Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

91쪽

ΓΑΛΗNΟΥματικης ἐμπειριας - αλλα τον Ἀττικον μεν μαλιοτα, δευτερον δ' ηδη καὶ τον 'Ιωνικα ν εχειν ἐμπειριανομολογήσω τινα καὶ των Aωρικον ὀνομάτων ῶσπερ γε καὶ τον Aιολικον. αλλ' ἐν ταύταις μεν ταῖς δια- λεκτοις ἀγνοεῖν μαλλον χὶ γιγνωσκειν τὰ πλειστα, τῆς bἈτθίδος δ' αυ γιγνωσκειν τὰ πλειω ὴ ἀγνοεῖν ομολογήσαιμ' ἄν. εἰ δε βουλει - καὶ περι του ονομάτων εἰπειν, πιμηρος μεν ουτω φησιν'

ἰητρ0ς γὰρ ἀνὴρ πολλον ἀντάξιος ἴλλων

ἰούς τ' ἐκτάμνειν ἐπι τ' ηπια φάρμακα πάσσειν'. 10ετερωθι δε φησι '

φάρμακα, πολλα μεν εσθλὰ μεμιγμενα, πολλὰ δε λυγρά

ιητρος δε εκαστος επιστάμενος περι πάντων'ῶς της ἰατρικῆς τεχνης ἰωμενης τὰ κάμνοντα σά μιατα διά τε φαρμιάκων καὶ χειρουργίας. 15 Cap. XXXIII. Εἰ δ' ετι καὶ τριτον αλλο ιμοριον

ἰάσεοος υπηρχε τι διαιτ ητικιν εν τοῖς καθ' Ouηρον χρύνοις, εγὰγ μεν ουκ εχω συμβαλεῖν, ὁ δ' ἐμου πρεσβυτερος θ)' αμα καὶ τὰ των Ἐλλήνων πράγμιατα πιθανωτερος επίστασθαι Πλάτων ὁ φιλοσοφος ου πάνυ 20870 τι χρησθαι φησι τους πα λαιους Ἀσκληπιάδας τουτωτρο μερει της τεχνης. αλλ' οτι γε τῆς ἰατρικῆς εστιμερη ταυτα τὰ τρια καὶ ως ἡ τὰ παρὰ φυσιν ἔχοντα σώματα θεραπευουσα τεχνη πρις απάντων Ἐλλήνων

92쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

ἰατρικὴ καλειται, ουδεὶς ἀντιλεγει. γυμναστικ ης δὲ τεχνης ουπω μεν ην τουνομα καθ' 'Oμηρον οὐδεκαλεῖταί τις ὁλως γυμναστης, ῶσπερ ιατρος, ὁπου γε καὶ παρα Πλάτωνι τι μεν τῆς γυμναστικλὶς ὁνομα ου 5 πολλάκις εὐρεῖν εστι, παιδοτριβην μεντοι καλεῖ μὰλλου η γυμναστην του τεχνίτχην Gυτης. χηρξατο γαρ ὁλίγον εμπροσθεν των Πλάτωνος χρονων η τεχν ii τίον γυμνα- στων, ὁτε περ καὶ τὶ, τίον ἀθλητον επιτήδευμα συνεστη. πάλαι μεν γαρ εἷς ἀνηρ εργάτλης των κατὰ φυσιν ερ- 16 γων ἀληθως εὐεκτικις εἰς ἀγονα καταβαίνων ου πάλην μονον ἀλλα καὶ δρομον-ηγωνίζετο καί τις ενίκα πολλάκις εἷς ἄμφω τε ταυτα καὶ ἀκοντιζων καὶ τοξευων καὶ δισκοβολον καὶ αρματος επιστατον, υστερον δε διε- κριθη καὶ οἷονπερ ενα πεποιUκεν 'υμηρος Ἐπειον εἰς

15 μὲν πάντα τὰ κατὰ φυσιν εργα πάντων υ τατον, ἀγα-

ουτοι πάντες εγενοντο, μήτ' ἀροσαι μητε σκάψαι ὁδιν ἀνυσαι μηδ' kλλο ιιγὶθεν εἰργὶναῖον εργον, ετι δὲ μαλλον πολεμιον ἐργάσασθαι καλίος δυνάμενοι. 26 Cap. XXXIV. Tγην τουτων τῖν ἀνθρωπιον ευεξίανεμπροσθεν ἐμεμη άμεθα καὶ τὴν επιστατουσαν αυτοῖς

δίαιτα καὶ γυμνάσια. τεττάρων γὰρ ουσον τίον πασα ν2. τὶν δdd. L s. l. ii 5. καλεῖν C coxx. Ch li s. ἐργάτης C

93쪽

ΓΑΛHNΟΥὐλων κατὰ γενος, ὐφ' ων ἀλλοιουται τι σαγμα, χειρουρ- γιας καὶ φαρμακείας καst διαίτης καὶ γυμνασιων, aὶ μιαριεν ἄχρηστος τοῖς νοσουσιν, αἱ δυο δε τοις κατὰ φυσιν εχουσιν. ὁ μύὲν γὰρ νοσων εἰς πολλα κH φαρμάκων καὶ χειρουργίας καὶ διαιτνὶς δεομενος εἰς ουδὲν 5 δεῖται γυμνασιων, ὁ δ' ὐγιαίνων ἀκριβέως γυιμνασιογνιιεν χρχὶ ι καὶ διαίτης τινος, ο υτε δε φαριμύκων Ουτεχειρουργίας προσδεῖται. il872 Cap. XXXV. I xὶς ουν et γιεινῆς τεχνης μ ερος εστὶν γη γυμναστικλὶ καὶ αυταρκως et περ ὰμφοῖν ημ δες εδι- 10 δαξεν Ἱπποκράτ=ὶς, ὁσα τε χρη γιγνωσκειν ἀέρων τε περι καὶ χωριων καὶ υδάτων καὶ ἀνεμ ων καὶ ωρων,

94쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

σοι τας αὐτου, πρω 1ν μεν τὴν ἐκ Γοργίου τόνδε τbν τρόπον ἔχουσαν ' δυοῖν ὁντοιν τοιν πραγμάτοιν δύο λεγιο τέχνας ' τὴν μὲν ἐπὶ τη ψυχθ πολιτικὴν καλο, την δ' ἐπὶ τω σώματι μίαν μὲν ουτως 5 δνοιμάσαι οὐκ εχω σοι, μιῆς δ' ουσης τῆς του σωματος θεραπείας δυο μύρια λέγω, την μεν γυμναστικήν, τηνδ' ἰατρικην'. ἐνταυθα μὲν οὐν οτι τε ιμία του σῶμα- τός ἐστιν θεραπευτικὰὶ τέχνη δύο τὰ πρωτα μύρια, σαφος ἐδηλωσεν ὁ ΙΠλάτων' οτι δε τον μυεν 10 μοριων αυτης ἐστιν δνύματα, τῆς δ' ολης οὐκ ἔστιν ὁτι τε καὶ προς τι βελτιστον αποβλεπει καὶ δες η ευ-εξία τουτ' εστιν, εκ τῖν τοιονδε φανερόν, ὼν εκαστα ἐν ταὐτω βιβλί' διηλθε Σωμά που καλεῖς τι καὶ κ υχ λὶν; Πῖς γαρ ου; Ουκουν καὶ τούτων ο ι τινὰ 15 εἶναι ἐκατερου εὐεξιαν; ωγε. Tι δε; δοκουσαν μενευεξίαν, ουσαν δ' ου; οἷον τοιύνδε λεγο ' πολλοὶ δοκουσιν ευ ἔχειν τὰ σῶόματα, ους Ουκ ὰν ραδίως αἴσθοιτό τις, οτι Ουκ εὐ ἔχουσιν, ἄλλος η ἰατρος τε καὶ τον γυμναστικον τις '. ἔν τε τοῖς εξης ὁτι τε πρbς 874 20 τb βελτιστον ἀποβλεπουσιν οιδε, πρbς δ' αυ τbῆδιστον δη/οποιύς τε καὶ κοιμμωτης, αυτύς γε διεξερχεται. cap. XXXVI. Tην μεν τον τους ἀθλητὰς γυμνα-

95쪽

ΓΑ-NΟΥ tωρηκυιαν του κατὰ φυσιν, εἰς ὁσον νυν προήχασιν, ηδη δ' αρχομένην ου προς τι βελτιον αποβλεπειν, focia' απλος - ἰσχυν του αντιπάλων καταβλητικὴν ἐν τω τρίτω τῆς Πολιτειας ἐμεμη ατο λεγωνωδό ναὶ μὰ τιν Aια, ἡ δ' 5ς, σχεδύν γε τι πάντων sμάλιστα η γε περαιτερω γυμναστικῆς η περιττγὶ αυτηεπιμελεια του σάγματος ' καὶ γὰρ πρις οικονομιας καὶ πρις στρατειας καὶ πρις εδραιους ἐν πύλει ἀρχὰς δυσκολος. τι δε δὴ μεγιστον, ὁτι καὶ προς μαθήσεις αστινασουν καὶ ἐννοησεις τε καὶ μελετας προς λυτιν 16 χαλεπή, κεφαλης τινας ἀεὶ διατάσεις καὶ ἰλιγγους 875 ὐποπτεύουσα καὶ αἰτιωμένη ἐκ φιλοσοφιας εγγιγνεσθαι, ωστε, ὁπη ταυτη αρετὴ ασκειται καὶ δοκιμάζεται, πάντη ἐμποδιο ς' κάμνειν γὰρ Onσθαι ποιει ἀεὶ καὶ δεδινοντα μήποτε ληγειν περὶ του σωματος '. ετι δε σαφεστερον 15 ἐν τοις εξης, ῶς ουκ ἰσχυν καταβλητικὴν οἴεται τελος ειναι τῆς γυμναστικὴς, ἀλλὰ τὴν προς τὰς κατὰ φυσιν ἐνεργειας χρείαν, ἐνεδειξατο λεγων δεδι αυτὰ μὴν τὰ γυμνάσια καὶ τους πονους προς τι θυμοειδες της φυσεως βλεπων κἀκειν' ἐπεγειρων πονήσει μῆλλον η 20πρις ἰσχύν, οὐχ Aσπερ οι ἄλλοι ἀθληταὶ ενεκα

96쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

σαια καὶ πόνους μεταχειριζονται δηλος ουν ἀπαν-fων ὁ Πλάτων ἐστὶ την 'Tπποκρατους ἀκριβως φυλατ- των γνωμην ὐπερ της γυμναστικῆς τεχνης ταυτης, ῆς τι τέλος ἐστὶν ἐὶ τον ἀθλητον ευεξια ' μεμφεται γαρι αὐτην δες αχρηστον εἰς τας πολιτικὰς πραξεις απάσας,6περ ἐνὶ λύγω περιλαβων ἐκεῖνος δεδί πως ἀπεφηνατο ' διαθεσις αθλ ητικὴ ου φυσει, εξις ὐγιεινὴ κρεισσων'. 3τι δε καὶ σφαλερα προς ηὐγίειαν η μα lλιστα κατωρ-876θωμιένη διάθεσις αυτον ἐστιν, ην σπευδουσι, καὶ 16 δες καὶ τουτ' ἐγίγνωσκον πποκρατης τε καὶ Πλάτων, εἴρηται μεν καὶ δι' ἄλλων. Cap. XXXVII. Ου μὴν αλλ' ἐπειδήπερ ἄπαξ κατεστην εἰπειν τι περὶ της μοχθηρος εὐεξίας τε καὶ γυμναστικ ης, i πομν ησθησομαι καὶ τοέτων doς ενι μα- 1s λιστα διὰ βραχυτάτων. τῆς 6γιείας εν συμμετρια τινὶ τεταγμενης ἀμετρίας εστὶ δημιουργος ὴ τοιαυτη γυμναστικὴ πολλὴν καὶ πυκνὴν αυξουσα σάρκα καὶ πληθος αιματος δες ἔνι μάλιστα γλισχροτάτου παρασκευάζουσα. βουλεται γὰρ ου την ἰσχi ν αυξ ησαι μονον ἀλλὰ καὶ Ψο τιν ὁγκον τε καὶ τι βάρος του σώματος, ῶστε καὶ

πον οὐδὲν ἐξευρειν, δες διὰ τουτ' ἄχρηστύς τε πρbς τὰς κατὰ φυσιν ενεργειας εστὶ καὶ αλλως σφαλερά. οπερ γὰρ εν ἁπάσαις ταις οντως τεχναις ἀγωνισι ιά25 ἐστι μεγιστον εις ακρον ἀφικεσθαι του σκοπου, τουτ'εν ταέτη μοχθηροτατον εστιν, δες οὐ φυσικην τινα

διάθεσιν, αλλ', li Δς Ἱπποκράτης ἔλεγεν, ου φυσει 877

97쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ κατασκευαζουση. τα μὲν γαρ τῆς φυσεως ἀγαθὰ προ- αντα τε καὶ ἐπιδιδύντα καὶ αὐξανόμενα γιγνεται βελτιω,δ' ου φύσει παντα τοσουτω χαλεπωτερα ὁσω καὶ μειζω. 3 θεν αφωνοί τινες αυτον ἐξαιφνης, ετεροι δ' αναίσθητοι καὶ ακίνητοι καὶ τελέως αποπληκτοι γί- sγνονται του παρὰ φυσιν ὁγκου τουδε καὶ του πλ/hθους αποσβεσαντός τε την εμφυτον θερμασιαν ἐμιφραξαντός τε τας διεξόδους του πνευματος. ὁσοι δ' αν αὐτοντα πραότατα πάθωσιν, αγγειον ρήξαντες ἐμουσιν πτυουσιν αἱμα. τοὐς μεν δὴ της τοιαυτης εὐεξιας δη- 16μιουργους, δεν ἐστι τὰ θαυμαστὰ ταυτὶ συγγραμματα

νυν ὐπο τον τὰ ωτα κατεαγοτων περιφερομενα, τελεως

ηδη τουδε του γράμματος ἀποδιοπομπησύμεθ'α. γιγνώσκεις γὰρ δήπου καὶ συ , Θρασυβουλε φιλτατε, ιμηδ' αποκρισεως αυτους ἀξιουμενους ὐπ' ἐμου. τί γὰρ 15ὰν καὶ πλέον εἴη τοῖς χθες μεν καὶ πρωχὶν πεπαυόμενοις του παρὰ φύσιν ἐμπιπλασθαι τε καὶ κοιμασθαι, τολμμης δ' εἰς τοσουτον οὶκουσιν, ωσθ' /ὐπὲρ ων οὐδ' οἱ 878ικανως ησκζκύτες την ἀκολού θων τε καὶ μαχομιε- νων διαγνωσιν εχουσιν ευπετῖς ἀποφήνασθαι, περ4 20 τούτων ἀναισχυντως διατεινεσθαι; τί μάθοιεν δν οἶτοι βαθυ καὶ σοφὴον καὶ ἀκριβες ἀκουσαντες θεωρημα; -θαυμαστιν μεντ' ἄν ην, ει τοῖς μεν ἐκ παιδοον ὰσκου- μενοις εν τοῖς ἀρίστοις μαθήμασιν οὐχ ἄπασιν υπ-

98쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

άρχει κριταῖς ἀγαθοῖς ειναι τῆς τοιαυτης θεωριας, ὁσοι δ' ἀσκουνται ιι , δεστ' ἐν αθλοις νικθν, ἀφυεῖς δ' οντες κἀκεῖ στεφάνων ἐξαιφνης δ' ἀνεφάνησαν γυμνασται, το ἄτοις αρα μόνοις ὐπαρξει νους περιττύς.

5 καὶ μὴν ἐγρηγορσις μαλλον καὶ φροντὶς οὐκ ἀμαθὴς

η υπνος δξὐν τον νουν ἀπεργάζονται καὶ τουτο προς ἁπάντων σχεδον ἀνθρωπίον αδεται, διότι πάντων ἐστὶν ἀληθεστατον, δες γαστηρ ὴ παχεῖα τιν νουν ου τικτειτbν λεπτόν. ἴσα ς ουν mi κονις ἔτι μόνη σοφίαν αὐτοῖς 10 εδωρήσατο. τιν μεν γὰρ πηλόν, ἐν co πολλάκις ἐκυλινδουντο, τις et πολαμβάνει σοφίας εἶναι δημιουργινδρον γε καὶ τους συς ἐν αὐτω διατριβοντας; ἀλλ' ουδ' ἐν τοις ἀποπάτοις εἰκος, ἐν li οἷς διημέρευον, ἀγ- 879χίνοιαν φυεσθαι. καὶ μην παρὰ ταυτ' οὐδεν ὰλλο 15 πρότερον ἔπραττον' ὁλον γὰρ εωρῖμεν αυτον τιν βιον ἐν ταυτη τη περιοδω συστρεφύμενον ὴ ἐσθιόντων ηπινύντων mi κοινομένων η ἀποπατούντων at κυλινδουμένων ἐν κονει τε καὶ πηλω.

Cap. XXXVIII. Tούτους οὐν ἀποπέμηναντες - ου ad γὰρ κακοτεχνίας ἀλλὰ τεχνας ἐγκομεν ἐπισκεψόμιενοι τοὐς της ὁντως γυμναστικῆς ἐπισπημονας ηδη καλομεν, Ἱπποκράτην τε καὶ Θιοκλέα καὶ Πραξαγύραν καὶ Φιλύτιμον Ἐρασιστρατόν τε καὶ Βρύφιλον ὁσοι τ' αλλοι τηνδλην περὶ τb σαγμα τεχνην ἐξέμαθον. ηκουσας δηπου 25 ἀρτιως Πλάτωνος λεγοντος, ῶς ουδεν ἐστιν ἴδιονύνομα. μὴ τοίνυν ζήτει δν ὁνομα κατὰ πάσης της περὶ

99쪽

ΓΑΛHNΟΥτο σωμα ου γὰρ ευρησεις' αλλ εἰπερ ποτὲ κατασταιγὶς ὐπεο αυτῆς ειπεῖν, αρκείτω σοι IΠλατωνα μιμησαμενω διελθειν, δες μιῆς ουσης τλὶς του σωματος θεραπείας δυο μορια λεγω, τὴν μεν γυμναστικήν, τὴν δ' ἰατρικὴν, υγιαινοντων μεν δηλονοτι τχὶν γυμναστι- 5880 κην, νοσουντων δε τὴν ἰατρικην. αλλ' εκεῖνο μαλλον επι εο εως αξιον, ὁτι μὴ τλὶν υγιειναὶν τεχνην ὁ Πλάτων ἀντιδιεῖλε et θ ἰατρικὴ, καθάπερ εποιησαν οι προειρη- μενοι πάντες ανδρες, δεν, εἰ βουλει, μνημονευσωμενενος, επειδη καὶ προχειρα ποσίν εστιν αυτου τὰ συγ- 10 γράμματα. λεγει τοίνυν Ἐρασίστρατος ἐν τ0 προτερφτου Υγιεινον ' οὐδε γὰρ ιατρον ευρεῖν εστιν, ὁστις

δεδωκεν αυτὼν εἰς την - των ὐγιεινων πραγματείαν '. εἰ ' ε νεξης' αι μεν γαρ παρά τι πάθος γιγνομεναι απεψιαι καὶ αι τουτων θεραπεῖαι εἰς ἰατρι- 15κην καὶ ουκ εἰς την τον υγιεινον πραγματειαν πιπτουσιν ελ' αυθις ετι προελθών εἰ δέ τις ειαὶ φαυλοτης περὶ τb σῖμα, δι' ην τὰ προσφερόμενα αἰεὶ διαφθαρη-

σεται, καὶ ουτως εἰς τχὶν αυτην κακοχυμίαν τοις προυπάρχουσιν ῆξει, την τοιαυτην διάθεσιν ἰατρου καὶ 2οουχ ὐγιεινου λυειν'. ε ' εφεξνης' τι λεγειν περὶ του- των η λυειν ταυτας ἰατροις καὶ οὐχ υγιεινοις επιβάλ- λει'. φαίνεται γὰρ οὐτος ου μιονον ὐγιεινην τιν' δνο-

881 μάζων τεχνην ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ἄπασιν, ἀλλὰ l καὶ

100쪽

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ.

οὐδὲν ονομα τοῖς Ἐλλησιν χιον, εἰς δυο τα πρῖτα τμ ηθείσης, δεσπερ αὐτὰς τὰς τε ινας ἰατρικήν τε καὶ ὐγιεινήν, ουτω καὶ τοὐς τεχνίτας αὐ- τον ονομάζωμεν ὐγιεινόν τε καὶ ἰατρόν δεσαυτως δεε καὶ Rλλοι πολλοὶ των ἰατρων ἐχροήσαντο τοῖς δνόμασιν. Cap. XXXIX. Ἀλλ δες ἔοικεν, Osπω κατα II λάτωνα σύν ηθες τοῖς Ἐλλησιν ουθ' ὐγιεινην τὴν τεχνην ουτε τιν ἐπιστήμονα καλεῖν υγιεινόν ουδὲ γαρουδὲ τὼ του Ἱπποκράτους ηὐγιεινιν ηὐγιεινόν, ἀλλὰ τb10 ριεν τι περὶ διαίτης ἐπιγέγραπται, τb δέ τι περὶ ὐδά- των τε καὶ αερων καὶ τύπων. τάχα δ δες - ην, ουδὲ χρειαν εἶναι διαίτης ὁ ΙΠλάτων ενόμιζε τοῖς ὁγιαίνουσιν, ἀλλ' αρκεῖν μύνην γυμναστικήν. οὐδὲ γὰρ τι ἀναληπτικον μύριον ij τι προφυλακτικιν ἴσως ηγεῖται 15 προσήκειν τη γυμναστικ*ὶ ' μεσα γάρ, ῶς ἔφην, αὐτὰ τεταγμενα δυνατόν εστιν, ὁποτέρω τις βούλεται, προσνεμειν. ἀλλ' εἰ καὶ ταυτά τις τοῖς ἰατροῖς ἐπιτρεψ'ειεν, ' ὀλιγον εστὶ τb ὐγιεινbν ἀέρων τε περι καὶ ὐδάτων καὶ 882χωρίων καὶ γυμνασιων καὶ σιτίων ἐπισκοπουμενον 20 καίτοι γ' περὶ σιτιων ἁπάντων, ἀλλ' ὁσα τοῖς ὐγιαινουσιν ἁρμόττει μόνον. τάχα δ επειδὴ καὶ τὰ

τον αερων τε καὶ χωρίων καὶ ὐδάτων εφθανεν γιγνώσκεσθαι τοῖς ἰατροῖς, ῶς αν καὶ πρωτου του θεραπευτικου μοριου συστάντος, οὐδὲν ετι προσεπι-

25 ριαθεῖν αὐτῖν ἐνελιπεν εἰς τb-μύνον ἰατροῖς ἀλλὰ καὶ ὐγιεινοῖς γενεσθαι πλὴν της περὶ τὰ γυμνάσια