장음표시 사용
151쪽
tamen MAIMONIDEs hal. shoth cap. I. docet, promiscuum inter innupto concubitum , tempore patriarcharum non fuisse illicitum. Qua in re & alios, tum inter Ebraeos, tum inter christianos sibi suia fragantes habet. Qui hoc ipso demonstrant, se sensum legis diuinae, perfectam sanctitatem puritatemque requirentis , minime perspectum habere. De diuortiis gradibusque eonsanguinitatis & ussinitatis pari ratione censendum, ιodem se haec omnia apud patriarchas modo habuisse , quo sesin dum primaevam institutionem se habere debebant. Ex ea enim & gradus prohibitos , apertius a Mose designatos,& indissolubilitatem matrimonii extra casum adulterii, derivari posse,
Videtur equidan etiam in statu integritatis quaedam viri prae foemina fuisse quippe in ipsa natura quodammodo fhndata. Idque haud obscure apostolus innuit, cum , non ena inquit, es vis ex munere, sed ex viro mulier, cum, non proEter mulierem crear-μ vis, sed propter virum musser, I. Cor. XI. I. I. Imperium tamen iti r quale hodie est, citra controuersiam a lapse primorum paren tum est derivandum, ut diserte Moses docet, Gen. III. ια' Ex matrimoniali statu fluit paternus. De quo illud hie obseruandum, etsi natura omnes liberi sitiat aequales, antituissimis tamen iam temporibus primogenitorum prae reliquis q1Undam fuisse Idque tempore patriarcharum, qui post diluuium, sed ante Mosen, .vixerunt, dubio careti conscen. XXV. Ii. XLIV. y. Sunt vero, qui iam ante diluuium iuris primogenitorum se inuenisse vestigia existimant. Referuntqν huc verba illa Dei a I Cainum : ad te appetitus eiin cs tu ilB dominaberio , Gen. IV. 7. Hisce enim significari putant, Abelem Caini ceu primogehitisisse seruum, cumque ob dedignationem Dei, sacrificium eius auersinis , metu perculsus timeret Cainus, ne sua in fratrem potestate excidisset, Deum hisce verbis ἐξ Zην illam ex primogenitura resultantem ei confirma 3 voluisse. Quae profecto nimis. longe .petita sunt. De sensu istorum verborum dein
152쪽
' Semirutis originem Avo VsTINus ab imprecatione NOathi, qua Canaani maledixit, repetit, de ciuirat. Dei lib. XIX. cap. XV. Quem & alii hae in re sequuntur. Sed sine ulla prorsus ratione. Etsi enim primum hic seruorum in scriptura sacra fiat mentio , non tamen prima describitur inuitutis origo. Videturque omnino hocce sermone Noachus seruitutem ceu rem minime ignotam iupponere. Vnde & admodum verosimile , iam ante diluuium seruitutem fuisse. Si enim legalem, quam voeant, seruitutem spectes, non minus ante,
quam post diluuium fieri potuit, ut nonnulli opibus &. ingenio dot tuti operam suam pro certa mercede aliis offerrent, sin violentam, qua per vim nonnulli In seruitutem detri untur, erant ante diluuium Nephitim, homines violenti, quos alips sibi per vim subiecisse probabile est. Post diluuium etiam apud viros sanctos seruitutem in usu fuisse , vel Abrahami exemploaconstat. Reliqua,quae de origine
seruitutis disputantur, attinguntur alibi.
An ante diluuium societates eluites, seu respu licae, sue rint , disputari solet. Sunt, qui id prorsus abnuunt, putantque, fieri vix.
potuisse, ut hominum adeo orrumperentur mores, ut rebus desperat.
. . nulla adferri poturrit medela , sed totum genua hominum , paucis exceptis, aquis submergendum fuerit, si fuissent respublicae. Namque& post diluuium integras respublicas ita eorruptas fuisse, ut Deus . iusto iudicio igne coelitus demisso eas consumi. aut alia ratione sunditus euerti voluerit, gentium sacri & profani annales nos docent. Quae ex Chaldaeorum aut Aegyptiorum antiquitatibus, de regibus antediluuianis adferuntur, fabrilosi sunt & commentitia. Patet id ex iis, quae supra de harum gentium chronologia diximus. Nec e ratiocinationibus de naturali hominum ad respublicas propensione, quibus nonnulli utuntur, mestum euincas. Gerriora sunt, quae scriptura sacra tradit, Cainum urbem primam condidisse , eui a filio. FIanocho nomen Hanochiae dederit. Genes IV. r . Quo id fecerit consilio, incertum ex moribus tamen hominis, post ori aque eius facile colligas, factum id, qt imperium aliquod in alios, quos, qua cunque ratione sibi subiicere posset , sibi assereret. Intu Cainitas itaque haud dubio respublicae fuere atque ciuitates. Num veto R 3 - etiam
153쪽
etiam inter Sethitas Θ Securitatis caussa & eos in ciuitates coaluille, ut eontra Cainitas se defenderent , facile aliquis existimare posset. Abnuit tamen AvavsTmus, de eluit. Dei lib. XV. cap. XX. Cuius si
nobis standum sit sententia, ei s sub regimine patriarchali per familias dispersos vixisse, necesse est. Post diluui n fissi Abrahamo, Isaaeo , di Iacobo, gens ebraea seorsim substitit, etsi reliquae familiae a Noacto oriundae, in varias ciuitates iam coaluissent. Facileque concesserim, potestatem horum patriarcharum, utpote nemini mortalium subiectorum, maiorem fuisse, quam patrumfamilias esse solet, qui iaciuitatibus degunt. Nec vero reges illos dixerim, aut potestaterra qualis summorum imperan um esse solet, illis tribuerim. Frustraque e referuntur verba Diuidia: ne tangatis unctos meos, cae prophetis meis ne malefaciatis, II. Paralipp. XVI. al. aa. Cum enim unctio, quantum constat, tempore patriarcharum nondum in via esset, David, de illis ex sui seculi consuetudine locutus, cum sacerdotes de prophetas designare vellet, unctos vomuit, eo, quod Dauidis tempore saeerdotes & prophetae ungi solerent. Diiudicanda hinc, quae hac ae re habet IOAN. HENRICUS HEIDEGGERus, qui & plura de oeconomia pariter ae politia patriarcharum suppeditat, in bi ν. . patriarchar. paria L exercisat. I. ET IL, Prolixe elim de his omni adisserit E ALT H As AR BEBELI vs, bison excis e anIta uian. pag.s.
Dominium uniuersale , seu facultas rebus creatis ad sui. conseruationem utendi, ab initio mundi, adeoque durante adhue statu integritatis. hominibus concessa fuit. Genes L ar. a9. Sed eum Elece summae felicitatis status Mon admodum diuturnus esset, dominia particularia, multiplicato demum genere humano, adeoque
post lapsum primorum parentum, siue occupatione . siue alia rati introducta οῶ, με ipla docet,
udet autem per lapsum Adami, cognitio quoque rerum, quam habuit, naturalium, in eo valde imminuta suerit,
i gulam n eius remantae vestigia C vix dubitari poterit.
154쪽
Multarum itaque artium, ad Vitae huius commoda prona uenda necessariarum, haud dubio fuit inuentor, sorte de Iiωterarum, ' quanquam tacente scriptura sacra, non temere quidquam hac de re sit definiendum. Id vero dubio caret, eum ob adnuisum crimen grauissimo dolore adfectum, ere- istum tamen diuina Messiae promissione. Hinc &, quin saluatus sit, non est dubitandum. ' De morie autem atque svultura eius nihil certi coastat. η' '. Recte viri sapientes censuere, singulari prorsus & praestantissimo ingenio eum praeditum fuisse, Mi tot vocum discrimina ad 'certas leges reuocauit, sermonisque humani elementa aptis notiscansignauit. De utilitate quoque atque necessitate huius inuenti nemo temere dubitauerit. Quodsi nunc conseramus, quae de sa-: .pientiae Adami, etiam post lapsum superstitis, praestantia, haud sine omni ratione ponuntur, probabili quadam ratione inde colligere licet, primum eum fuisse litterarum inuentorem. Sed non prorsus id inde
euincitur; namque ad meras .coniecturas res omnis tandem redit. PETRUS LAM 2ECIVS eo usque progreditua, ut noti tantum littera
rum, sed &. punctorum vocalium inuentionem Adamo diserte tri-huat, in WoHomo historiari litterari lib. I. cap. II. pag. F. Quae non omnibus, ut puto, sese probabit sententia. Qua de re alibi. De primo ceteroquin litterarum inuentore maeωe extant doctorum virorum disceptationes, conserendique hac de re sunt
cap. IX. & qui in eo totus est, ut. Mosen primum a Deo litteras ac cepisse, euincat, Im LMrus, in dissertationib. Q exissentia Dei m..Hssen. I. cap. XXIII. pag. 3Ιδ. seqq. itemque GVI L. NICOLs, cuius M si ιreis inuenιis libri sex. Iigata oratione conscripti, & notis eruditis illustrati, Londini psodierunt, anno M D C C xI. 8. aliique. Pro sententia vero lal um, qui Adamum primum litterarum inuento rem faciunt, frustra uriantur libri, quos Adamus strisisse dicitur.
Commentium enim & ab hominibua otiosis effictum. r, quicquid
155쪽
de. Adami'aut Euae libris dicitur. Gnosticis nimirim , Manichaeis. aliisque haereticis solenne erat, figmentis suis ineptissimis splendidissima sanctorum veteris testamenti, ipsius etiam Λdami, nomina obtendere. Huius generis sunt libra reu Inionis Adae , libeν Histia-bvi Adae. liber de poenitentia Adae, quibus alii alios adhuc addunt. itagendus hac de re EPIPHAmus, panarii lib. I. & AvGUSTINUS, conis rea Fausiam, aliique veterum. Sabaei, ut ex Icis o THOMAs sTAN-LEIus refert, contendebant, sibi esse libros a Setho & Edri conseriptos, immo etiam quosdam ab Adamo exaratos. Cum enim narrat, quid Abrahamo inter Sabaeos versanti euenisset, aperta Adami cista, . inuenisse in ea eius libros, ait. vid NAM Eius . hison phιlossorientat. lib. III. p. m. pariFa. Sunt ex Graeis etiam, qui Adamum psalmi nonagesimi secundi auctorem faciunt, quemadmodum EvSEBIvs NIK REM BERGIus alia quaedam cantica ab Adamo confecta, ceu genuina , profere , obr. II. de origin. scripturae faerae cap. XIII. quo nomine merito vapulat PETRO BAELIO , in Histonario hilneo-- eeritico voc. Adam. Arabes pariter atque Ebraei de libris a Deo Adamo datis multa fabulantur, quibus nemo sanae mentis fidem ad hibebit. Legi pa possunt apud Io-.DENRICvM HOTTINGERUM,
Bisor. orient. lib. I. cy III. pag. 22. RICHARD vM SIMONI ves, bisor. exit. vet. ressam. lib. I. cap. VII. pag. 67. aliosque. Eiusdemque commatis sunt, quae de libris Euae, uti sunt prophetia Euae, item euari getium Euae, circumferuntur. De his omnibus praeter PETRvM LAMaEcium prodrom. hison litterari lib. I. cap. III. pag. 6. & PETREAELIvM l. c. legendus etiam SCIPIO sGAMBATus, archιuor. vet. te m. lib. I. tit. VI. Pag. ρα seqq. IO. UDREM 3CHMIDIus, in Ueudo - te mento veteri pag. seqq. itemque PANUS CHRISTIANvs HILsCHERva
ἱn sebediasmate de biblioιheca Adami , addito eiusdem epistolae ad
GEORGIvM HENRICUM GO ET ZIvM, de reliquis Adami Protoplasti. Dresdae anno M DCC xI. in qto , quod integrum radici Ueuripigra- pho veteris testamenti pag.13.seqq. inseruit Io. ALBERI s FABRI CIUS,
qui & ipse de libris tum Adamo, tum Eu ributis L omnium fusis
sime egit, i. c. num. I. ad XXXV. - .
Dum enim diuina promissio de 9mine mulieris ad Adamum non minua, quam eius posteros, immo ad Adamum vel maxime,
156쪽
ut hocce lati erigeretur , lectauerit, .cquis dubitet , quia vera fide eam apprehenderit, firmiter per . totam vitam tenueri & ita salitatus sit dσ& de sapieκtia υποτατικόν dicitur : haretam, qui primus formatως est a Deo, atrem mundi, eum solvi esseti oratiu, custodiuit , καὶ ἀόειλοιτο ἀυτον ἐκ παραπτωματ . ἰδίου, re Oindicauit sea eduxli istum a Lim. i ι- , Sapient. X. l. Λgno
. scunt etiam Iudaei, Adamum egisse poenitentiam , apud R. E L I E- aEREM cap. o. qmnluam nonnulli more suo varias fabulas addane. Confirmant idem ecclesiae doctores veteres, IRRNAT Us, ib. V. ada. - - haereses es. XXXIV. Dq. TtROLGNus, lib. II. contra. Marcionem, cum XXV. EPIPHANIus hareer. XLVI. .aliique. qmmo in Tatiano x. Encratitis, sententia, 'uvit Adam siluatus non sit, tanquain erronea& haeretica damnata fuit. cons. NATALIs ALExΛNDER , osar. eccles. ' verer. testament. aetat. I. dissertat. III. fert. III. p. g. I. Eos, qui ex instituto de poenitentia Adami scripserunt, laudat. Io Λ N. Mino v rvs FABRI cIus, in cod. EseudFigrapho νeter. tesum, num. XXV.
Adamtun, cum vitam ad annum usquemongentesimum ac trigesimum produxisset, mortuum esse, Moles nos condocet, G nes Hry. Plura de morte aut sepultura eius hon addit. Fuerunt tamen deinceps, qui hic non sitiati terunti, sed more suo comReata. varia & hic expzomere, e re sua duxerunt. esse. Cumprimis Ebraeo istum antiqua est traditio, sepultum csse Adamum Hebrone , quae Malio nomine sciriath - arbe, h. e. ciuitas quatuor, scilidet virorum ibi sepultorum, Adami, Abrahami, Isaaci & Iacobi, vocata suerit. Eam calculo suo adprobat II IERONYMus in locis ebr. voc. Axboch; ite . que in tradisionibω in genesin. Alii autem contendunt, eum sepulis' tum esse in monte Caluariae, in.'uo deinceps crucifixus est seruator, unde illia occasio, multa magnaque mysterii captandi, enascia
sunt, non minus, ac illud ,' qqod nonnulli de actore . a Setho supκ sepulchrum Adami flantata , perhibent, ex qua barius Mosis secundum Iudaeos fuit, quo tot miracula & prodigia edidit, iuxta alios, vero crux illa conneta est, cui 4ifixus est seruator. Sed illa' procul facessant coiau.enta. Unf. PETRvs BAE L ius, in iactionario histori -- S . Mitiss
157쪽
Ar. b . 'f. XXVIII. Sedes ecclesiae post lapsum prunorum parentum fuit extra paradisum , procul dubio in Syria , aut Mesopotamia, vel contiguis certe regionibus. Quid vim cum paradiis contigerit, pariter incertum, sitne aquis deletus an coelestibus ignibus, ut Sodoma δe Gomorrid , consumtus atque
Tacente scriptgra nihil hae de re definire licet. Interim hoc constat, expulivin hominem ex paradiso, neue illi ad arborem.' vitae pateret adituς, Cherubos seu angelos eum flamma ignis cm- . stitutos, qui eum inde arcerent. Verba Mosis sunt: re expuus ισ-minem , ο constituit ab orientali plaga paradisi Cherubim. Gen. III. a . De voce PV P eiusque origine & eropria 'significatione variae ex tant eruditorum sententiae, quas diligenter collectas exhibet AUG. VEIFFERVI, dub. Nexat. cent. I. Dc. X. pag. 32. Ad rem ipsam quod attinet, vel ex initio Ezechielis constat, Cherubim esse Dei angelos quas quo minus & hicoptelligabus , nihil obstat. Falliturque magnopere Hucio GROTIus, eurn verba Mosis per εν διὰ δυοἐν explicanda censu, ut Cherubim & flammeus gladius sit unum idemque, idque ideo, quod in more positum sit Ebraeis , omni Dei opera, quibus extra ordinem Deus utitur , appellare angelos, ut Ventos oc. ignem', Psalm. CW. . Quae explicatio non potuit non gratissima
esse BALTH AsARI RECRERO. Merito itaque ab H vGO NE GROTI
hic dissentit IOAM GLERicus 37 h. l. Quod ad flammam gladii fevibrantis attinet, ridiculi admodum sunt is ex Romanensibus, qui hic ignem purgat.i se inuenisse existi fit. Rectius ii telliguntur ignes, seu per fulgura ex coelo e sit, sed ex itina sulphurea& bituminosa excitati prope aradisum, quibus adeo protopiasti a regressui. paradisum arcebantur. Ita iam olIm sensit LACTANT Ius non Devi sententia in peccatores lata eiecis hominem de paradiri, is victum sibi labora conquirerent, i umque parassam ira circumualia-
158쪽
uit, ne homo possu accedere; de origin errori cap. XIII. Coniungii rur autem flamma gladii se ibrotis cum angelo , ut indicem Deum angelorum ministeri ad flammam hancce excit viam, usum esse. Utque adhuc notant m , quod dicitur et es commorari fecit Cherubim , ut indicetur, non ad momentum saltem , sed ad diuturnum icti poris spatiuin angelos ibidem a Deo collocatos. Quod utique sollocationis finis requirebat. Quamdiu autem .hoc durauerit, num ad mortem Adami usque, ut nonnulli putant, an ad diluuium usque, quae altrum est sentent , incertum est. Poste rius si adsumas, paradisum per aquas giluuii penitus destructum, inde sequetur. Quodsi prius pliceat, nec tam diu angelorum illam cultodiam durasse, probabile sit, alia ratione, ante diluvium paradisum destructum, ut dicamus, necesse est. Potuitque 'flammae illius at antelis excitatae duplex effectuh esse, tum, ut per eum homi pes a regressu in paωdisum arcerentur, tum ut ipse paradisus per eam sen-ὶ sim consumeretur. Cuius rei documentum in eo quoque noAnulli quaerunt, quod in Babylonia integros tractus naphta, igne & sul
. g. XXIX: Haec , quae de protoplastis, eorumque lapsu, immo ipsi rerum omnium Origine,diximus,licet ex s. iptura sacra tantum nobis, innotescant nullum tansen dubium, quin eorum memoria quam diutissime etiam primo inter Adami , deinde Ae inter Noachi possem , merit honseruata. Vnde neutiquam illorum improbanda sententia, qui eorum quaedam vestigia in scrietis gentilium obseriunt, ' etsi hic quoque o te incedendum sit, ne certa temere & explorata credamus, quae.iu-CCU a sunt, valdeque dubis .' Multa passim ex ethnicis scriptoribus congeri solent, ut de rerum omnium hominumque origine e dem quae Moses, docuisse,
159쪽
euincantur. Nos praecipua. 'luae speciminis loco sint, indicabis mus. De mima rerum origine ita dita it ex antiquistimis Phoenicum mon rentis s ANC IION THO da quo suo. loco ρx instituto a P H ι L ω FAE BIBLIO in linguam aecam translatus, apud EV- SEBIUM, bb. I. praep. nu. euangel. OP. X. ut, sita eum a Mole actepisse, haud obseure inde colligere liceat. Namque & cEaos, seu coe lam. 6c terram ornatu suo adhuc destitutam, re spirisum aquis ina bantem commemorati Conueniunt & quae hac de re habe-hant Indi, quorum ex MEGAM HENE 'ententiam exprimit s TR ΑΒ geri Vb. lib. XV. p. m. ro o. itemque Aegyptii apud DIOGENEM 'λΛERTivas, it Irooem & DIODORvM sICv v M, Hbsimhee. histor. lib. I. l. . 7. cons. & N a C R o R I x s SMurnal. lib. VII rap . XVI. . A. Phoeniciis cum sua acceperint Graeci, mirum non est , dc apud eos, spo- .iatiin HEs Io D v Μ, in the nia, alidisqite, Iosaicae dodtrinae vestigia inueniti. Oui itaque nomine chaos significatum, viri docti cen-.knt. Hinc, quo pacto animantia condita sint, & postea homo ad diuinam imaginem efformatus , sui in animantia cetera domitilum datum, P. Vim memorant: quae ex Latinis , qui a Graecis sua acceperunt, summatim complectitur o v I D I v s, metamoγbof BA L. Antia .
quillimum rerum esse Deum , quippe non gonitum , pulcherrimum mundum, quippe Dei opus, tenebras duce priores. , docuit THALE'spex Phoenicia, ut nonnulli tradunt, oriundus , quorum postremum , obseruante HvGONE GROTIO , etiam apud ORPHIC cis&HE IDDv Mest , atque inde antiuui moris retinentissimae gentes tempVa perno stes numerabant. Loca veterum non assero , cuin id iam fecerit Hucio Giho TI vs de vraitate christian. religion. lib. I. q. XVI. V. 37.
Quod Moses dixit , Deum formasse hominem de limo terrae, id MEsIODUM quoque prodidisse , autumant , in versius & Hebru d centem , formasse Deum nomine s γαυου υδει φυγοντα se ram aquae macerant' 1. Quorsim & illud cALL Acili , πηλος ό προαi Θει .LDum momeIbeum , reserunt. Animam hominis diuinae ellentiae particulam, seu, xt HORATIus loquitur , diuinae particulam anniae, vel iuxta vi AGILI vM, aethereumfensum, similiquefatione vocare, lenne admodum est . fpud scriptores ethnicos, maxime poetas. Hoc vero itidem a Mose prosuxiae contenduRt, qui animam vitiarun, . - . a Deo
160쪽
SE T. I. A COND. MUNDO AD DILAE
a Deo ipso in nares 'hominis primi inspiratam, memoriae prodidit. nistoliam de mulieris eae costa Adami formatione a PLATONE inter polatam putant, cum primum hominem an gynum commentus est, quem bifariam Iupiter secreuit. vid. Evs En Ius hώ. XII pr. Fa-λδt. evang. ca . XII. Paradisum referre videtur hortus Alcinoi, ab IONERO confictus, & fons, qui toto diffundituν horto, ut ostendit
-im; itemque Iouis ille hortus a PLATONE in conuiuio descriptus, de quo Evs EB Ius i. c. lib. XV. eap. XI. Innocentiae itatum adumbrat .rureum seculum, HEs Iodo, o IDIO, aliisque memoratum, ode quo A PLATONIs locum refert EusERIvs l. e. lib. XII c.1p. XI II. Pandorae fabula, Euae, virunt seducentis, undo omnis mali inter bomines origo, lepsum tegi, iam obseruatum oRIGENI , tigri IV. contra Cessum, . & CYRILLO Alexandrino, lib. III. contra Iulianum. Sed mitto reliqua, quae passim a viris eruditis hac de Ae iam allata sunt, . speciatim ab HvGONE GROTIO l. i. PETRO DANIELE HvETIO, Amon. A t. euanges. para: I. pyop. IV. cap. III. pag. ro seqq. alibique, ri' TALI ALEXANDRO, bis eccles tom. L aetare mundi I. ante. IIIJag. M. sqq. Caute tamen, ne quid diffitear ,, ω eirςumspecte hac in rci Versandum , ne profanorum hominum nos eliponamus ludibrio. Etsi enim haec, quae allata sunt, dc reliqua, quae asterri sorte adhue pollunt, aut solent, in quibusdam cum narratione Mosaica conue
Dire videantur, in multis tamen ab illa', tum & a se .uicem, diicrepant. Fabularum praeterea incerta est isterpretatio, uti & de ipsa illarum' origine, praeter coniecturas, nihiI afferti potest. Saepius etiam Fontingit, ut quaedam ab ethnicis di sta, si Qxtersam speciem spectes, magnam comtenientiam cum iis, quae in scr*tura sacra. . m memorantur, habere videantur, at accuratius conliderata, ab ea quam maxime discrepent. Hoc vel unico declarariaticeat eXem plo. Cum scriptura sacra dicat, verbo Dei facta esse minia, HVia . quidem G Ro Vs , ut demonstret, ichm tradidisse ethnicos, verbo iei , inquit omnia, etiam Nicharmo ου PlaIonicu proditur, an e eos scriptori avsiquissimo non illorum hymnorum, quos nos serebe nominθ habemus, sed eorum crimintim, uuae vetusLar Orphica inne LMι, ηon quod OIhri Ussent, sed quod ab eo tradita eorumerente, G