장음표시 사용
111쪽
Cap. XLVII. In ποτ' ουν, φήσεις, ἰατρους Oνο- 5μάζομεν Ἱπποκράτην τε καὶ τbν ἀπ' αυτου χορον, ειπερου κατα πάσης της περὶ τι τεχνης τουνομα φερομεν, ἀλλὰ κατὰ μονου του μερους αυτης, ὁ το bς κύμνοντας ἰαται; φαίνονται μεν γαρ ὁλην μεταχειρισάμενοι τὴν τεχνην, ως μηδε τι περὶ τὰ γυμνάσια 10μερος αυτ iς ἀπολιπεῖν. δτι πρωτου συστάντος δλης τῆς τεχνης μερους του θεραπευτικου, δι0τι καὶ μαστα κατηπειγεν, υστερον δε κατὰ πολλην σχολην αὐτφπροστεθεντος του φυλακτικου τε καὶ υγιεινου προσ
μασθηναι συνεβη, καθάπερ ἐπ' ὰλλων πολλων ἐγενετο καὶ γὰρ γεωμετρας ονομάζομεν ου τους περὶ των ἐπιπεδων σχημάτων μόνον, ἀλλὰ καὶ τους περὶ τον στε
νῖν, ἀλλὰ τῖν ἐπισταριενων ἀνορον ταυτα, τον υπ' Ἐρασιστράτου τοῖς ἰατροῖς ἀντιδιύρημένων. ωσαυτως δε καὶ τριηράρχας μεν ονύιμαζον οι παλαιοὶ τους 25 ἄρχοντας τον τριήρων, νυν ὁ ' ηδη πάντας ουτω κα-
112쪽
λουσι τους ὁπωσουν ἐγουμένους στολου ναυτικου, καν τριήρεις εδεσιν αἱ νῆες. Oμοιόν τι τουτω περὶ την ἰατρικην ἐγενετο καὶ τους ἰατρους απο γαρ του πρω- του συστάντος μερους Oλην τε τὴν περὶ τb σῖμαε τεχνην ονομασθῆναι συνεβη του χρο ου προιώντως ἰατρικὴν αυτόν τε τον ἐπιστήμονα τῆς τεχνης ἰατρον. ουκουν οὐδ' ἀπεικος ἐστιν ερωτηθεντα τινὰ νυν, στινύς εστι τεχνης μερος τἰ, ὐγιεινον, αποκρινασθαι
τῆς ἰατρικγης' ἐκταθείσης γὰρ επὶ πλεον τῆς προσλiγο- 10 ρίας καὶ μηκετι τι μερος αλλ' ὐλην την περὶ τὶ, σῖμα
τεχνην σχὶμαινουσης 'Tπποκράτης τε δικαμος καὶ οἱ νυν Eπαντες ἰατροὶ ονομάζονται' i σασι γὰρ μορια TVς τεχνης αὐτης δυο τὰ μ εγιστα, θεραπευτικον τε καὶ ὐγιεινον. αὐτου δ' αυ πάλιν του υγιεινου μερους 15 ἴσασι τι γυμναστι, κύν, δες καὶ πρόσθεν επιδεδεικται. 89Rκαθάπερ ουν Ἱπποκράτης καὶ Λιοκλης καὶ JΠραξαγο- ρας καὶ Φιλότιμος καὶ 'Hρ0φιλος ὁλης τλης περὶ τὼ σῖμα τεχνης επιστημονες ησαν, δες δηλοι τὰ συγγράμματα αυτων, ουτως αυ πάλιν οἱ περὶ Θεωνα καὶ Tρυ- 20 φωνα την περὶ τους ἀθλητὰς κακοτεχνίαν μετεχειρι- σαντο, καθάπερ αυ καὶ τὰ τουτων δηλοι συγγρύμματα, παρασκευην τέ τι γυμνάσιον ονομαζοντων καὶ αυθις ετερον τι μερισμόν, επειτ' ὰλλο τι τελειον, ὼποθερα πείαν δ' kλλο, καὶ ζητουντων, εi τε κατὰ τὴν τοιαυτην 25 περιοδον ἀσκητεον εστὶ καὶ γυμναστεον τον ἀθλητὴν εἴτε κατ' ἴλλον τινὰ τροπον. θ καὶ θαυμάζειν ἐπέρ-7. Osκο-φ ουκουν C ll 8. γηστινοςJ εἰς τινος LPy core. P lj12. ἰατροὶ' ἰατριν C lj δνοιμάζονται' δνομάζουσιν C li ταρφ τε C lj
113쪽
ΓΑΛΗΝΟΥ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ. χεταί μοι τον νυν τοὐς α θλητὰς γυμναζόντων, ὁταν ἀειφισβητουντων ἀκουσω μερος εἶναι της εαυτον τεχνης το ὐγιεινον. Oπου γὰρ Ουδε της ὁντως γυμναστικὴς μερος ἐστὶν αλλ' εμπαλιν εκεινη μερος ὐγιεινου, τί περὶ τῆς τουτων κακοτεχνίας αμ νιβαλλειν, η μήτε μερος 5 ἐστιν ολως τ ης περὶ τι σωμα τε ν λὶς επιτ ηδευματός τε προεστ ηκεν οὐχ setri, JΠλάτωνος 110νον ὴ Ἱπποκρατους, καὶ τον ἄλλων απαντων ἰατρων τε καὶ πιλοσο- φων ἀτιμαζομενου;
114쪽
Cap. I. Ἐπειδη το μὲν αισθάνεσθαί τε καὶ κινεῖ - σθαι κατὰ προαιρεσιν ἐδια τον ζωα ν ἐστι, τι δ' αὐξάνεσθαί τε καὶ τρεφεσθαι κοινὰ καὶ τοῖς φυτοις, εἴηὰν τὰ μεν προτερα της ψυχης, τὰ δε δευτερα τῆς 5 φυσεως ἔργα. ει δέ τις καὶ τοῖς φυτοῖς ψυχης μετα- διδωσι καὶ διαιρουμενος αυτὰς δνομάζει φυτικην μενταυτην, αἰσθητικην δε τὴν ετεραν, λεγει μύεν ουδοἶτος ἄλλα, τη λεξει δ' ου πάνυ τη συνηθει κεχρηται. αλλ' ημεις γε μεγιστην λεξεως αρετην σαφ ηνειαν εἰναι 10 πεπεισόμενοι καὶ ταυτην εἰδοτες ll ὐπ' ουδενις ουτως 2δες ὐπb του ασυνήθων ὀνομάτων διαφθειρομενην, δες τοῖς πολλοις εθος, ουτως δνομάζοντες υπb μεν ψυχῆς θ' ἄμα καὶ φύσεως τὰ ζωα διοικεῖσθαι φαμεν, fπb δὲφέσεως μύνης τὰ φυτὰ καὶ τύ γ' αυξάνεσθαι τε καὶ 15 τρεφεσθαι φυσεως ἔργα φαμ,έν, ου χρυχης. Cap. II. καὶ ζητ ήσομεν κατὰ τονδε τον λογον, ὐπb τίνων γιγνεται δυνάμεων αυτὰ δὴ ταυτα καὶ εἰδη τι ἄλλο φυσεως εργον εστίν. ἀλλὰ προτερον γε
115쪽
ται τον προυπαρχόντων, τὶσυχάζειν αυτο φαμεν ' εἰ δ' εξισταιτο π1ὶ, κατ' εκεινο κινεῖσθαι. καὶ τοίνυνεπει πολυειδως εξισταται, πολυειδως καὶ κιννὶθησεται.
καὶ γαρ εἰ λευκ0ν υπιχρχον μελαινοιτο καὶ ει μελαν λευκαινοιτο, κινειται κατὰ χροαν, καὶ εἰ γλυκυ τέως 103 υπαρχον αὐθις li αυστρηρ0ν ὴ εμπαλιν αυστηρουγλυκυ γενοιτο, καὶ τουτ' ὰν κινεῖσθαι λέγοιτο κατὰ τον χυμόν. ἄμιφω δε ταυτά τε καὶ τὰ προειρημενα κατὰ τὴν ποιοτητα κινεισθαι λεχ/θήσεται καὶ οὐ μιονον γε τὰ κατὰ τὴν χρ0αν ὴ τον - ἐξαλλαττομενα 15κινεισθαι φαμιεν, ἀλλὰ καὶ το θερμότερον εκ ψυχροτερου γενομενον ῆ ψυχροτερον εκ θερμοτερου κινει- σθαι καὶ τουτο λέγομεν, ωσπερ γε καὶ εἴ τι ξηρονυγρου η υγρον ἐκ ξηρου γίγνοιτο. κοινιν δε κατὰ
116쪽
τι μεῖζον ὴ ἐκ μειζονος ελαττον γενηται φυλάττον τb οἰκειον εἶδος. ετεραι δὲ δυο κινησεις γενεσις καὶ φθορά, γενεσις μὲν η εἰς ουσιαν ἀγωγή, δ'εναντία. πάσαις δὲ ταῖς κινησεσι, κοινον εξαλλαξις
ι του li προυπάρχοντος, ῶσπερ ουν καὶ ταῖς η χιαις ὴ 4
φυλακὴ τον προυπαρχοντων. ἀλλ' ὁτι μεν εξαλλάττεται καὶ προς τὴν dψιν καὶ προς τὴν γευσιν καὶ προς τχὶν
ἁφὴν αἷμα γιγνύιμενα. τὰ σιτια, συγχωρουσιν ' ὁτι δεκαὶ κατ' ἀλ/ή θειαν, οὐκετι τουθ' ὁμολογουσιν οι σο- 10 φισταL οι μεν γάρ τινες αυτων ἄπαντα τὰ τοιαυτατον /ῆμετερων αἰσθήσεων ἀπάτας τινὰς καὶ παραγωγὰς νομιζουσιν ἄλλοτ' Rλλως πασχουσον, της ὐποκειμενης οὐσίας μηδεν τουτων, οἷς επονομάζεται, δεχομενης' οἱ δε τινες εἰναι μεν εν αὐτη βοέλονται τὰς ποιοτητας,
15 ἀμεταβλήτους δε καὶ ἀτρεπτους αἰονος εἰς αἰῖνα καὶ τὰς φαινομένας ταυτας is αὐτηJ ἀλλοιωσεις
τὴὶ διακρισει τε καὶ συγκρισει γιγνεσθαι φασιν Ἀναξαγορας J. εἰ δη τουτους εκτραπομενος εξελεγχοιμι, μεῖζον ὰν μοι τι πάρεργον του εργου γενοιτο. εἰ lμεν id ουκ ibασιν, ὁσα περὶ της καθ' oλην τ)ην ουσίαν ἀλλοιώσεως Ἀριστοτελει τε καὶ μετ' αυτιν Xρυσίππω γεγραπται, παρακαλεσαι χρη- εκεινων αυτους ὁμιλησαι γράμμασιν ' εἰ δε γιγνώσκοντες ἔπειθ' εκοντες τὰ χειρω προ τον βελτιονων αιρουνται, μάταια δη- 5u5 που καὶ τὰ ηuμερα νομυιουσιν. Oτι δε καὶ Ἱπποκράτγὶς 1. γιγνηται Μ γινηται O li 4. ἄπασαις Μ ll ὴ ἐξάλλαξι. Μ
21. μετὰ τουτον O li 23. συγγράμμασιν M
117쪽
ΓΑΛΗNΟΥουτως ἐγίγνωσκεν Ἀριστοτελους ἔτι πρότερος ων, ἐνέτεροις /ῆμῖν ἀποδεδεικται. πρωτος γὰρ οἶτος ἁπάντωνὼν ἴσμεν ἰατρον τε καὶ φιλοσόφων αποδεικνύειν ἐπεχείρησε τετταρας ειναι τὰς πάσας δραστικὰς εἰς ἀλλήλας ποιέτητας , Op' ων γίγνεταί τε καὶ φθείρεται επάνθ', οσα γένεσιν τε καὶ φθορὰν επιδεχεται. καὶ
μεντοι καὶ τι κεράννυσθαι δι' ἀλλήλων αἰ τὰς ὁλας δι' ὁλων Ἱπποκρατης ἁπάντων Γων ἴσμεν προτος εγνω ' καὶ τὰς ἀρχάς γε τον ἀποδειξεων, ὼν υστερον Ἀριστοτέλης μετεχειρίσατο, παρ' εκεωφ πρώτφ γε- 10γραμιμιενας εστιν εὐρεῖν. εἰ δ' δεσπερ τὰς ποιότητας ουτω καὶ τὰς ουσιας δι' ὁλων κεράννυσθαι χρὴ νομιζειν, Δς υστερον ἀπεφήνατο Ζηνων ὁ Κιττιεύς, ουχηγουμαι δεῖν ετι περὶ τοέτου κατὰ τόνδε τιν λογον ἐπεξιεναι. μονην γὰρ εις τὰ παροντα δεομαι γιγνω- 15σκεσθαι τὴν δι' ὁλκὶς της ουσίας ἀλλοιωσιν, ῖνα μητις ὀστου καὶ σαρκις καὶ νευρου καὶ τον ἁλλωνεκάστου μοριων οιονεὶ μισγάγκειάν τινα τῶ αρτω νο-6 μιση περιεχεσθαι κἄπειτ' εν it τω σώματι διακρινύμενονος τι ὁμόφυλον εκαστον ἰέναι. καιτοι, προ γε της 20 διακρίσεως αἷμα φαίνεται γιγνομενος ὁ πὰς αρτος. εἰ γουν παμπολλω τις μηδεν αλλ' εἴη σιτιον προσφερομενος, ουδὲν ῆττον ἐν ταῖς φλεψὶν αἱμα περιεχύ- μενον αει. καὶ φανερος τουτο την των ἀμετάβλητα
118쪽
τα στοιχεῖα τιθεμενων ἐξελέγχει δόξαν, οιμαι καὶ το θλαιον εἰς την του λύχνου φλογα καταναλισκύ- μενον απαν καὶ τὰ ξυλα πυρ μικρ0ν υστερον γιγνο- μενα. καιτοι τύ γ' αντιλέγειν αυτοις ἐὶρνησάμην, αλλ'
s ἐπεὶ τῆς ἰατρικὴς υλης ήν τι παράδειγμα καὶ προς τιν παρόντα λόγον αὐτου, δια τουτ' ἐμνημόνευσα. καταλιπόντες οἶν, δες ἔφην, την προς τουτους ἀντιλογιαν, ἐνιν τοῖς βουλομένοις τὰ τον παλαιον ἐκμανθάνειν κἀξ ων ημεῖς ἰδία περὶ αυτων ἐπεσκεμμεθα, 10 τον ἐφεξῆς λόγον ἄπαντα ποιησόμεθα ζητουντες υπερών εξ ἀρχης προυθεμεθα, ποσαι τε καὶ τινες εἰσὶν αἴτης φυσεως δυνάμεις καὶ τί ποιεῖν εργον ἐκάστη πέφυκεν. ἔργον δε δηλονοτι καλο τι γεγονις ηδη καὶ συμπεπλη ρωμενον ὐπb της ἐνεργειας αὐτον, οἱον τb T
15 αἷμα, τὴν σάρκα, τι νευρον' ενεργειαν δε την δραστι- κρὶν ὀνομάζω κίνησιν καὶ την ταυτης αἰτίαν δύναμιν. ἐπεὶ γὰρ ἐν τω τι σιτιον αἷμα γιγνεσθαι παθ' ητικημεν η του σιτιου, δραστικὴ δ' η τῆς φλεβις γιγνεται, κινησις, ωσαύτως δε κὰν τω μεταφερειν τὰ κωλα κινεῖ
20 μεν ὁ μυς, κινεῖται δε τὰ ὁστα, τὴν μεν τῆς φλεβος
119쪽
σαρξ ἔργον μέν ἐστι τῆς φύσεως, οὐ μὴν ἐνεργειά γε.δηλον ουν, δες θάτερον των θνομάτων διχῆ ς λεγεται, θάτερον δ' ου. Cap. III. ' ιοὶ μὲν οὐν καὶ ὴ φλεκ' καὶ τον
αλλων απάντων εκαστον διὰ τὴν εκ τον τεττάρων εποιαν κρaσιν ἄγδι πως ενεργεῖν δοκει. εἰσὶ δε γε μὴν
8 οὐκ ὀλιγοι τινες ανδρες οὐδ' ἴδοξοι, φιλόσοφοί τε καὶ ἰατροί, τω μεν θερμφ καὶ τεμ τι δραν
ἀναφεροντες, fποβάλλοντες δ' αυτοῖς παθητικὰ τbξηρον τε καὶ τb ὐγρον. καὶ προτός γ' 'Αριστοτέλης 10 τὰς τον κατὰ μερος απάντων αἰτιας εἰς ταυτας ἀνάγειν πειραται τὰς ἀρχάς, ηκολούθησε δ' υστερον αυτωκαὶ ὁ ἀπb της στοας χορος. καίτοι τουτοις μεν, ως ἄν καὶ αὐτον του στοιχείων την εἰς αλληλα μεταβολην χυσεσί τε τισι καὶ πιλ σεσιν αναφερουσιν, ευλογον 15αρχὰς δραστικὰς ποιησασθαι τι θερμον καὶ τι ψυχρον, 'Αριστοτελει δ' οὐχ ουτως, ἀλλὰ ταις τετταρσι ποι-οτησιν εἰς τὴν τῖν στοιχείων γενεσιν χρω ιμω βελτιονὴν καὶ τὰς τον κατὰ μερος αἰτίας ἁπάσας εἰς ταυτας ἀνάγειν. τί δήποτ' ουν εν μεν τοῖς περὶ γενεσεως καὶ 20 φθορὰς ταῖς τέτταρσι ἐν δε τοῖς μετεωρολογικοῖς καὶ τοῖς προβλήμασι καὶ Ελλοθι πολλαχοθι ταῖς
δυο μοναις; εἰ μεν γὰρ ος εν τοῖς ζωοις τε καὶ τοῖς φυτοῖς μὰλλον μεν δρα το θερμον καὶ τι χρυχρόν, ηττου δε τb ξγηρον καὶ τb υγριν ἀποφαίνοιτο τις, ἴσως 25
120쪽
αν εχοι καὶ τον πιτοκράτην συμψγηφον' εἰ δ' ὐσαυτως ἐν li ἄπασιν, ουκετ' οἶμαι συγχωρησειν τουτο μη Oτι sτον Ἱπποκρατην αλλα μηδ' αυτον τον Ἀριστοτελην μεμνησθαί γε βουλομενον δεν ἐν τοῖς περὶ γενεσεως 5 καὶ φθορας οὐχ απλος αλλα μετ' αποδείξεως αυτος ήμας ἐδίδαξεν. αλλα περὶ μεν τουτων καν τοῖς περικρασεων, εἰς οσον ἰατρω χρησιμον, επεσκεψάμιεθα. Cap. IV. ι δ' ουν δυναμις η ἐν ταῖς φλεψὶν ηαἱματοποιητικὴ προσαγορευομένη καὶ Στὰσα δ' αλλη10 δυναμις ἐν τεμ προς τι νενοηται ' πρωτως μεν γὰρ
τῆς ἐνεργείας Γη δυναμιςJ αλία, ηδη δε καὶ του εργου
κατα συμβεβηκός. ἀλλ' εἴπερ τὶ αλία προς τι, τουγαρ ὐπ' αὐτης γενομένου μένου, τον δ' ἁλλων οὐδ ενος, ευδηλον, οτι καὶ η δυναμιις ἐν τεμ προς τι. καὶ 15 μέχρι γ' ἁν ἀγνοῖμεν την ουσίαν της ἐνεργουσης αδείας, δυναμιν αυτην ονομάζομεν, ειναί τινα λέγοντες ἐν ταῖς φλεχ ν αιματοποιητικήν, δεσαύτως δε κἀν τἶ κοιλια πεπτικὴν κἀν τη καρδία σφυγμικὴν καὶ καθ' εκαστον τον ἄλλων ἰδίαν τινὰ της it κατα το μοριον 10 20 ἐνεργείας. εἴπερ οἶν μεθοδω μελλοιμεν ἐξευρησειν, ὁπο- σαι τε καὶ ὁποῖαί τινες αἱ δυνάμεις εἰσίν, απο τον εργων