Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

131쪽

Cap. XI. - του δὲ δὴ πάλιν ἀναμνηστεον ὴμῖν

του τελους, οὐπερ ενεκα τοσαυτά τε καὶ τοιαυτα τηφέσει δεδημιούργηται μύρια. τι μεν οὐν ὁνομα του 5 πράγματος, ῶσπερ καὶ πρότερον εἴρηται, θ ρα ις' ὁ δὲ κατὰ τουνομα λογος ὁμοιαλσις του τρέφοντος τω τρεφομιένω. ινα δ' αυτη γενηται, προ ηγήσασθαι χρὴ πρόσφυσιν, ινα δ' ἐκεινη, πρόσθεσιν. ἐπειδὰνs γὰρ ἐκπεση τον ἀγγειων ὁ μελλων θρεψειν ὁτιουν τον 10 του ζωου μοριων χυμος, εἰς απαν αἰ τb διασπείρεται

προτον, επειτα προστιθεται καπειτα προσφύεται καὶ

τελεως ὁμοιουται. δηλουσι δ' αι καλούμεναι λευκαιτην διαφοραν ὁμοιώσεώς τε καὶ προσφυσεως, ῶσπερ τι γενος εκεῖνο τον υδερων, O τινες cνομάζουσιν ἀνὰ 15 σάρκα, διοριζει σαφος πρόσθεσιν προσφυσεως. ου γὰρ ενδεια δήπου της ἐπιρρεουσης υγρύτητος, ῶς ενιαιτον ἀτροφιον τε καὶ φθισεων, η του τοιούτου γένεσις 25 ὐδερου li συντελεῖται. φαίνεται γὰρ ικανος ητε-υγρα καὶ διάβροχος εκαστόν τε τον στερεῖν 20 του σώματος μοριων δεσαύτως διακειμενον. ὰλλὰ πρόσθεσις μεν τις γιγνεται της επιφερομεν ης τροφη Eτε δ' ὐδατωδεστερας ουσης ετι καὶ μὴ πάνυ τι κεχυμιωμενης μηδε τι γλίσχρον εκεινο καὶ κολλοδες, ο δὴ

132쪽

μένης η πρόσφυσις αδυνατός ἐστιν ἐπιτελεισθαι πλήθει λεπτης υγρύτητος απεπτου διαρρεουσης τε καὶ ραδιως ὀλισθαινούσης απι τῖν στερεων του σωματος μοριωντης τροφης. ἐν δε ταῖς λεώκαις πρόσφυσις μεν τις 5 γιγνεται τῆς τροφης, οὐ μὴν εξομοίωσις γε. καὶ δῆλον ἐν τφδε τι μικρω προσθεν ρηθεν δες ορθος ελεγετο τb δεῖν στρύσθεσιν μεν προτον, - δὲ προσφυσιν, ἔπειτ' ἐξομοίωσιν γενεσθαι τωὶμελλοντι τρεφεσθαι. κυριως μὲν ουν τι τρεφον ηδη τροφή, τι δ' οἷον μὲν 30 τροφή, ουπω δε τρεφον, ὁποῖον εστι το προσφυόμενον ὴ προστι θέμενον, τροφὴ μεν ου κυριως, ὁμωνυμως δὲ

τροφή τb δ' ἐν ταῖς φλεψὶν ἔτι περιεχύμενον is καὶ 26

τούτου μαλλον ἔτι τι κατα τὴν γαστερα τω μιέλλειν ποτε θρεψειν, εἰ καλος κατεργασθείη, κεκληται τροφη. 15 κατα ταὐτοι δὲ καὶ των ἐδεσμάτων εκαστον τροφην ὀνομάζομεν ουτε τέ' τρέφειν ηδη τb ζωον ουτε τω τοιουτον ὐπάρχειν οἱον τι τρεφον, ἀλλὰ το δυνασθαί τε καὶ μελλειν τρεφειν, εἰ καλος κατεργασθείη. τουτογὰρ ἡν καὶ τb πρbς Ἱπποκράτους λεγύμενον ' τροφὴ 20 δὲ τb τρεφον, τροφαὶ καὶ τι οἱον τροφη καὶ τι μελλον

το μεν γαρ ὁμοιουμενον ηδη τροφην ωνομασε, τι δ' οἱον μὲν ἐκεῖνο προστιθεμενον ὴ προσφυέμενον οἷον τροφήν τι δ' ἄλλο πῆν, οσον ἐν τη γαστρὶ καὶ ταῖς φλεψὶ περιέχεται, μελλον.25 Cap. XII. Ποτι μύεν ουν ἀναγκαῖον ὁμοιωσίν τιν' 6. tb LO οτι tb Μ ll ῶς ὁρθως Lo ορθος Μ ll 9. ουν ona. Lοὐν δη Μ ll 10. τροφὴ LΜ τρέφον O li τρεφον LΜ θρεψαν Ο l

133쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ εἶναι του τρεφοντος τρο τρεφομενF τὴν θρέψιν, αντικρυς δηλον. οὐ μὴν ὐπάρχουσάν γε ταέτην την ὁμοίωσιν, ἀλλὰ φαινομένην μόνον εἶναί φασιν οἱ μήτε τεχνικὴν οιόμενοι τὴν φέσιν εἶναι μήτε προνοητικὴν του ζωου-δλως τινὰς οἰκειας ἔχειν δυνάμεις, αἷς 5 27 χροομενη τὰ μεν αλλοιοῖ, τὰ δ' ελκει, it τὰ δ' εκκρινει. καὶ αὐται δέο γεγονασιν αιρεσεις κατὰ γενος ἐν ἰατρικητε καὶ φιλοσοφία τον αποφηναμενων τι περὶ νύσεως ἀνδρων, οσοι γ' αυτον γιγνώσκουσιν, ὁ τι λεγουσι, καὶ την ἀκολουθιαν ων et πεθεντο θεωρουσι θ' Eμα 10 καὶ διαφυλάττουσιν. 0σοι δε μηδ' αυτb τουτο συνια-

ἐν οὐδετερα τῖν αιρεσεων ἀκριβος καταιμένοντες, ουδεμ εμνῆσθαι τον τοιουτων προσήκει. τίνες οἶν αι δυοαιρεσεις αυται καὶ τίς η τον ἐν αυταῖς ὐποθεσεων 15 ἀκολουθια; τὴν υποβεβλημενην οὐσιαν γενεσει καὶ φθορα πασαν ηνωμενην θ' αμα καὶ αλλοιουσθαὶ δυναμένην ὐπέθετο θάτερον γενος τῆς αἱρέσίως, ἀμετάβλητον δε καὶ ἀναλλοίωτον καὶ κατατετμημένην εις λεπτὰ καὶ κεναῖς ταῖς μεταξυ χώραις διειλημμενην ὴ 20 λοιπή. καὶ τοίνυν ὁσοι γε της ἀκολουθιας τῖν πο-

θεσε Dν αἰσθάνονται, κατὰ μεν τὴν δευτεραν αιρεσιν ουτε φυσεαῖς ουτε ψυχης ιδιαν τινὰ νομιζουσιν ουσιαν 28 ὴ δυναμιν et πάρχει ν, li αλλ' ἐν τ0 ποια συνοδρο τον πρώτων ἐκείνων σωμάτων τῖν ἀπαθον ἀποτελεῖσθαι. 25κατὰ δε τὴν προτεραν εἰρημενην αιρεσιν ουχ υστερα

134쪽

των σωμάτων φυσις, αλλὰ προτερα τε καὶ πρεσβυτερα. καὶ τοινυν κατὰ μεν τουτους αυτη τὰ σωματα των τε φυτον καὶ τον ζωων συνιστησι δυνάμεις τινὰς εχουσα τὰς μεν ἐλκτικάς θ' Rs α καὶ 5 ὁμοιωτικὰς τον οἰκειων, τας δ' αποκριτικὰς τον αλλοτρίων, καὶ τεχνικος απαντα διαπλάττει τε γεννῖσα καὶ προνοειται τον γεννωμιενων ετεραις αὐθις τισι δυνάμεσι, στερκτικη μέν τινι καὶ προνοητικli τον ἐγ- γονων, κοινωνικu δε καὶ φιλικη τον Oμογενον. κατα10 δ' αυ τοὐς ἔτερους ουτε τουτων Ουδεν ὐπάρχει ταις φυσεσιν ουτ' εννοιά τίς εστι τη ψυχὴ συμφυτος εξαρχης - ακολου δειας ου μάχης, ου διαιρεσεως ου

αισχρον, αλλ' αἰσθοὶσεώς τε καὶ δι' αἰσθησεως 15 απαντα τὰ τοιαυθ' ημιν ἐγγιγνεσθαί φασι καὶ φαντασιαις τισὶ καὶ μνήμαις οἰακίζεσθαι τὰ ζGα. ενιοι δ' αυτον καὶ ρητος απεφήναντο μηδεμιαν εἶναι της ψυχῆς δυναμιν, ὴ λογιζομεθα, αλλ' υπb τῖν αἰσθητουαγεσθαι παθον ῆμας καθάπερ βοσκ λὶματα προς μηδεν20 ανανευσαι μηδ' αντειπειν δυναμενους. καθ' ους δη- λονοτι καὶ ανδρεια καὶ φρονησις καὶ σωφροσυνη καὶ ἐγκράτεια ληρος ἐστι μιακρος καὶ φιλουμ εν ουτ' αλλήλους ουτε τὰ ἐγγονα καὶ τοῖς θεοῖς ουδεν Uiῖν μελει. καταφρονουσι δε καὶ του ονειράτων καὶ τῖν οἰωνῖν25 καὶ τον συμβολων καὶ πάσης αστρολογιας, υπερ ων

135쪽

ΓA-NΟΥ/ῆμεῖς μὲν ἰδία δι ετερων γραριμάτων ἐπὶ πλέον ἐσκεκγάμεθα περὶ τον Ἀσκλ/Vπιιιδου του ιατρου σκοπουμενοι δογμάτων. ἔνεστι δε τοῖς βουλομενοις κἀκείνοις μὲν ὁμιλησαι τοῖς λόγοις καὶ νυν δ' ηδη σκοπεῖν, ωσπερτινῖν δυοῖν ὁδον ημῖν προκειμενων, ὁποτέραν βέλτιόν 5 ἐστι τρεπεσθαι. ''Lπποκράτης μὲν γὰρ τὴν προτεραν ρηθεῖσαν ἐτράπετο, καθ' ὁ ν ῆνωται μὲν έὶ ο ὐσια καὶ ἀλλοιουται καὶ συμπνουν ὁλον ἐστὶ καὶ συρρουν τbσωμα καὶ η φέσις ἄπαντα τεχνικος καὶ δικαίως πράττει δυνάμεις ἔχουσα, καθ'' ὰς εκαστον τον μοριων ελκει 10

προσφυει τε παντὶ μερει των εν. αὐτω καὶ τελεως

ἐξομοιοι, το δε κρατηθεν ἐν τομω τὴν παντελη δυνηθὲν ἀλλοιωσιν τε καὶ ὁμοιότητα του τρεφο- μενου καταδεξασθαι δι' ἐτερας αυ τινος ἐκκριτικῆς 15 δυνάμεως ἀποτριβεται. Cap. XIII. μαθεῖν δ' ἔνεστιν οὐ i ιόνον εξ ἀγνοι ταναντία τιθεμενοι διαφερονται τοῖς ἐναργος φαι- νομενοις, εἰς οσον ὀρθοτητος τε καὶ ἀληθειας ῆκει τὰ Ἱπποκράτους δόγματα, ἀλλὰ καξ αυτων τῖν κατὰ μερος 20 ἐν τη φυσικη θεωρια ζητουμενων των τ' ἄλλων απάντων καὶ τον εν τοῖς ζώοις ἐνεργειον. ὁσοι γὰρ Ουδεμιαν οὐδενὶ μιοριρο νομίζουσιν υπάρχειν ἐλκτικὴν τῆς οἰκείας ποιότητος δυναμιν, ἀναγκάζονται πολλάκις ἐναντία λεγειν τοῖς ἐναργος φαινομενοις, ωσπερ καὶ Ἀσκληπιά- 25

136쪽

δ,iς ὁ ἰατρος ἐπὶ τον νεφρον ἐποίwεν, οἴς ου μονον Ἱπποκράτης η AιοκVς ὴ Ἐρασιστρατος η IIραξαγύρας η τις αλλος ἰατρ0ς ἄριστος ὁργανα διακριτικὰ των Ουρων πεπιστεύκασιν ὐπάρχειν, ἀλλὰ καὶ οἱ li μάγειροι 31s σχεδον ἄπαντες ἐσασιν, ὁσημεραι θεώμενοι την τε θέσιν αὐτον καὶ τὼν ὰφ' ἐκατερου πόρον εἰς τὴν κυστιν ἐριβάλλοντα, τbν καλουόμενον, αὐ-της της κατασκευῆς ἀναλογιζόμενοι τήν τε αυτον καὶ την δυναμιν. καὶ πρό γε τον ιμαγειρων 10 ἄπαντες Rνθρωποι καὶ δυσουρουντες πολλάκις καὶ παντάπασιν ισχουρουντες, 3ταν αλγῖσι μεν τα κατὰ τὰς φοας, ii αμμ ωδη δ' ἐξουρωσιν, νεφριτικους δνοιμάζουσι σφας αυτους. Ἀσκληπιάδην δ' οἶμαι λι θονουρηθεντα ποτε θεάσασθαι προς τον ουτω πασχόντων

15 μηδ' o ς προηγησατο κατὰ την μεταξο τῖν νεφρων καὶ τὴς κυστεως ὀδυνη τις ὀξεῖα διερχομενου του λιθου τbν ουρητῆρα μηδ' δες οὐρηθεντος αὐτουτά τε της ὁδυνης καὶ τὰ τῆς ισχουριας επαυσατο

παραχρηόμα. πως οἶν εἰς την κυστιν τω λύγω παράγει 20 τb ουρον, ἁξιον ἀκουσαι καὶ θαυμbάσαι τἀνδρος τὴν σοφίαν, ος καταλιπ&ν ουτως ευρειας ὁδοὐς εναργως φαινομενας ἀφανεῖς καὶ στενὰς καὶ παντάπασιν ἀν- , αισθήτους ij ὐπεθετο. βουλεται γὰρ εἰς ἀτμους ἀναλυ- 32Oμενον το πινοόμενον ὐγρον εἰς την κυστιν διαδίδοσθαι 25 κἄπειτ' εξ ἐκεινων αυθις ἀλλ/ήλοις συνιοντων ουτως ἀπολαμιβάνειν αὐτὼ την ἰδέαν καὶ γίγνεσθαι 3. η τις C ri εῖ τις Κ ἰατρbς LΡ om. ΜΟ li 4. πεπιστευ-

κασιν Μ ἐπεπιστευκεισαν LO li 10. καὶ δυσουρουντες τε π. καὶ

137쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ πάλιν εὐγριν ἀτμον ἀτεχνος σπογγιας τινος η ἐρίου κύστεως διανοούμενος, ἀλλ' οὐ σῶματος ἀκριβως πυκνου καὶ στεγανου δυο χιτονας ἰσχυροτάτους κεκτχὶ μένου, δι' ὼν εἴπερ διέρχεσθαι φήσομεν τοὐς ἀτμούς, τί δήποτ' οὐχὶ διὰ του περι- 5τοναίου καὶ τῖν φρενον διελθόντες ἐνέπλησαν υδατος

τύ τ' ἐπιγάστριον ἄσταν καὶ τbν θώρακα; ἀλλὰ παχύτερος, φησιν, ἐστὶ δηλαδρὶ καὶ στεγανώτερος ὁ περιτύναιος της κύστεως καὶ διὰ τουτ' ἐκεῖνος μεναποστέγει τοὐς ἀτμους, δὲ κυστις παραδεχεται. αλλ' 10 εἴπερ ἀνατετμήκει ποτέ, τάχ' ὰν ηπιστατο τbν

ἔξωθεν χιτωνα της κυστεως απι του περιτοναίου πεφυκότα τὴν αὐτην ἐκείνφ φύσιν εχειν, τbν δ' ἔνδοθεντιν αὐτης τῆς κύστεως ἴδιον πλέον η διπλάσιον ἐκείνου 33 τι πάχος ὐπάρχειν. αλλ' ἴσως οἴτε τι l πάχος ουθ' 15 λεπτοτης τον χιτώνων, ἀλλ' η θεσις της κυστεως αἰτία του φερεσθαι τοὐς ἀτμοὐς εἰς αὐτήν. καὶ μὴν εἰ καὶ διὰ τἄλλα πάντα πιθανbν αὐτοψς ἐνταυθοῖ συναθροίζεσθαι, τύ γε της θεσεως μύνης αυταρκες

κωλυσαι. κάτω μεν γαρ έὶ κύστις κεῖται, τοις δ' so ἀτμοῖς σέμφυτος qὶ πρbς τb μετεωρον φορά, ωστε πολὐ πρότερον ὰν επλησαν ἄπαντα τὰ κατὰ τὼν θῶ- ρακά τε καὶ τὼν πνεέμονα, πρὶν ἐπὶ τὴν κυστιν ἀφι-

138쪽

καὶ θωρακος μνημονευω; διεκπεσύντες γαρ δήπου τους τε τῆς κοιλίας καὶ των εντερων χοῖνας οἱ ατμοὶ κατατην μεταξυ χωραν αὐτον τε τούτων καὶ του περιτοναίου συναθροισθήσονται καὶ ὐγρον ἐνταυθοῖ γενημε σονται, δεσπερ καὶ τοις ὁδερικοῖς ἐν τουτφ τω χωριωτι πλεῖστον αθροίζεται του υδατος, et: πάντως αυτους χρη φερεσθαι πρύσω διὰ πάντων των ὁπωσουν δμι- λουντων καὶ μηδέποθ' ιστασθαι. ἀλλ' εἰ καὶ τουτύ τις ὐπύθοιτο, διεκπεσόντες ὰν ουτως ου τb περιτοναιον

16 μονον ἀλλα καὶ τὼ ἐπιγάστριον, εἰς τι περιεχον σκε δασθειεν ῆ πάντως δν ὐπb τω δερματι li συναθροι- 34σθεῖεν. ἀλλὰ καὶ προς ταυτ' ἀντιλέγειν οἱ νυν

'A λ ηπιάδειοι πειρωνται, καίτοι πρbς ἁπάντων αεὶ τον παρατυγχανόντων αυτοις, ὁταν περὶ τουτων ερι- 15 καταγελώμενοι. ουτως Rρα δυσαπότριπτύν τι

κακόν εστιν η περὶ τὰς αἱρεσεις φιλοτιμια καὶ δυσεκ- νιπτον εν τοις μάλιστα καὶ η ωρας ἁπάσης δυσιατύτερον. τῖν γουν καθ' ημας τις σοφιστων τά τ' ἄλλα καὶ περJ τοὐς εριστικοὐς λύγους ικανως συγκεκροτη- 20 μενος καὶ δεινος εἰπεῖν, εἴπερ τις ἄλλος, αφικομενος ἐριοι ποθ' ὐπερ τουτων εἰς λογους, τοσουτον ἀπέδει του δυσωπεῖσθαι προς τινος τον εἰρημενων, ωστε καὶ θαυμιάζειν εφασκεν ἐμου τὰ σαφος φαινύμενα λύγοις ληρώδεσιν ἀνατρεπειν επιχειρουντος. ἐναργως γὰρ 25 ὁσημεραι θεωρεισθαι τὰς κυστεις ἁπάσας, εἴ τις αυτὰς

ἐμπλήσειεν υδατος η αερος, ειτα δησας τον τράχηλον

139쪽

ῆσάν τινες ἐκ τον νεφρῖν εἰς αὐτὰς ῆκοντες αἰσθητοὶ καὶ μεγάλοι, πύροι, πάντως αν, ἔφη, δι' ἐκεινων, δεσπερ 35 το li fγρον εἰς αὐτάς, ουτω καὶ θλιβόντωνεξεκρινετο. ταυτα καὶ τὰ τοιαυτ' εἰπὰν ἐξαιφνης sἀπταιστ' καὶ σαφεῖ τω στόματι τελευτον ἀναπηδήσας απίει καταλιπ&ν ημος δες οὐδε πιθανῆς τινος ἀντιλογίας εὐπορησαι δυναμενους. ουτως μόνον ὐγιὲς ουδὲν ἴσασιν οἱ ταῖς αἱρεσεσι δουλεύοντες, αλλ' μαθεῖν ὐπομενουσι. δεον γὰρ ἀκουσαι τὴν αἰτίαν, δι 10 εἰσιεναι μύὲν δύναται, διὰ τον ουρητήρων εἰς τρὶν

κυστιν τι ηὐγρόν, ἐξιεναι δ' αἴθις ὀπίσω τὴν αὐτὴν ὁδbν οὐκεθ' οἷόν τε, καὶ θαυμάσαι τὴν τέχνην τῆς

φυσεως, ουτε μαθεῖν ἐθέλουσι καὶ λοιδορουνται προσέτι μάτην ὐπ' αὐτῆς ἄλλα τε πολλὰ καὶ τοὐς νεφροὐς 15 γεγονέναι φάσκοντες. εἰσὶ δ' οῖ καὶ δειχθῆναι παρον των α υτων τοὐς ὰπb τον νεφρῖν εἰς τὴν κύστιν ἐμφυομένους οὐρητ ηρας ὐπομείναντες ἐτόλμησαν εἰπειν

οἱ μεν, ὁτι μάτην καὶ Ofτοι γεγόνασιν, οἱ δ ὁτι σπερματικοί τινές εἰσι ποροι καὶ διὰ τουτο κατὰ τbν τρά- 20

χηλον αυτης, οὐκ εἰς τb κυτος ἐμφύονται. δείξαντες οἶν ὴμεῖς αυτοῖς τοὐς ος αληθος σπερματικοὐς πύρους 36 κατωτέρω τον οὐρητηρων ii ἐμβάλλοντας εἰς τbν τράχηλον, νυν γουν, εἰ καὶ μ/ὴ πρότερον, ωήθημεν απάξειν 3. καὶ ante δι' add. O li 4. ἐκθλιβοντων MO ll 5. ἐξαίφνης Oἐφεξης LM it 6. τιν Om. O li 7. οὐδὲ LΜ μηδὲ Ο it 8. οὐδὲν

140쪽

στήσειν αὐτίκα. οἱ δὲ καὶ προς τουτ' ἀντιλέγειν ἐτόλμμων ουδὲν εἶναι θαυμαστιν εἰπόντες, ἐν ἐκείνοις Δς ὰν στεγανωτεροις ουσιν ἐπὶ πλέον ὐπομένειν τbs σπίρμα, κατὰ τοὐς ὰπb τον νεφρῖν δες ὰν ἱκανως ἀνευρυσμένους ἐκρεῖν διὰ ταχέων. ημεῖς Ogν ὴναγκάσθ/ημεν αὐτοῖς τοs λοιπου δεικνυειν εἰσρέον τηκυστει διὰ τον ουρητήρων τι οὐρον ἐναργος ἐπὶ ζωντος ἔτι του ζωου, μύγις ὰν ουτω ποτὲ τὴν φλυ- 10 αριαν αὐτῖν ἐπισχήσειν ἐλπίζοντες. ὁ δὲ τρόπος της δείξεώς ἐστι τοιύσδε. διελειν χρη οὐρητήρων περιτύναιον, εἶτα βρύχοις αὐτοψς ἐκλαβείν κἄπειτ' ἐπιδο σαντο Dσαι τb ζωον' οὐ γὰρ δνσειεν ἔτι. μετὰ δὲ ταυτα λέειν μεν τοὐς ἔξωθεν 15 δεσμούς, δεικνύναι δε κενὴν μεν τὴν κυστιν, μεστοὐς δ' ἱκανως καὶ διατεταμένους τοὐς οὐρητηρας καὶ κινδυνευοντας βαγηναι κἴπειτα τοὐς βρύχους αὐτων ἀφε-

λύντας ἐναργος ὁρθν πληρουμένην Ουρου τὴν κύστιν. ἐπὶ δὲ τουτω li φανέντι, πρὰν ουρησαι τb 37 ρ ζψον, βρόχον αὐτου περιβαλεῖν χρὴ αἰδοίρο κἄπειτα θλίβειν πανταχόθεν την κυστιν. οὐδὲ γὰρ ὰν οὐδενω διὰ τον οὐρητηρων ἐπανέλθοι ποτεJ πρις τοὐς

νεφρους. κἀν τουτω δηλον γιγνεται τι εχὴ μόνον ἐπὶ τεθνεῖτος ἀλλὰ καὶ περιύντος ἔτι του ζωου κωλέεσθαι 25 μεταλαμβάνειν αὐθις ἐκ της κυστεως τοὐς οὐρητηρας