장음표시 사용
141쪽
Terga puer,blorique videt sein iata vultu. A fronte facii suisse Limina Julia. nam de Iulio Caesare haec capienda quis ambiget, cum a prole adoptiua consecratum , piimum Caesarum, dicatὶ Et est ipsum templum tuli j,nis fallor. A latere deinde Samea Iulia, quam Festus ad Seruilium lacum ponit. Nam quod vulgo legitur, de ego recitauui, Iulia tempuin Statio : ex meo scripto codice, omnino verius, Iulia te D. Enimueris haec adesJulii in medio circiter Foro fuit: quod etiam factum in aliis Foris, & ut medium aliquod teptum d
core esse mox disces. Adiungo IvLlvM Fo RuM,quod C.C sar,etiam priuatus,& Proconsul adhuc Galliae concepit, atque adeo coepit. Nam locum & aream emit, ac purgauit. magno sane, & Suetonius dignum notari putauit ipsum pretium: Fo rum, inquit, de ma nubiis incohatu,cuius areaseuper Hsani Ses constatisset. Ea summa est nobis repeto, etsi meministe te aestimati nes iam opomait viciesquinquiescentenum missum.Tantumnem solam aream'inquies.Tantum.nec movet,quia viri docti, sed trepidi in talibus, dissidunt& mutare aut minuere vellent: ALluntur. Quid Plinio non erit etiam fides, in eadem re sic numeranti Z Ioramides regum miramur opera, cum flum tantum foro exsurdo Hs .millies Gelar Dictator erit. NMne ipsi narratione& comparatione ostedit ingentem aliquam,nec in simili re tri tam summam' ostendit. nec mirum, cum aedes plures in urbe intima emeti disiecerit,ad aream purgandam. Ne diffidamus igitur,sed faueamus magno huic Caesari, qui & antcquam tantus,concepit haec magna. Imὐ vcro tunc erat,dices: e
go iam Princeps. Nego fuisse. nec Plinij ea mens es , tui addidit quide illum titulum,sed ut hominem designaret dc discerneret, non Ut emptionis lepus. Credamus Suetonio, palam hoc inter Gallicanae liberalitatis exempla reserenti.Tunc ioitur emit; sed bellis impeditus aut tardatus, non nisi post bellum Africum A. ciuil. persecit. Appianus : asa post triumphos, Veneri Genetrici templum struxit , quod voverat in proelio Fbarstico: ω aream circum templum addicit , ibique voluit Romanis Forum esse. non id quidem
reru1η- nulum ,sidia LITEs aut negotia conuenientium , sicut O
Tersis forum erat quoddam vel iuris petenia dicendique caussi, ves, distendi. Dio Cassius de eodem sub idem tempus narrat:
142쪽
forum quod ab ipso dictum est , exstruxit. quod P v LCHRivs RoM A No est , etsi dignitas ilgius auxit ex isto, actumque
vi MAGNvM diceretur. Atque hoc Forum , a cum aede Veneris
Genetricis, auctoris fui generis , dedicauit. Nota in cius verbis u chrius Romam ibisse : quod equidem credo, vel quia a Caetare, vel quia posteriora opera prioribus sere antecellunt. Quod tamen ex Ammiano vix dixeris: civiJulium hoc silet, Romanum extollit: &pristae potentiae forum appellauit , de Constanti j oculos in eo , miraculorum densitate , praestrictos. Fuit autem hoc Iulium haud longe nimis a Romano, poli templa Facis in Faustinae. Transeo ad AvGusTi PostvM : quodnoiminatim Plinius maxima operum collocauit. Prosetib gradatim scandimus, &meliora ac maiora in his damus. De isto Suetonius : Forum cum aede Martis Vltoris struxit. 6aus exfruenae,hominum iu-ἀcinum multitudo, q- videbatur , non suscientibus duobus,etiam tertio in gere. Ergo Mars hic ultor in medio, ut ante Julius, aut Venus. Ouidius B ultorem cognominat: quia & ob vindic tam patris neceni hoc cognomen Augustus imposuit; & ob Crassianam cladem, signis a Partho receptis. Porticus in eo, de more, ad latera : sed hoc in iis singulare, M ab Augusti inuento. quod in altera, ordine omnes Latini reges a capite dc principe Erica essent; in altera , Romani Reges, aut Duces clari, a Romulo ipso. Ouidius de Marte illo: mrist.
Hinc videt AENEAN oneratum pondere caro, Et tot Iu L AEAE nobilitatis auos. Hinc videt IL I A D EN, 'hQmero lucis arma ferentem,
Hur se dispositis ACTA subesse viris. Ille ab utroque igitur latere licc vidAat: & de hac re Sueto 'Ditis. Proximum ditis immortalibiu honorem memoriae Ducum ρ
sitit , qui imperium populi Romani ex minimo maximu- reddae sint: sTATvΑs OMmvM, triumphali effigie, in vTR A E fori sui
PORTICv dia cauit. Nam etsi Romam luces modo nominat,
sine & illos intellegi Latinos par est,& pocta iubet: inter eos Mi se Augustus locum habuit,atque eius Titia 5c Acta. Uesseius: Disus Augustu praeter Histanias alia que gentes,quarum TITVLIsro RuM EIus praenitet. Ergo illic suo quoque viro aut statua, /
suae res geM breuiter deIn ex ; quod poeta dixit. Atque istae
143쪽
i s DE MAGNI Tvm ROMANAilfaraaou statuae: quot deinde veteres ,&priscae raraeque artisΘIu Areaa. Pausanias prodidit, mineruae Aleae signum, ex ebore totum, in ad tu Fori Augustissetisse: additque in ea occasione, γ' ipsum, rei quos Principes, pleraque ornamentorum talium undique auexi sse , i, ad opera sua ornanda traduxisse. Situm autem hoc rum, supra ipsum Romanuni, ad latus Capitolij , post aedem hodie
Piuae ruartinae. artum iam est, Neruae. quod Domitianus incohauit, illepcrtecit & agnominauit. Suetonius in Domitiano : Nouam aedem in Gapitolio excitauitJoui custodi , est Forum,' quod nunc Neruae vocatur. Quomodo igitur tunc3 Transitorium, ut opinor. Nam sic Lampridius, in Alexandro : Statuas collas, Neipede res nudas, vel equestres, Diuis Imperatoribis in
Forolim Neruae, quod TRANsITOR Iv3d dicitur, locauit: omniabus cum Tituos bolumnis AERE: is, quaerisiorum ordinem cotis
rent. exemplo A us, qui summorum virorum statu. π, in forosilio, e MARMORE Lodo au t, ad tu CEsTis. Locus de ad ista, de priora,notabilis. vides a te imitari Augustum in ornando hoc . Foro Alexandrum voluisse: quid imitari Z vincein volui dicere. M aim ille statuas non nisi e marmore fecisi et, ille ex aere, cum titulis etiam & columnis. Quae auicio istae columnae ξ an qu bus, loco basium, insisterent,& Acta inscripta essent λ an &alias intellegit, qu ae seorsum Porticus sustinerent λ Non de
nihilo ambipo, quoniam in Pausania lego, de quibusdam aedifciis ex aere bis, iusserente: leeto, inquam,iuisse talia, ut Minc uae templum Spartς,quod seu liarcon ideo dicitur, atque item alibi. Sed tum addit in fidem, praesentaneum & sui aeui excinxi plum , inquir, H G- .Rτης δε-
magnitudine . alio apparatu omni instar miracub est, exhibet tectum is cumerationem aerea . Qinui illud Forum rem ae reo, vellem nominasset. nunc suspicari tamen fas est, de illo Neruae
capiendum: nisi de alio aedificio , quod halcidicum appellabant, quodque Foris sola adiungi. Nam detecto suspicari, aereis saltem tegulis,nihil est: nec hoc inter rara aut suspicienda. Istud porro fuit situm, inter Capitolinum 5c Quirinale colles: dictumque ideo Trali torium, quὁd pcr id in alia opportune, velut transitus esset. An &quia lani in eo templumZquod qua
144쪽
im,r 1rtarum ibi fuisse Seruius tradidit:&Martialis libro x. deco capiendus: PERuIus exiguos basissim ante penates, Plurima qua medum Roma terebat iter: Nunc tua sesareis cinguntur limina donis, Et fora tot numeras Iane quot ora geris.
Dicit in angusto oliin, quadrifariam peruium, hunc Ianum fuisse nunc in foro Neruae, cinoi porticibus, & quae alia ipse struxit: sed &ab eo iter & adspectus ad alia fora esse. Avo. Vide Lipsi. non enim Iani in medio foro templum, sed Miseruae sitit. Nam ita Victor clare : Nerua imperio se abdicauit,
dedicato prius Foro, quod appelgatur Feruium : quo aedes Mineruae eminentior consurgit, magnificentior. LIPs. fustis, & pariae r
troagis me prosecto. An igitur ad latus alibi seni illud templum ' an noc Mineruae potius non in ipso medio Z Nam MStatius in Siluis , de Domitiano ita scriptit: Sed qui limina belIcosa Iani Justis legibus foro coronat. 6oronat , inquit: ergo cinxit. Tamen quia Minerua etiam ibi, familiare Principi numen, sorum ipRim Fatidium item di-
m. vi Martialis: Limina post Pacis, Fastadiumqueforum. Sed nospergamus ad Quintum Foru,vLPIVM siue uiant.Quis fecit3ipla Traianus: nec dabo hoc Casliodor Domitianum vel coepisse. Nam is quide in Domitiani IX. consulatu,facit eum emcitasse opera, Forum Traiani,c Thermas Traiani, voluit Neruae dicere:&iam a nobis demonstratum. Quale aute lioc fuitZ Ammianus paucis verbis dixerit,clamitans si NGVLAREMIuboni cstasTRvCTvRAM. Quid amplius 'etia NUMINUM AssENsIo- NE MIRABILEM.Deus bonectan & c lites terrestria haec mirenturZetiam timeant sortasse. nam addit,GYG ANTAEos contextus
sivisse, nec retitu effabiles, nec rursus mortalibus appetendos. Satis 'Id est, oriendit viista hoc opere, omnia illa quae inuicta antea habebamus. Quid autem Cassiodorus 3 consentit. Traiani forum,m- qui su B Assi DuITATE videre, miraculum est. Nihil potest efficacius dici aut concipi ad elegantia,& raritatem: quae' rara scilicet de elegans esset, etiam in assiduo aspectu. Haec cominu T niter
145쪽
niter adferre possum:quid per partes architectium fuisse,summum in arte virum,& quem Hadrianus postea,liu re quodam ductus , occidit. Porticus & columnas fuisse, satis scitum est:& puto in altum plures. unde enim alioqui gagantae contexti Ammianus diceretὶ Et sane altitudo forum , quae in medio sita fuit, hodieq; apparet, est pedum Cxxv III: cum inscriptione,TANTAE. ALTITUDINIS. MONTEM. ET. LOCUM. TANTIS. OPERIBUS. Essta EGESTUM. Credo aut tam altas igiatur,aut non longe infra, Porticus ipsas fuisse. hi quam fastigiis simulacra equorum,& signorum militarium. de quibus Age ' lius: Insa trifori Traiani si MuLACRAs nilia,CIRCUM VNDI VE, IN AVRATAequorum, M signor misitarium: substriaptumque est, Ex manubis. Nota haec omnia suisse: Aprobabiliter etiam Statuas quae subter Porticus collocatae. Quas M. Antoninus numero auxit:qui nobium vim in Capitolino se in Foro Ulpio cossi it. Ibidem & Templum, & Equum aeneum suisse, Victor ostendit; αcirculari Bibliothecam, adiis. Sed de etiam Ammianus. cunistribit attonitum Constantium haesisse, omni ste bui modi quidquam conanssi depulia: Traiani tamen ERE M lum,in atrii medio locatum, qui ipsum Frincipem vehebat, imitari se velo dictabat. ui prope astans regalis Hormiseris, restondiue gentil, ANTE, inquit, IM
Libere hoc Hormisdas, & vere. quid autem posteri manibus tale aliquid conderent Z vereor ut nos , & nostri architecti,
A VαProsech Lipsi, ulos mihi aperis ad haecsuspicien-αda: quae ego non in magno antea habebam. LIPs.Fortas. R nec ea quae de Lauacru, id est Balneis aut Thermis Ammi nus adiunxi . AvD. Haud nem magna fuisse, hoc ruinae inedocen ornata valde aut magnifica,nondu agnosco. LIPs.Licet per me breuiter Et de magnitudine quide nonne ea ipsa inruranda
146쪽
LIBER TERTIUS. I Tranda in impartium aedificio & membrorum 3 Ammianus ad eam, puto, respicit, cum scribit Lavacra in modum ouincia mquasi qu ς,non urbes,sed regiones totas aemularet tunSatis audax elatumq; dictum,fateor: sed causam habuit. &Cassiodorus item signamaudat&suggerit MIRABILEM MAGNITvDINEM THERMARUM. Et vidissilias parietinas hodie Thermarum , aut magis Diocletiani3 mira laxitas;& haec Olympiodori dicent. Hσαν δὲ, inquit,
tonintimae Therme dictae,in usum Luantium sELLAs habebant millisexcento, etobio mTmore factas. Diocletiani autem circiter Bis ΥΑΜΥvM. Audin' tu Z Diocletiani habuerint Sellas est j 'Solia . m. 9. maluerunt reddere ter mille iacentas: quid nisi igitur tot persorinae inibi simul lauari potuere Z Vbi iam reliquum Thermanam corpus Cellae, Solia, Piscinae Vbi capaces & longae illa: Porticus, Xysti, Nemora, Sphaeriisteria, de reliquae partes
Certe Ammianum iam capio & admitto, in tot aedificiis&varietatibus, cum Prouinciis comparantem. Ipsum etiam Fl uium Blondum, qui sortiter asseruit, nec ATTvORMAxΙ-MA ITALIAE PALATIA , simul iuncta, possit et nas 2 iocletiani adaequare. Ecce igitur magnitudinem: & distincte in partatibus quaedam, 'Sidonij epistola tibi dicet lege , si lubido Vt a. i. est in de Hieronymi Mercurialis, eruditi amici nostri, scripta,
Θmnasticae artu. De splendore porro dc paratura earum, audi haec Senecae: Pauper sibi midetur ac sordidus, nisi parietes magnis acpretiosis ORBIBus resuserint: nisi ALEXANDRINA mammora Nu Mi Di Cis crustud instasint: nisiita QM,-in PICTv- .RAE modum variata CIRCUMLITIO praetexatur ; nisi vi TRO condatur camera : nisi PARIVS THASIVS lapis, quondam rarum in alquo templo Jectaculum, Tificinas nostras circumdederis . nisi aquam ARGENTE A epitonia fuderint. Et adhuc plebeiassi tatis loquar: quid cum ad balnea libertinorum peruenero 3 quantum sΤΑ- Τv ARvM,quantum COLUMN ARvM est,nibi ustinentius in omnumentum positarum, in impense causet quantum AQVARvM per gradus cmmmgorelabentiumr so deliciarum venimus, ut nisi C EM-T i. MAS
147쪽
i 8 DE MAGNITUD. ROMANAM As calcare nolimus. Ea vero Senecae increpatio aut delineatio,
quam clare sub oculos dat & ponit, non Balneas aliquas , sed Principum dixeris Aulas 3 Et quaedam ex istis Statius, in Babneo Etrusci: Nil ibi Hbeium, ni siquum Temesea notabis δ Era, sed ARGENTO felix propellitur unda, ARGENTO Madit, Labruque nitentibiti instat
Significat fistulas & canales argenteos fuisse, ipsa etiam Labra. Idem de Vitro: ulgent camers, variosastigia vitro DI ecies animosque nitent. A, QUd autem Plinius Znarrat & culpat cum Senecassvin venpae transiimn virilitatis ' cu todiantur in ento Jemi, laure itis, em nisi ARG ENTE A stafastidiant, eademq; materia , probris seruiat, O cibis. Videret sec Fabricius, oe s TRATAs ARGENTO- midem bataeas ita Ῥt vestigio locus non sit cum viris lauantium dde argcto parum est moniae S de gemmis substratis Seneca duxit3 inod si igitur Privata haec ita culta: credo equidem &Principes in suis, quae publicabant,parcos aut serdidos no suis se. Eiusmodi Tublica balnea,d decim P.Viistor agnoscit Romae fuist e: omitto alia Fubtia,quae Meritoria licet agnominare. Nam paruo ςre, de aeuadrante, ad ea lautum ibant. Quid, auod Plinius scribit M. Agrippam in AEduitate suadraruita Uimai .praebuisse ba ea centumseptuaginta' atque addit Plinius: quae nunc
Romaeo INFI NITVM auxere numerum. AvD.Hemi tot igitur M
Privata 3c Tubluca balnea3 & quo fineZ Lips. Quaeris adequitandum scilicet.&quis nescit,qubd ad lauadum Avo. Ne sic
increpa. ego hoc rogatum volebam, cur tam multa, & an tantassidua lauatio3 Lips. Assidua. & cottidie, de more, lauabant ituri iam ad caenaun. Artemidorus scripsit; B Deum nihildu Foaeuo fuisse,qu TRANsITVM ad caenam. Itaque qui sippius etiam cibum capiebant, saepius lauabant. Commodus Imp. notatur septies aut octies in distiuisse. Etiam inter Christianos, Sisinnius quidam Episcopus bis in D: non sine suspicione intemperantiv& voluptatum. Sed ille dicterio culpantes illusit, rogatusque bur Spiscopus cum esset,ias iuuareti ter,inqui nonpossum. Si- qnificabat
148쪽
gnificabat bis se comedere, bis igitur lauare; teletio non serre valetudinem. A v D. Noua haec nobis. L I P s. Noua, qui d shmus hunc morem: nec scio an recte, quod totum. Credam viletudini &vitae profuturum, si in parte seruassemus,& cum modo: quem ingestum vetus Epigramma voluit, alibi in i pide sculptum.' B. V. V. corrumpunt corpora mara,
construant eadem B. V. V. Tria intellegit, quae modice habenda; aut cum damno haben da,vel non habenda. Sed Ammiano duce satis vidimus: abe mus. Avo. Maneamus. quid tu nescis , aut dissimulas, de Theatro , εAmphitheatro, Odeo , Stadio , Suggestu considari φ L I P s. Scio,& memini: sed haec per te satis te opinor scite. De Amphiarieatro quidem scorsim libellum ego olim scripsi: idem in Thea ira & Cisco sit, si coner. Libri, inquam, res: quaese nunc omitte. Nec in Odeo aut Studio multa dicenda: atque illud Plutarchus in Pericle tibi describet, ad musis certamina*ectanda structum fuisse , interiore forma sedilibus instructa, , multu columnis: tecto decum, , ad imuinem atque innar tabernaculS reris Fersarum. A v D. Non ausi in ultra te ducere. L I P s. Nec debes, fatigor. AvD. Tamen de Sucisu tria verba. L I P s. Eostra intellegi a bitror; sed ea quae Iulia dicebant,sive Noua atri Vetera illa non in tanto nunc sonore, vel usu. Sed cur usum ea dicitZ a se ma, quam ostendit per gradus surrexisse cum dicit verticescantasib suisse. Dicit & imitamenta priorum Trincipum portasse: id est vultus & statuas corum. quas equidem arbitror in gradibus,ad extrema latera, dispositas in orcine suisse. Eorum basim, siue ima, ornata roseris nauium,ex Actiaca victoria, Dio Cassius me d acuit: & inde igitur Rostrorum nomen. AvD. Sed confidumsu cur appellat Ammianus Z LIPs. Quia initio magilir tus eo conscendere solent, & populum salutare: eodeae iterum, cum deponerent magistratum. Mos ab antiquo mansit: qui de adire, & orare illla ac gratias agere populo solent, pro honore. Sed inferiori & Principum aevo, nihil factum, nisi ut conscenderent, salutarent; itemque iurarent, aut eiurarent. Plinius de Traiano: Ium toties procedere in Roma , Uc Fuficipere, Heronere magi arus, qu dignum te siti Praeivit etiam: In Rostris,
149쪽
simili reo e , ibus te subiecisti: iura' in legem , attengentibu/Diis. Denique Claudianus destilicone Consule, inter sollemnia ponit: Humfusa tiM conficendant curulis.
Ergo & sed iste illic in Sella curuli videntur, & sic se ostendisse, quasi auspich caussa.C A P. IX.
Α V D. Ah, quam iuuant me hi aspectust quam doleo
ab Ammiano ductore,aut te doctor deseri l L I P s. Via de benignitatem, da manum, porro vel solus ego ducam. AvD. O hominem & verba melleat non voluptatem meam te dicam, sed salutem. perge sit c iuuare. L I P s. Vnum etiam in bis omnibus operibus locisque monendum, de Statiui: qu rum incredibilis multitudo, etiam eciesque. Nullum publicum opus,quod cumque nomines; nullus adeo locus publicus aut Vacuus, ubi non haec ornamenta. Et credo equidem nihil magis in tota urbe ADMIRANDvM elegantiorious ingenijs suilla. Earum originem & augmentum breuiter in Cassiodoro habes: Stat sprimum Thusici ingratia inuenisse referuntur, Par amplexa posterita paene PAREM popvLvM Orbi Aia, quo N tura procreauit. Ludit in verbo eleganter: nec minore copia factos ab arte illos homines in urbe suisse vult, quam istos a natura. Ludit in verbo,in re serio dicit. & P. Uictor in fine Descriptionis suae claudit, TABvLAE ET sIGNA SINE NUMERO. Plane sine numero . atque ego tibi de Tabuia etia oblitus eram dicere, sed hic monitor suggessit: quas scito magnorum ill rum artificum suisse,& ob quarum unam alteramque, Vel R inam psilocali & elegantes illi venirent. Iam de Fretiost tuarum , quod tetigi, quis non vel e materie cernat Z Omitto marmoreas illas & aereas infinitas: dico, genteirae, e res, Eburneo . Et argenteae quidem sub Augusto maxime ii crebuerunt,Plinio &Suetonio notatum: sed ille moderatus est,&suas conflauit: non ita alij Principes, & nominatim Domitianus.
150쪽
' ianus. qui superbo arbitrio Suetonius scripsit) saturisdim
capitolis,non nisi aureo argenteasoue poni permisit, ac ponderis certi. Nota materiem, nota pondus: & ex solido utroque igitur metallo fuisse. Fortasse autem pondus in his Statianis versibus expressiim: Da CAPITOLINIs aetereumsedibus aurum, Aus niteot sacri CENTE No pondere vultus. Statuam Domitiani consecrari ponique vult in Capitose, de eam non minus centumpondo. In Capitolio, inquam. nam & hunc locum sacerrimum profanus Princeps statuis suis sedem eligebat. Plinius in Laudatione Traiani Jtaque tuam tuam iv sibulo Iouis Opt. ax nam alter ve, τ' hanc area cernimus:ar Ion ante ADIΤVs omnes, omnes GRADUS, totaque AREA, hinc AvRo hinc ARGENTO relucebat, seu otius polruebatur,cum lacessi Principissiari spermixta Deo simulacraforderent. Quod autem ad illud pondus, aliae etiam grauiores , ne dubita. atque adco Commodus Imp.sutuum missibbrarum aureum habui cum tauro
quasi urbis conditor: quod in Dionis compendio est scriptum. Itaque nec pro magno aut Vero satis habeam, quod est in Trebellij Claudio: Populus Romanus, sumptu suo, in capiat lo ante Iouis Opt. ruam templum saluam auream decem pondo coLAcauit. Quidὶ Principi suo totus populus, & in t loco,tantillam statuam ponat Z Scribe, scribe, ω. pendo: iccst mille, &hic quoque nota, misienuriam notam in V miniam mutasse. Etidem Principi idem Trebellius notat in in Rostras posita columnas palmata statua superfixa. bbrarum argenti mile quingentarum. Disce & hinc pondus grande in utroque meliore metallor quod crebrum omnino suit, & crebrius etiam inisteri, &aesues argentum inaurari. Ammianus de vulgo Romanorum nobilium :Ex his quidam aeremitati se commendariposseper Statuas Udixis.
Ra. quod. iboGlabrioni Matum estprimo. Inauratas intellegit, . quod aliquoties in lapidum titulis expressum legi, su B. AVRO. STATUAM. PONI. In eodem Ammiano, vides studium in ea re Romanorum . quod & ante illum Dio aperuit, & smul r pressum ostendit. Vrbs , laciunt, stat simplebatur. quia licebat Libsiti cuiquepessim in Tabuti, aere, alamor sepublicare. quod Clodius IN