장음표시 사용
131쪽
derat, livore atque inuidia flagrans, in serpentis cuiusdam corpus se insinuauit, ut eo facilius primos parentes sciteretis Cum muliere itaque sermonem exocliis, diuinam primum legem in dubium vocare coepit, tum ad disertum Dei interdictum prouocante muliere, impudenter verbum Dei salsitatis arguere , hinc singularem , quam fructus vetiti comestione impetraturi egent, praestantiam, illis proponere. His dum aures praebent primi parentes, sensim iam corde a Deo
auertuntur,eius mandatum in minimis ponentes, magisque adna, quae sibi profutura putabant, quam Numinis voluntatem respicientes, unde Ductus amoenitate ,& spe maiorem praestantiam consequendi, inducta mulier, decerptum ex actore fructum gustauit, viroque comedendum dedit. -
Tempus humani lapsus in scriptura saera nulliui diserte exα primitur. Idque non sine mysterio factum , nonnulli existiniant. scriptura lapsi mundi tempus silentio inuoluente, cuius creati historiam per singulos dies tam accurate edisseruerat, ut inter Dei ac hominum opera discrimen faceret, atque ad illa admiranda & praedicanda, haec autem velut silentio digna perpetuo deploranda , inui. taret. Fuerunt nihilominus, qui supra scripturam sapere, & quam diu status integritatis durauerit, eon maris audacissimis determina re , gonati sunt. Cumque coniectiurarum campus sit longe fertilissimus, mirum non est , in varias, qui hisco indulgent, abire senistentias. Ex Mora BAR CEPHA de paradiso pari. I. M. constat.
iam tum nonnullos existimasse, triginta annos in statu integritatis primos parentes perstitisse, iuxta numerum annorum , quibus inter mortales vixit seruator. Immo non defuerunt, qui , statum humselieissimum centum annos durasse, traderent. Alii rursus non quidem annorum , sed tamen , aut mensium , aut hebdomadum vel dierum , aut denique horarum certo numero durationem status istius circumscripserunt, quorum sententias diligenter refert, & ae- curate in eas inquirit IOAN. MARCRIra, in hisso ia paradisi, lib. IIL
p. VIII. qui tandem ipse in eam opinionem ingreditur, aliquot sitiem dies felicissimum huncce primorum hominum statum durasse.
132쪽
SEc r. r. Λ e m. M DI AD DILO. Recepta ceteroquin multisque probata est sententia , aut eo ipso, quo creati sunt primi parentes, eosdem quoque lapsos esse die, aut saltem die sequenti, quo fuit sabbathum, ut praeter alios B. MARTIMaLUT HE Rus noster censet. Estque id admodum verosimili di id saltem certum , non diu admodum huncce statum durasse. Post Euae namque ex costa Adami creatae cum Adamo coniunctionem nihil,
quod ab iis gestum sit, Moses narrat , sed statim historiam lapsus subiungit. Quodsi notabile aliquod temporis spatium inter haec intercessistet, dubium non est, quin aliquid memoratu gignum gesturi fuissent primi parentes , nec id praetermissurus fuisset Moles. Confirmarique id inde porro potest , quod de diabolo dicit Christus: ἐπιὼν ἀν' ωποκτον ἐν πιτ άρχης, D. Vm. - . Hoc ipsi. enim indicatur , lapsum hominum circa ipsum mundi principium
contigisse, cum vox ita usurpari soleat. cons. Matth. XIX. . l.
Ioan. I. I. ED. I. Io. I. D. I. I.
Vt paulo distinctius, quae de lapsu primorum parentum diximus , explicemus, & dicta etiam confirmemus, obseruamus, caussam atque auctorem lapsus praecipuum fuisse infernalem genium, qui
serpente naturali ad fallendos parentes , ceu instrumento ac organo,
usus est. Hoc in sequentibus demonstrabitur. Nec dubium, quin inuidia ae liuore ductus ad hocce facinus patrandum accellerit, quod & auctor libri sapientiae confirmat : φθονω λου, inuidia diaboli mors in mundum intrauit; e . II. I . Sed dubium quoque non est, iam tum lapsum fuisse diabolum. Etsi enim , quando aut quomodo hoc contigerit, non constet, eX ipsa narrationis serie, & Gen. III. I. satis colligitur, lapsum angelorum praecessilielapsum hominum. CYPRIANus equidem existimat, diabolum hoc ipso , dum homines ad peccandum induxit, lapsum dc ipsum esse. Diabolus, inquit, inter initia flatim mundi is periit ργἰmus ei perdidit. Ille angeliea maiestate subnixus, isse Deo acceptus N cha us , postquam hominem ad imaginem Dei factum con*exit, in zelum malevolo liuore prorupit, non prius alterum deiiciens insinctu aeli, quam ipse zelo ante
deiectus eaptiuus, antequam capiens, perditus, ante' am Perdens, dum
struulante huoνe homini gratiam datas immortalisatis eripit, 'se quoque , quod prius fuerat, amisit; de telo re fluore, ora Ig. VI edit.
133쪽
quae Amstaelodami anno M Dcc. prodiit. Sed aperte scriptura rem pugnat. Moses serpentem ceu animal callidi, imum describit, summam insernalis genii astutiam innuens, & ad nocendum pronitatem, quae adeo iam lapsum naturaeque in diabolo prauitatem supponebat. Idem seruator ipse docet D.rn. I III. . ἀνθρωποκτόνον, homicιdam a principio, eum appellitans, quippe qui eo animo ad tentandum hominem accessit, ut vitam illi criperet, quod itidem summam in eo iam malitiam arguebat. Licet autum diabolus princeps praecipuusque lapsus humani auctor extiterit, non tamen excusandi sunt ipsi homines. Potuissent enim primi parentes insultibus eius obuiam ire, si modo donis viribusque a Deo sibi concessis, recte uti voluissent. Conditus enim homo a Deo erat rectus rectasque adeo& veras de bonis malisque notiones habens, sed ipse quaesiuis cogitationes prauas quam plurimas , occasionem praebente colloquio cum sathana. cons. hec , II. Io Quantumuis autem magna de excellens esset primorum parentum cognitio , non tamen tanta fuit, ut non quaedam ignorare potuerint. Fieri itaque potuit, quae no nullorum ex nostratibus eis sententia, ut Eua ignoraret, solum hominem loquendi facultate praeditum esse, aut, quod verosimilius , ut
sciret equidem, spiritum aliquem subeste , qui per serpentem loqueretur, sed ut, num bonus an malus esset, nesciret. Interim, quam primum audiuit, mandato diuino repugnare, quod genIus ille in scrpente latitans suasit, scire omnino potuit, eum ex malorum numero esse. Tum vero cultare hocce colloquium prudentiae fuisset, quod dum non secit, ipsa profecto sui atque mariti lapsus caussa extitit. Hinc itaque patet, neum nullatenus lapitis primorum parentum causissam dicendum, siue quod hominem mutabilem fecerit, siue quod lapsum eius ab aeterno decreuerit, siue quod permiserit, ut a diabolo tentaretur, siue quod gratia sua a lapsu in tentatione eum non cohibuerit, siue ulla alia ratione. Iis enim viribus dum homines insti incit, ut euitare peccatum potuissent, si modo voluissent, dici eerte nequit, quod ullo modo eos labi voluerit. Retraxit autem etiam eos a lassu, modo naturae humanae conuenienti, ostendendo illis ante lapsum, quid faciendum, quidue omittendum esset. Aliud quid si quis hic a Deo exigat, ille modum agendi naturaς humanae minimς conuenientems
134쪽
item, & a sapientia diuina maxime alienum Deo praescribit. Sed haede re alibi ex instituto. In ipsa lapsus humani historia vi viterius trogrediamur, obseruandum porro, seducuim a diabolo primo moerem, tum peream etiam virum. Quo sensu capienda Pauli verba, quibus negare videtur, Adamum seductum, & assirmare eontra Euam seductum in transgressione fuisse, I. Tim. II. I . Cur vero uxorem prius, quam maritum, adortus sit diabolus, varie disputari se let; plerisque in eam ingredientibus sententiam, hoc ideo factum, quod mulier viro simplicior esset, faciliusque decipi potuerit. Ita
doctoribus, & ex Iudaeis quoque quamplurimi. Addunt nonnulli, mulierem verbi, quod ipsa immediate non ex Deo , sed a marito audiuerat, minus fuisse tenacem. Non adorsus es eum, inquit AMBROSIus , qui coram acceperat eseleste maudatum, sed Lim adorsus es, quae a νiro didicerat, non a Deo, quod obseruaret, acceperat; de paradiso cap. XII. Euentus docuit, hocce sathanae tonsilium successi non caruisse. Non tantum enim ab Eua, quod voluit, impetrauit, sed per eam Adamum quoque praecipitem dedit. Qui enim, Adamum seductum fuisse, negant, non satis, quid dicant, pensi habent.
Neque aduersatur Paulus Rom. V. ta. seqq. peccatum per unum hominem in mundum introiuisse, asserens, siquidem, quod ipsum Adamum intelligat, aperte innuit. Iam si modum, quo primos parentes insumnalis genius aggressus est, spectes, eum fraudis δc calliditatis plenis limum fuisse, facile intelliges. Primo namque dubium proponit: eoiamne dixit Deuι. ex nulla arbore paradisi comedetis P Plane, ac si hoe sibi minime verosimile videretur. Primm hicce ad omne peccatum gradus est, si diuinae legis veritas sub quacunque ratione in dubium voeetur. Pessime sibi consulunt, qui eiusmodi dubitationibus aurem praebent. HOC experta est Eua. Longe sapientius fecisset, si
aures animumque ab eiusmodi sermone auertisset. Sed non prorsus eum sibi displicuisse, testata est, respondendo, fructibus arborum paradisi vesci sibi equidem fas esse, at fructum arboris, quae in medio paradisi est, diuino praecepto stibi interdichium esse: ajdita ratione: ne moriamini. Haud. obscure namque indicat, si modo mortis poena non obstarct, satis se pronam este ad gustandum vetitae arboris P a 4 fructum. Djsitired by Coo le
135쪽
FIR. I. AB AMMO AD MO . fructum. Statim hoc arripuit genius seductor, probe iam animaduertens, non reuerentia Dei, sed imminenti saltem malo, morte sc1- licet, mulierem ab esu fructus vetiti deterreri, ideoque spe successus impudentior factiis, non tantum diserte negauit, ipiam morituram, si ederet, sed, nefandum dictui Deum ipsum velut inuidiae insimul auit, ac si fructus huius esu ideo illis interdixisset, ne oculis apertis boni maliue cognitione ei alliinitarentur. Arboris scilicet denominationem in rem suam vertebat, veraque miscendo falsis, eo cil lidius suam tegebat fraudem. Eumque in decipiendis hominibus modum semper tenet, quem ipsa deinceps indicauit Eva, dum v. a C serpens, inquit, decepit me, inani persuasione me fefellit: hanc enim vocis istius vim esse, viri docti obieruarunt. Quo pacto itaque a summo felicitatis gradu ad infimam miseriam detrusi sint primi parentes, & in quo peccatum eorundem constiterit, hinc intelligere licet. Per inconsideratum Euae cuin serpente colloquium primus ad lapsum gradus struebatur, vel occasio potius suppedit batur, tum sequebatur incredulitas, seu fides verbo diuino denegata, primum proprie paccati initium, hinc voluntatis a Deo ad se ipsam conuersio, seu philautia in ordinata, per superbiam seu cupiditatem similitudinem cum Deo adequendi 14 exerens, tandemque in actum
externum per fructus vetiti considerationem, cum adpetitu inordinato iam coniunctam, comestionemque, erumpens. Cum itaque primum
hominum peccatum nonnulli in incredulitate, alii in philautia inor-ginata, in superbia alii, alii denique in fructus vetiti comestione constituunt, hi neutiquam inter se pugnare censendi sunt, cuinxerto modo ἀ omnia ista peccata, uti ex dictis constat, hic concurrerint. Recteque AususTiNus pronuntiauit, posse intel i plura peccata, in transgressione Adae, fl in sta quasi membris diuidatur; enebbiae ad L.tuis rent. cap. XLI . Nec illi adeo his repugnant, qui peccatum primorum parentum in violatione sederis operum, a Deo cum illis initi, constituunt. Vtique enim hoc ipso, dum peccarunt, fedus quoque illud foedissime violarunt: immo lapsus ipse eo turpior censendus, quo arctius sedere isto constringebantur, quoue diligentius, ne illud
violarent, sibi cauere debebant. Effectus, qui huncce lapsum secuti sint, satis noti sunt. Statim enim praua in illis se exerebat concu- . piscentiar
136쪽
M T. I. A COND. MUNDO AD DILI P. piscentia: quod Moses indicat, cum dicit: tunc amboxum ocuti aper ri sunt , se nudos esse, coguo erunt, consueruntque folia ficulnea. atque
iis sibi perizomata see rum. Vbi id quidem palam est, apertos illorum
oculos dici, eo, quod aliquid cognouerunt, quod antea non animaduerterunt. Solet enim ita haec loquendi ratio usurpari. cons. E . XLII I. AR XXVI. 1S. Simulque respicit ad id, quod serpens pollicitus erat, fore, vi oculi illωrum perirentur, innuens, hoc equi)em
factum, sed longe alia ratione, ac primi parentes sibi persuaserant. Quid
autem animaduerterunt i Cognouerunt , se nudos esse. Id equidem iam antea cognoscere potuerunt, nisi dixeris, eos fuisse coecos. Manes ellum itaque, diuinum scriptorem indicare voluisse prauos, qui in iis se exemerint, carnalis concupiscentiae motus, cum post lapsum diuersi sexus homines sine iis se nudos conspicere nequeant. Ieiuna autem profecto ni mis simi, de sine animaduersione praetermitti nequeunt, quae hic ha
bet vir doctis limus, io. CLERICvs. Primo namque de apertione Ucu lorum ita loquitur: postquam ιllicitum stutium comedemnι, animarime Ierurit, quod antea in animum non reuocauerant, nempe aut Hidiuinam iram conciliasse, aut intestinorum dolore, seuesus illius es'm esse noxium, nedum ex eo emolument m ingens, ut Draureanι, ad se
redire. aut utrumque simul. Quod legis transgressione iram diuinam sibi conciliaturi ellent, ante lapii im iam intelligebant, de post lapsum utique experti sunt. Sed Moses eiusmodi quid indicare videtur, quod illis antea incognitum erat. Cumque de lapsu primorum pamrentum, primoque peccati in mundum. qua homines introitu loquatur diuinus scriptor , moxque grauissimam Numini et ob illam prim xum parentum transgrestionem iram describat, ecquis sibi persaarideat, in intestinorum saltem dolore transgressionis illius effectum quaerendum esset Sed in reliquis quoque sine omni necessitate a propria verborum significatione discedit vir doctus. Cum enim dicitur, cogno-xisse eos se nudos esse, hoc ita interpretatur, agnouisse eos se peccasse. Namque cum coniuges fuerint Adamus & Eua, nuditatem corporalom nullum illis incutere potuisse pudorem. Enimuero, cum poli lapsam complexus coniugales sine prauis ac inordinatis motibus non fiant, quOrum prorsus ante lapsum expertes erant primi parentes, nuditas cor
poralis omnino pudorem incutere illis potuit, cum inordinatos illas. P 3 motus
137쪽
motus 1entirent. Hinc & reliqua, quod cx toltis licuineis perizomata sibi fecerint, omnino proprie liint intelligenda, nullaqua iterum nos cogit neces litas, relicto genuino verborum sensu, scenam quampiam Disu re ramis fuiseu tectam, in quam se abdiderint, in telligere. Sed hoc ως εν παροοω. Reliquos lapsus primorum parentum effectus facile intelligemus, si expendamus nobiscum diuinam comminationem, Genes h. I. quocunJue die ex ea arbore mederis, morte morieris. Vbi quidem mortis nomine id omne merito intelligitur, quod ecteroquin hac voce in scriptura significatur . non naturalis tantum in corporis animaeque solutione & illius destriictione consistens, & quae eam comitantur aut praecedunt, morborum & calamitatum varia genera, sed spiritualis quoque atque aeterna. His omnibus enim te obnoxios elle, non poterant noneolligere primi parentes, cum legem diuinam violassent, quae violatio non poterat non ista secum trahere. Atque hinc , quae miseria, post lapsum eos exceperit, colligitur: cum, si animum spectes, in locum diuinae imaginis summa facultatum omnium secuta sit co ruptio intimaque deprauatio, cum terrore perpetuo & anxietate conscientiae ob Numinis iram, corpus autem morborum calamita tumque infinitis generibus, certillimoque mortis periculo fuerit expositum. Sed ulterius hoc deducere, huius loci non est. Legant. qui plura de lapsu primorum parentum desiderant, praeter alios RALTHAsAREM BEBEMm , in historta, ecclesiae antediluuianae pag. ΦΥ. seqq. &, qui in compendio rem omnem exhibet, Io. HENRICUM
M A I v M , in dissertationi u De is loco V. pag. Iaa. βω. Prolixe quoque omnia pertractat IO. HARciuus , in bisoria parat si lib. III.
proprie, nec allegorice, intelligenda esse, quae diuinus
scriptor, Moses, de lapIu primorum parentum narrauit, res ipsa doceL Hoc enim ni ita esset, narrasset aliquid de
re maximi momenti, cuius sensum certum nemo assequi
138쪽
VILL in. Paulus, II. Cor. XLa. I. T . II. δή. Ioannes , I. Dau. LI. Nec tamen hoc eo rique extendendum, ut per serpentem quoque, serpentem mere naturalem, cimdemque
ratiocinandi ac disserendi vi praeditum, seiuncto prorsus daemone, intelligere velimus. Secus euim se rem habere ,
vel ex locat. XV s. constat.' pulto namque Iudaeus, o RI GENEs, aliique, totam tentationis historiam QR 1πορι ρύς exposuerunt, ipsa religionis a Deo reueinlatae fundamenta hoc ipso labefactantes. Nec procul hinc disce
dit THOMAs BURNET ius, refutatus ideo ab auctore libri: Moses vindieanu, cap. VII. p. 8. θ Fuerunt nonnulli ex Iudaeis,qui mnia de vero serponte, cui olim sermo concessus fuerit, & qui corpore erecto pcdibusquainstructo iii cesserit, exponenda censuerunt. Ipsius IosEPHI haec est sentcntia lib. I. antiquit. cap. I. cui de AvEN BRA , aliique ex ebraeae sentis doctoribus, immo nonnulli quoque ex chrilitanis, suffragantur. Alii rursus, etsi concedant, reliqua litteraliter capienda oste, quicquid tamen de serpenta dicitur , id omne de daemone malignio, qui ila alias in seriptura serpentis nomine veniat, intelligendum csse, contendunt. Utramque autem sententiam grauistimis laborare incommodis , nemo non intelligit. Ad priorem enim quod attinet, praeterquam quod durum admodum & ab omni verossimilitudinis specie alienum est, animantia, quae hodie bruta vocamus , speciatim
serpentes ratiocinandi δc loquendi facultate suble praeditos, eaque deinceps priuatos, iis quoque scripturae sacrae locis, in quibus diriserte diabolo primorum hominum seductio tribuitur, aperte repugnat. Nec admitti posterior potest, eum quaedam de serpente hic dicantur , quae in diabolum non quadrant. Dicitur namque serpens suisse tallidissima omnium burim vi agri. Cacodaemon autem inter bestias agri referri nequit.& quid mirum, eum bestiis agri essio
eallidiorem Num talia commemorare aut operae pretium, aut Mose dignum erat 3 Praeterea & ex poena a Deo in serpentem statuta apparci, per serpentem diabolum tantum intelligi non posi Dicit
139쪽
Dicitur enim : sver ventre tuo gradieris, re puluerem comeaes omniabus diebus vitae tuae. Non equidem me fugit, esse nonnullos, interque eos & s. s E s As T. fCHMIDim, in colietis biblico ρνiori De. In
die . I. pag. I. qui haecce verba ita exponunt, ut in diabolum quoque quadrent. Sed, ut illos suo abundare sensu facile patimur, ita, ut a proprio & genuino verborum sensu discedamus, nulla praegnans. quae nos cogat, caussa adest. Hinc Vero illorum quoque corruit sententia, qui existimant, diabolum non equidem serpente ceu oris gano usum, sed in specie saltem serpentis apparuisse. Namque &hi ipsit fatentur , non fuisse verum & naturalem serpentem. Vnde& contra eos eadem , quae iam attulimus , argumenta militant. Λtque haec cum ita se habeant,& utriusque sententiae incommoda in aprico posita sint, varias viri docti, ut hinc se expedirent, intuerunt rationes. Speciosa & ingeniose excogitata est illorum sententia, qui per serpentem seductorem equidem serpentem verum & naturalem intelligunt, qui tamen nec ratiocinandi , nec loquendi facultate fuerit praeditus, sed exemplo suo , ascenderiis do in arborem vetitam & de fructibus eius comedendo , idque citra
noxam, induxerit ad idem faciendum Euam. Mosen autem more gentium orientalium animantibus brutis sermonem tribuentium haeeita retulisse, ut serpentem ac Euam colloquentes introduceret, vi saltem hac ratione cogitationes Euae, quae ei in mentem Venerunt, eum serpentem de fructu arboris vetitae comedentem videbat, exprimeret. Huc sere redit sententia R. Is AACI A BARBANELI s. Licetque equidem hac ratione illud incommodum euitare , quod primam sententiam urgebat, serpentes olim ratione & loquendi facultate fuisse praeditos, sed reliqua tamen, quae primae sententiae opposuimus, huic itidem obstant, quod scilicet in hacce Mosis naseratione multa occurrant, quae in serpentem naturalem non quadrant , & alibi quoque diserte daemoni maligno primorum parentum seductio tribuatur. Accedit, quod ea , quae serpens dixit Tea Mose dicitur, ex lolo eius intuitu Euae neutiquam in mentem v nire potuerint. Num enim eX eo , quod serpentem fructibus arboris vetitae vescentem vidit , colligere potuit , se fore instar Dei P& quae reliqua sunt ei dem generis. Reliquis omnibus itaque
140쪽
praeferenda est recepta illa multorumque calculis lipprobata senatentia, caco daemonem serpentis corpore, ceu organo, ad perficiendum id, quod cupiebat, usum. Ita enivi euncta sibi constant, di quaa daemoni non conueniunt praedicata, serpenti naturali, quae v min serpentem naturalem non quadrant, daemoni tribui pollunt. Nee momentum trahit, quod vir doctissimus, Io. CLERICus, obdiciti quid
opus, inquit, fuit, dicere, fierpentem callidi am fuisse besuarum agri γCacodaemon enim vel supidissima besia fuissώ aeque felicito abusia ;ueque enim serpen is calliditarem, sed suam ad fallendam Heuam adis biruit. Non enim est dinium, quin ad fraudem eo melius tegenadam hoc feceriti inediditque, dissicilius forte se agnosci in besti, callidiori, quam stupidiori. Saltem callidiorem bestiam instituto sua aptiorem .iudicauit, quamcunque demum ob caussam hoc fecerit quae nobis ignota esse potest Nec morari quenquam; debes, quod ipsi serpenti poena quoque deihoeps inflicta sit. Inde enim non si
quitur, non daemonem, , sed serpentem peceasse ι sed confirmatur potius nostra sententia, cum ad detestationem steterum poena etiam ad instrumenta eorundem, bruta & res inanimatas derivari soleat. Quod aliunde satis constat.
In summam ita miseriam cum detrusum esset hominum genus, Deus, cum Adamum & Euam admissi criminis conuicisset, poenam, quae Omnes, etiam serpentem maneret,mdicauit, sed homines tamen aelamum perire noluit, ideoque promissionem de semine mulieris addidit, per quod, qui tantum Numinis rite acceptare beneficium velint, seruari queant. Restaurata hac ratione fuit ecclesia, quae iam sunditus deperdita videbatur, de noua ratio Consequendi salu- rem a Deo instituta. i' Verba Molis haec sunt: Et dixis Dominus Deuι ad serpen rem Elam: quia fecisti hoc, maledictus esto prae omni iumento es prae omni besia agri: super ventre tuo gradieris, s puluerem eontides