Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

81쪽

ΓΑΛHNoΥδομεόν οικιαν αυτι δη τουτο τελος τῆς οἰκοδομμικῆς, αλλ' οἰκια, καθάπερ οὐδ' Opαινειν ἐσθητα καὶ ναυν συμπηττειν καὶ σκιμποδα καὶ τον αλλων εκαστον, αλλ' αυτο τb δημιουργηθέν, ο δὴ καὶ παυσαμενων της ἐνεργείας τον τεχνιτον ετι διαuενει. καὶ ταυτη γε 5 855 διήνεγκαν αἱ ποιητικαὶ τεχναι lj τον μένον πρακτικων, ὁτι τῖν μεν πρακτικων, ὁταν ἐνεργουσαι παυσωνται, πεπαυται καὶ τι τελος. ουδεν γουν εστι δεῖξαι της δρχηστικης αὐτὴν την ἐνεργειαν, οἷον της τεκτονικης τιν σκίμποδα καὶ της οἰκοδομιικης τὴν οἰκίαν 10 καὶ της ιατρικης τὴν Hγίειαν. οὐκ οἰκοδόμησις ουν,

ῶσπερ ὁρχησις, ἐστὶ τι τελος της οἰκοδομικῆς, αλλ'

ποίησις ὴ γενεσις, αλλ' εσθης. δεσαυτιος δ' ουδε ποί- 11αὶσις γενεσις η ἐπανορθωσις ὐγιείας ἐστὶ τι τελος της ιατρικὴς αλλα ταυτα μεν ενεργειά τις η γε καθύλου του τεχνιτου, καθάπερ αἱ κατὰ μερος ἡσαν ἐν

τω τεμνειν καὶ καίειν καὶ κατατείνειν αρθρα καὶ κολακαὶ διαπλάττειν καὶ επιδειν καὶ τουτων ετ' ἀνωτερω 20 καὶ γενικώτεραι χειρουργειν καὶ φαρμακευειν καὶ δι- αιταν, αλλ' ὐγιεια τι τελος ἐστιν, O καὶ παυσαμενου της ἐνεργείας του τεχνιτου δεικνυειν εχομεν. ουδ' ουν Ουδε τι φυλάττειν ὐγίειαν 8 επανορθουσθαι τελος ουδ' ολως τb υγιάζειν, αλλα ταυτα μεν ενέργεια, τελος 25856 δ' li bγιεια. την δε κοινην καὶ γενικὴν επὶ πάσαις ταῖς κατὰ μερος ἐνεργείαις ἄλλος μεν ἄλλως ὀνομάζει,

82쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

δηλουσι δ' απαντες εν καὶ ταυτιν ὁ υγιάζειν λεγων

νοσοποιους αἰτίας εξάγειν. ουδεὶς γαρ τουτων τι τελος ἀλλα τὴν πρb του τελους ενεργειαν λεγει, καθάπερ εἰ 10 κca πρακτικη τις ην si τεχνκὶ περὶ τι παραπλχη- σιως δρχηστικὴ τε κῶ υποκριτικu. Cap. XXVIII. 'Eπεὶ τοίνυν πολυειδος αποδεδεικται τι μη δεῖ, κρινειν τὰς τεχνας τας κατὰ μερος ενεργείαις ἀλλ' εις τὰς καθολοχ) τε καὶ πλησιον του τελους 15 ανάγειν, εἰτ' αυτων ἐκεινων πειρῆσθαι διοριζειν τὶ, τε

εχει. φαινεται γουν υλη τε μια πολλαις υποβεβλημενητεχναις καὶ τεχνη μια παμπολλαις υλαις χρωμιενη. ξυλον μεν γὰρ υλη κοινη καὶ ναυπ=ηγω καὶ τεκτονι 20 καὶ μιηχανοποιω καὶ οἰκοδομιρο καὶ ἄλλοις μυριοις καὶ πηλις δε πολλιον τεχνον εστιν υλη καὶ λιθοι καὶ τὰλλα συμπαντα. ἰατρικης δ' αυ τεχνης μιας ουσης υλαι μυριαι, τό τε σαγμα αυτb τb την υγιειαν δεχύμενονεδέσμ ατά τε καὶ ποματα καὶ φαρμακα συμιπαντα καὶ 25 διαιτημιατα. ταυτὶ μεν ουν ἰατρων υλαι, τb σωμα δ' a. υγιαζων P li 3. τουτοις add. ii 6. Bί' Ly 21ία Ι l11. δρχηστι κη' τ. κ. υποκριτικης C corr. Κ li 16. post i δωμεν in L vocula exstitit nunc erasa jl 18. post τεχναις add. καὶ τεχν/ὶ μία παμπολλαις υποβεβλημενη τεχναις del. P ll. Post παμ- πολλαις repetiita Vocabula τεχναις καὶ τεχνη μιαστc μπολλαις eXpunX. Ly li 22. post μιctς in L initio scriptum erat nune erasum it 25. ἰατρον Ch αἰτιῶν C

83쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ Ου το τέλος ij ἐν A. δῆλον οὐν, ὼς ουὁ' ἐκ των υλον χρη κρίνειν τας τέχνας. ουδὲ γαρ εἴ τις ἐτερας μεν τας κοινας υλας καὶ δες αν εἴποι τις κατασυμβεβηκος, ετερας δε τας οἰκείας τε καὶ προσεχεῖς ὐποθεμενος ἔκαστη τον τεχνον, si μεν ἐστι φυσικbν 5σομα το Ἀημετερον, ἐθλην αὐτι φαίη τῆς φυσικῆς ἐπιστήμης ὐπάρχειν, s f γιαστύν ἐστι, τῆς ἰατρικῆς, η δ' ευεκτικbν η ευεξίας δεκτικον, τῆς γυμναστικῆς, 858 ουδ' ουτως ἐτερω τινὶ πλην τω τελει li διακρινει τὰς τεχνας ' τι γαρ ηὐγιαστιν τύδε τι λεγειν σωμα γιγνάγ- 10σκοντος ἐστιν ηδη τι τελος. οὐ μην οὐδ' εἰ τοις θεωρήμασι διακρινει τις τὰς τεχνας, ετερωθεν ποθεντη δυνάμει του τελους' τὰ γὰρ οἰκεῖα των τεχνῖν εκάστης θεωρηματα το τέλος ὁρίζει τε καὶ κρινει. ταυτα γουν οἰκεῖα της τεχνης ἐστίν, ὰ γι- i5γνώσκων τις εἰς τι τελος ωφελεῖται ' καὶ γραμματικης δε καὶ μουσικῆς καὶ τεκτονικῆς καὶ τον ἄλλων εκάστης

τιον η τι θαττον εν αἰ τω δυνηται παρεχειν, οἰκεῖα τῆς τεχνης ἐστίν, οσα δ' οὐδεν dupελεῖ πρις την του 20 τελους ποίησιν, οὐκ οἰκεῖα.

Cap. XXIX. Πανταχόθεν ουν ὁ λόγος ἐπὶ τι τελος

ερχεσθαι κελευει καὶ τούτω κρινειν τὰς τεχνας' διὰ

τουτο γὰρ ἐν ταῖς ἐνεργείαις ταῖς καθύλου καὶ τοῖς οἰκείοις θεωρήμασι καὶ ταῖς αρχαῖς διαλλάττουσιν . 25εξαλλάττονται γὰρ οἶν καὶ αιδε κατὰ τὰ τελη τον

84쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

τεχνον. ὴ γὰρ Hγδεια τι τέλος ἐστιν, ἐν θερμοῖς δ' αsτη καὶ ψυχροῖς καὶ ξηροῖς καὶ ὐγροῖς. il ἐν τουτοις 859δηλονότι καὶ si της υλης αρχὴ της θεωριας αρχηστερὶ τὴν τουτου γνῖσιν, αλλ' οὐχ δεσαυτως ἰατρω τε ε καὶ φυσικέ'. καὶ τουτο δ' αὐτb τb ουχ δεσαυτως corro του τελους τον ἐπιστημον ἐγνώσθη τε καὶ διεκρι diri καὶ προσηκόντως αεὶ τι τέλος ὁ λογος ἐξευρισκει κανονα τε καὶ κριτήριον απάντων των κατὰ τὰς τέχνας. η γαρ τοι συστασις απάσης τεχνχὶς την ἀρχ. ἐντευθεν εἴλη- 10 φεν. ουτε γὰρ ἰατρικὴν ἄν τις ωπευσε συστησασθαι, μὴ προποθεσας ηὐγιειας, ουτ' οἰκοδομ κην, ει ueta κὰν ταυθα οἰκίας δερε θνὶ, ουθ' ὐφαντικήν, ει μη προτερον ἐσθ' ητος. ὰλλὰ μην καὶ τὰς τέχνας ἁπάσας συνιστῆσα τὴν ἀρχην εντευθεν εἰλνὶ νεν. επιδέδεικται δ' ἔτερωθι, 15 πος ἄν τις ὐποκειριένου του τέλους την τεχνην αὐτου κατὰ μεθοδον εξευρισκοι, καὶ χρὴ προτερον ἐν ἐκεινωγυμνάσασθαι τω λόγω τιν ἀκριβος θέλοντα τοῖς ἐν εστοσιν ἀκολουθεῖν. εισεται γὰρ ἐναργως υπb μιαν τε καὶ την αὐτὴν θεωριαν βμι νω πιπτοντα τὰ μορια Id τι υγιεινιν καὶ τb θεραπευτικον. isti δ' Rν εἰς τοδετο γράμμα πάντα μεταφερων τὰ li δι ετερων ἐπὶ860 πλεῖστον ηκριβωμένα λάθοια ὰν ἐμαυτbν υπερ τὰς μενεμάχου καὶ Μηνοδοτου βίβλους ἀποτείνας αὐτο. Cap. XXX. ὁτι μεν Ψὶ περὶ τι του σάγματος 25 ὰγαθον τέχνη μεια πάντως ἐστιν, εκ τε τον εἰρημένωνεμπροσθεν αυτάρκως οἶμαι δεδεῖχθαι κἀκ του ἐξης

ὐηθησομένων ουδεν ἡττον δειχθ' ησεται. ου μὴν ο τί γε προσῆκεν ονομάζειν αυτήν, ηδη πω πέφανται ' τάχα

85쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ

Ουτ' ιατρικὴν ουτε γυμναστικὴν αλλ' ετερόν τι.Yάχα δ' οὐκ ἔστιν ὁλως ὁνομα της τέχνης ἐκείνης ωσπερ οὐδ' ἄλλων πολλον. αλλὰ τουτο μὲν ὀλίγον et στερον ἐπιπισκε istύμεθα. τι δ' οὐν ῖν μὲν εἶναι τb του σώματος ἡμιον αγαθύν, ὁ τί περ αν καθαπερ καὶ 5τον αλλων απασον οὐσιον, εἶναι δὲ καὶ τέχνην αὐτουμιαν, εἴπερ τι καὶ ἄλλο τον πάντων, ἀληθὲς εἶναί καὶ τὴν αὐτήν γε μέθοδον ἀμφοῖν ὐπάρχειν. μιιας οἶν ουσ λὶς περὶ τι του σάγματος αγαθιν τεχνης ψ δη σκοπώμεθα συμπαντ' αυτης τὰ μύρια ' πάντως γάρ 10861 που it κατοψύμεθα καὶ τι καλουμενον ὐγιεινbν ῆντιν' εχει την δέναμιν. ινα δὲ κἀνταυθα μεθόδ' τινὶ ποιμώμε/θα την τομήν, ἐπισκεψῶμεθα τι γενος της περὶ τοσαγμα τεχνης. ὁτι μὲν ουν οὐκ ἐν αὐτ ' μόνω τῶ θ εο - ρησαι τι τέλος αὐτης εστιν ωσπερ της ἀριθ)μ ητικ/ης τε 15 καὶ ἀστρονομικὴς καὶ φυσικὴς, αλλα τι καὶ πράττει περὶ τι σαγμα, παντὶ δηλον δτι δ' οὐδ' ἐν αυτω τω πράττειν τελευτα καθάπερ τὶ δρχηστικη, μηδέν, ὁταν ἐνεργουσα παυσηται, δεῖξαι δυναμενη, καὶ τουτ' ευ

κον η των κτητικων ἐστι τεχνον, ἐπειδὴ μήτε τῖν

86쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

διττbν δὲ καὶ τούτων ἐστὶ το ἔργον ' σὶ γαρ ολον τι ποιουσι πρύτερον Ουκ δν η κατὰ μερος ἐπανορθουν- 862

καὶ οὐδ' ἐνταυθα πάντα τbν αὐτbν ἐκεινη τρόπον. γὰρ φυσις ουτω γε καὶ ποιεῖ τι σῖμα καὶ αὐθις ἐπανορθουται κάμνον δες ὴ περὶ τὴν ἐσθ/ητα τεχνη. ταυτης δ' ὐπηρετική τίς ἐστιν νυν ζητουμενη. συγ- 16 χωρεισθω οἶν, ω ὁ λόγος προι si, καλεῖν ημας αυτην ἐπανορθωτικήν. ἀλλ' ητοι κατὰ μεγάλα την ἐπανύρθαγσιν η κατὰ σμικρὰ ποιεῖται. τι μεν δη κατὰ μεγάλα μύρια αὐτῆς ἰατρικον τε καὶ θεραπευτικὼν ὀνομα σθαν, τb δὲ κατὰ σμικρὰ φυλακτικόν. εστι μεν οὐν καὶ αἰ- 15 του του κατὰ μεγάλα παμπολλη τις qὶ διαφορά ' παν γὰρ ποσιν εἰς ἀνάριθμόν τι πλ/ῆθος ἐγχωρεῖ τέμνειν. ἀλλ' ἐπειδὴ μὴ πρόκειται νυν ὐπὲρ αὐτον λεγειν,

ἀφεισθω μεν τουτο, τεμνεσθω δὲ τι κατὰ σμικρά. δοκεῖ δε καὶ τουτο τεμνεσθαι διαφοραῖς επισήμοις τρι- 26 χος. η γὰρ τιν ἄκρως τε καὶ τελεως ηὐγιαίνοντα παρα

τμημα προσαγορευουσιν ευεκτικύν' ετερον δ' ἀναθρεπτικιν τον νενοσηκότων, ὁ δὴ καὶ καλουσιν ενιοι τον νεωτερων ἰατρον ἀναληπτικον ' ἐν τω με σφ δ' ἀμφοῖν us ἐστι τι καλουμενον υα' αἰ τῖν ἰδίως ὐγιεινον ' κοινως γὰρ καὶ τουτο φυλακτικιν ἄμ α καὶ ὐγιεινιν δνομά - ται. ταυτ' Oυν τὰ τρία μύρια του φυλακτικου τὰ νυν εἰρημενα τι ἀναληπτικον, τb ὐγιεινόν, τὼ εὐεκτικον ἐστι μεν του κατὰ σμικρὰ επανορθωτικου μερους της

87쪽

ἐπανύρθωσιν ποιεῖται τι ἀναληπτικόν. ἔνιοι δὲ καὶ τέταρτον ἐν τούτφ τω φυλακτικῶ τμημα προστιθεασι, 5τb καλούμενον ὐπ' αὐτων ἰδιως προφυλακτικύν, αντιστροφον εχνον δώναμιν τῶ τοὐς ἐκ νοσημάτων αρτιπεπαυμένους ανακομίζοντι. δ ηλον δ δες αμφω ταυτ'επαμφοτεριζει πως τοῖς ἐναντίοις μορίοις ὁλης τῆς τεχνης, λεγιο δε τι κατὰ μεγάλα καὶ τι κατὰ σμικρά. 10τb μεν γὰρ θ εραπευτικον ὁτι κατὰ μεγάλα, πρύδηλον sq4 παντι, li τb δ' εὐεκτικόν τε καὶ ὐγιεινιν ὁτι κατὰ σμικρά, καὶ τουτ' ευδ θλον. ἐν τφ μεσω δ' ἀμφοῖν ἐστι

τι ἀναληπτικον ὀνομιαζομενον καὶ τι προφυλακτικον, ως μεν πρις τb υγιεινον ου κατὰ σμικρὰ την ἐπανορ- 15θωσιν ποιούμενον, δες δε πρις τb θεραπευτικbν ου κατὰ μεγάλα. καί μοι δοκουσιν ουδ' οσοι ταυτ' αμφω τὰ μορια προσαγορευουσιν ουδετερα, κακος δοξάζειν. ἀλλὰ περὶ μεν τουτων ετερος λογος. Cap. XXXI. Ἐν δε τω νυν προκειμενω σκεμματι 20 του φυλακτικου μερους τῆς περὶ τι σομα τεχνης ὐπο- κεισθω τριττὰ τμηματα, τb μεν ἐπὶ των κατὰ σχεσινυγιαινοντων σωαάτων τεταγμενον, τι δ' ἐπὶ των καθ'

88쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

τι βελτιον αγοντα τα προτερα δυο, φυλάττον δ' ἐναυτφ το εὐεκτικον καὶ τουτων ουτως ἐχοντων ἀναμνησθα μεν του προκειμένου σκεμματος. δ ῶς οιμαι, τοιονδε, ii ποτερον ἰατρικης ἐστιν η γυμναστικ/ης 8655 μοριον τι καλουμενον ὐγιεινον. ευλογως οἶν ευθυς αστ' αρχης ἔφαμεν, ως εἰς ὁρισμιν ειυτιπτει τb συμπαν ζήτημα. τί ποτε γάρ ἐστιν ιατρικη καὶ τί ποτε γυμναστικγὶ γνοντες ουκ αν ετι χαλεπος ευροιμεν, ὁποτερας αὐτον ἐστι τι ψγιεινον. ναυτο μεν γαρ ὁ τι 10 ποτ' εστὶ τb υγιεινον, ηδη μοι δοκω πεφανθαι σα- φως φῆ γαρ τι φυλακτικιν απαν ὴ τον τουτου μοριων τριον ὐπαρχοντων τb ἐν τω μεσω, ο περι τὴν καθ' εξιν ὐγιειαν αναστρεφεται. ἐμοὶ μεν ουν δοκει λοιπον ὐπερ δνοματος ζητησις ειναι, τb δε πραγμ' αὐτb15 ριηκετ' αμφισβ ήτησιν εχειν, ἔστ' αν ὁμολογηταί τε καὶ μενη τὰ προαποδεδειγμενα ' καὶ δὴ διελθ&ν αυτα διὰ κεφαλαίων επὶ την τῖν δνοματων εξ ήγησιν ουτω τρε- η ομαι. φημὶ δη, καθαπερ αμφιεσματων αγαθων καὶ οἰκίας τε καὶ ὐποδηματων, ουτω καὶ του σώματος 20 εἶναι τινα τεχνην, ῆς μιας ουσης δυο ταυθ' ὐπάρχειν μύρια, δημιουργουν μὲν τι ετερον, επανορ θουμενον 866δε θάτερον, καὶ ταυθ' ὐπάρχειν αμφω τη φυσει πραγ- τως, συνεργάζεσθαι δ' εἰς τι ετερον αὐτῖν, τι ἐπανορθωτικόν, ανθρωπίνην τέχνην, ῆς εἶναι διττὰ μύρια, 25 θεραπευτικbν μεν καὶ ἰατρικbν τι ετερον, φυλακτικον

8. Post γνοντες Vocnbulum δε erasum est in L ll 11. τῖν τουτου μορίων τριον ὁπαρχόντων τι ἐν μεσω τῖν τουτων τι

89쪽

τεχνης εξεστιν, ω τάν, ει βουλει, καλεῖν αὐτὴν ιατρικην, ει δ' οὐκ ἐθελεις Ουτω, γυμναστικήν ' εἰ δ' ουδὲ 16 τουτο, τὴν ὁλην ἀνώνυμον ειπων εἶναι τι μὲν ετερον αυτον τμῆμα κάλει ἰατρικήν, τι δ' ετερον γυμναστι-κην ' εἰ δε μηδ' ουτως εθελεις, υγιεινήν τινα τέχνην, την ἀντιδιαιρουμενην τη θεραπευτικη, καὶ ταυτης, εἰ 867 βουλει, μερη διαιτητικην εἰπε καὶ γυμνα στικήν. ει γαρ 15 καθ' εκαστον ἐξ Vγ ησύ τον ονομάτων, ουτως ἀκολουθη-

σει σοι τι συμπαν.

Cap. XXXII. Tes, φασι τινες ἐπὶ τουτοις, ἀλλ' οὐχ, ῶς ὰν εγιο φάναι βουληθω, διαιρεῖσθαι χρη περὶ

90쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

ιναπερ αἱ νῆες ὁρμουσιν, ἀλλὰ Θετταλους γ' εφην τὴν

ὐφ' ημων προσαγορευομενην ἀγοραν ουτως δνοιμάζειν. οἱ δ' ηρνουντο την τῖν Θετταλων επίστασθαι διά

15 λεκτον, ωσπερ οὐκ αὐτb δη τουθ' ὁμολογουντες, οπερ ἐξ ἀρχης ελεγετο, ριηδεν τον ὀνομάτων, ἐφ' οὐ κεῖται πράγματος, ἁλλως δυνασθαι μαθειν ὴ παρ' αυτων τον θεμένων διδαχθέντα. πρις μεν δὴ τους ουτως πληκτους ετερύς μοι γεγραπται λογος ἰδ/, τω δε τὰ 20 πράγματ' αὐτα μαθεῖν ἐθελοντι μάλιστά τε καὶ πρῖτα καὶ τουθ' ως εργον χρηστbν σπουδάζοντι, τὰ δ' ἴστ' αὐτοις δνοματα της προς ἀλλήλους ενεκα διαλεκτου