1 ue. tant i inmissi a Germanoriam haberent quos Fraxinius adduxerat eum equitatu, audibrent autem amplius decern millia Germanorum ad Mosellam de castrum Rocodem rium ad eos impediendos coacta este, rem tamen suseipiunt, equitatusque nostri praeli dio commeatus in trimestre tempus in oppidum introducitur.Oppidum ingressis Arionenses pcr nuntium significant,Tabernarium,qui illic praesidio constitutus lucrat, diretpto oppido in Galliam cum suis non accepta venia rediis te, Bastonienses praeterea a Caesarianis panibus ad occupandum oppidum veniste, verum se obtemperare nequaq V tu ille, quam Regi iidem dederant ,hanc seruare cogitarent, modo pri sidium illismi tereriir.Quaobrc petere aliquos ad se tuendos, alioqui ad Caesarianas partes neccilitate coactos det octuros est e.Melphitanus egregia illorii volutate perspecta,qui maiorc fido iou nequis limus ille cui comissi fuerant,praestitissent, rebus eos necesuriis iuuare consiliatuit.Itaq; Lucenaburgo prosecti Arione iter facimus, illic tres ccturiones relinquuntur, qui tricenos pedites ducebat, Lanquius,Monsamperius de alius quida, is no exiguo cinnacatus numcro.Quibus cotectis rebus Erancium venimus. Inde Melplut anus cunctis quae imperata fuerant administratis,Langaeum veredaria celeritate ad Rege mittitia i quid praeterea aliud vellet:a quo dum responsum acciperet, exercitus interlamesumS Stenaeum reducitur,ubi tuto loco esset,& locis appropinquaret unde cibaria suppeditarentur,propterea si, obortis grauissimis imbribus plaustra progredi non poterant Lan-gqus Rege Ferae ad Otiam conuenit,qui confestim per cursorem Melphitano quid fieri vellet significat,se vel infestis signis in hoste contendere, vel certe oppido suo succurre- re decreuis te proinde ad se quamprimum veniret,atq; breuissimo itinere ea Regni Ora, 'l tota sylvis cincta est,peragrata Guisia veniret, unde quo loco esse audiret, se coferret. CAESAR interim Querceti erat,totumq; exercitum ad Landrisium habebat Germanorum octodecim millia, Hispanorum veteranorum millia decem, Belgarum sex, Anglorum serme decem has enim auxiliares copias Anglus illi ex pacto miserat cquitum millia tredecim partim ex censu Belgico,partim ex Cliuiensi & Germanico equitatu.In eo exercitu Ferrandus Gongaga summam imperii Caesaris legatus iciacbat. Apud Caesare erat dux Alba,quem paulo ante praetorio praefecerat,comite vero Roxium qui hunc magistrarii in gerebat Flandriae de Artesiae praefectura ornauerat:aderant etia summi tu Germaniae tum Belgij proceres. stris collocatis machinas propere disponit, S , magna celeritate promouet, ut omnibus locis moenia quateret, hinc toto illo muri brachio q, Regium vocari ostendimus,qu5dq; a castro ad propugnaculum Aurelium ita tinet:sinc deniq; propugnaculo Vindocinensi de brachio Q Catellione sipectat. Pos ea tumulum quendam cospicatus sylvaniversius, ex quo illud brachium interius nudum despiciebatur,longum colubrinum illuc subvexit, qub oppidani ruina obstruere ac propugnare impedirciatur. Nostri quum id summo sibi damno esse viderent na totius munitionis opus vix ad lina idiam iustae magnitudinis partem perductum fuerat rationem inire coeperunt qua machinam illam inde tollerent Tande Germanos quibus illius ci stodia credita erat,e vallo cospicati negligentius se gerere,ut qui ab una latum parte ii stros erumpere poste arbitrabantur inam flumen interesse videbant, q, inscrius oppi- ab dum alluit: hanc porro oppidi partem a reliqua abscissam nostri deseruerant eos in i tos opprimere&machinam clauo adacto obstruere statuunt. Itaq; Rica illanum cum quadraginta equitibus emittul& Sansimonium cum triginta peditibus, duodecim donique fossiorcs cum finibus, quibus pedites flumen transirent. Illi emissi tam nauiter

rem gerunt,ut Germanos imprudentes opprimerent quos statione statim excedere cogunt. Machina potiti,Se abducenda: facultatem nacti,funibus reuinciunt quibus si men transierant, manibus ad propugnaculum Aurelium, quo egrcsti filerant, protu hunt Hostes te intellecta,toto conatu ad eam recuperandam feruntur : sed non prius

assequi possunt,quam in flumen deturbata eslet: deinde nostrorum concursit facto in ipsum propugnaculum tuto inuehitur,ac repente,quum puluere*globo onusta esset, in hostes ipsos obuersa dii ploditur. Multi insuper ex eis, qui ad si, labrum procure 'rant,ut machinam recuperarcnt,ex ipso vallo siclopis interficiuntur. F E R R A N D V s GonZaga quum nostros crebris eruptionibus suis molestos esse

videret, soli, ampliores iacere dc oppidum diligentius cingere decreuit, quo tum p dites tum equites egressi a prohiberct. No multo post Eilaeus trecetos Anglos fodientes

406쪽

COMMENT. LIB. X. uet

ex vallo conspicatus,equites ad C X X assuinit,&iuuenes aulicos qui illic remanserant, quibus comitatus in cos crumpit.Sed quum Anglos duntaxat adesse putarent, in equites amplius octingentos incidunt,qui insidias ad eos defendendos valle occulta coniti tuerant.Hi Eslaeum ex insidiis adorti, circiter decem e nostris vel interficiunt vel vulne- .rant, Eslaeo ipsi hasta longa brachium traiicitur. Ac maior sane perturbatio extitistet,nisi quingenti iclopetarii egrcsti nostris subsidio accessistent. Horum ope nostri praeliando pedcm reserunt,seque minimo damno accepto, praeter illam primi impetus oti ei sonem, recipiunt. C EsAR quum Regem audiret omni conatu ad subsidium obsessisserendus r δ' perare,ipie quoque bombardis muros diligentius quatere instituit, paucis diebus satis latam muri partem descit, ruina amplius viginti dies aperta manetmisi quod nostri noctu aliquid obiiciebant: nam interdiu nudatis undique vix operi manum admouere licebati Ad extremum fasces&virgultorum magna copiam ad follas complendas colligi.

iubet.Nostri re frumentaria valde laborabant, ut militibus in diurnum demensum di- ι, . . t. . midius panis daretur,potus nullus praeter meram aquam suppeteret. Accedebat etiam νω --- . hoc incommodi,quod in oppidi inferiori parte a nostris relicta, porta quaedam supe erat quam hostes occupatam milite compleuerant, de machinis in suprema collocatis iiiipsa ruina nostros vexabant .Ellaeus de Landa id sibi valde nocere animaduertiit, tuos praeterca cxiguo cibo ali,& alliduo labore fatigari,ut tanto oneri diutius inrendo pares ψ fore no viderentur, porta illam hostibus adtinere statuunt. Omnibus machinis in eum locum comportatis, si sorte uniuersi hostium exercitus concursus fieret, trecentos milites sub auroram emittunt,qui pertinaciter praeliati hostes loco tandem cedere inuitos compellunt,antequam e castris auxilium submitteretur. Ea res quietem nonnullam illis attuli t:nam ab co tempore hostes locum denuo occupare non sunt aggressi. Caesar Querceti se continebat: ubi licet certo nosset fatis latam et se muri ruinam ad irruptione faciendam,tamen eam esse nostrorum virtutem non erat nescius, ut potiundi oppidi

spem nullam nisi ingenti filiorum clade dari videret. Quibus causis adductus fame illos ad deditionem copellere decrcuit, quos de commeatus egestate premi, dc diurnis nocturnis'; laboribus defatigari intelligebat quibus propediem adeo fractum iri sperabat, ut vires illis ad arma in manus sumenda vix suppeterent. Hoc insuper sibi persuadebat,

Regem minime in tempore astiiturum, quin ille conata prius exequutus esset. D i E mensis Octobris circiter declinooctauo nostri quum rei frumentariae in piam,loci infirmitatem,S ingentem Laborem considerarent, quem continenter intemdiu ac noctu serre cogebatur,capit ancum Yuillanum Normanum quingentis ille militibus in eo oppido praeerat deligunt,cui loca illa explorata esse scieban ut rationem ii Meniret qua egressus Regi omnia significaret.Is biduo Regem Ferae ad Osiam couenit, ubi copias undique cosebat,& ipsum Melphitanum uti a nobis dictum est accersierat.

Yuillanus quo loco ostent res oppidi ordine cominet norat,nisi breui commeatu tuu ' rentur,sam inuitos expulsuram esse virtuti quidem hostium nunquam cessuros, d 60 nec vel unus superiles relinqueretur. Rex corum egregia voluntate dc maxima egest

te perspecta,ipse potius capitis periculum adire statuit,quam ut tot strenuos viros perire sineret.Yuillanum iubet reditum tentare quod etiam perfecit eisque omni alleueratione affirmare breui fore,ut auxilium acciperent. Id quo maturius perficeret, coaestim exercitum in coenobio Hombleriano colligi iubet,duobus sit pra Sanquintinum millibus passitum ad ipsum flumen,ipse Sanquintinum contendit, ut omnes s Equerentur. Il-

Iic diem unum moratus,ad Premontium,magnum vicum cxtrasylii Bollaniana,qua

Bollanio iter est Cameracum, castra facit. Postero die Sansiit plexium contendit,qui viςus est supra Sammar num ad flumen: unde facile conspiciebatur Caesarianorum tormentorum locus,quibus accrrime oppidum quatiebat, quum Regem aduentare a diret. Erant autem tormenta maxima numero quadragintaquinque. Quu in Obtenebrasset Rex ut obsessis sui aduentus significationem daret,io tam machinarum multitudinem displodi iubet: tuae res animum illis addidit, quod certo statuerem sibi auxilium breui anil turum. REx ad Sanssuplexium concilio coacto de itinere faciendo deliberare incipit N

nulli censent Catellionem proficiscendum esse,quem locum castris idoneum este prae

407쪽

i 1 44 dicabat,esse enim sembram flumen ab una parte, ab altera riuum palustrem, unum relinqui aditum,quem transuersa solla praecludi diurno opere facile esset, ut hosti ad nos irrumpcdi facultata nulla daretur.Commeatum porro Guisia Sc Bohanto,ut nihil ab lim ste metuendum csset,supportari posse. Porro pontes ad viam stratam Catellionis uno die propter illius firmitatem instaurari posse. Praeterea si hostis copias, quas separatas laabcbat,coniungere nolle nos flumine transiuillo partem illam ulteriorem ad Longis iterium adorituros esse. Si nautem ad cottingendum exercitu suos Longitauerio ad syluuam Morinalianam acccrseret,ium nos illuc transituros, Landrisum milites, sost bres, commeatum Se reliqua quae ad obsidionem tolerandam pertinent, per otium introducturos iisq; persectis rebusCartinio discessuros.Etenim si C sar ad nos praelio lactaei dos venire institueret, flumen illi ad Marollas quatuor passuum milliu interuallo tra seundum erat.Sinautem castris nostris ad Catellionem locatis, ille copias Mormalianas flumen traductas cum Lon seuerianis coniungere conarhtur,tum nobis ad eum locuunde profectus erat progredi facile fore flumen enim nobis patere, ut utram in partem iter faccre liberet,integrum esset.Haec sententia non obtinuit: imo tamets locus Cateluti Cameracorum castris parum idoneus erat, illuc tamen in aduersum hoste iter faciei

dum cile videtumpraestabilius enim este recti ad illud proficisci, si huiusmodi circuitu

velut tergiversari. Itaq; comes Sampaulius, iralius Anno baldus, mareschallus Dub tius de aliquot alij locum exploraturi mittuntur. Alij addebant, quando illuc proficisci placebat,optirnu in videri,ut dum Rex Caesari aduersa castra haberet,interim Gisiam io&Vervinum mitteretur quidam regionis peritus,qui armenta & greges toto flumine Cera & agro Laudunensi,omnem farinam, omnia deniq; iumenta quae Laudunensi de Suessionensi agro reperiri postent,colligeret,Capellam couehi curaret Inde farina te go iumentorum imponeretur, sic tamen ut singulorum sarcina non admodum grauis feret, quo ad iter celerius peragendum rusticus equo dc sacco insidere posset, quae omnia, dum Rex Caesarem specie certaminis occuparet, Landrisium introducerentur. Quae sententia quum omnibus probaretur,ad repersciendam Langaeus deligitur, qui imperio de nomine Regio ortinia administraret.Eius quoq; equites, qui Luccburgo veniebant,Melphitani quoq;,Briennij ac Sansaci accersuntur, ut ei ad Vervinum praesto essent.Solus tame Sansacus cia suis adfuit de equites Bellaij. Comes Sapaulius, ani iralius i de reliqui Catello Cameracoru explorato ad rege reuertutur,qui illuc mouet exercitu. - B i D v o post Sampaulius Scamiralius certiores facti Caesarianos flume transiisse,&de bombardarum oppugnatione nonnihil remitti postquam fama de Regis aduentu percrebuisse Catellione transeunt,ut milites Ladrisio educerent, qui tot grumnas pertulerant,aliosque recentes sufficerent.Nihilo certe dissicilius uniuersus exercitus illve progredi potuisset.Sed ut postea me audisse memini meatui tum exercitus tum ipsius oppiat adeo parum prospexerant, ut ne unum quidem plaustrum haberetur, cibariorum vix ea copia extaret,quae exercitui alendo satis esset. Que quidem causa fuit,cut eorum sententia magis tamen probabilis qui Catellione iter elle faciendum cesebant, 'minus probaretur.Sampaulius certe&Annobaldus oppidum nullo periculo ingressi, inde Et laeum, Landam Se Capella Mns inum cum militibus educunt, atq; in eorum i cum Verrinium proregem constituunt, O mille peditibus patria Boloniensibus exi gione Picardica, I capitaneum Rupebaronem,Linconis fiatrem Boloniensem cum M .liis quingentis peditibus.Posteaqua taxus de reliqui in castra peruenissent, Rex eorum virtutem amplissimis praemiis remunerari statuit Eliaeum in Regia cohorte allegit Lamdam i Capella oeconomos ordinarios costituit:militibus omnibus scelera i aliquandodo patrarat condonat, eosq; immunitate nobilium instar toto vitet tepore donat:aulicos adolescetes,qui animi δί existimationis gratia mili tauerant pro generis dignitate au iti PER id tempus duo exercitus no sine crebris & acribus praeliis tam propinqui morabatur.Magna inter illos vallis intererat aanc imam riuusrerlabitur,qui Catelli Came Ioracorum ortus Hapram latum vicum &prioratum,qui medio itinere est Cameraco Valenccnas,influit. Is quanil exiguus est,tamen propter riparum altitudinem vado transiri vix potest.Die mensis Octobris circiter octauo&vicesimo Caesar cum exercitu ducis Mauricis &Martini Rossenii Querceto in castra venit.Postea summu collisiugii magna ferentariorum manu selopetariis permixtissubire iubelipone in convalle duos aut tres

408쪽

COMMENT. LIB. X. 38'

Germanorum peditum cuneos in insidiis collocat, equites frequenti agmine ad iii fidium constituit. Clamore ad arma apud nostros excitato, statim Brisiacus fercntario- . rum equitum magister rivum transit,Caesarianos primo aduentu longe submouet: sed consertas illas equitum turmas & peditatum subsequentem conspicatus,cursum reprimit,& Regem commonefacit.Is in monte acie collocata,prospicit fore, si diutius cca men committeretur,ut iustam pugnam loco iniquiore subire cogeretur, quod graue de incommodum este iudicaret vallem transire, de aduersus hostem arduo ascensu eniti. Anno baldum submittit qui nostros e certamine educeret ibi dum nostri pedem res runt,nonnulli audacius progressi cadunt:inter caeteros Andoinus siclopi vulnere acce Io Pio moritur.Dum haec hiant, Rex acie instructa cdsistit Vindocinus&Guisus duo cornua tenent,suo quisque loco ad pugnam paratus manet, Ca ar tamen transeundum fiahi non est e ratus in castra redit. L A N G AE V s interim Vervini mandatum ea diligentia curat, ut Octobris die vicesimo nono mille ducentos arietes,boues centum nonaginta,& farinae sexcentos sa Cos mina totidem numero iumentis quibus imponerentur, collectos haberet. Quo die vesperi Capellam venit, ubi totus apparatus adfui in primis Sansacus, qui monte Sarmiano Lucenaburgorum veniebat, ubi a Rege fuerat constitutus. Nam de Melptiliani ScBrienni j turmis nihil nuntiabatur.Langaeus tamen oc Saniacus quia intelligebat, si dii titis cunctarentur,dum illi aduentarent,idque hostes aliqua ratione resciscerent,iam se

quod cogitabant nunquam consecturos,l egi per nuntium significant,sibi in animo esse postero die iter ingredi: proinde iuberet ille tumultum castris Caesarianis eo die excrutari,ne consilium hoc ab illis deprehenderetur. Postridie qui Cal. Novcm.erat,con in exequi instituunt: in viam se dant cum ducentis duntaxat peditibus e Capellae praesidio assumptis,qui commeanti ducendo praesidio essent, usque eo tantum dum sylvis egrederentur. Neque enim plus ab eis impetrari potuit, quod verebantur ne hostium

interuentu dum iumenta de armenta seruare studerent, ipsi delerentur. Porro ut iter celerius facerent, iubent suo quemque rusticum iumento Sc sacco insidere Iter tanta se licitate conficiunt,ut sylvis non longe Pristi nemine occurrente egrederentur: ibi podites dimittunt exceptis circiterquadraginta, quos ad armentum ducendum retincti,o Vbi in planitiem descenderunt,hostium equites numero circiter mille ducet os ad in num laeuam conspiciunt, qui flumen Catellione transierant: quae res in dubitationem eos adduxit,rium susceptum iter pergere, an relinquere praestaret.Tamo Langaeus quoniam apud Regem receperat se mandatum exequuturum, nisi vel intersceretur vel caperetur,ulterius progredi decreui quinetiam Sansaco, licet cum Rege ipse hac de re non isset,lamen quum ex collega intellexistet quati ad obsessorum salutem rem perfici referret,idem videbatur. Iter ad dextram flectunt,ut longius ab hostibus dis cederer, riuumque qui Longis auerium alluit, medium interficerent, idque eo consilio, ut commeatu introducto ipsi operam darent,ut vel incolumes se recipere vel hostibus vici riam magno venderent Quamobrem quoniam festinatio longiorem deliberationem o non patiebatur, ilico iter abibluere constituunt, rusticos equis insidentes vclut acie instructa progredi iubent,quibus Langaeus Mamillanum legatum cum decem cquitibus attribuit,ut eos speciem equitum praebere docerent Hostes eminus illos conspicati, ut εquidem eos postea narrantes audiui quum equis bellicis inuetaere suspicarentur, gradum sistim nosque reuertentes aggredi statuunt. Quae tamen eos spes sesellit, quippe nos commeatu toto Landrisium introducto,rusticos iumentadenuo ad itineris celeriutatem ascedere iussis, Cartinio rediimus, quod iter a superiore proritis diuersum est. Ita hostibus nostrum reditum nequicquam obseruantibus, nullis ex toto numero desid ratis Capellam rediimus. Landrisio quum discederemus, Sans acus de eques quidam ex Langaei turma Regem adire & de re a se secliciter persecta certiorem facere constititur. 'so Itaque assiimpto perito itineris duce,quem Langos illis tradit, paludes ad extremum stagnum Osum transeunt, Catellumque incolumes ad Rcgem veniunt. Langaeus iter ad Roccoregium facit Π hostili occursum vitare suos Capellam reduci Dindead Regem Contcndit,quo tempore nostrorum exercitus sic domum recipiebat. R Lx qui id tantum in animo habuerat, ut Landrisianis opem fer et, quos Caesar uniuersis Germani Flandriae S totius Belgi j viribus,adhibitis etiam veteranis Hispa-

409쪽

. , nis&Anglicanis auxiliis obsed crat, quum a se id quod constituerat cosechim esse per spiceret, nam quindecim ad minimum dierum cibaria in oppidum introduxerant sarem non poste diutius octo diebus milites iis locis in castris continere,omni nimirum regione st late ad duodecim pastuum millia quaquauersum pate tum aCς arianistum a 'nostris continenter totos sex mcnsio penitus vastata,deinde appetete hucine de imbriuassidua colluvie prohibitum:exercitum reducere in hyberna constatuit, omnibus impera ut ad reditum omnes signo dato parati esset. Sarcinis expeditis de collectis, cons , tuit quo quisque ordine procederet agmen primum,medium M postremum, denique alari a utrinque agmina disponit ipse in primo agmine iter facit, praemissis aliquot duim taxat equitibus:medium agmen Delphino filio ducendum tradit cum octingentis se me equitibus cataphractis,de Helvetiis ad quatuordecim millia acie instructa. Bris facii,

extremum agmen ferentariis equitibus claudit, amplis aliquot selopetariis,quorum subsidio,siquis occurreret dissicilior transitus, uteretur. Iter Guis iam conuertit secundo Nouem.di anno I s 4 3. Rcbus ad hunc modum constitutis,se quisque ad iter accingit Rex primus duce Guilio comitatus iter facit deinde impedimetorum Minachinnarum turba, sequebatur Delphinus, Sampaulius& amiralius,postremo loco serent ij

- illi & sclopetaris.Caesar prima luce certior factus nostros domum se recipere, Ferrando

Gonrasae imperat,vi redeuntes subsequeretur,spe quada adductus fore, ut propter in pedita sylvis itinera ordines minus seruari pollent: sere enim fieri ut qui discedunt, non tam circuspccte se gerantqqui progrediuntur.Is quum ad syluat oram venillet, reperit omachinas ipsas, impedimenta 3c totum exercitu iam praetcrii 1le, licet singuli sere tru propter loci dissicultatem coacti millent .Quum porro nostrorum stasii propius explorare conaretur,suos sylva iubet ingredi:qui no longe tame progresti sunt Nostros enim siclopetarios ta densa multitudine tota sylua sparsos ostendunt,ut pauci ex iis qui ingressi fuerant,ad suos rei gestae nuntii redirent.Dum ita in sylva dimicatur, far uniuerio e ercitu ad bombardae iactu subsequitur. Quod ubi sensit Gongaga, ratione inuenit qua alio itinere ad manu dextram Boiianium versius equites ad mille duce 'tos, clopctarios aliquot& Anglos ferentarios traduceret:qui nihilo plus q superiores illi estecemi. Etenim Delphinus exercitu traducto quu machinas dc impedimenta tuto iter facere polle conspexisset Brisiacu una cu serentariis subsistere iubet,cui Guichiuconnestabili lega, Istum cu censit cataphractis de alios plerosq; adiungit,ut numerus esset ad CCC cataphractos,qui serentariis subsidioessent,pone Helvetios acie instructa constituit:ipse reliquii exercitu ad utrunq; Helvetiorii latus tegendum collocat, ut cum Caesare,si sylva exiret, collatis signis pugna decertaret. retari, nostri firmiore illo equitatu fulti, iclopeia risis instar perditorum quos Vocat, praemissis, C carianos pedc rescire de tuas sylvas recedere cogunt:qui deinceps nun I prodire sustinuerunt. Multi ex illis tum interficiuntur tum capiuntur,ex nostris aliquot: l, in ea negotiatione vix lucrum absis damno fieri potest. REx interim ad Bohurianum usque coenobium progressi us,quod est ad Osiam itamen,Wgrauiorem machinam dc impedimenta traducerct, ne si pugnandi necessitas in- cideret,ista peditibus permixta ordines perturbare certior si equites Caesarianos syl- auam esse ingress os,& Delphinum,si ulterius procederct,praelium inire decreuiste: qua- obrem itinere conuerso illuc sic confert, lubd praelio abcste nollet. Vix quingentos passis processerat, quum nuntium accipit Caesarcin pedem referre, Delphinum pulso li ste diu eodem loco constitisse,si forte ille praelium redintegrare conaretur, ad extremucum exercitu redire. Quo nuntio Rex accepto Guisam se recipit, Delphino subsequi ius se,ut adhuc fecerat. Caesar ex equo cibum sumpserat: sed deinde suos turpiter sub motos conspicatus consilium de insequendo Rege abiicit, postremo aliquandiu cui ctatus,videns hoc suum persequendi nostros institutum, non solum irritum sed sibi O. tiam danosum csse, eo unde prosemis suerat reuertitur. Summa est, Rex suis auxilium tulit in ipso magni Imperatoris consipectu, qui vires omnes totius Germani aede Belgis spcoiunctas habebat,aaditis etiam ex Hispania, Anglia de Italia non paucis. Id quod pr secto omnia recte expendantur,non parui ducendum est. R Ex Guiliam quum veni siet, quoniam imminentem hyemem prosipiciebat, atque imbri uti tantam vim, ut neque se neque Caesarem exercitum sub dio habere

polle existimare suos ad separatim hyemandum dimittere constituit: qua suis quiete valde

410쪽

COMMENT. LIB. x 3st

valde illis opus erat post ingentes illos labores, quos tum Hannoniens tum Lucemburgico agro totos octo menses pertulerant. Marci challum Dubetium cum quadringe

tis equitibus cataphractis de quatitor peditum millibus Sanquintinum miti it,qui diligeter prouideret, siquid his locis a Caesare tentaretur. Germanicum peditatum Cretii de Helvetios Ailii quae ambo oppida ad Ceram flumen sunt constituit: reliquus exercitus ad flumen Oliam consedit, locis quae commodissima visa sunt ad Caesaris conatus infringendos si Landrisium relinquere coactus quod propediem facturus videbaturi regnum inuadere conaretur. Denique Stenaeum cum quinquaginta Angulani cuius lagatus erat equitibus cataphraciis de Scotos aliquot Landrisianis supplement' mittit, μαγ ipse Feram ad aliam se recipit. CAEsAR post Regis prosectionem quatuor aut quinq; dies moratus,Cameracum postera contendit .Quumq; apud se expenderet quam turpe sibi est et, qui e Guel tria

sciscens magnifice praedicauerat se Lutetiam venturum, I, cxiguum Oppidum tumul- d fias. tuario opere munitum, imb ne munitum quide, sed utcunq; cinctum,cape nequaqua

potuisset: bilem suam in eos est indit,a quibus oppido Imperiali Q cipiebatur,&Cam racis stulte credulis,opera episcopi qui illos prodebat abutens, talio persuadet, Regi in animo esse ipsum oppidum occupare, libertatem cis adimeres qua perpetuo usi suerat, ut neutras paries sequerenturi oc suo regno adiungere. Cuius res impedie lae causa opus esse arcem aedificari, quam ipsi custodirent, ut sartam tectam libertatem lucri possent. to Cameraci, Episcopi, qui ex iamilia Crovana erat, oratione decepti, facile allentiuntur. Caesar eorum impensis opus vigendum curat ac militibus quide ciues stipendium suppeditant, sed sacramentum illi apud Caesarem dicunt, ciuitati imperant: ut ex liberis eos in seruitutem redegerit. Per id tempus ad Fontem Bellandi nascitur Franciscus Henrici Viennensium Delphini primogenitus, quem auus Rex Baptismo a se susceptum de rui -- suo nomine Franciscum appellauit. Natalis di cs festus de maxime hilaris hoplomachiis, c terisque id genus ludis exhibitis celebratur. Demonstratu est antea quemadmodul ex Anguianum classis suae quam ad mare mediterraneum habcbat, nauarchum constituerat,ut sic cum Bai barosa,qui citaem Turcicam adducturus erat cottingeret. Illud 'quoque ostendimus, Anguianum spe cuiusdam occultae machinationis Nicaeam iter 3o secille,ac rei exitum declarauimus.Paucis diebus quina Massiliam redierat, Barbarossa cum C. X triremibus Villastancamno longe Nicaea pr ternauigauit,deindeTolonem de Massiliam ad Angulanum veni ac de rei summa cum omnib. belli ducibus deliberatio

instituitur.Nicaeam oppugnandam omnes censent, quam Rex suam esse iure cotendit, da proptereaquod comites Prouinciae eam duci Sabaudo certa pecunia oppignerauerat.

id ubi constitutum est, ad Vill rancam machinas exponunt easque aduersus Nicaeam prouehunt. Qitibus summa celeritate collocatis atque displosis oppidum paucis diebus deditione in nostrorum manus venit,ea lege ne diriperetur. Postea castrii ipsum machinarum blandibus impetere coeperunt,vano tamen conatu de inutili sumptu,quod in rupe altissima S durissima situm est,quam glandibus labefactare perdis icile, sustode re e--o tiam dii sicilius sit. Barbarolla ubi tempus nequicquam illic absumi&hyemem appet re cospicit,classemTolonem reductimeque mini tuto se in portu Villairaticano mane re aut hyemare posse iudicabat. Anguimus Massiliam se recipit, inde Catellum Cain racorum ad Regem venit,quod praelium illic commissum iri si rabat. M A R C H i o Vinius Caesaris in ducatu Mediolanensi princeps legatus, Nicaea obtesta&capta castrum ipsum in discrimine elle certior factus,omnes simul vir Ger- V. manorum, Hispanorum 6e Italorum coniungit, quibus obsessis subsidio venire cogi- ....itat. Montes Tendanos ingressias, nostros Tauroen 'a redii si de castrum obsidione li- Ο

bera turn esse audit. Hoc nuntio accepto suas copias alio conuertere statuit. In Ped

montanum agrum redit, Mondeuisium primo aduentu obside i, quod Regiae ditionis N primum oppidum occurrebat. Buterius prorex quod paucos pedit Gallos pro loci magnitudinc habebat, Helvetios introducere cogitur,liomines parti in eo belli genere exercitatos, gin acie instructaloge maximia usum haberc crcillitur: tame in ea obsidione susti nenda singularis eoru virtus de opera enituit. Tande inulta aspό perpclli, tum ob cibariorsi inopia tum crebros hostium impetus auxilio despcrato cis Vinio pacis tur,vῶ armis atque impedimetis saluis abire pmitteretur.Oppido Perat CarolusDrosius Pede

SEARCH

MENU NAVIGATION