장음표시 사용
161쪽
veritate christi.rnae religionu, lib. I. cap. XVI. Pag Π.IL Verum, si paulo accuratius & EPIcR ARMI & Platonicorum mentem considerea . mus , eos per λογον tionem intelligere videbimus , cum scriptura contra λsγον υ νος κον innuat , cum per τον λογον conditum, mundum allerit. Nec aliter capienda sunt verba A ME Lii Platonici philosophi apud Evs Ea IvM, praeparat. euari 't. lib. XII. cap. XIX. &aliis passim laudata, licet suum is cum Ioanne euangelista consent limiact tet. Patet hoc etiam ex verbis TER TVLLIANI V loget. 8.mal. apud vestros quoque sapientes λογον, id es .sermonem atque ratisnem , constat, artificem videri uni-rsitatis. Hanc enim Zeno determinat
De Isiatorem, qui cuncta dissoμιone formauerit. Sed mitto reliqua, quae hic moneri possent, & forte non abs ra foret.
. In propagatisne ecclesiae mox se discrimen inter regnum lucis & regnum tenebrarum, seu semen mulieris atque semen serpentis, ostendit. Patuit hoc in filiis Adami , Abele atque Caino. Hisce q d Adamus eandem viam peruepiendi ad salutem, quam a Deo acceperat, tradiderit, nullum prorsus .est dubium. Sed non una eademque uterque ratione, diuinae voluntati morem gessit. Id quod euentus sacrificio- . rum , quae Sbtulerunt , declarauit luculenter. Modum vero per sacrificia Deviri colendi suamque erga venturum Messiam fidem. declarandi, neutiquain ex ratione habuerunc, cui ritus per sacrificia placandi Numen prorsus 'pro- ., bari nequit, sed ex diuina institutione , '' ad memoriam is promissionis de mittendo Messia, inter homines conseruan- .
dam, conassata A bel & Cain duas mysticas fecere ciuitates civitatem Dei H& ciuitatem diaboli. Abele occiso , ciuitatis Dei princeps fuit Se thus. Utraque ciuitas in Cainitis & Sethitis continuata & propaeata est. Illi secandum hominem , hi secundum Deum vivebant.
162쪽
Patebit hoe ulterius ex dicendis. Interim cons. ΛvcvsTiNvs Iib. XV. de ciui . Dei cap. I. Ceterum ut Abeli a vanitate nomen inditum, Mimo Euae forte praecocem dc praematurum , eumque violentum
filii huius obitum praesagien , qui enim vocem hanc per πέβρο, luctum, interpretantur, lectionem codicis ebraei insuper habent in ira. Caino a 'sessione nomen datum, quod E.a existimaret, se virum do . minum, hoc est, Messiam iam possidere , aut potius, quod hac se-casione suam in Messiam fidem profiteri voluerit, iuxta ea, quae iam supra ad XXV. obseruauimus. γ' Non desunt eqsidem, qui existimant, conscientiam i flamatque rationem primi parentibus dictitasse , Deum sacrificiis colendum osse. Ebraeos in hac versari sententia , mirum non est incum Messia sacrificium propitiatorium, pro peccatis hominum offeren-- dum, quod per lacrificia veteris testamenti adumbratum fuit, sibi
persuadere nequeant. Desenditur itaque ea a LEvI BEN GERsoN , in Gen. IV. s. & IsAACo MMs Mincomment. in legem sol. aaΙ. col. 2. Ex patribus quoque ecclςsiae incarae eidem subscribunt IusTINus . MARTYR atque CHR sos ToMus, ille quaest. LXXXIII. hie orat. XV. P de satuis. Auide eandem arripuerunt Romanenses, ut necessitatem
quouis tempore per Ecrificia colendi Deum inde euincerent, ingens inae ratione praesidium se do iti suo de sacrificio millae allaturo'
existimantes. Propugnatur itaque a PAVLOBURGEMs I, ROB'ERT BELLAR MINO, GREGORIO DE vΛUENTIA, aliisque. Sed nec Soci
nianis displicuit, illisque , qui in quibusdam a doctrina Sociniano rum se haud alienos esse ostendunt, idque eam ob caussam , ne con- cedere cogantur , 'sacrificia veteris testamenti exhibuisse typum acrificii propitiatorii a Christo oblati, adeoque Christum venisse, ut peecata mortalium suo sanguine expiaret, & pro iis satisfaceret.
Fara. II. 'rap. IV. Alibi tamen Huso GROTius suam hac de re ita explicat mentem, ut nec rationis dictaminet , nec diuina institutione niti sacrificia existimet, sed homnum ingenio ea esse excogitata, deinde adprobata c Deo ; de verit te ciss. relig. lib. V. S. VIII. ρυ. aa I. Verum rectius alii a diuina institutione sacrificiorum ori-
163쪽
ginem derivant, quod & ex veteribus iam fecit EusEllius, demonstrat. euanuel: lib. I. cap. X. Etenim quo pacto ex talionis dictamine sacrificiotiun religio fluat, nullatenus liquet. Docet utique patio, summo honoris eultu Deum prosequendum este , docet, ea ora ma facienda esse, quae ei grata esse intel xerimus. Sed num inde sἡ-quitur, offerenda illi esse. sacrificia Existimauerim , hoc ne somni
ando quidem alicui in mentem venire potuisse. Intel gunt rur-- sus mortales. cum peccatis sanctis Iimum numen offendunt, eorum αqnaerendam esse expiationem. Sed quae ratio docet, hoc mactatis
uombustisque fieri posse pecudibus t Immo in ipsa illa mactandi sacrificandique peto a ratione , aliquid est, a quo natura humana ab horret, quod & gentilium sapientissimi agnouere ; unde credibila non-st, duce ratione primos homines in eas deuenire cogitationes potuille, lacrificia Deo grata esse. Iam si porro cogitemus , quod1criptura aperte doceat, a Christo seruattre sacrificium propitiatoriam pro hortunum peccetiis oblatum, cuius typi sacrificia veteris testamenti fuerint, nulliis ampliohac de re superest dubitandi locus. . Quae enim de Christo, eiusque reciemtione, scrisiura tradit , ditipni nota non sunt. Solent nonnulli huc etiam amfocare verba Pauli: por fidem Abel praestantius sacri um obtulit, quam Cain, Ebr. XI. s. . Inde nimirum colligunt, sacrificia ex mandato diuino. fluxisse , cum ides verbiam Dei supponat. Verum noci si itia haberet, Caini sacria ficium, quippe quod itidem mandato diuino nitebatur, non minus Deo gratum fuisset, quam Abelis. Ad animi itaque potius dispositionem, quam mandatum diuinum , hic respicit apostolus. Idque Tecte quoque obseruauit P ET Rus Iulo AEus, qui & nostram de sacrificiorum origine sententiam pluribus eoiiiirmat , dan; l' hi ire eritique des dumes s der culles bons re maurais e .part. I. cap. XLI. p. Iι Quod vero idem vir doctus in verbis Dei ad Maesum rme com Bris carnem cum amma ius . quae est sanquis eius, Gen. IX. Q.
repetitam 1acrificiorum institutionem sibi inuenille visus est, dchine
porro coatendit, omnem languinis animalium est usionem pro sacri-licio habendam, in eo Haucos forte sibi suffragantes habebit. Fateor, quae hac de re disputat, stilliora mihi videntur, quam solidiora. Ceterum inedia illa H-ONis GROTII sentcntia, quam antea indicab
164쪽
indieauimus, sacrifieia hominum ingenio eacogitata, a Deo deinceps adprobata esse, itidem nullatenus admitti potest. Eequid enim permotallet primos homines ad eiusmodi quid excogitandum y Num ero credibile, e modi ἐλλοζησκέοιν se probaturam Deo fuisse'
vilique, a me iam laudati in dissereat. de pierate philosopbisa, seu
religioue aeaturali, quae extat in selectis iuris natu e re gent. 6. XL.Famayr. ubi dc ex instituto contra PETRvM CHAOINvM disputo. add. ga L. DET LINGIv1, obseyuacion.D A .R N. II. obseruat. IV. V. v Φ.βeqq. ubi plura hac de re. De variis autem sacrificiorum spe .diebus ante legem a Mose latam , modoquo eo tempore sacrifi-ἀandi, praeter alios legi meretur, quem iam laudaui, FETRvsn v Ri Allus daau P hi Me 'eriri ae Ees asimes &c. pari. I. cap. X
Nimirum, cum vitae institutum diuersum sequerentur, pastoremque ageret Abel i Cathus autem agricolam,' ille quidem ex primitiis gregis, hic autem ςx primitiis agri, sacri-aucium Deo obtulit. '' Sed quod diuersia uterque id faceret mente, acceptum quidem illius ivit sacrificium domino, hochinime gratum. ''' Id quod cum animaduerteret Cainus, impotentis animi aditistii abreptus, non in iram modo ac inuidiam erga fratrem se dedit . diuina insuper habita correptione, ' sed oblata occasione '' violentas demum illi inludi t manus, primumque homicidii inter mortales exemplum
statuit. Vtrumque vitae genus innocens est, in quo si recte se ge-iant , homines Deo placere possunt. . Plerique tamen patriarchae Fraetulerunt vitam pastoritiam , quae & instituto illorum , qui is Ἀσκηνως habitantes rivitatem quae bane , Φalentem Andamenta, s' ἀρυ- artifex Dem esses, Dixe koc , Friniebantur . se peregrinos σ b. . ' T aduenas
165쪽
- De tempore primum sacrificii, tum de re ipsa disputausolet. Tempus Moses designat Lis verbis : Uo , quia nonnulli vertunt , eos aera plurimos , . quemadmodum & Graeci: μιθ' ἡ Nee abludit versio germanica B. LYTHERI. Chaldaeus autem reddit r i v ' do in sine dierum , suntque plurimi, qui, certum ac determinatum tempus indicari putant, sed ut iterum in diuersas abeant partes. Nonoulli de sabbatho periodico explis, eant, quasi in fine dictam idem sit, ac dis sabbathi, putantque, haud leue hic eius se praelidium sententiae inuenisse , quae Labbathum a patriarchis obseruatum statuit. At in tota Mosis narratione ni apparet , ex quo Molligi queat ., da sabbatho hic sermonem esse. Rectiis itaque forte alii permem Hraum finem messis, qui etiam erat finis anni, intelligunt. Huic enim tempori oblatio de fruina terrae quam maxime conuenit. Λd rem ipsam quod attinet, de Caino dieitur, quod oblationem e fructu rerrae Deo obtulerit. Sunt equidem varii fruehis terrae, sed quin segetes intelligantur, nullum videtur esse dubiam, cum dc ratio oblationum in tante Ebraea deinceps usitatarum, hoc sati suadeat. Sineque omni nece litate Ruso GROTrvs fingit, oblationem Caini filisse sagmen, cuius . usus antiquissimus apud varias gentes in sacrificiis et quasi ex gent Iium potius, quam Ebraeorum moribus censenda essent, quae Moses de hominibus antiquislimis refert. De Abelis auxem secrincio diciatur: ob ulti s ipse Abes e primogenitu, a se adimipecudum Darum. Quae verba cum plana abiis sint, mirum , viros doctos tot sibi ipsis hic struxisse ambages. Quod enim de primogenitis dicitur, ia uvco
GROTIus, lanam ovium eximiae magnitudinis ac sormae fuisse , comtendit, per vocem a Tr autem iae intelligit. Quoad posterius secum contentientem etiam habet IOAN. CLERICVM ad h. l. qui sensum verborum Mosis ita exprimit, ut dicat, Abelem primogenharum iacta pecudum rem diuinam sectile. Caput caussae est , quod eoneedere nolint, pecudum inactatione effusioneque languinis sacrificium Abelis fuisse peracinae. Falluntur autem, mea opinione, viri doctissimi. Namque nullo unquam οΣςmplo comprobare Potςrunt, cum de sacriis i - - ficiis Di iligod bl
166쪽
is sermo est, vocem fac 'potius significare, quam ad em. Praeterea talia sacrificia, iactis, &, quod GROTIus addit, ianae, in populo Dei nunquam fuere usitata. Immo Paulus sectificium Abelm Ocat Θυσιαν, quae Vox, ut omnibus notum, tale sacrisicium deis notat, quod pecudis mactatione peragitur. Distincte etiam Mosest Ni m de a memorat, unde io. CL ER Ic t parapE sis concidit. Praecipuum . quia nostrae sententiae opponi potest , argumentum Me est, quod ante diluuium κρεωφαγει fuerit ignota, unde sequatur, nec pecudes in usum sacrificiorum mactatas, eum nihil Deo ia-crari soleat, nisi quod in ussi sit hominum. Ponamus vero tantisper
m αγων ante diluuium fuisse incognitam, serit mini ea de re' In laquentibus ad M. LI. s. IV. Gendi locus a non tameu id intalequetur, quod volunt vi i Num enim ideo in honorem Dei apsius mandato mactare pecudes non licebat, quia homines iis non vescerentur Sed nihil, inquis, Deo sacrari sisIedie, nis quod in
viai esset hominum At erant Ones Vtique & alia pecudes, quae olverebantur, in usu hominum, etsi iis non vescerentur. Lanamentin & lae ex iis percipiebant. Vnde nec illud obstat, quod ioAM CLERicus addit: eum initio ιἷ tenura spem greges boum. Mium, ea prarum, vix credibile esse, benesum numen eos in honinem Atim haminumque detrimentum voluisse minui. Quod si enim ponamii, ' fi cudes tantum in usum sacrificiorum fuisse mactatas, idque non ad fiequenter factum, greges boum Guiumque non adeo minui no
rant, ut singulare inde in hominea detrimentum redundasset.
uerit sacrificium Λbelis, inam autem Ingratum. Diserte enim hodimplicat Paulus : per fidem praes-- sacrificium obtulit Abes Otihmmi, ειν XI. Procul itaque s Mant commenta Iudaeo m aussam mersitatis in eo quaerentium, quod Cain Minchah obtul erit, Abel autem holocaustum, Nee mestoris notae sunt duae at ἔaTerunt, Camum scilicet spicas eriles parea de auara manu Ubtulisse ει quae reliqua sunt eiusdem generis. Q 'aeri vero etiam solet duo ndicio constiterat, acceptum Deo fitille Abelis sacrificium C, ri;
167쪽
Deum εω τῶι supeν donis eius, testatum esse, Ebr. XI. . Quo vero hoc factum iit signo, non explicat. Admodum tamen est v , rosimile, factam id per ἐμπυρισμον sea ignem ὐρι οπε η, cum subinde sequentibus temporibus Deus hac ratione grata sibi esse s
ctificia, quae offerebantur, testatus sit. cons. Leuis. IX. a . Dd. m. a . I. Reg. XIII . IS. II. Paratip. VILI. Id iam recte Aa ENEsRA e
fibraeis ad 3. l. docuit, quem & alii sequuntur. Immo Tri EvDOTIOR verba infli iam eum in modum transtulit res inflammavit Dominia supra Hecs super sacrificium rivi, supra in cleroVsarescium eim non insamminu t. , Diuinam hancce eorreptionem Used verbis exprimit Moses e
explicari solent. Nonnullos ad ius primogeniturae ea referse, iam supra ad 6. 0ra obteruauimus. Suffragatur huic sententiae IOAM. CLεRicus, qui ita illa παζαφζάζει modo enim virtutem, Ut sta erat, coleret Cainus in fratri eum primogeniti iuνe praelatum iri, sin Nero in fratrem quidquam minus humanum des aret , paratas eses quas Leret, poenas; ergo si veller primogeniti dignitatem tueri, qu esceret. Omnia nimirum innituntur interpretationi vocis 'NU, quam per dignitatem vertit. Sed quod ea hic ita vertenda sit, nondum euictum est. Vulgatus interpres habet: annon , A bcne egeris, Icipies. Huso autem GROTI v obseruat, vocem no minus ex Ilionem, quam acceptionem, significare. Quod si admittatur, uti admitti utique potest, sensus eru: .s b e seeeris, eri8 PNauseuare, vel is Ito faciei, h. e. almare faciem poteris, hilarer honamque habens conscientiam , neque opus erit, ut facies tua. concidat; quod si male euris, ianuam iaces pereatum, hoc est, ipse statim te redarguet cy'scientia,)m peccasset ut enim per peccatu hic poenam peccati intelligamus, nulla. nos cogit necessit M. Rectra itaque etiam sibi cons ant, quae sequuntur: s ad te appetisus eiuι lae u dominaberis ei, hoc est, tui erit officii tuaeque potestatis , cupiditatibus tuis imponere frenum, ne in peccata erumpant, quibu consilentia laedatur. Namque cur ad fratrem haec ν - a ' rese
168쪽
referenda sint, nullam ego rationem video, quippi cuius nulla hie mentio. Falsaque, qui hoc faciunt, nituntur hypothesi, ac si de iure primogeniturae hic sermo sit, quod probare nequeunt. . Sed plura addere non fert nostri instituti ratio. cons. ABRAH A M va
Cum scilicet essent in agro, solitudine ad tantum scelus 'patrandum suppeditante occasionem. Verba Mosis, quae praece dunt: vr N-,N Pp N interpretibus iterum multum negotii Reessunt. Si enim vertantur: es dixit Cain ad Abel f errem sevum. videtur aliqui4 in textu deesse, eum id, quod dixeriti, non sequatur. In quam eo magis non ulli ingrediuntur sente Nam, quod Lxx. interpretes hoc, quod deesse videtur, suppleant: καὶ . a XMν προς-άδελφον ἀυτοῦ, - εις το πεδίον. Quod iupplementum itidem vulgatus interpres & codex Samarit kus, dc IONATA AN Pseudo-Vai elides, & alii exhibent. Targum vero Hierosolymitanum prolixe refert colloquium aliquod inter Cainum & Abelem institutum, cuius summa est, quod Cain iudicium extremum, seculumque futurum, praemia item bonorum &malorum poenas negauerit, & benignitate Numinis condituri mu dum, resque mortalium eadem regi, inficiatus Fuerit quae omnia contra assi auerit Abel. Sed ista quidem ut commentitia reii gruntur a plerisque. Interim ex versionibus antea memoratis, aliisque rytionibus colligunt viri quidam docti, in textu ebraeo aliquid deesse. . vigent etiam cumprimis, quod Ma rethae ipsi nota ad marginem pssita deesse quidpiam sateantur: 'vda ridp da quod ita vertunt: viginti octo versus mutui sunt in medio Ue - . Nec tamen delant iis, qui secus sentiunt, quae pro sua sent tia adferant. Vocem namque verti poster P locutus est in eum Abae fratre suo, ut sensus si quod familiariter cum eo Idcdvis sit, dissimulato odio, aut ' h placeat, vocem illam vertere per dissi, intelligi hoc posse de verbis proxime antecedentibus, quae Cain ad Abelem dixerit, unde contentionis forte in caedem eruptu
rae tunc inter eos orta est oceasio. xxx. interpretum, aliarumque Versionum deuiationes a textu, non statim tanti sunt, ut inde textum Co . ινὼ i inii, ὸ Τηε ι . . ' ' . ipsuI'
169쪽
ipsum eorruptum esse, concludendum sit. Praesertim cum uniuer- diis omnium codicum ebraeorum in isto supplemento omittendo sit consensus. Ad notam autem istam Maisrethicam quod attinet, eam Io. Bux T RFFIVs in claue abusio e cast. II. ita reddendam esse docet: in mi octo versu sunt, qui desinunt in medio versu, vel a . sensu Athmreb. Atque haec cum ita se habeant, nulla nos cogit ne cinitas , ut, textum ebraeum hic corruptum esse, asseramus.
Quo anno mundi hocce fratrieidium contigerit, ad modum inter se dissentiunt viri eruditi. Recepta apud plerosque est sententia, contigisse hoc anno mundi cxxx. Id cer tum , multiplicatum iam quodammodo fuisse hominum genus, cum ceteroquin Cain nullam habuitat caussam, metuendi, vi ab aliis iterum interimeretur. Prolixe, variis tu medium allatis sententiis, hae de re disputat PETRvs EAEMus, in dictιonano hisorico . erit. p. g.
ubi & de caussit, itemque modo & instrumento, quo homicidium Cain perpetravait, varia lactu digna in medium acu.. XXXII. . .
Reprehensus ob admissum scelus a Deo Camus, cum
disi utare illud frustra conatus suisset, tandem culpam agnouit, seque iterum mortis reum esse fassus est, simulque de gratia diuina desperans, ' de vita saltein conseruanda solicitus suit, cuius etiam promissionem a Deo obtinuit, qui certo signo, ne ab aliis iterum occideretur, illi cauit. Hinc ad seculi huius negotia deuolutus, cum ex uxore filium, cui I nota nomen, suscepisset, urbem ab eo Hanochiam appella
Doeent id verba Caini et maior es iniqwων mea. prae testinis 'Gen. IV. s. Quaς Vςrba etsi a nonnullis de poena peceati capiantur, ac si sensus esset, maior est flueari mei poma, quam vestam se erre valeam, nulla tamen nos ratio cogit. cur a propria Mgenuina vocis DV significatione discedere ὀebeamus. Sed & vox Noa non minus remittere, quam ferre, signislaat. De venia itaquapcccati impetranda, cum La sulpa desperaret impius Cain, de eo saltum
170쪽
saltem scilicitus erat, ut poenam temporalem effugeret , quod sequentia docent. Simul inde , poenitentiam Caini hypocriticam ritisse , constat. Deus vero non tantum hac de re securues esse
illum iussit, poena grauissima In illos statuta, qui destinato e stilio illum occisuri essent, sed ne quis per errorem illud faceret, certum ei signum addidit, quo ab aliis , aut feris etiam bestIis , inter 'virgulta sorte latitans, dignosci posset. Quale hoe signum fuerit,non constat. Ebraeorum doctores hie valde Iepidi septi Sed illorum commenta
referre piget. Io. CLERICvs peculiari vestis genere eum techim piniat, ad h. g. Aliorum sententias diligenter collectas refert PETRusa Liri, in serico historieo-erit.'voci Cain , lis. 717. itemque Avo. PFEIPPERUS, dub. vex. eent. I. De. XV. pag. qui ipse in eam ingreditur sententiam , fuisse illud miraculum euidens , coram Caino editum, quo de immunitate sua a morte violenta certus redderetur. Sed cum hae de re iam ex promissione diuina certus esse potuerit, rectius capitur de signo, quo discerni ab aliis pollet, ne quis ex improuiso aut per errorem illum interficeret. Ceterum , an tanta iam eo tempore hominum fuerit multitudo, ut iure Cain se ab alio iterum interfestam iri metuere potuerit, de hinc Praeaὸamitarum asser tores argumentum pro sua sententia capere queant, prolixe , sed more suo, ut dubia multiplicet, disquirit PETRvs BAmvs l. c. lis.
i . Posteri Caini patris pressere vestigia. Rebus huius se- euli dediti, de colendo rite Numine parum suere soliciti.
Statim itaque horum exemplo. patuit, quam diuinorum beneficiorum i m memores sint mortales , quam proni ad ea 'omnia agenda is quae ad huius vitae felicitatem iucundita temque pertinent, ' plane ac fisost eam nihil amplius aut sperandum aut metuendum esset. Tales fuere Cainitae. '