Miscellanea philologa: Ediderunt gymnasiorum batavorum doctores societate conjuncti

61쪽

- 55 positio locum habuisse sciebam, ut videre licet in observatione nostra ad lib. . cap. 25. Satis nota describentium negligentia, qui vel quaedam vocabula e margine in textum transserrent, ut cap. 12 initio, vel aperte omitterent, quae desiderari non poterant, ut lib. . c. 22 medio et lib. 3. c. 50, quo loco plura etiam abesse merito censet cl. Oudendorpius ad h. l. I pro ut dedi ex Heinsii conjectura. osterior autem

illa periodi pars a milurione ad Oolliebant demonstrat, nimium suisse eorum metum, qui milites ad hostes transfugituros opinarentur, quum timore occaecati loquentium verba in malam partem exciperent. Erant quoque, qui ex militum invidia sibi laudem ab imperatore quaererent. Sic omnes orationis partes quadrare mihi videntur ad initium capitis, quo timor omnibus incessisse narrabatur ex variis hominum opinionibus sermonibusque, quae a paucis prosecta plures auctores habere videbantur, quod unusquisque

sui aliquite timoris addebat.

Itaque totus locus ex mea sententia sic se habuit: Civile belli genti hominum, evi licere libere facere es aequi, quod velles legione eas, quas salillo ante suda er-δarioifuerant: nam etiam Ca aris benescium mulavera con-δuetudo, qua conferretur in municis pia etiam diverat sartibus conjuncta namque e Mar/i Peligni/que veniebant ii, qui δuperiore nocte perfugerans centurion que nonnulli graviorest aermone militum in eontabemiis vulgo duriti accipiebant:

Tentaverunt tamen viri docti, quid remediis possent in

62쪽

- 56 cere. Inter quos nuper Hergogius v. l. complerum defendere conatur, allatis duobus locis, quos lector aequus expendat sententiam vero mihi persuadere non potuit. Nam apud Nepotem pam. . . extr. complecti denotat braccliis eireumdati tenere et apud acitum gr. 36. compleam a

morum non tolerabant' ' nihil est aliud, nisi ad pugna cominu ineundum si non erant, ut habet jam eeris. V. l. ad h. l. Itaque in Caraaria complerum venire', si est Latinum, Significat tam prope ad Caesarem accedere, ut is hostem Complecti posset. At quomodo quis excubando Caesari appropinquare possit, non capio. Neque id Bibulus agebat. Nam sic legimus . . Hoc eonfecto negotio a Salonia ad Orisum portui ), latione litoraque omnia longo Ialesque eLδδibu oecusavit eu/fodii/que diligenter typo/isi is graviδεima limus in navibu eae babae ' Cur. Respondeo verbis Caesaris proxime sequetitibus atque ex mea sententia emendatis: Neque tittit laborem aut munua devitam rebriditimque vectan Caeδariδ, i in convectum ueniret. Sedsoo reliq. IJ Nihil sero mutavi, pristinam revocavi lectionem, quae erat: H Cae/aria convectum veniret. Sed soδι, ' transposui vocabulum Cae/aria vid Oudendor ad h. l. De divisione n que-que cf. . . . I et 74 Neque-e vid. . . . 28. Nipperdeius pag. 160 d. suae: Soribendum διζ' inquit:

ne quod ub/idium erveetanti Caeδari in convectum v niret 'o hujus auctoritate non moveor, ut a sententia discedam; num primum hoc non agebat Caesar, ut copiae in conspectum venirent, sed ut in terram expositas cum exedicitu suo conjungeret; neque hanc ob causam tantas mol stias serre Bibulus decreverat, ne Caesar copias procul in mari navigantes videret. Igitur neque a sensu probanda est conjectura, nec Satis servat codicum Scripturam. Tamen neo me verum vidisse assirmo. Nam illud neque, quod ante M-1 ata seripsi ex Nipperdes emendatione vulgo legitur ad Orici porrum'

M adem constructione usus est Caesar B. C. 1. 3 exir. Ita -- Sisoris tentare, a Danaire ponens.''

63쪽

- 57 Adium a me . ejectum est, quomodo in extum venerit, ad liquidum perducere nequeo. Credo eulpa describentium, qui, dum sonum praecedentis neque auribus servarent, dormitantes idem vocabulum adscriberent. Cap. 10. Haec quo faciliu Pompeis probari poδδens, omne ma ferreδere urbiumque copia dimi/aurum 'Hic Nipperdeius pro urbiumque eost ' finit Mnaviumque eosiaεἰ ' quum M urbium ' et Vere fre/' ' sibi invicem non satis opposita putaret. Verum quis assirmat, Caesarem haec sibi opposita cogitasse deinde num Latine recte dicatur, dubito. Si legeretur navale copiaδ, concederem, si codices addic Tent; nunc vero, donec melius edoctus ero, retine Vulgatam senuit Caesar praesidia urbium in finibus Apolloniatium, praesertim maritimarum. At navales copiae non tanti

erant, ut eos commemoraret.

Cap. 19. Revonaum M ab auctra parte, A. Varronem prosteri, e - venturum, atque una etiam, utrimque admo- m stilo legali venire et quas vellens Nonere so ens certumque ei rei lem κε con/lituisti' 'Locus est et antea et nostra aetate a multis tentatus, ut

videre licet apud Oudendorpium et Hergogium v. l. ad h. l. Ostendit ubi pro quo positum, quod ex elaviano margine in textum translatum est. Eliam ' est in plerisque codici bus in tribus vero legitur via.' orro vox admodum' ' plane est supervacanea idque jam pridem viri docti viderunt et nuper etiam berlin aliique Medico igitur huic loco quam

maxime opus est. In hoc vero plerique consentiunt, Caesarem'. l. indicare voluisse constitutum esse, Varronem ad colloquium venturum et simul actum esse de loco, in quem legati convenirent sequitur enim quo quum erae ventu et certumque rei fel αδ eonosiluitur quod de loco jam convenisset. Itaque vulgata proxime a Vero abesse videtur; sed tibi retineri non posse censeo. Etsi enim apud Caesarem uno loco . . . . legimus, N. quid emineres, tibi igni adhaer cere orae ' in quo verbum movendi notionem habere videatur, vel sic tamen nimis dubiae auctoritatis ilocus est, praesertim quum nusquam alibi haec loquindimula apud Caesarem inveniatur.

64쪽

- 58 Itaque sic emendo: Revoram eas, Varronem prosteri, e uero die ad eo loquium venturum atque una' etiam utrimque ad locum sti eum legati venirent, ut, quas vellent, e onere FoδSens; certumque reliq.'De constructione M venturum, venirent. ' quorum Verborum utrumque pendet ab antecedenti reῬ-εum δι' ' vix monendum puto. Dictio est solennis apud historicos, ut post verba, voluntatem, desiderium vel simile quid significantia, in altero orationis membro accusativus cum infinitivo, in

altero ut cum conjunctivo vel conjunctivus sine corivisectione ponatur. Ita v. c. Caesar B. G. 2. 10. Conδιiluerunt, ossimum erae domum nam quemque reversi se undique

eonvenirene et B. C. 3. 3. Placere ibi bello confecto, --na labella dari oententia/que de inguli ferrenis ' sWeissmbor gr. Lat. β 25 ot 3 extr. V et e saepius permutantur, uti et venire et venirent: ad locum stilum P quin facile in admodum luto' ' corrumpi potuerit, dubium videri non potest ei, qui hujus commentarii varias lectiones perspexerit. Fuere, qui in alia omnia irent; v. c. Oudendorpius, qui vulneri mederi voluit scribendo Atque una locet , ubi certumque ei mi e re con/liluitur 'Hoc modo verba inde ab tib - ora C pendent ex verbo 'eon/siluisti quod a Caesaris scribendi consuetudine alienum est. Saepius ejusmodi breves sententiae finem or tioni imponunt Vid. B. G. 1. 14, 1. 15, 1. 29 4. 29. Eadem nocte accidit - eonδuevit, noδιriδque id erat incognitum 'Cf. . . . 44. Ul-eosiaδ, quam mazime Foδδel diuineres idque accidit Hergogius, particula atque in usque mutata, ante vi supplevit qui Vox admodum in quemadmodum transformata ei explicatio esse videtur conjunctionis et Una eodem modo usurpatum invenies . . . 34. Et una Dina armaturae interjecti eo iure - emebantur. Relicti ab is, qui una procurrerant 'B. C. 3. 4. Horum aure una veneraι. '

65쪽

- 59 e margine in textum translata, ut quo transiit in frorumque unde haec emendatio orta est Utque una quivis utrorumque fuso venire re Verum haec et nimis a codicum scriptura recedunt et eodem, quo ceterae conjecturae,

vitio laborant, scilicet quod nulla ratio est habita relativi

quo a quo proxime Sequens sententia incipit. Illud enim ad locum prius nominatum spectare, jam supra demonstravimuS.

Ebertingi conjectura haec est:

Varronem prosteri, o - veriturum aeque una visurum

quemadmodum luso legati venire e reliq. Nipperdeius reliqua probans, particulam una' male h. l.

pro imul usurpatam, idque merito, censet atque ex verbis atque anae ' finxit atque eundem. Vellem acutissimam conjecturam quaeque a alaeographia quam maxime commendatur, possem probare. Verum, ut supra jam monui, verba non apte cohaerent cum sequentibus, quia in illa orationis parte de loco, quo convenirent, actum esse constat et vocem visurum admitti non posse puto, quoniam ex sequentibus perspicuum est, non dubium, Sed certum de colloqui promissum a Varrone datum esse, nulla conditione addita sequitur enim ρ certumque i rei e re con-εlituitu ' Nostra autem conjectura non multum a vulgato

diversa est et sensui melius inservit, quam dijudicent viri docti. Cap. 19. sequerilia Labiem prodit, ubini a oratione loqui de pace aeque uereari cum Vatinio inrissis 'In hoc loco vel explicandon vel restituendo multi sudarunt, neque ego expedire possum, quid sit μεubmira oratione loqui,' quia sequitur uereari Desit, quod minime est sub misse loquentis. Quid vero, si legamus prodis, e miδωλ oration depaee, loqui atque uereari cum Vatinio inrisit Confirmatur conjectura etrarchae verbis: Cum Vatinio Oolsiqui oepilasque consendere, ut qui ingens odio G arem odi/hel ' Subin e lacile depravari potuit, quo asyndeton etiam tollitur, cujus mulluc hic usus Transpositionem autem verbi loqui

66쪽

necessario inde sequi debuisse, unusquisque videt desiderabatur a legentibus verbum, ad quod ablativus ille pertineret: Oudendo ius habet /ed mira oratione de pace, auctreare' reliq in quibus o in omisω nimium est et vox Loqui

sine causa exstirpatur.

Cap. 25. Curiu/que quotidie empti ad frano riandrinlenioribu ventia non peelabat 'Ita emendavit Nipperdeius, quod 1'. ota haec sententia ita conformata sit, ut necessario ad praesectos classis Pompeianae referri debeat verba autem ad transoriandum en oribti nentia' ' non nisi de Caesarianis a Brundusio transmittere cupientibus dici possint. 2'. Quod aliorum explicationibus acquiescere non possit, Oudendo ii vero int relationem non satis probatam existimet. Oudendorpium autem dixisse, sibi videri in verbis memoratis hunc in se sensum Caesarianos, dum leniores ventos exspectarent, durius quotidie accepisse tempus. Vid amus de singulis. Caesar narrat, se copias Brundusii relictas diu am -- spectasse et quasdam transmittendi occasiones neglexisse legatos sibi videri. Addit rationes nonnullas ex rerum com ditione petitas, quae eum permoverant, ut legatis scriberet,

ne cunctarentur venire Nam:

1'. raesectos classis hostilis eo magis vigilare, quo magis hiems appropinquaret et majorem spem prohibendi concipere, quod transitus in dies fieret dissicilior. 2'. Pompeium saepius amonere, ut acriter custodias

agerent.

3'. Illos, o Pompeii legatos, imminente hieme durius -- per habituros tempus, dum lenioribus ventis melius ad transportandum exspectarent. Nexus orationis, ut tertiam illam rem a Caesare memoratam ad Pompeii praesectos reseramus, necessario postulat; sensus autem verborum est eiusmodi, ut ea de hostibus diei non potuerint, quippe qui copias transportandas non haberenti Ergo suo loco haec periodi pars non stare videtur atque alio esse transportanda. Sed hac de re intra dicemus, priuade sensu verborum videamus; nam conjectura, ut hic au

67쪽

- 1 veniat, Vereor, codicibus ad unum omnibus consentientibus.

Quid igitur significat Turias quotidie emptia ' reliq. pScilicet tempus ad transportandum praestolabantur id vero in dies λ durius sebat, ita ut pridie semper leniores venti flavissent, quam postridie Leniortibu venti est ablativus modi, qui conditionem sive statum significat, in quo erant ii, qui exspectabant. Ita Cicero Brut 44 Nulla ει uerealis

clamoribu unquam abita majoribu/: ' ' plura exempla habet Weisse or 273. De significatione, quam Verbo exspectare tribuimus vid Caes. B. C. 3. 78. Legione eripeclaret 'v. C. 2.12. ut adveni ia aris eraseoletur ' s. B. G. 2. 20. Cae/ari imperium ervectabant ' acitus gr. 18. Ηοδι , qui se em eripeolabanr ' et Hergog ad loc nostrum. Ergo in hoc Oudendorpii interpretatio a mea diversa est, quod ille verba lenioribu venti cum praecedentibus conjunxit unde ipse in nota ad h. l. Guari diemes Caraar: Dum Neolabant leniore vento ad ira portandum erveolando aeripiebant quotidie duriti se Nostra vero ita o parata est, ut ablativus ad eraseolans pertineat et si circumscribere velis, dicere oporteat: Dum lenioribu venti tempti ad Danvortandum πι

etant, id volidi s daris/.' 'Iam locus, ubi verba, de quibus agitur, inserere oporteat, est post verba commillendum Gistimabat. A quantoque enim Caesar de ompeianis loqui incipit atque ea quae antecedunt optime cum nostro loco conjungi possunt, quod hic antec dentia explicat sententiamque absolvit Verba similiter suo loco mota indicavit Nipperdeius ad cap. 38 lib. 1. . . Audierat Pomp0- - ae sensurum P quae in loco, ubi nunc leguntur, transferri debent ad finem primae ejus capitisparagraphi Quodsi quis hunc agendi modum nimis tem rarium existimet, is negligentius scripsisse Caesarem statua

necesse est id quod optimis scriptoribus subinde edidit

Caesari quoque accidisse videtur cap. 48 lib. I. . . inde a Verbis tum autem os in p. 138 et Hergon ad II

Vid. Cisero ad Att. 6. p. v. ad Quint e. s. p. 1. Philipp. I ad Famil. 6. p. 6.

Philipp. I.

68쪽

- 6 Tandem emendatio ipperdet in censui veniat. Si honoeius sententiam capio, hic est loci emendati sensus tempus in dies durius sperare vetabat ore, ut lenioribus ventis c

pias traducerent. Verum id verba, ut nunc sunt, non sim, sicant. Nam pectare si construitur cum accusativo et rampositione ad indicat rem quandam in ea esse conditione vel

ejusmodi indole vel ita se habere, ut verisimiliter inde alia

quaedam eventura sit.

properare videatur.

Itaque nostrum locum interpretantes ita dicamus necesse est: 'Temsua, quod si quotidie duriti non j-modi ει, υτ Danvortaturum erae videatur e cauδα fas ranaso landi lenioribu sensi8. At eiusmodi sententiam equidem Caesare indignam judico. Ergo retinenda esse Vulgata videtur, quae meliorem certe sese habet, quam Nipperdes conjehtura. Cap. 25. 2vi oceaδionem navigandi dictisterens, sine ad litor Apollonialium euraum dirigere atque eo nave sic reso/εens ' Ita plurimi codices habent. Fuere et sunt hodis etiam, qui legant m vel ' quod merito improbavit Oudendor-

pius ad h. l. tenim nihil magis Caesar Voto expetere tuisset idque nullo modo tamquam res extremae necessitatis erat proponendum. Neque ero ive commodum sensum emcit. Quare, quamquam paullo audacius factum sentio syllabam se dicio, ut si Dimitterens o soδδens eodum sensu, quo Caesar oeulam illam i usurpavit v. c. B. C. 3 30 lia capiunt: - ο θαδ, ut e sponeret elisi imprudenses

69쪽

quae dicendi formula invenitur apud Caesarem . . . 25.

eodem sensu, quo cur m dirigere ' Tum e rom insertum erit

ab aliquo, qui in codice suo invenerat tantum dirigere, quod vela in ne erat corruptum Eaque loci emendatio eo magis mihi placet, quo facilius, qui curaum intrusum sit, explicari potest, quam unde illud se in textum arepserit. Quodsi probaveris, mecum legas:

Si sela ad litor Apolloniatium dirigere atque eo naveδejicere soδδens 'Conjunctio is etiam tum eadem notione accipiatur velim, ac supra ei a nobis tributa est, quoque pud Caesarem invenitur post Verba, quae lentandi, eaevectandi, conandi, edu- .cendi, conδilium capiendi vel similem significationem habent. Cf. Gesne in voce et Oudendor ad B. G. 1 8. Nol. 6.

Fuit etiam, qui pro atque legi posse putaret aliove idque

a Palaeographia magnopere commendatur atque adverbium eo propter corruptum atque inserri potuit. Verum /ine dirigerens iliove ejicere soδδenc ' non est dictio solutae orationis propria. Equidem ex duobus prioribus emendationibus posteriorem eligendam puto. Cap. 36. Haec leguntur: mo nullo in De Macedoniae moraluo, magno impetu selendi ad Domitium es eum ab eo millia paratium XX afuis/el, Milo es ad maritim Longinum in τη δaliam convertit Hoc adeo eleriter feeit, ut imul adeδδ α venire nuntiaretur 'In his Nipperdeius extrema superioribus non respondere autumat; etenim non adventus solum, sed vel maxime discessus celeritatem fuisse declarandam quare emendat abiiagoes venire Equidem in codicum consensu nihil temere mutandum censeo. Nipperdeius extrema illa verba sic interpretatur, quasi celeritas Melli in eo cernatur, ut is simul abiisse et venire Domibo nuntiaretur. Sed proxime antecedentia de rapintino alveri in Thessaliam mentionem faciunt. Itaque rem aio

accipio, ut Cassius, non Domitius, eodem tempore eum V

nire et ad ε audierit. Non enim tanta etello opus erat celeritate, ut ad Domitii castra accederet et rursus in aliam

70쪽

partem proficisceretur. Multo magis inde patuit illa Metelli

in itinere faciendo alacritas, quod in Thessaliam advenerat, antequam Cassius ejus rei certior esset factus. Adeo magnus fuit etelli impetus, ut nuntium adventus sui praeverteret et simul venire atque aderae nuntiaretur. Nexus quoque sententiarum, ut mihi quidem videtur, lectores evincero debet, Scipionem id maxime egisse, ut Domitium petere id retur, quo certius Cassio superveniret. Quo enim alio se-stinatio illa spectabat, nisi ut celeriter suis majoribus copiis parvam Cassii manum opprimeret, quo acilius postea D miti legiones vincere et acedonia expellere posset 'Cap. 37. 2. E codicibus aris sec. et Leidens. r. μγ

perdeius scripsit: Sed cum δεel infer bina Mira camptio circiter millium αδδuum VI, Domitiua ca/tria Scipionia aciem δuam ubjecit, illo a nullo non diδoedere seraeveravis Aelamen aegre retentia Domitiani militibu ee faelum, κε praelio contenderetur

Nam, subjungit v. l. affamem, quod in codicibus legitur, contrariam sententiam inserret quasi cum Scipio in loco munitissimo constitisset, Domitius iniquo, id expectari debuisset, ut Domitiani proelium committerent.' Itaque, ut res ad liquidum perducatur, quaeri oportet, quid intersit inter altamen et ac lamen. Prius Belgico audit

maar eook posterius en loci, en evenaee Utrique enumciato commune est famem, quod indicat, contra opinionem exspectationemque hostium non esse pugnatum. Haec autem sententia si jungatur superiori, addenda est conjunctio vir, sin opsonatur, particula adversativa est adhibenda. Superborem igitur sententiam expendi necesse est.

Jam quid narrat Caesar έ Domitium scilicet copias suas duxisse ad castra Scipionis, ut pugnandi copiam faceres;

Scipionem vero manus conserere noluisse Militea autem

Domitii pugnandi cupidine agrantes proelii committendi

signum exspectasse. Omnia ad proelium spectare Vide tur. Quid vero Non est pugnatum. Ergo plane contrarium eius, quod exspectabatur obtinuit et particula adversativa carere non possumus. Retineo igitur codicum scripturam et . l. et Cap. 7. 5, ubi Labienus