Claudii Galeni Pergameni Scripta Minora, VoL III

161쪽

ΓΑΛΗΝΟΥ μενον ἀκολουθιας ποδηγοώσης τι συνεχές, ουκ ἐγχωρεῖ πλέον ἐπιρρυηναί ποτε του κενουμενου. οὐδ' ἄλλην τινὰ προσθεῖναι πιθανὴν αἰτίαν-δες ἐπὶ της ἀναδύσεως την ἔκθλιψιν της γαστρός. αλλ' αυτηγ ἐπὶ του κατὰ τὴν κοίλην αῖματος απωλωλει τελεως, 5 οὐ τῶ μήκει μόνον της ἀποστάσεως ἐκλυθεῖσα, αλλὰ καὶ τω τὴν καρδίαν ὐπερκειμένην ἐξαρπα ιν αυτης σφοδρς ς καθ' ἐκάστην διαστολὴν ουκ ὀλίγον αἷμα.

μύνη δή τις ἔτι καὶ πάντων ἔρημος ἀπελείπετο τῖν65 σοφισμάτων ἐν τοῖς κάτω τῆς κοίλης ὴ πρις τι 16

κενούμενον ἀκολουθια, διά τε τους ἐπὶ ταῖς ισχουρίαις ἀποθν/ήσκοντας ἀπολωλεκυῖα τὴν πιθανοτητα καὶ διὰ την των νεφρων θέσιν ο ὐδὲν ήττον. εἰ μεν γὰρ ἄπαν ἐπ' αυτοὐς ἐφέρετο τι ιιιμα, δεόντως ἄν τις ἄπαν ἔφασκεν αυτb καθαιρεσθαι. νυνὶ δέ, οὐ γὰρ ὁλον 16 ἀλλὰ τοσουτον αὐτου μέρος, οσον αἱ μέχρι νεφρονδέχονται φλέβες, ἐπ' αὐτοψς ἔρρ εται, μονον ἐκεῖνο καθαρθοὶσεται. καὶ τι μὲν δρρῖδες αὐτου καὶ λεπτον οἷον δι' ηθμον τινων τον νεφρων διαδυσεται ' τb δ' αἱματῶδές τε καὶ παχυ κατὰ τὰς φλέβας υπομένον ad

ἐμποδων στησεται τω κατοπιν ἐπιρρέοντι. παλινδρομεῖν οἶν αὐτι πρότερον ἐπὶ κοίλην ἀναγκαιον καὶ κενὰς ουτως ἐργάζεσθαι τὰς ἐπὶ τους νεφροὐς

ἰούσας φλέβας, αῖ δεύτερον οὐκέτι παρακομιουσιν ἐπ' αὐτοψς ἀκάθαρτον αιμα' κατειληφότος γὰρ αὐτὰς του 25 προτερου πάροδος ουδεμια λέλειπται. τίς ουν ὴμῖν

162쪽

ὴ δυναμις απάξει παλιν ὀπισω των νεφρων το καθαρον αἱμα; τις δὲ τουτο μεν διαδεξαμενη κελευσει πάλιν προς τι κάτω μερος ἰεναι της κοιλης, ετερρο δ' ἄνωθεν ἐπιφερομενω προστάξει, πρὰν ii ἐπὶ τοὐς νε- 66s φρους ἀπελθεῖν, linai φερεσθαι κατω; ταυτ' ουν ἄπαντα συνιδων ὁ Ἐρασιστρατος ἀποριων μεστὰ καὶ μίαν μονην δόξαν ευπορον ευρων ἐν ἄπασι τὴν της ὁλκης, ουτ' ἀπορεισθαι βουλομενος ουτε τῆν στροri Ἱπποκράτους ἐθελων λεγειν ἄμεινον ὐπελαβε σιc 3πητεον 16 εἶναι περὶ του τροπου της διακρίσεως. αλλ' εἰ κἀκεῖ νος ἐσίγησεν, ὴμεῖς ου σιωπησομεν ' ἴσμεν γάρ, δες ουκ ἐνδεχεται παρελθώντα τὴν 'Ιπποκράτειον δοξαν, εἰθ' ετερόν τι περὶ νεφριον ἐνεργείας εἰπόντα μὴ οὐ καταγελαστον εἶναι παντάπασι. διὰ τουτ' 'Eρασιστρα- 15 τος ιιὲν ἐσιωπησεν, Ἀσκληπιάδης δ' ἐψεύσατο παραπλησίως οἰκεταις λάλοις μεν τὰ πρόσθεν του βιου καὶ πολλὰ πολλάκις εγκλήματα διαλυσαμενοις υπb περιττης πανουργιας, επ' αυτο Ορω δέ ποτε κατειλημμενοις, εἶτ' οὐδεν ἐξευρισκουσι σόφισμα κἄπειτ' ἐνταυθα του 20 μεν αἰδημονεστερου σιωπωντος, οἱον ἀποπληξία τινὶ κατειλημμενου, του δ' ἀναισχυντοτερου κρυπτοντος μὲν

ἔθ' ὐπb μάλης τι ζητουμενον, ἐξομνυμενου δὲ καὶ

μηδ' εωρακέναι πωποτε φάσκοντος. ουτω γάρ τοι καὶ

ὁ Ἀσκληπιάδης l ἐπιλειποντων αὐτιν τῖν της πανουρ- 6725 γίας σοφισμάτων καὶ μήτε τῆς προς τι λεπτομερες φορῆς εχουσης ἔτι χροώραν ενταυθοι ληρεῖσθαι μήθ' ος

163쪽

καὶ κ εύδεται φανερος, ο ὐ διήκειν λεγων ἐπὶ τοὐς νεφροἰς τb οὐρον ἀλλ' ατμοειδος εὐθυς ἐκ των κατὰ sτὴν κοιλην μερων εἰς το ν κύστιν αθροιζεσθαι. ούτοιμεν οὐν τοις ἐπ' αὐτοφωρω κατειλημμένοις οἰκέταις ὁμοιως ἐκπλαγέντες ὁ μεν ἐσιωπησεν, ὁ δ' ἀναισχύντως κνεύδεται. cap. XVII. Tων δὲ νεωτερων ὁσοι τοῖς τροτων 10 ὀνύμασιν εαυτους ἐσέμνυναν Ἐρασιστρατείους τε καὶ Ἀσκληπιαδείους ἐπονομάσαντες, ὁμοίως τοῖς ηὐπb του βελτίστου Μενάνδρου κατὰ τὰς κωμφδιας εἰσαγομένοις οἰκέταις, Βάοις τέ τισι καὶ Γέταις, ουδὲν ηγουμένοις σφισι πεπρῆχθαι γενναῖον, εἰ μὴ τρὶς ἐξαπατησειαν 15τιν δεσπότην, ουτω καὶ αυτοὶ κατὰ πολλην σχολην ἀναίσχυντα θοφισματα συνεθεσαν, οι μέν, ινα ιννὶδ' 68 3λως ἐξελεγχθείη ποτ' lj Ἀσκληπιάδης ai ευδόμενος, οἱ δ', ινα κακος εἴπωσιν, ἁ καλος ἐσιώπησεν Ἐρασιστρατος. ἀλλὰ τον μὲν Ἀσκληπιαδειων αλις. οι δ' 'Eρα- 20 σιστράτειοι λέγειν ἐπιχειρουντες, ὁπως οἱ νεφροὶ διηθουσι τb ουρον, ἁπαντα δροσι τε καὶ πάσχουσι καὶ παντοῖοι γίγνονται, πιθανον ἐξευρεῖν τι ζητουντες αἴτιον ὁλκης μη δεύμενον. οἱ μεν δὴ πλησιον 'Eρα

164쪽

νεφρον μύρια καθαρον αἷμα λαμβάνειν φασί, τω δεβαρος ἔχειν το ὐδατωδες περιττωμα βριθειν τε κοὰὐπορρεῖν κάτω ' διηθουμενον δ' ἐνταυθα κατὰ τους νεφροος αὐτοψς ουτω γενόμενον απασι τοῖς 5 κάτω των νεφρῖν επιπεμπεσθαι τι αἷμα. καὶ μεχρι γε τινος εὐδοκιμησεν ῆδε η δοξα καὶ ηκμασε καὶ αλη- θὴς ἐνομι- η' χρύνφ υστερον καὶ αὐτοῖς τοῖς ' α σιστρατείοις υποπτος ἐφάνη καὶ τελευτίοντες απεστησαν αὐτης. αἰτεῖσθαι γὰρ εδύκουν δύο ταυτα μητε συγ- 10 χωρούμενα πρός τινος αλλ' ουδ' αποδειχθηναι δυνά

ἀνεφερετο. τι δὴ οὐν οὐκ ευο ς ἐν ἐκεινοις τοῖς χω- 15 ρίοις ὐπερρει κάτω; πῶς δ' ὰν τω δύξειεν ευλογως εἰρῆσθαι συντελειν εἰς τὴν ἀνάδοσιν mi fδατώδης ὐγρύτης, εἴπερ ουτως ἐστὶ βαρεῖα; δευτερον δ' ατο-πον, ὁτι κὰν κάτω συγχωρηθη φερεσθαι πασα καὶ μη κατ' ἄλλο - ῆ την κοιλην φλεβα, τινα τρύ- 20 πον εἰς τοὐς νεφροὐς ἐμπεσεῖται, χαλεπύν, μιὰλλον δ' ἀδυνατον εἰπεῖν, μήτ' εν τοῖς κάτω μερεσι κειμενων αὐτων της φλεβις αλλ' εκ τῶν πλαγίων μήτ' εμφυομενης εἰς αὐτοψς της κοίλης αλλ' απύφυσίν τινα μονον εἰς ἐκάτερον πεμπούσης, ωσπερ καὶ εἰς ταλλα 25 πάντα μορια. τίς ουν mi διαδεξαμενη ταυτην δόξα

165쪽

της προτερας. ηκμασε δ' οὐν καὶ αἱ τ=ὶ ποτέ φασὶ γαρ, εἰ κατὰ της γης ἐκχυθείη μεμιγμένον Παιονυδατι, διάφορον εκάτερον ὁδιν βαδιεῖσθαι, καὶ ρυήσεσθαι τι μεν τηδε, το δὲ τηδε. θαυμαστbν οἶν οὐδὲν sεἶναί φασιν, εἰ τb-ὐδατωδες ὐγρον εἰς τοὐς νε- et0 φροἰς ρεῖ, τι δ' αἷμα διὰ της κοιλης φερεται κάτω. κατεγνωσται Ουν ηδη καὶ ηδε qὶ δόξα. διὰ τί γὰρ απι της κοίλης μυριων ἐκπεφυκυιων φλεβων αἷμα μὲν εἰς τὰς αλλας απάσας, δ' δρρώδης ὐγρύτης εἰς τὰς 16 ἐπὶ τοὐς νεφροὐς φερομένας ἐκτρέπεται; τουτ' αυτιτο ζητουμενον οὐκ εἰρήκασιν, ἀλλὰ τb γιγνόμενον εα

ποντες μόνον οἷ ονται την αἰτιαν ἀποδεδωκέναι. πάλινουν, τι τριτον τω σωτηρι, τὴν χειριστην απασα ν

ἀπεφηνατο γὰρ δὴ ὁ Λύκος ουτος, ῶσπερ ἀδύτου

τινος χρησμ ον ἀποφθεγγόμενος, περίττωμα τῆς τον νεφρον θρές εως εἶναι τὼ ουρον. δτι μεν οὐν αυτb τι πινομενον ἄπαν οὐρον γίγνεται, πλὴν εἴ τι μετὰ Eo του διαχωρημάτων ὁπηλθεν ῆ εἰς ωρῖτας απεχώρησεν η εις τὴν ἄδηλον διαπνοην, ἐναργος ενδείκνυται τb πλῆθος τον καθ' εκάστ/ην ὴμέραν Ουρουμένων. εν χειμωνι δε μάλιστα μαθεῖν εστιν επὶ τον ἀργουντωνιιέν, κωθωνιζομένων δέ, καὶ μάλιστ' εἰ λεπτις ὁ οἶνος Ψ571 εἴη καὶ ποριμος. ουρουσι li γαρ οὐ τοι διὰ ταχέων θλι-

166쪽

γου δειν, ὁσονπερ καὶ πινουσιν. ὁτι δὲ καὶ ὁ πρασιστρατος ουτως ἐγιγνωσκεν, οἱ τι προτον ἀνεγνω- κύτες αε του σύγγραμμα τον καθόλου λέγων ἐπιστανται.

ωσθ' ὁ Λύκος ουτ' ἀληθη φαίνεται λέγων οἰ τ' Ἐρα-s σιστράτεια, δηλον δ' δες οὐδ' υσκληπιαδεια, πολὐ δεμθλλον οὐδ' Ἀπποκράτεια. λευκο τοίνυν κατὰ την παροιμιαν εοικε κόρακι μήτ' αυτοῖς τοῖς κόραξιν ἀνα- μιιχθηναι δυναμενω διὰ τρὶν χροαν ιι ήτε ταῖς περιστεραῖς διὰ τb μεγεθος, αλλ' ουτι που τουτου γ' ενεκα 10 παροπτέος ' ἴσως γάρ τι λεγει, θαυμαστον, ὁ μηδεὶς

τον ἔμπροσθεν εγνω. τb μὲν ουν απαντα τὰ τρεφύ- μενα ιμύρια ποιεῖν τι περιττωμα συγχωρουμενον, τι δετο ς νεφροὐς μόνους, ουτω σμικρὰ σώματα, χύας ολους τέτταρας η καὶ πλειους ἴσχειν ενίοτε περιττώματος 15 ουθ' ὁμολογουμενον ουτε λογον εχον ' τι γὰρ εκάστουτον μειζόνων σπλάγχνων περιττωμα πλεῖον ἀναγκαῖ- οἷον αὐτίκα τb του πνεύμονος, εἴπερ ἀνάλογον τω μεγεθει του σπλάγχνου γιγνοιτο, πολλαπλά σιον ἔσται δήπου του κατὰ τοὐς νεφρους, ωσθ' 72 ad 3λος μὲν ὁ θώραξ εμπλησθήσεται, πνιγ/ήσεται δ' αὐτίκα τb ζωον. αλλ' εἰ ἴσον φο σει τις γίγνεσθαι τb καθ' Beαστον τον ὰλλων μοριων περιττωμα, διὰ ποίων κύστεων ἐκκρινεται , εἰ γὰρ οἱ νεφροὶ τοῖς κωθωνιζο- μενοις τρεῖς η τέτταρας ἐνιοτε χύας ποιουσι περιττά - 25 ματος, εκάστου τον ἄλλων σπλάγχνων πολλ0 πλειους

167쪽

οὐν ὁ τb τρίτον ἐξαπατῖν οἶτος οὐδεν ὰνύειν ἀλλ' sεὐθ0ς γεγονεναι κατά θορος καὶ μένειν ἔτι τb ἄπορον Ἐρασιστράτω τε καὶ τοῖς αλλοις απασι πλὴν Ἱπποκράτους. διατρίβω δ' ἔκιον ἐν τῶ τύπω σαφα ς ειδῶς, ὁτι μηδεν εἰπεῖν ἔχει ιι δεὶς ἄλλος περὶ τῆς τον νεφρων ἐνεργειας, ἀλλ' ἀναγκαῖον ἰὶ τον μαγειρων 10. ἀμαθεστερους φαίνεσθαι - ὁτι δι ηθεῖται, δι αὐτων

I3 τb οὐρον ὁμολογουντας η τουτο συγχωρήσαντας μηδὲν ἔτ' ἔχειν εἰπειν ετερον αἴτιον τῆς διακρίσεως πληντης ὁλκης. ἀλλ' εἰ - τον Ουριον ῆ φορὰ τη προς τι κενούμενον ἀκολουθία γιγνεται, δηλον, δες οὐδ' η 15 του αιματος οὐδ' ἡ της- ῆ εἴπερ ἐκείνων καὶ

τουτου πάντα γὰρ δεσαύτως ἀναγκαῖον επιτελεῖσθαι,ααὶ κατ' αὐτbν τιν Ἐρασίστρατον. εἰρ/ήσεται δ' ἐπὶ πλέον ὐπερ αυτον ἐν τω μετὰ ταυτα γράμματι. BIBAIΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟN. τι Cap. I. πιτι si εν ουν ἀναγκαῖέν ἐστιν Ουκ 'Eρα- 20

σιστράτφ μένον ἀλλὰ καὶ τοῖς ἁλλοις ἄπασιν, ὁσοι

scriptio: τελος του περὶ φυσι κῖν δυνάμεων πρώτου ΟInscriptio: Γαληνου περὶ φυσικῖν δυναuεων δευτερον LΓ. π. δ. βιβλίον δευτερον Μ Ο Γ. π. cp. δ. λογος δεώτερος Pli21. μονω M li 22. τι post μελλουσι colloc. L

168쪽

Η ΦΥΣΙΚΩN ΔΥ ΜΕΩN B. 155 ὁμολογησαι δυναμίν τιν' ὐπαρχειν τοῖς νεφροῖς nκουσαν εἰς λυτοὐς ποιότητα τοιαύτην, οια ἐν τοῖς Ουροις ἐστί, διὰ του πρύσθεν ἐπιδέδεικται γράμματος, ανα- ριιμνησκόντων αμ' αὐτω καὶ τουθ' ημῖν, δες οὐκ si εἰς τὴν κύστιν φερεται τὰ οὐρα τον νεφρων,

lyλλως δ' εἰς απαντα του ζωου τὰ μύρια τb αἷμα, κατ' ἄλλον δε τινα τρόπον ὴ ξανθὴ χολὴ διακρινεται.

της ελκτικῆς τε καὶ ἐπισπαστικῆς δνομαζομενης δυνά- 10 μεως ουδὲν ἔτι χαλεπbν ἐπὶ τὰ λοιπὰ μεταφερειν αυτην' οὐ γαρ δὴ τοῖς μν νεφροῖς φυσις μωκέ τινα τοιαύτην δύναμιν, οὐχὶ δέ γε καὶ τοῖς τι χολῖδες ὐγρbν ελκουσιν αγγείοις τουτοις μέν, οὐκέτι δὲ καὶ τον αλλων μορίων εκάμφ. καὶ μὴν εἰ τουτ' 15 ἀληθές ἐστι, θαυμάζειν χρη-Eρασιστράτου κνευδεῖς ουτω λόγους ὐπερ αναδύσεως τροφῆς εἰποντος, ῶς μηδ' Ἀσκλ/ηπιάδην λαθεῖν. καίτοι γ οἴεται παντος μαλλον αληθὲς ὐπάρχειν, δες, εἴπερ ἐκ τον φλεβον ἀπορρεοι τι, δυοῖν θατερον η κενος ἔσται τύπος

Ψο ἀθρόα ς ῆ τι συνεχὲς ἐπιρρυήσεται τὴν βάσιν ἀναπληρουν του κενουμενου. αλλ' ὁ γ' Ἀσκληπιάδης οὐ δυοῖν θάτερόν φησιν, ἀλλὰ τριον εν τι - λεγειν ἐπὶ τοῖς κενουμμοις ἀγγειοις επεσθαι η κενbν ἀθρόως τοπον η τι συνεχες ἀκολουθ ήσειν η συσταλ ησεσθαι as τι ἀγγεῖον. ἐπὶ μεν γὰρ τον καλάμων καὶ τον αὐλίσκων τον εἰς τb υδωρ καθιεμένων αληθες εἰπεῖν,

169쪽

ριαν αυτον αερος η κενος αθροως ἐσται τύπος η ακολουθησει τι συνεχές' φλεβον οὐκετ' ἐγχωρεῖ, δυναμενου δὴ του χιτ ονος αυτον εἰς λυτιν συνιζάνειν καὶ διὰ τουτο καταπιπτειν εις τὴν ἐντις ιεὐρυχωριαν. ουτω μεν δη κ ευδὴς η περὶ της προς τι κενούμενον ἀκολουθιας ουκ ἀπόδειξις μὰ Ac εἰ- ποιμ' αν αλλ' υπύθεσις Ἐρασιστράτειος. καθ' ετερον δ' αυ τροπον, ει καὶ ἀληθης εἴη , περιττ V, της μεν κοιλιας ενθλιβειν ταῖς φλεψὶ δυναμενης, ῶς αὐτος 10

άρχοντι καὶ προωθειν αυτο. τά τε γαρ ἁλλα καὶ πληθος οὐκ αν ἐν τιμ σάγματι γένοιτο, τη προς τοκενουμενον ἀκολουθια μόνη τῆς ἀναδύσεως ἐπιτελου- μενης. ει μεν ουν ἐὶ της γαστρις ἐνθλιψις ἐκλυεται 15προζουσα καὶ ιμεχρι παντος ἀδυνατος εστιν ἐξικνεῖσθαι καὶ διὰ τουτ' ἁλλης τινος δεῖ ιμηχανης πάντη φοραν του αιματος, ἀναγκαία μὲν έὶ προς τι κενου- μενον ἀκολουθια προσεξευρηται ' πληθος δ' ἐν οὐδενὶ 77 τον- ῆπαρ εσται ii μοριων, εἴπερ αρα, περὶ τὴν go

tu εθ ' ῆπαρ εἰς την δεξιὰν αὐτης κοιλίαν ελκει τὴν τροφήν, ειτα διὰ της φλεβος της ἀρτηριώδους ἐκπεμπει τρο πνεέμονι ' τῖν γαρ θλλων ουδεν ουδ' αὐτις ὁ Ερασιστρατος ἐκ καρδιας βουλεται τρεφεσθαι διὰ τὴν τῖν esὐμένων ἐπίφυσιν. ει δε γ ῖνα πληθος γένηται, φυλάξομεν ἄχρι παντος τὴν ροομην της κατὰ την κοιλίαν

170쪽

ΠΕΡΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΥ -ΩN B. 157 ἐνθλικ/εα ς, ουδεν ἔτι δεόμεθα της προς τι κενουμενον ἀκολουθίας, μάλιστ' εἰ καὶ τὴν τῖν - συνυπο- θοιμεθα περιστολήν, ως αἰ καὶ τουτ' αὐτω πάλιν ἀρεσκει τω Ἐρασιστράτω. Cap. II. Ἀναμνηστεον οἶν αὐθις αὐτον, κὰν μηβούληται, τον νεφρῖν καὶ λεκτεον, δες ἔλεγχος οἶτοι φανερώτατος απάντων τῖν ἀποχωρούντων τῆς

ὁλκης' οὐδεὶς γὰρ οὐδὲν ουτ' εἶπε πιθανύν, ἀλλ' οὐδ' ἐξευρεῖν εἶχε κατ' οὐδένα τρόπον, δες ἔμπροσθεν

10 ωείκνυμεν, ετερον αἰτιον ουρων διακρίσεως, ἀλλ' ὰναγκαῖον fit μαινεσθαι δοκεῖν, εἰ φήσαιμεν ἀτμοει- δῖς εἰς τὴν κυστιν ἰέναι, τὼ οὐρον η ασχημονεῖν της 78πρbς τι κενούμενον ἀκολουθιας μνημονεύοντας, ληρωδους μὲν ουσης κἀπὶ του αιματος, αδυνάτου δὲ καὶ 15 ηλιθιου παντάπασιν ἐπὶ των Ουρων. δη τουτοσφάλμα τῖν ἀποστάντων της ὁλκης' ετερον δὲ τι περὶ της κατὰ τὴν ξανθὴν διακρισεως. ουδὲ γὰρ οὐδ' ἐκεῖ παραρρεοντος του αιματος τὰ στόματα των χοληδύχων ἀγγειων ἀκριβος διακρινησεται τι χολωδες

20 περιττωμα. καὶ μη διακρινεσθω, φασίν, αλλὰ συνανα- φερεσθω τέ' αιματι πάντη του σάγματος. ἀλλ Δ σο- ώτατοι, προνοητικὴν του ζωου καὶ τεχνικὴν αὐτος ὁ Ἐρασιστρατος ὐπεθετο την φυσιν. ἀλλὰ καὶ τι χολῖδες ὐγριν ἄχρηστον εἶναι παντάπασι τοῖς ζωοις εφα-25 σκεν. οὐ συμβαίνει δ' ἀλλ ήλοις Esiquo ταυτα. πος