Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

141쪽

δὲ τbν ετερον εἰς τὴν κύστιν συρρεῖν καί τινα διαλιπόντας χρόνον ἐπιδεικνύειν πως ο μὲν ετερος εα et των ὁ δεδεμένος μεστις καὶ διατεταμενος κατὰ τὰ πρις τον νεφρῖν μερη φαίνεται, ὁ δ' ετερος ὁ λε- λυμενος αυτις μεν χαλαρύς ἐστι, πεπληρωκε δ' ουρουτὴν κύστιν. εἶτ' αὐθις διατεμεῖν προτον μεν τbν πλήρη καὶ δειξαι, πος ἐξακοντιζεται τb ουρον εξ αυ- 10 του, καθάπερ ἐν ταῖς φλεβοτομιαις τι αἷμα, μετὰ ταυτα δε καὶ τbν ετερον αυθις διατεμειν καπειτ' ἐπι-38 δῆσαι το ζωον εξωθεν, ἀμφοτερω διηρημενων, ii εἶθ' ὁταν ἱκανως ἔχειν δοκη, λυσαι τbν δεσμύν. ευρεθη- σεται γὰρ si μεν κέστις κεναὶ, πλης ς δ' ουρου τb 15 μεταξὐ των ἐντερων τε καὶ του περιχοναίου χωριον ἄπαν, δες αν ει καὶ ὐδερικbν ὴν τb πον. ταυτ' οὐν εἴ τις αὐτbς καθ' ωυτbν βουληθειη βα-νιζειν ἐπὶ ζωου, μεγάλως μοι δοκει καταγνώσεσθαι της Ἀσκληπιάδου προπετειας. εἰ δε δὴ καὶ την αἰτίαν φιάθοι, 'δι' ην οὐδεν ἐκ της κυστεως εἰς τοὐς οὐρητηρας τ εκρει, πεισθηναι Rν μοι δοκει καὶ διὰ τουδε τὴν ει sτὰ ζψα πρόνοιάν τε καὶ τέχνην της φύσεως. πποκράτγὶς μεν ουν δεν ἴσμεν ἰατρῖν τε καὶ φιλοσόφων προτος ἁπάντων, Δς ὰν καὶ προτος ΓακριβοςJ ἐπι- 2βγνους τὰ της φυσεως εργα, θαυμάζει τε καὶ διὰ παν-

142쪽

τις αυτὴν υμνεῖ δικαίαν ονομάζων καὶ μονην ἐξαρκεῖν εἰς ἄπαντα τοῖς ζωοις φησιν, αυτην αυτης ἀδιδάκτως πράττουσαν απαντα τὰ δέοντα ' τοιαυτην δ' οἶσαν αὐτὴν εὐθεως καὶ δυνάμεις υπελαβεν ἔχειν ελκτικὴν 5 μεν τον οἰκείων, ἀποκριτικὴν δε τον ἀλλοτριων καὶ τρεφειν τε καὶ αυξειν αὐτην τὰ ζωα καὶ κρινειν τὰ 30 νοσηματα ' καὶ διὰ τουτ' ἐν τοῖς σώμασιν ημον συμπνοιάν τε μίαν εἶναί φησι καὶ συρροιαν καὶ πάντα συμπαθεα. κατὰ δε τιν 'Ἀσκληπιάδην οὐδὲν οὐδsνὶ 10 συμπαθες εστι φυσει, διΠρημενης τε καὶ κατατεθραυσμεν ης εἰς ἄναρμα στοιχεῖα καὶ ληρωδεις ὁγκους ἁπάσης τῆς Ουσιας. εξ ἀνάγκης οὐν ἄλλα τε μυρια τοις ἐναργος φαινομεν9ις εναντίως ἀπενηνατο καὶ της φυσεως ηγνύησε την τε τον οἰκείων επισπαστικην δυ- 15 ναμιν καὶ τὴν των ἀλλοτριων ἀποκριτικην. ἐπὶ μενουν της εξαιματώσεως τε καὶ ἀναδύσεως ἐξευρέ τινα κνυχρὰν ἀδολεσχίαν ' εἰς δε τὴν των περιττωμάτων κάθαρσιν ουδεν ὁλως ευρων εἰπεῖν Ουκ οκνησεν ὁμόσε χωρησαι τοις φαινομένοις, ἐπὶ μεν της των Ουρων 20 διακρισεως ἀποστερησας μεν των τε νεφρον καὶ τον ο ὐρητήρων την ἐνεργειαν, ἀδήλους δε τινας πορους εἰς την κυστιν ὐποθεμενος ' τουτο γὰρ δηλαδὴ

μεγα καὶ σεμνὼν ἀπιστ ησαντα τοῖς φαινομενοις πιστευ-

σαι τοῖς ἀδήλοις ἐπὶ li δε της ξανθ ης ἔτι μεῖζον 40

25 αυτω καὶ νεανικώτερον ἐστι τb τέλμημα ' γεννασθαι

γὰρ αυτην ἐν τοῖς χοληδόχοις ἀγγείοις, οὐ διακρίνε-

GALEN. SCRIPT. MIN. III. s

143쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ σθαι λέγει. πως ουν τοῖς ἰκτερικοῖς αμ' ἐχμφω συμπιπτει, τὰ μεν διαχωρήματα μηδὲν ὁλως ἐν ιι τοῖς ἔχοντα χολης, ἀνο πλεων αὐτοις γιγνόμενον ὁλον τb σῖμα , ληρεῖν πάλιν ἐνταυθ' ἀναγκάζεται τοις ἐπὶ τονουρογν Eιρημενοις παραπλησιως. ληρεῖ δ' οὐδὲν ῆττον , καὶ περι τῆς μελαινης χολης σπληνbς ουτε τί ποθ' ὐφ' Ἱπποκρατους είρηται συνιεὶς ἀντιλέγειν τ' ἐπιχειρον οἶς ουκ οἶδεν ε απληκτω τινὶ καὶ μανικ 'στόματι. τί δρὶ τι κερδος ἐκ τον τοιουτων δογμάτων εἰς τὰς θεραπειας εκτ ήσατο; μήτε νεφριτικόν τι νόσημα 10 δύνασθαι θεραπευσαι μητ' ἰκτερικbν μήτε μελαγχολι- κον, ἀλλα καὶ περὶ του πασιν ἀνθρώποις Ουχ Iππο-

κρατει μιονον ομολογουμενου του καθαιρειν των φαρμάκων ενια μὲν την ξανθην χολη , ἔνια δὲ ταὶν μελαιναν, ἄλλα δε τινα φλεγμα καί τινα τb λεπτιν 15 καὶ υδατωδες περίττωμα, μηδε περὶ τουτων συγχωρεῖν, ἀλλ' ὐπ' αυτον γε των φαρμάκων γιγνεσθαι λεγειν

4l χοληδύχων π0ρων την καὶ μηδὲν διαφερειν

κατὰ τὼν θαυμαστιν 'Ἀσκληπιάδην /h υδραγωγον δι- 20 δοναι τοῖς υδεριωσιν η χολαγωγιν φάρμακον ' Rπαντα γαρ ὁμοιως κενουν καὶ συντηκειν τι σωμα χαὶ τb

συντηγμα τοιόνδε τι φαινεσθαι ποιεῖν, μη προτερονυπάρχον τοιουτον. αρ' ουν Ου μαίνεσθαι νομ ιστεοναυτιν μὴ παντάπασιν Iπειρον εἰναι των εργων της 25

τεχνης; τίς γὰρ Ουκ οἰδεν, ως εἰ μιεν φλεγματος ἀγω-

144쪽

ΠΕΡΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ Α.

γον δοθεινὶ φάρμακον τοῖς ικτεριῖσιν, Ουκ αν Ουδε τετταρας κυάθους καθαρθεῖεν ' ουτω δ' οὐδ' εἰ των ὐδραγωγων τ χολαγωγω δὲ φαρμάκω πλεῖστον μεν ἐκκενουται χολῆς, αυτίκα δε καθαρος τοῖς ουτω κα-s θαρθεισιν ὁ γίγνεται. πολλους γουν ημεις μετὰ

ραντες ἀπηλλάξαμεν του παθήματος. οὐ μὴν ουδ' εἰ φλεγματος ἀγωγω καθαιροις φαρμάκω, πλεον αν τι διαπράξαιο. καὶ ταυτ' ουχ' Ἱπποκράτης μεν ουτως 16 Oiδε γιγνομενα, τοῖς δ' απο της ἐμπειρίας μύνης ὁρμω- μενοις ἐτερως εγνωσται, ἀλλὰ κἀκεί νοις δεσαυτως κH 42πῆσιν ἰατροῖς, οἱς μελει των εργων της τέχνης, ουτωδοκεῖ πλὴν Ἀσκληπιάδου. προδοσίαν γὰρ εἰναι νενο- μικε τῖν στοιχείων ον ὐπεθετο τὴν ἀληθη περι τον 15 τοιουτων ὁμολογίαν. εἰ γαρ ὁλως εὐρεθείη τι φάρ

δυνος κρατεῖν δηλαδὴ τω λογω τι εν ἐκάστω του

σωμάτων εἰναί τινα δυναμ ιν επισπαστικην της οἰκείας ποιότητος. διὰ τουτο κνῆκον μεν καὶ κόκκον et 'ν 20 κνίδιον καὶ ιπποφαες οὐχ ελκειν εκ του σάγι cm ς

ἀλλὰ ποιεόν τι φλεγμα φησίν ' ἄνθος δε ρ αλκοὐ καὶ

145쪽

ΓΑΛΗΣ ΟΥ πάθος. εἰ γὰρ ου κενοι τι περιεχύμενον ἐν τοις σω- μασιν ὐδατοδες ὐγρον αλλ' αὐτο γεννα, τω νοσηματιπροστιμορειται. καὶ μεν γε καὶ qὶ σκαμμωνια προς

τω κενουν ἐκ του σωματος τον ἰκτερικον τὴν

χολὴν ἔτι καὶ το χρηστον αἷμα - ,

43 καὶ συντήκουσα τb σῖμα καὶ τηλικαυτα κακὰ δραν τα καὶ τb πάθος ἐπαύξουσα κατά γε τον 'Ἀσκληπιάδου λύγον δμως ἐναργως ὁραται πολλοὐς δεφελουσα. ναί, φησιν, δνινανται μέν, ἀλλ' αυτω μύνω τω λέγω της κενωσεως. καὶ μὴν εἰ φλεγματος ἀγωγον α υτοῖς δοιης 16 φάρμακον, οὐκ ὀνήσονται. καὶ τουθ' ουτως ἐναργες ἐστιν, ωστε καὶ οἱ ἀπο μύνης τῆς ἐμπειριας ὁρμωμενοι

γιγνώσκουσιν αυτύ. καιτοι τουτοις γε τοῖς ανδράσιν

τι δὴ τουτ εστι φιλοσόφ/ζμα, τι μηδενὶ λογωπιστευειν ἀλλὰ μύνοις τοῖς ἐναργος φαινομένοις. εκεῖ- 15νοι μεν ουν σωφρονουσιν Ἀσκληπιάδης δε παραπαίει ταις αἰσθησεσιν ὴμας ὰ πιστεῖν κελεέων, ενθα τοφαινόμενον ἀνατρεπει σαφα ς αὐτου τὰς ὐποθεσεις.

καίτοι μακρφ γ' ην αμεινον οὐχ ὁμόσε χωρειν τοῖς φαινομενοις ἀλλ' εκείνοις ἀναθεσθαι το παν. αρ' οὐν 20 ταυτα μόνον ἐναργος μάχεται τοῖς Ἀσκληπιάδου δύγμασιν ῖ καὶ τι θερους μεν πλείονα κενουσθαι τὴν ξανθὴν χολὴν setro τον αυτων φαρμάκων, χειμωνος δε τb φλεγμα, καὶ νεανίσκω μεν πλειονα τὴν χολην, 44 πρεσβυτη δε τι φλεγμα , φαίνεται il-εκαστον ελκειν 25

ελκειν Μ

146쪽

εθελήσαις νεανισκω τινὶ τον ἰσχνον καὶ θερμον Ωραθερους μητ αργως βεβιωκοτι- ἐν πλησμονὴ φλεγ ματος ἀγωγον δουναι φάρμακον, ὁλίγιστον μεν καὶ μετα βιας πολλῆς εκκενωσεις του χυμου, βλάχρεις δ'

5 ἐσχατως τιν ανθρωπον ' ε ταλιν δ' ει χολαγωγbν δοιης καὶ πάμπολυ κενώσεις καὶ βλάκνεις ουδεν. αρ' ἀπιστουμεν ετι τω μὴ ουχ εκαστον των φαρμάκων επάγεσθαι τbν οικεῖον εαυτω χυμόν; ἴσως φήσουσιν οἱ ὰ τ' Ἀσκληπιάδου, μὰλλον δ' ουκ 1σως, ἀλλα πάντως 10 ἀ πιστειν ερουσιν, ινα μη προδοσι τὰ φίλτατα.Cap. XIV. Πάλιν ουν καὶ ημεις εφ' ετεραν μετα- βομεν ἀδολεσχιαν ' ου γαρ ε πιτρεπουσιν οι σοφισται τον ἀξιων τι ζητημάτων προχειριζεσθαι καιτοι παμροπολλων ὐπαρχόντων, αλλὰ κατατριβειν ἀναγκάζουσι 15 τον χρονον εις τὴν τον σοφισμάτο γν, ων προβάλλουσι, λυσιν. τίς ουν η ἀδολεσχια; ενδοξος αυτη καὶ πολυ-

αν αυτη ποτε την ψυχην αυτον ἐπισπάσαιτο πιστευειν εἶναί τινας εν εκάστε' του σωμάτων ελκτικὰς τον 20 οἰκειων ποιοτητων δυνάμεις. Ἐπίκουρος μεν ουν καιτοι παραπλησιοις Ἀσκληπιάδνὶ στοιχειοις πρις τὴν φυσιολογιαν χρώμενος δμως ὁμολογει, προς μεν τῆς ηρακλειας λιθου τbν σιδηρον ελκεσθαι, πρις δε τῖν λεκτρων τὰ κυρήβια καὶ πειραταί γε καὶ τὴν αἰτιαν 25 ἀποδιδοναι του φαινομενου. τὰς γὰρ ἀπορρεουσας

ἀτόμους ἀπb τῆς λιθου ταις ἀπορρεουσαις ἀπb του

147쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ σιδηρου τοῖς σχήμασιν οἰκειας εἶναι φησιν, δεστε περιπλεκεσθαι ραδιως. προσκρουούσας ουν αὐτὰς τοῖς συγκριμασιν εκατεροις της τε λιθου καὶ του σιδήρου καπειτ εἰς το μεσον αποπαλλομενας ουτως ἀλλήλαις

τε περιπλέκεσθαι καὶ συνεπισπασθαι τον σιδηρον. τb 5 οἶν τον et ποθεσεων εἰς την α&ιολογίαν απιθανον

αντικρυς δηλον, ομως δ' οὐν ὁμολογεῖ τὴν ὁλκην.καὶ ουτω γε καὶ κατα τα σώματα τῖν ζωοον φησὶ γίγνεσθαι τάς τ' ἀναδύσεις καὶ τὰς διακρίσεις τον περιττωμάτων καὶ τὰς τον καθαιρόντων φαρμάκων 10

ἐνεργειας. Ἀσκληπιάδης δε τύ τε της εἰρημενης αἰτίας 46 ἀπιθανον il ὐπιδόμενος καὶ μηδεμιαν ἄλλην εφ' οἷς

ὐπεθετο στοιχείοις εξευρισκο ν πιθανην ἐπὶ τι μηδ'ολως ελκεσθαι λεγειν υπb μηδενις μηδεν αναισχυντη- σας ετράπετο, δεον, εἰ μι θ' οἷς Ἐπίκουρος εἶπεν 15σκετο μητ' ἄλλα βελτίω λεγειν ἀποστηναι τον ὐποθεσεων καὶ την τε φύσιν εἰπειν τεχνικην καὶ τὴν οὐσίαν τον ὁντων ενουμενην τε πρὼς εαυτὴν ἀεὶ καὶ ἀλλοιουμενην ὐπb των εαυτης μοριων εἰς αλληλα δρῶντων τε καὶ πασχόντων. εἰ γὰρ ταυθ' ὐπεθετο, 20 χαλεπον οὐδὲν τεχνικην ἐκείνην φυσιν ὁμολογησαι δύναμεις εχειν ἐπισπαστικὴν μὲν των οἰκείων, ἀποκριτικην δε τον ἀλλοτριων. ου γαρ δι αλλο τί γ' αυτη τι τεχνικη τ' εἶναι καὶ του 'ου διασω-

148쪽

ΠΕΡΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ Λ.

στικὴ κοὰ των νοσημάτων κριτικνὶ παρα το προσίεσθαιμεν καὶ φυλάττειν τι οἰκεῖον, ἀποκρινειν δε τὼ αλλύτριον. ἀλλ 'Aσκληπιάδης κἀνταυθα τb μευ ἀκολουθον ταῖς ἀρχαῖς αἷς υπεθετο συνεῖδεν, ου μνὶν τήν γε πρbς

χωρεῖ καὶ περὰ τουτου πῆσιν Ουκ ἰατροις μονον αλλ' 47ηδii καὶ τοῖς ἄλλοις ἀνθρωποις ουτε κρίσιν εἶναί τινα λέγων ου θ' ημεραν κρισιμον Ου θ' ὁλως ουδεν επὶ σωτηρια του ζωου πραγματευσασθαι τqν φυσιν. ἀεὶ γαρ 16 τἰ, μεν ἀκολουθον φυλάττειν βουλεται, τἰ, δ' εναργος φαινομενον ἀνατρεπειν ἔμπαλιν 'Eπικουρω. τιθεὶς γὰρ ἐκεῖνος ἀεὶ τb φαινόμενον αιτιαν αυτου ψυχρὰν ὰπO- διδωσι. τα γαρ ἀποπαλλομενα σμικρὰ σώματα τῆς ἡρακλειας λίθου τοιουτοις ετεροις περιπλεκεσθαι μο- 15 ριοις του σιδήρου κἄπειτα διὰ της περιπλοκῆς ταυτης μηδαμου φαινομενηὶς επισπῆσθαι βαρεῖαν ουτως οὐσίαν Ουκ οἶδ' ὁπως ἄν τις πεισθείxi. καὶ γαρ ει τουτοσυγχωρήσομεν, τύ γε τω σιδήρω πάλιν ετερον προστεθεν τι συνάπτεσθαι τὴν αυτὴν αἰτιαν ουκετι προσμ20 ιεται. τί γὰρ ερουμεm, mi δ ηλαδὴ τον ἀπορρεόντων τῆς λι θου μοριων ενια μὰν προσκρουσαντα τω σιδηρωπάλιν ἀποπάλλεσθαι καὶ ταυτα μεν εἰναι, δι' ὼν κρεμάννυσθαι συμιβαίνει τbν σιδηρον, τὰ δ' εις αυτbνεισδυόμενα διὰ τον ii κενον πύρων διεξερχεσθαι τάχι- 48

149쪽

τερον ἐτέρας αὐθις ἐργαζεσθαι ταῖς προτέραις ὁμοίας περιπλοκάς; ἐναργος γαρ ἐνταυθα τι ληροδες της α&ίας ἐλέγχετοα. γραφεῖα γουν οἶδά ποτε σιδηρα επέντε κατὰ τι συνεχες ἀλλήλοις συναφθέντα, τουπρώτου μὲν μόνου της λιθ ου ψαύσαντος, ἐξ ἐκείνου δ' εἰς τἄλλα της δυνάμεως διαδοθεισης ' καὶ οὐκ εστιν εἰπεῖν, ὼς, εἰ μεν τιμ κάτω του γραφείου πέρατι προσάγοις ετερον, ἔχεταί τε καὶ συνάπτεται καὶ κρε- 10 μαται τb προσενεχθεν ' εἰ δ' αλλω τινὶ μερει τον πλαγίων προσθείης, οὐ συνάπτεται. πάντη γὰρ ὁμοίως τῆς λίθου διαδίδοται δυναμις, εἰ μονον Eeti αιτο

κατά τι του πρώτου γραφείου. καὶ μεντοι κἀκ τουτουπάλιν εἰς τι δεέτερον ὁλον δύναμις ἄμα νοήματι 15 διαρρεῖ καξ ἐκείνου πάλιν εἰς τb τρίτον ολον. εἰ δὴ νοησαις σμικράν τινα λίθον ηρακλείαν ἐν οἴκω τινὶ κρεμαμενην, εἶτ' ἐν κυκλε' ψαυοντα πάμπολλα σιδ ηρια κἀκείνων πάλιν ετερα κακείνων ἄλλα καὶ τουτ' ἄχρι 49 πλειονος, ἄπαντα l δ ήπου πίμπλασθαι δει τὰ σιδήρια 20 τῖν απορρεόντων της λίθου σωμάτων. καὶ κινδυνεύει διαφορηθηναι τb σμικριν ἐκεῖνο λιθίδιον εἰς τὰς ἀπορροας διαλυθεν. καίτοι, κὰν εἰ μηδεν παρακέοιτ' αἰ τω σιδ ηριον, εἰς τbν ἀέρα σκεδάννυται, μάλιστ'

εἰ καὶ θερμος ὐπάρχοι. ναι, φησί, σμικρὰ γὰρ αὐτὰ 25

150쪽

λεγειν κρεμαννυσθαι τηλικαυτα σιδήρου; εἰ γὰρ μαστον αqὐτον μυριοστόν ἐστι μερος τον ἐν τω ἀεριφερομενων ψηγμάτων, πηλίκον χρὴ νοησαι τι περας αὐτον τb αγκιστροειδες, Α περιπλεκεται πρbς αλληλα 5 πάντως γαρ δήπου τουτο σμικρότατόν εστιν ὁλου του ηγήγματος. εἶτα μικρον μικρω, κινουμενον κινουμένω περιπλακεν οὐκ εὐθυς ἀποπάλλεται. καὶ γαρ δὴ καὶ θλλ' αττα πάντως αὐτοῖς, τὰ μὲν ανωθεν, τὰ κάτω θεν, καὶ τὰ μεν εμπροσθεν, τὰ δ' ὁστισθεν, τὰ δ'

id ἐκ τῖν δεξιον, τὰ δ' ἐκ τον ἀριστερον ἐκρηγνυμενα 50 σείει τε καὶ βράττει καὶ μενειν ουκ ἐα. καὶ μέντοι καὶ πολλὰ χρη νοεῖν ἀνάγκης εκαστον ἐκείνων τον σμικρον σωμάτων ἔχειν ἀγκιστρώδη πέρατα. δι' ενbς μεν γὰρ ἀλλήλοις συνάπτεται, δι' ετέρου δ' ενbς του i5 μεν ὐπερκειμενου τη λίθω, του δ' ὐποκειμενου τοσιδηρω. εἰ γὰρ ἄνω μὲν εξαφθείη τῆς λίθου, κάτω

δε τω σιδηρω μὴ συμπλακείη, πλεον ουδεν. ωστε τουμεν υπερκειμενου τb ανω μερος εκκρεμασθαι χρὴ της λίθου, του δ' ὐποκειμενου τG κάτω περατι συνγ φθαι 20 τιν σίδηρον. ἐπεὶ δε κἀκ τον πλαγίων ἀλληλοις περιπλεκεται, πάντως που κἀνταυθα ἔχει τὰ ἄγκιστρα.

καὶ μέμνησό μοι προ πάντων, οπως ὁντα σμικρὰ τὰς τοιαυτας καὶ τοσαύτας ἀποφυσεις ἔχει. καὶ τούτου μαλλον ἔτι ἴμεμνησο , πως, οἴνα τb δεύτερον σιδηριον 25 συναφθη τῶ πρῶτφ καὶ τῶ δευτερω τb τριτον κἀκείνω