장음표시 사용
131쪽
fuisse, pro communi structura,facile credam: &Tacitus indi cium facit. Sed ab aedinciis iam ad Omatum pergo: qui tammuarius in vario isto opere. Quis in Tarquinijt aliquid e Liuio
haurire est sparsim .ut libro x. Foeneratores aliquot mulctati, ex eo quod inpubinum reductum es AENEA in Γipitolio LIMINA, P trium MENSARVM ARGENTEAvASA inceriJ in Iouem uel C v L MIN E cum WA D RI G Is AEdilesposierunt. Item libro xxix drigae AvREAE eo ramo in Capitolio positae ab AEdilibus. Et libro xxxv. AEdiles multos pecuarios damnarunt. ex ea pecunia clypea ina rata in fastigioJsus s. uposiserunt. Denique libro xxxv III. ges in Capitolio RATI ab Cn. Corneliopositi: Co Hemdedisse,infriaptum est. Et duodecim chpea aerata lego aurata ab AEdilibressum p sita ex pecunia qua frumentarios damnarunt ob ramonam compressa Lib.xxxiij. , duo itemsigna aurata. Haec ex Liuio:illud e Plinio, Cartha
ginem euersum, laquearia in f ipitobo inaurata esse: id est, totum illud internum cae una & camerationem. Nec plura,dici uidem digna,notaui. Quid vero in Catulli omnia haud dubie, in istis iam opibus,opulcntiora: illud notabile reperio, quo ua aetas Plini j verba varie ab Giiugo existimaueri quod ΤEG I. As sopito-
Fastigiatis supra tectu, auro puro fulgens, praelucet sopitolium. Sano hoc magnificum & vere splendidum fuit: S quis ille fulgor,
Sole irradianteξFuit & ad firmitatem aptum aes, & contra fruginem aut rubiginem valuit inductum aurum. Cetera don rum S ornamentorum varia, foro arare Victoriae amreae, sam
delabra,vas de quς tu tibi subiicias: sed quod cxDione omnino obseruadum, vinibus hu Aetractis, ex AEgyptiacapraeia alia victor ciuetustus reposivit: detractis ex M.' , ut tam mi tu his nouis aemelioribiu locus feret. Eisii quaedam veterum retenta, non ambiugo: sed ordine & iudicio Augusti disposita, ut apta & concors tota facies esset. Id vero ipsum tempus Dit, quo una donationem 'ite Nppo ce ampulis Capitolini contulit xv I. midia pondo auri, quingen-' ob tisi A s. in gemmis: cati od in Suetonio leges .In cellam dico Iouis, quid ceses in duas alias 3 nam de eas doein sua accepisse Diodia sertim dicit.Et vel ex eo disce opes & ornatum Capitolinu:quiquam inges & ADMIRANDusfirit,si unius modo Principis,dcvno tempore, tot donat Pleraque tamen horum perici e incen
132쪽
diis,ut opinor: & videamus vltimum Domitiani. In eo columnas Tentelicas quae Athenis aduectae item essent ut & illae Sullanar) Plutarchus in Poplicola scribit: cum hoc iudicio, quo pulchriores Athenu vise siti essent, quoniam Romae dum nimis secant poliant,mtorem addidissent,5mmetrium detraxissent. Ceteraquς&quanta,ex eiusdem Plutarchi verbis suspicemur:qui
ait in se morationem, oriuatum omnem modum excedentes opes
impens uem supra duodecim midia talentorum. Ea sunt nobis septuagies bis centena milia Philippaeorum; siue septem missiones , &quod excedit. AvD. Huis verberas me. LIPs. Scin per tiroῖ mirum tς viuere.Avo. id iam ZLIPs.Nam assidue vulnera a ripis,& oportcbatiam consectum. AvD. Tua hasta Pelias est,& vulnerat & sanat: perge. LIPs. Tanti igitur inauratio: quae
fuit non in Lacunaribus selum, sed in Tegulis aereis,ut illo Catuli. de quibus Epigramma Graecum in Anthologia, ubi AS-rea domum in Sagario tantino laudata.
cede etiam melioribus ὀ Tarpeia rupes, Ets ex aeraris inis auineas, ina testis. Et Procopius adnotauit, Gieterichum regem Uandalorum, cum alia decora Romana secum in Apicam vexisse, tum partem tegularum Iouis capitobni inauratarum dimidiam. Nec tecta modo inaurata, sed ipsae Fores auratae, & crassis laminis obducte: quae man ead Honorij Imp.aeuum. Tunc in pecuniae inopia, Milicho mamdusse rhibetur scribit Zosimus ovisores in capitolio Romano,
quae auro MAGNI PONDERIs erant obductae, luminis iis stoli entur. Cum autem qui hoc scere iussi erami Uagerent; in parte forium scriptum reppererunt , INFELICI REGI SERVANTVR. modeuentus docuit. num Stibcho pausio post infeliciter periit. Ita Zosimus: nec velim nimis trivi singularia,haec mirari: puto in pluribus templis suisse. Poetae sane aurea te la non semel appellant:&auctor libelli De caussis corruptae eloquentiae: enim si infirmiori horum temporum tempti credas, quia non rudi caemento, , informibus tegulis exstruuntur; si marmore nitent, stre curo rus-diantur ibas ore in parietibus, auro in lacunaribus & tectis.
Ideo imicantia Rutilianus dixit:
133쪽
I3 Et de Teinpiis in ea laudatiuncula concludam.
'Uknduntque vagos delubra micantia visius, Ipsis creiderim sic habitare deos.
Ium de templo Panthei, Urbis, SV Pacis.
4 V D. Ego aperiam, & laxabo. Nam quid me tam sivi a memoria censes, ut oblitus sim Ammianum plura lau- Tile ξ & nominatim Fantheon, Vrbu, Pacis. Dic de singulis, nec excide tua linea, ouam ipse duxisti. L I P s. Sed ex uno illo specimine, facile de alijs iudicare. Tamen fidei meae caussa, cape. Pantheon ab Agrippa genero Augusti struetum fuit,dcopus notum est, hodieque etsi ornamentis omnibus spoliatum) ipsum corpus exstat. Struxit in tertio Consulatu suo,
uod inscriptio frontis indicat: sed perfecit biennio post & d
icauit, anno urbis DCCXXIX. ut est in Dione. Quae caussa. nominis, ipse Dio dubitat, & scribit: Totbrensi nasse disiatur , quia plures deorum imagines in simulacris Veneris ω μο- tu complecteretur; vel It ego censio , a forma sita deuexae rotundia tutis, O quia caelum referret. Prior explicatio pluribus placita,
etsi non ipsi Dioni: & lego in Glollis illis priscis, o
mo deorum. Sed & Athenis, atque alibi, τὸ κορέω ο λίν ωρὸν fuisse, commune V eorum templum, ex Pausania disco. Cui &oritagotae apud Romanos potuit, ex communi deorum sacro: de quo Festus. Tandiculuru, inquit , di dicebatur, idem -- municarii'in quo omnibus diis communiter sacrificabatur. Sed Diotamen aliter: & mouit eum, credo, quod pauci e & certae in eo statuae essent, neque dijs communiter positae. Fuit enta JU-Mugum in vestibulo cum ais iam a sua posuit Agrippa. Ita Dio. quem mirorIouis omisisse: cum .is, .. Plinius scribat, Totbem Dui Vltori ab Agrippa factum. Itaque o lib. ille praecipuus, & praesta ibi Deus, fuisse videtur: sed & plures alij, eoque nomine haud male Pantheon, etsi Dio a caeli so ma magis petit ; quoniam id scilicet receptaculum S sedes Deorum. Lcgo allicin & Iumbras & Fantilia, pro ipsis Dijs:
134쪽
I. I B E R T E R T I v S. 1331ed alia significatione, itemque scriptura; nec aliud est, quam omnino Dei, aut Dea. Idcin Dio scribit, serorem Caligulae DrusAgam consecratam ab eo. ab omnibus Potheam Actu . In lapide item veteri exstat: Divo. PANTHEo. EX'. v. Sed de 'nomine satis: in re ipsa etiam quid me diffundam 3 nisi si lingua potest in istis, quod non oculus: atque ecce Romae exstat, α imagines circumseruntur. A v D. Ita in . sed de ornatu qui perhi, ecquid habes Θ L I P s. Pauca. sed tanacia hoc inter puLi c rima operum Plinius recensuit : quid mirum vcl ab ipso, isto corpore, sed spoliato&nudo 3Nam artificium & synam tria per omnes partes maximas, minimas, in eo mirabilis; d cor, ordo, deurictio singularis; ut Sebastianus Sertius, vir pe- ritissimus talium, habendum censeat hoc velut unicum exemi erconsummatae Architectum. Latitudo atque altitudo pari est,pedum CXLIIII. Amisit de specie,qu0d rudera locum lus . tulerunt, & gradibus in templum nunc descenditur: atqui an- . . tea ascendebatur. Tectum & ipsum aereis tegulis,quς praegrandes aliquot in fornice repertae: nec dubitandum & has auratas suisse. Abstulit eas tegulas Constantinus Heraclis filius, ut pleraque ilia ornamenta Romae reliqua: auexit in Siciliam, & S
raceni inuadentes omnia auserunt, in AEgyptum auehentes.
Plura super hoc templo haud dixerim ; & omnia membra eius descripsit & mensus est Scritus, quem fas videre. Ad- moneo exustum fuisse, magno illo incendio sub Tito, cum& Capitolium tertio arsit. Id ita in Dionis compendio scriptum: & resecit Domitianus . de quo Casso lorus capiendus in Consulatu eius I x. Insignissima Timae facta sunt, F rum Traiani, Thermae Traiani, o ta sudans, γ' Gntheon. Sed nec diu pisit, Traiani anno x iii. quod in Eusebij Chronum est) fulmine ictum conflagrauit: & ab Hadriano restitutum, Spartianus dixit in eius vita. Itaque non siti ij restituerunt, qui in stome operis hodieque insculpti leguntur, L. Septimius Seueri .4Aurelius Antoninus: sed iam dicti. Mutauit & trans*t in melioris templi usum, & a Venere ad n suam Virginem, faciente Bonifacio quarto Pontifice, sub antanum Christi DCviI. Ispetiit Phocam, ait Regino, tu veteri
135쪽
Ecclesiam disicere liceret, quod annuit Imperasor. Ista de Roma- v, Pantheo. sed reperio S: in prouinciis alibi, ad hoc exemplum. Sozomenias certe inmo Betheta de ipsi oriunduιὶ di
lionis Ganet sium, Pantheon fuissem antiquum' apparatum templum, quod in climo manufacto, melut in arcesitum, totum pagum d bjectabat: atque addit arbitrari se Syrica voce Bethel in inde di- istam, quod Graece ποσμον senat, Hue Θεων οἰκ- ων, deorum δε- cibum. Ita ille scriptor Eccle mist. lib. v.cap.XIIII. Sed trans
eo iam dc lustro obiter templum vRBIs. od istud est 3 in quies. nempe Dominae urbis, illius AEternae, & caelestu. O ins niami aedificijs & inanimato corpori non vitam solum attribuere, sed numeni Atqui secerunt, de urbs haec, in qua sedes tanti imperi j, tamquam in ea potentia & diuinitas, sic culta. Prudentius merito irridet: colitur num sanguineo ipsa
Inuentio de adulatio a Graecis Asiaticis est: apud quos Smy , , .u a. naei quod ipsi gloriantur, & Romanis imputant, apud Taci-
'Cimin- tum in primi templum URBIS ROMAEstatuerunt. Nec des ierunto , i L alij sequi exemplum: statimque Alabandenses in sua urbe struxere. mo sinet ut propitiam sibi non Vrbem, sed Urbis incolas & rectores haberent. Itaque nolunt eos hoc nescire; &in Liuio, apud Senariam hin an ensis templum ROMAE se fecisse commemorant, oe ludos anniuersarios instituisse ei Disae. Etiamne ludos 3 ita sane, & isti sunt pulcherrimi, quos vel nunc in Senatu edunt.Quam credis risisse quosdam Patrum,in his ineptis &vere Graecanicis adulationibus Z ego haud minus censeo,quam cum Prus. as rex ab illa Asia, veniret ad curiam raso capite, &pilleatus, limen curiae oscularetur, adoraret Senatum, & Libe tum se clamaret Ita igitur initium, sed in prouin-cijs. und nec suo Principibus statim Romae, in ipsa Roma, templum. Lego in Hadriani rebus: Psdem Bonae deae transtulit, colossium stantem atque sustensium , per Demetrianum architectum, de eo loco in quo NuNC templum vRBIs es ingenti molimine,ita itoperi XXIIII. elephantes exhiberet. Air, Colossum stetisse in loco ubi nunc Vrbis templum: non ergo tunc adhuc erat. Sed ilicipse tamen Princeps fecit: imo hanc caussam arbitrMur translati
136쪽
Coloss. In Dionis compendio cst: Hadrian m struxisse Veneris O temptuni, atque ritu desigrationem diagramma missis ab eo adopododorum insignem architectam ccui tum ossensior erat Mostenderete a que eo iNsIGNE OPus posse perfici. quaesiuit- hue ecquid placeret structura φ JDe vero Ibere rebpondit, de Templo, quo ublimius ω magis cauum capaxquesieri Aebuisset: uti
in viam Sacram con flemus ex alto eminera, sty in cauum , a binas acciperet, quae in occulto ibi compactae ,subitὸ ω ex improuiso in Theatruo induci possent. Haec ita in Graeco. nam interpres, quod i solum Veneris templum posuit, Atqui
iunctae deae fuere: &sic Notitia imperii, Templum Veneris Romae nominat. Prudentius: Atque Vrbis Venerisque pari se culmine toltant Templa, simulgeminis a lentur thura deabus. Nec inepte Venus iuncta, AEneadum mater, cum sua prole. Vbi iii erit, ex Dione licet coni jcere, oliuniae Sacrae adiungit: &Notitia in Regione templi Pacis ponit. Claudianus in monte Pala sino. Nam de illo capiendum est, cum in laudibus Stiliconis facit Prouincias venisse, & adisse stipplices ipsam Romam: onueniunt ad tecta De quae coaeda lucent
Crederem igitur ad radices montis suiste,circa aut in Comitio:& in diuisione tamen urbis accensitum Regioni Pacis. Deci Mehinis autem, quod in Dione est,ad Pegmata pertinet: de quibus in Amphitheatro olim scripsimus: & videntur in templis opportunis disposita, composita occulte quo admirabiliora ex inopinato essent) dc sub tempus educta. Sed sequitur nunc Templum ipsum ΡΑ Cis. AvD. Paullisper mane. α nonne Genii publici templum etiam legoZLiΡs. Legis, sed distinetiam ab illo urbis: & hoc verecundius paullo & minus insolenter excogitatum.Nam Genium locis,regionibus,ciuitatibus tribui,satis est fiequens & notum. Itaque in Dione τοῦ I μου - δη μου,templum Geni aliquoties nominatur: sed diu ante Urbis,&quidem ab anno DCCxLI.ante Principatum Augusti. Sed & Antiochi ae,Alexandriς,atque alibi Templum Geni' leges. AvD. An plius etiam, ruminor Sparriani verba de Hadriano: qui zonae
deae aedem trai Agis,.sussum. Sed quae ista aedis transiisso si
137쪽
communis , ut alibi dirutam poneret; quid miri aut narrandi est 3 siquid ab ante aut nouum late me doce. Lips. Nescio. sed aedes totas transferri,mihi nouum non cit,& in Batavis vidi se
elum. Quid , quod Tiberij aeuo architectus suit, qui maxima
porticum uicentem in inci natam, lana centonibus circumdatam
credo,ne videri artificiu posset funibus o machinis, multorumque hominum manibus ad tu in pristinum restituit , firmum
ham 3 Quod Tiberius alij que nimis mirati sunt:etsi ille inuidia motus, nec nomen quidem eius Achis inseri sit passus. 'od ad olossum autem, nonne Roma nuper in obeliscis sitim vidio
Sed hoc hic notabile, quod iste architectus, nec inclinauit eum quidem, sedflantem, ut ait,transtulit& sustensium. At tu extra oleas me ducis: Pacem autem cgo iam afferebam, tu distulisti. AvD. Egone illam Zo ubi es,non Dea quidem, sed summum a Deo bonums Veni, vent,reuise miseros Belgas,tot iam lustra c uilibus exterisque bellis iactatos. LIPs. Iam venit, fide: sed It no aliqua eam ducit aut praeit. Hanc Vespasianus Romae consecrauit,magna spe & animo mansi iram, post ciuilia tunc quoque bella. Id opus aClaudio incohatu aliqui tradunt: sed abnui Suetonius,& Fecit NovA opera Uegyasiam, inquit,templumaea cis,foro proximum. Elabes de locum: ac nuc vestigia exstant,& ex ijs operis ipsius sorma. Grande suit,& longitudo trecentos pedes attigit, latitudo ducentos: igitur supra Capitolium ipsum. Hac caussa merito Herodianus id appellat es tu: M AXIM v M pulcherrimum omnium in be operum.
Additque: ditissimi inirem suisse, orna entis .im i Ggenti ericidium . Fecisse id sub initia impcrij,&post triumphum,exI sepho discas: cuius verba lubet dare, ad uniuersam eius notus rationem. Libro v II. Excidij ait: Toatri phos, in firmam imperi constitutionem,statuit templum scere litici: scitque cito admodum , pulchrius melis que omni opinione Vecit. magnu enim vibiu in hanc rem usus, or prisiorum etiam praeclara omnia adpibens, picturis futuis pulcherrimis adornauit. O M N I A enim in hoc
templum conta ἔν dii stasio ob quae homine videnssi cupiditate,
138쪽
LIBER TERTIUS. Is 'α Plinius consonat, qui passim pulcherrima aut rarissima
operum adnotat fuisse in templo Pacis. Vno etiam loco scribit: Exomn diuq rettuli, c aquaeque in Urbe iam si ut, L si iii id citatae pasiano Principe in templo Facu, alijsque eius operibi, p mistentia Neronu iam bem conuecta, in seriri s domus aureaeae posita. Q d magis impressiusque refero, ut trimus damnum cognoscatur, quod factum est templi huius incendio sub Commodo. Tunc enim, ut Herodianus refert, leui terrae motu praeuio, siue ictu fulminis, siue igne e terra ex irante, subitὁ & improuisὁ totum conflagrauit, itemque Ponicus, & totus eius ambitus: malo sane augurio, ut tunc Romani haud vane interpretabantur, petijsse sibi Pacem. Inaer adiecta autem vel circumiecta, perijt & Bibliotheca quae in ambitu eius templi crat: cuius in A. Gellio memoria exitat.
Eora Romana deseripta: di sitae Romanum,
DE Templis peregimus: ex eodem Ammiano Fora nunccxccrpo. Quid opus est Z inquies. aut quid magni op xis in aperta planicie Z Hoc enim, pro nostris moribus hocile, tu aut alius dixerit: quia haec Fora parum, aut nihil , Orn ii prosecto habent. Area tantum est, & aedificia cingunt, alta, humilia, splendida, vilia , deniquc ut priuatorum solent. Lim aliud in Romanis Foris, sed & Graecis λ de quibus Vi
truvium licet audire et Graeci in quadrato AMPLISSIMIS DV- Lib. v.e.t. PLICIBUS PORTICIBUS , C R E B R I s E
COLvMNIs, tν lapideis aut marmoreis epillhs adorno se pra AMBvLATION Es in contignationibus iunt. Atque haec ipsa, ut addit, Romani; nisi quod non quadrata aequaliter, sed oblonga magis faciunt, nec nisi tertia latitudinis par te . Sed nec columnas tam crebras interponunt: & ut ego hoc addam in Romae etiam magnis circumpositis aedificijs, Templiis, Basilicis, Dalcidicis , magis ornabant. Vt i men sormam aliquam capias, ambitus ipse Fori porticibus S i claud
139쪽
claudebatur, vijs relictis 5 spatijs ad intrandum: exterius delia de, inpla, & Quae dixi circumponebantur, & late super Po ticus illas eminebant. In paruo cxemplo,nomae Lursem, Vt V cant, Antiaci piensium vidisti λ fac maiorem, & oblongam esse: habes quod ad Porticus attinct) imaginem prisci alicuius F ri. Sed membra singula iam videamus. Ait Vitruvius,isi plices Portici fuisse: in altitudinem, aut latitudinemὶ utrumque potuit : sed credo magis in latitudinem suisse, ut latius inambularetur. Tamen nec de illa nego, cum satis clare addat, & praecupiat: ut superiores columme, qua 'ia parte minores , quam inferiores constituantur: propterea,quod oner erudo,qme sunt inferiora, lam ru debet esse,quam superiora. Ergo & duplex columnatio in altum solita usurpari: sed in latum saepissim atque adeo triplex,qua druplex,quintuplexque : quam pulchra tot columnatum serie,& superba facie3 Capitolinus in Galieno scribit: quo u Tortia cum flaminia et, que ad num M uitrariparuuerat ducere, Ni te trustichesiere aut etiam pentastiche. Intellegit quaternos aut quin illos ordines: qui tamen rari hauddubie erant. Iam super istas Porticus, Ambulationes erant: quod ipsum in Antucrpicia si Bursy At reliqua iam,quam imaginem hodiernam admittunt,m incae & Templa' nullam. id tuae, de interior ille ornatus3 nullam. Talia igitur Fora,vi communiter hoc pr miserim: veniamus ad ea magis tingillatim . Fora duorum generum Romae: & in uniuersiam xv II.numerant icscriptorcs Vrbis. Erant fugia, erant Vae bur illa, in quibus res & lites agebantur; haec, in quibus merces aut species cetriae Uaenales. Vt Suarium Foriam, Piscatorium, Pistorium,foarium,Holitorium, & talia. In utrisque &coeetus, ac circuli, ac sermones hominum erant, ut solet in v
cuis : sed magis in Civilibus illis. quae scito olim fuisse tria, R manum, Iulium, rigustum. Seneca ad hunc numerum: Infitiat ne furta, fraudes, quibus trina non sit Piunt fora. Martialis: Atque erit in triplici par mihi nemo foro. Etsi idem Martialis quartum etiam.vidit. Nam Domitianus Imp. incohauit Forum, quod Transitorium vocabant, & postea Nerua absoluit,abeo etiam dictum. Quintum denique addidit Traianus, ab ipse sic appellatum. Lubet breuiter lustr re singula, de quaedam in iis, leui oculorum iniectu, praxipua obse
140쪽
obseruare. ROMANvM igitur est,quod Vetus appellant, adspectu ad haec posteriora ; itemque M unum, quia,Vt Videtur, sp tio superauit. Ida Romulo institutum, inter Capitolinum &Palatinum montes, ad huius finem: sicut templa Capitolinaei imminerent,Palati j variae struct ur. ae,& varia in ambitu templa. Sed haec postea silere : Romuli aevo, simplex planicies ;L. Tarquinius Priscus pollea exornauit, & Tade is ac Fortici- cinxit. Alij deinde ta multa & varia quia quis', opus suum in conspicua maxime & celebri parte exstare cupiebat addiderunt: ut multae & curiosae curae sit singillatim recensere. & iam Antiquari j nostri in parte maxima fecere. Strabonis hoc audi. qui ubi Compum Martis valde laudas et,addidit, stidi omniam
quis videre dicat censeatque reliquam Nuem, non nisi addita emium casi huius se. 4At id si in pORv11 vETus deinde progressis alia adiis haerentia ερο cosequentia videat, Tasilico, Porticu Tem
altum seipitonum ipsium, O in eo templa; tum a latium, ef Liuiae
Ombul a : is facile priorum obbuificatur, c omnium quae Niderat extra Vrbem.Sed & Statius quaedam recensuit, in Equo Domitiani. Ille enim ex an e colosi ii illum,& se in sesibrem constituit in hoc Foro,narratque & laudat poeta in primo suo carmine: uae super imposito moles gemmata colosso Stat Latium complexa forum Nam Latium Forum,noc nostrum Romanum cst: sed quae molis gemmataὶ nam gemmas & lapides in aereis ni iste, nugae. An igitur nitida & splendens y ut idem alibi, - nitidis gemmantia saxis Balnea: & alij,gemmantes agas pavonis. Et si alia in his caussa & aspectus, & quod olim diuinaui,in libro scripto etiam repperi ,geminuta.Omnino geminata & duplex illa moles,ipsa crepido liue basis altior; tum vir cum equo impositus super eam. Verba qui pensitate examinat, assinatietur. Sed reliqua etiam carmina poetae notanda antiquariis , ad sedem certam aliquot hic aedificiorum. Nam ait:
Par operi sides. hinc obvia limina pandit, Iisi besiis, asscitae munere prolis,