Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

121쪽

ΓΑΛΗNΟΥ μένου τε καὶ διαπλαττομένου του ζωου τα συμπαντ' ἐστὶ του σωματος μορια, γεννηθεντος δε κοινον ἐφ' απασιν εργον χη εἰς το τελειον ἔκαστω μεγεθος αγωγηκH ιιετα ταυθ' ῆ μ έχρι του δυνατου διαuονή' ενεργειαι δ' επὶ τρισὶ τοῖς ειρημενοις εργοις τρεῖς εξ 5 ἀναγκης, ἐφ' ἐκαστω μια, γενεσις τε καὶ αυξ3ὶσις καὶ θρεηγις. ειλ' η μεν γένεσις ουχ απλλὶ τις ἐνεργεια τχης φυσεως, αλλ' εξ αλλοιωσεως τε καὶ διαπλασεως ἐστι συνθετος. ινα μεν γὰρ οστουν γενηται καὶ νευρονκH φλεη1 καὶ τον αλλων εκαστον, ἀλλοιουσθαι χοαὶ 10τωὶν ὐποβεβλημενην ουσίαν, ῆς γιγνεται το ζωον ἶνα δε καὶ σχημια το δεον καὶ θέσιν καὶ κοιλοτητας 11 τινας καὶ αποφυσεις καὶ συμφυσεις καὶ ταλλα li τὰ τοιαυτα κτησηται, διαπλαττεσθαι χρη-αλλοιουμέ-νγην ουσιαν, ην δγὶ καὶ υλην του ζωου καλων, Δς της 15νεως τα ξυλα καὶ τῆς εἰκονος τον κηρον, Ουκ αναμαρτοις. ἡ δ' αυξησις ἐπίδοσίς ἐστι καὶ διαστασις κατὰ μῆκος καὶ πλατος καὶ βαθος τον στερεῖν του ζωου μοριων, ονπερ καὶ qὶ διαπλασις ωὶ δε θρεψις

προσθεσις τοῖς αὐτοις ανευ διαστασεως. 20

Cap. VI. Περὶ πρωτης ουν τῆς γενεσεως εἴπωμεν, ην ἐξ αλλοιωσεώς αμα καὶ διαπλασεως ελεγομεν γιγνεσθαι. καταβληθεντος δη του σπερματος εἰς την μητραν ii εἰς την γην, ουδὲν γαρ διαφερει, χρονοις

122쪽

γεννωμενης ουσιας υγροτητι, καὶ ξ θροτητι καὶ ψυχροτητι καὶ θερμοτητι καὶ τοῖς αλλοις απασιν, οσα του- τοις επεται, διαφεροντα. τὰ δ' επομενα γιγνώσκεις,

εἴπερ ολως ἐφιλοσοφησάς τι περὶ γενέσεως καὶ φθορῆ ς' ὐαι λοιπαὶ γαρ του απτον ονομαζομενων διαφορων ταῖς εἰρημιέναις επονται πρωται καὶ μάλιστα, μετὰ δε ταυ- τας αἱ γευσται τε καὶ ὁσφρηταὶ καὶ ὁραταί. σκληροτλὶς 12μεν ουν καὶ μαλακότης καὶ γλισχροτης καὶ κραυρύτλὶς καὶ κουφοτης καὶ βαρυτης καὶ πυκνοτης καὶ ἀραιοτης 10 καὶ λειοτης καὶ τραχυτης καὶ παχυτ λὶς καὶ λεπτοτ λὶς απταὶ διαφοραὶ καὶ εἰ ρηται περὶ πασον Ἀριστοτε λεικαλως. οἶσθα δε δήπου καὶ τας γευστάς τε καὶ ὀσφρη- τας καὶ ορατὰς διαφοράς. οστ εἰ μεν τας πρωτας τε καὶ στοιχειώδεις ἀλλοιωτικὰς δυνάμεις ζητοίης, 15 ὐγροτης εστὶ καὶ ξηροτης καὶ η υχροτης καὶ θερμύτλὶς '

εἰ δε τὰς εκ τῆς τουτων κράσεως γενομενας, τοσαυται καθ' εκαστον εσονται γον, ὁσαπερ αν αυτου τα αἰσθητὰ στοιχεῖα υπάρχη ' καλεῖ ται δ' αἰσθητὰ στοιχεῖα τὰ ὁμοιομερη πάντα του σώματος μορια' καὶ ταυτ' 20 οὐκ εκ μεθοδου τινις αλλ' αυτοπτην γενομενον εχ μαθεῖν χρη ἀνατομον. ὁστουν δη καὶ χόνδρον καὶ νευρον καὶ ὐμενα καὶ συνδεσμον καὶ φλεβα καὶ πάνθ' ὁσα τοιαυτα κατὰ τὴν πρωτην του ζωου γενεσιν η φυσις ἀπεργάζεται δυνάμει καθολου si εν

b. ἐ. κ. U. κ. θ'. κ. ξ. L li 16. γεννο αενας L γινομενας AIO li 22. καὶ νευρον Post συνδεσμον colloc. L

123쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ 13 εἰ πεῖν τη γεννητικη τε καὶ ἀλλοιω'ικη, κατὰ μερος δε θερμαντικη τε καὶ ψυκτικὴ κδ ξηραντικὴ καὶ ὐγραντικὴ καὶ ταῖς ἐκ τῆς τουτων κρασεως γενομε ναις, οἷον ὁστοποιητικὴ τε καὶ νευροποιητικὴ καὶ χονδροποιητικὴ ' Οα νηνειας γὰρ ενεκα καὶ τουτοις τοις 5 ὀνύμασι χρηστεον. γουν καὶ ιδια σὰρξ τουηπατος ἐκ τούτου του γένους καὶ η του σπληνος καὶ θ τον νεφρων καὶ η του πνευμονος καὶ η της καρδιας.ουτω δὲ καὶ του ἐγκεφάλου το ἴδιον σῖμα καὶ της γαστρος καὶ του στομάχου καὶ των ἐντερων καὶ τον 10υστερον αἰσθητιν στοιχεῖόν εστιν ὁμοιομερες τε καὶαπλουν καὶ ασυνθετον' ἐὰν γαρ ἐξέλης ἐκάστου τον εἰρημενων τὰς αρτηριας τε καὶ τὰς φλέβας καὶ τὰ

νευρα, τb ὐπολοιπον σωμα τι καθ' εκαστον ὁργανον ἁπλουν εστι καὶ στοιχειοδες δες πρις αἴσθησιν. ὁ γα 15 δε τον τοιουτων δργάνων ἐκ δυοῖν συγκειται χιτώνωνουχ ὁμοιων μεν ἀλλήλοις, απλου δ' ἐκατέρου, τουτων οἱ χιτονές εἰσι τὰ στοιχεῖα καθάπερ πης τε γαστρις καὶ του στομιάχου καὶ τον ἐντερων καὶ τον αρτηριον, καὶ καθ' εκάτερον γε τον χιτώνων ἴδιος ῆ αλλοιωτικὴ 2011 δυναμις η ἐκ του παρὰ τῆς li μητρος ἐπιμηνίου γεννησασα τι μύριον, ωστε τὰς κατὰ μέρος ἀλλοιωτικὰς δυνάμεις τοσαυτας ειναι καθ' εκαστον ζῶον, οσαπερὰν εχsi τὰ στοιχειώδη μορια. καὶ μέν γε καὶ τὰς ἐνεργείας ἰδίας ἐκύστω τῖν κατὰ μέρος ἀναγκαῖον υπ- 25άρχειν ωσπερ καὶ τὰς χρειας, οiον καὶ τον ὰπb τῖν

124쪽

νεφρῖν εἰς τὴν κυστιν διηκοντων πορων, οι δὴ καὶ ουρητῆρες καλουνται. ουτοι γὰρ Ουτ' αρτοηριαι εἰσίν,οτι μήτε σφυζουσι μητ' εκ δυοῖν χιτωνων συνεστηκα- σιν, ουτε φλεβες, ὁτι μήθ' αἷμα περιεχουσι μητ' εοικεν 5 αυτον ὁ χιτων κατά τι το τῆς φλεβός ὰλλα καὶ νευρων επὶ πλεον ἀφεστηκασιν ii τῖν εἰρημενων. τί ποτ' ουν εἰσιν , ερωτα τις, ωσπερ ἀναγκαῖον δν ειταν

τουτων πεπλεχθαι καὶ μὴ τουτ' αυτὶ, τb νυν λεγόμε- 16 νον, δες ἴδιος εκάστω των κατὰ μερος οργάνων εστὶν

η ουσία. καὶ γὰρ καὶ αἱ κυστεις εκ τεραι τε τbουρον υποδεχομενη καὶ η την ξανθην χολὴν οὐ μόνον τῖν ἴλλων &πάντων ἀλλὰ καὶ ἀλλα λων διαφερουσι καὶ οι εις τι ἐjπαρ ἀποφυομενοι li ποροι, καθάπερ στύ- 1515 μαχοί τινες detro της κυστεως, ουδὲν ουτ'αρτηριαις ουτε φλεψὶν ουτε νευροις εοικασιν. ἀλλὰ περὶ μεν τουτων επὶ πλεον εν kλλοις τε τισι κἀν τοῖς περὶ τωὶς Ἱπποκρατους ἀνατοuνης εiρληται. αι δε κατὰ μερος ἄπασαι δυνάμεις τλης φυσεως αἱ ἀλλοιωτικαὶ 20 αυτὴν μεν τὴν ουσιαν των τλὶς κοιλίας καὶ τον ἐντερων κα ὶ των υστερ ον ἀπετελεσαν, οιαπερεστι ' τὴν δε συνθεσιν αυτίον καὶ τὴν τίον εμφυομενων πλοκην καὶ την εις τι εντερον εκφυσιν καὶ τὴν της ενδον κοιλοτητος ἰδέαν καὶ τὰλλ ὁσα τοιαυτα δυναμις 25 τις ετερα διεπλασεν, λὶν δια πλαστικὴν ονοαύζομεν, ην 3. μητεJ μηδὲ M o it 6. πλεῖον L li 7. ον om. Loll10. ἰδια M li ὀργανων oni. M li 11. τὶ κυστις εκατερα LΜll

125쪽

μεν ἐν τοῖς περὰ χρείας μοριιον αποδειξομεν. li 616 Cap. VII. 'Eπὶ δε τὴν αὐξητικὴν ηδη μεταβάντες

δυναμιν αυτb τουθ ' ὐπομνήσωμεν προτον, ὼς υπαρχειμεν καὶ αυτὴ τοῖς κυουμενοις δεσπερ καὶ θρεπτικri αλλ' οἷον υαζρετιδές τινές εἰσι τηνικαυτα τον προειρημενων δυνάμεων, Ουκ ἐν αὐταῖς ἔχουσαι τι παν 1οκυρος. επειδαν δε το τελειον ἀπολάβλὶ μεγεθος τι

ζωον, ἐν τω μετὰ τὴν ἀποκυησιν χρόνω παντὶ μέχρι της ἀκμὴς έὶ μεν αυξητικὴ τηνικαυτα κρατει ' βοηθοὶ δ' αὐτης καὶ οἷον υπηρετιδες η τ' ἀλλοιωτικαὶ δυναμις

ἐστι καὶ mi θρε πτικη. τί ουν τι ἴδιέν ἐστι τῆς αυ- 15ξητικης δυνάμεως; εἰς πῆν μερος ἐκτεῖναι τὰ πεφυκότα.καλειται δ' ουτω τὰ στερεὰ μόρια του σώματος, ἀρτη- ριαι καὶ φλεβες καὶ νευρα καὶ ὀστα καὶ χόνδροι καὶ ὐμενες καὶ συνδεσμοι καὶ οἱ χιτονες απαντες, ους στοιχειώδεις τε καὶ ὁμοιομερεῖς καὶ απλους δλίγον εμ- 20 προσθεν ἐκαλουμεν. 3τί λ δὲ τρύπω την εἰς πῆν μερ0ς εκτασιν ἴσχουσιν, ἐγω φράσω παράδειγμά τι πρ0τερον 17 εἰπων ενεκα του σαφους. li τὰς κυστεις τιον fῖν λαβόντες οἱ παῖδες αληρουσι τε πνευματος καὶ τρι- βουσιν ἐπὶ της τέφρας πλησιον του πυρύς, δες ἀλεαί- 25. 2 ως ὰν O li 3. μηδὲ L μητε ΜΟ li T. α*το τε Μυ li υπο

126쪽

νεσθαι μέν, βλάπτεσθαι δὲ μηδεν καὶ πολλή γ' αυτη ὴ

παιδιὰ περι τε την γωνίαν καὶ ἐν ἄλλοις ἔθνεσιν οὐκ ὀλιγοις ἐστιν. επιλεγουσι δὲ δὴ καί τιν' επη τριβοντες ἐν μετρω τε τινι καὶ μελει καὶ ρυθμ' καὶ εστι πάντα τὰ 5 ρήματα ταυτα παρακελευσις τη κύστει προς την αυξησιν. ἐπειδὰν δ' ἱκανῖς αυτοις διατετάσθαι δοκη, πάλιν ω- φυσῖσι τε καὶ επιδιατείνωσι καὶ αὐθις τρίβουσι καὶ τουτο πλεονάκις ποιουσιν, stχρις ὰν αυτοῖς Ψὶ κυστις ἱκανος πειν δοκη της αὐξήσεως. ἀλλ' ἐν τούτοις γε τοῖς 10 ἔργοις των παίδων ἐναργος, ὁσον εἰς μεγεθος ἐπιδιδω- σιν έὶ ἐντος εὐρυχωρία της κύστεως, τοσουτον ἀναγκαῖον εἰς λεπτότητα καgαιρεῖσθαι τb σῖμα καὶ εἴ γε τὴν λεπτοτητα ταυτηetin ἀνατρεφειν οἷοί τ' ἡσαν οἱ παῖδες, ὁμοιως ὰν τη φυσει τὴν κέστιν ἐκ μικρῆς μεγάλην ἀπ- 15 ειργάζοντο. νυνὶ δε τουτ' αὐτοῖς ἐνδεῖ τὼ εργον οὐδὲ καθ)' ενα τρόπον εἰς μίμησιν ἐνδεχόμενον ἀχθ' ηναι

20 διατουίνοιτο ιι , ἀνατρεφοιτο δε φαντασίαν ψευδημ Ἀλλον, οὐκ αυξησιν ἀληθη τὰ τοιαυτα σώματα κτο - σεται. καίτοι καὶ τb διατείνεσθαι πάντη μόνοις τοῖς ὐπb φυσεως αυξανομενοις ὐπάρχει. τὰ γαρ ὐφ' ημον διατεινόμενα σωματα κατὰ μίαν τινὰ διάστασιν τουτο25 πάσχοντα μειουται ταῖς λοιπαῖς Ουδ' εστιν εὐρεῖν οὐδεν, ο συνεχες ετι μένον καὶ ἀδιάσπαστον εἰς τὰς 1. Ουδεν L li 2. τε om. LΜ li 3. δὴ καὶ om. L li μη om. L l

127쪽

ΓΑΛΗNΟΥ τρείς διαστασεις ἐπεκτεῖναι δυνάμεθα. μύνχὶς οἶν της φύσεως τι πάντη διιστάναι, συνεχὲς ἐαυτ se μενον καὶ την ἀρχαίαν ἄπασαν ἰδέαν φυλάττον τι σῖμα. καὶ τουτ' εστιν ὴ αυξ ησις ἄνευ τῆς ἐπιρρεούσης τε καὶ προσπλαττομεν ης τροφης μὴ δυναμενη γενεσθαι. 5Cap. VIII. Καὶ τοίνυν ὁ λόγος ηκειν ἐοικεν ὁ περὶ της θρεκ εως, δς δὴ λοιστύς ἐστι καὶ τρίτος δενεξ δε προὐθεμεθα. του γὰρ ἐπιρρεοντος ἐν εἴδει 19 τροφης παντὶ li μοριω του τρεφομενου σῶόματος προ πλαττομενου θρεψις μεν ὴ ἐνέργεια, θρεπτικὴ δὲ δέ- 10 ναμις si αἰτία. ἀλλοίωσις μεν δη κἀνταυθα τb γενος της ενεργείας, ἀλλ' οὐχ οιαπερ η ἐν τη γενέσει. ἐκεῖμεν γὰρ οὐκ dν ἴδμουνJ πρότερον υστερον ἐγενετο, κατα δε τὴν θρεη ιν τω ηδη γεγονότι συνεξομοιουται τι ἐπιρρεον καὶ διὰ τουτ' εὐλογως εκείνην μὲν τὴν 15 ἀλλοιωσιν γενεσιν, ταύτην δ' ἐξομοιωσιν τε καὶ ὁμοι- ωσιν δενύμασαν. Cap. IX. Ἐπειδὴ δε περὶ τον τριον βυνάμεων της φυσεως αὐτάρκως εἴρηται καὶ φαίνεται μηδεμιος αλλης προσδεῖσθαι τb ἔχον γε καὶ πως αυξηθθ soκαὶ Oπως τελειωθη καὶ Oπως εως πλείστου διαφω- λαχθη, δύξειε μεν ὰν ἴσως ικανος εχειν ὁ λόγος οὐ- τος ηδρὶ καὶ πάσας εξηγεισθαι τὰς τῆς φύσεο 3ς δυνάμεις. ὰλλ' εἴ τις πάλιν ἐννο ήσειεν, ως οὐδενις Ουδεπωτον του ζωου μορίων εφήη ατο, κοιλίας λεγω καὶ 25 ἐντερων καὶ λ τατος καὶ τον ὁμοιων, ουδ' εξηγήσατο 2. καὶ ετι Μ li 7. της L τε P om. ΜΟ ων LN Ap γ' O il

128쪽

τὰς ἐν αὐτοις δυνάμεις, αυθις δόξειεν αν οιον προοιμιον τι μονον εἰρησθαι της χρησιμου διδασκαλιας. τb γὰρ συμπαν ἀ δ' ἔχει. γενεσις καὶ αsξησις καὶ 20 θρεηνις τὰ προτα καὶ οἷον κεφάλαια τον εργων ἐστὶ 5 της φύσεως ' δεστε καὶ αἱ τούτων εργαστικαὶ δυνάμεις αἱ πρῖται τρεῖς εἰσι καὶ κυριώταταC δέονται δ' εἰς ὐπηρεσίαν, δες ηδη δέδεικται, καὶ ἀλλήλων καὶ αλλων. τινων μεν οἶν ρὶ γεννητική τε κα ὶ αυξητικὴ δεονται, εἴρηται, τινων δ' ἡὶ θρεπτική, νυν εἰρ ησεται.

10 Cap. X. Αοκο γάρ μοι δειξειν τὰ περὶ τὴν φυσικὰὶνJ της τροφης οἰκονομίαν ὁργανά τε καὶ τὰς

δυνάμεις αυτων διὰ ταύτην γεγονοτα. επειδη γὰρ ηενεργεια ταύτης της δυνάμεως εξομοίωσις εστιν, ὁμοι- ουσθαι δε καὶ ιμεταβάλλειν εἰς ἄλληλα πὰσι τοῖς ουσιν 15 ἀδύνατον, εἰ τινα ἔχοι κοινωνίαν καὶ συγγενειαν ἐν ταῖς ποιότησι, διὰ τουτο προτον μεν οὐκ ἐκ πάντων ἐδεσμάταγν πὰν τρεφεσθαι πεφυκεν, ἔπειτα δ' οὐδ' si ν οἱον τ' εστὶν οὐδ' ἐκ τουτων παραχρημα, καὶ διὰ ταυτην την ἀνάγκην πλειόνων

ώσεως ' ινα δε τι λευκbν μέλαν καὶ τι μέλαν λευκον, άπασον τον μεταξυ. καὶ τοίνυν καὶ τι μαλακώτατον 25 ουκ ὰν ἀθρόως σκληρότατον καὶ τb σκληρύτατον ουκ

129쪽

ωδεστατον ευωδεστατον οὐδ' ἔμπαλιν τb ευωδεστατον δυσωδεστατον εξαιφνης γενοιτ' ἁν. πος οἶν εξαιματος οστουν ἄν ποτε γενοιτο παχυνθεντος γε προτερον επὶ πλεῖστον αυτου καὶ λευκανθεντος η στος εεξ ἄρτου τι αἷμα μὴ κατὰ βραχρο μὲν ἀποθεμενου την λευκοτητα, κατὰ βραχυ δε λαμβάνοντος τὴν ἐρυθρο-

τητα; σάρκα μεν γαρ εξ αιματος γενέσθαι ρ ὰστον' εἰ γὰρ εἰς τοσουτον αυτο παχυνειεν ὴ φυσις, δες σίν τινα σχεῖν καὶ μηκετ' εἰναι ρυτον, η πρώτη καὶ 10 νεοπαγγης ουτως ἄν εἴη σάρξ οστουν δ' ἶνα γενηται, πολλου μεν δεῖται χρονου, πολλης δ' ἐργασίας καὶ μεταβολης τω αιματι. ὁτι δε καὶ τψ ἁρτω καὶ πολΟ22 μὰλλον θριδάκίνη καὶ τευτλφ καὶ τοῖς ὁμοίοις παμ- πολλης δεῖται τῆς ἀλλοιωσεως εἰς αιματος γενεσιν, a5ουδὲ τουτ' ἁδηλον. μεν δὴ τουτ' αἴτιον του πολλὰ γενεσθαι τὰ περὶ την της τροφῆς ἀλλοίωσιν ὁργανα. δεύτερον δ' η των περιττωμάτων φυσις. δες γὰρ ψπb βοτανον ουδ' ὁλως δυνάμεθα τρεφεσθαι, καί Οι των βοσκημάτων τρεφομενων, ουτως υπι ραφανίδος τρεφο- 20μεθα ιι , ἀλλ' ουχ ος ὐπb τον κρεον. τουτων μεν γὰρ ὀλίγου δεῖν ὁλων η φυσις ημῖν κρατεῖ καὶ μεταβάλλει καὶ ἀλλοιοῖ καὶ χρηστιν αυτῖν αἶμα συνίστησιν 'εν δε τη ραφανίδι τι μεν οἰκεῖον τε καὶ μεταβληθῆναι δυνάμενον, μύγις καὶ τουτο καὶ σὐν πολλη τη 25

130쪽

κατεργασία, παντάπασιν ἐλάχιστον ' 0λη δ' Ολιγου δεινεστι περιττωματικὴ καὶ διεξερ ιεται τὰ τῆς τεή εως ὁργανα, βραχεος αυτης εἰς τὰς φλεβας αναληφθεν- τος αιματος καὶ οὐδὲ τουτου τελέως δευτερας 5 οὐν αὐθις ἐδεησε διακρισεως τηὶ φυσει τον εν ταῖς φλεκὰ περιττωμάτων. καὶ χρεια καὶ τουτοις ὁδῖν τε τινων ετερων επὶ τὰς εκ ρισεις αυτὰ παραγουσων, δες 23 μὴ λυμαινοιτο τοῖς χρηστοῖς, ὐποδοχον τε τινων οἱονδεξαμενων, ἐν αἷς δταν εἰς ἱκανbν ἀθροιζύμενον

10 πλ η θος ἀφικηται, τηνικαυτ' ἐκκριθήσεται. δευτερον σοι καὶ τουτο τι γενος τον ἐν τω σωματι μοριων ἐξευρηται τοῖς πεsιττωμασι τῆς τροφης ἀνακείμενον. kλλο δε τριτον ὐπερ του πάντη φερεσθαι, καθάπερ τινες ὁδοὶ πολλοὶ διὰ του σωματος Oλου κατατετμη- 15 μεναι. μια μεν γὰρ εἴσοδος η διὰ του στοματος ἄπασι τοῖς σιτιοις, οὐχ δε τb τρεφόμενον ἀλλὰ πάμπολλά τε καὶ πάμnολυ διεστωτα. τοίνυν θ α υμαζε τἰ, πληθ'ος των δργάνων, ὁσα θρεψεως ενεκεν γη φυσις εδημιουργησε. τὰ μεν γὰρ ἀλλοιουντα προπαρασκευ- 20 άζει τὴν επιτήδειον εκάστω μορίω τροφήν, τὰ δε διακρινει τὰ περιττωματα, τὰ δε παραπέμπει, τὰ δ' υπο-

δεχεται, τὰ δ' εκκρίνει, τὰ δ' ὁδοὶ τῆς πάντη φορος εἰσι των χρηστον χυμων, ω εἴπερ βουλει τὰς δυνάμεις της φύσεως ἀπάσας ἐκμαθεῖν, ὐπερ εκάστου 25 τουτων ὰν εἴη σοι των δργάνων ἐπισκεπτέον. ἀρχηδ' αὐτων τῆς διδασκαλιας, ὁσα li του τελους ἐγγυς 21

τερον - κατατετμημέναι excerps. Orib. XXII 1, 7 li 11. τι L