장음표시 사용
171쪽
virtutis ac sanctitatis laudem adferrent, egisse, non legimus; sed hoc saltem de iis commemoratur , quod artes varias, ad vitam commode hilariterque transigendam pertinentes,
inuenerint. Patet hoc ex inventis illorum, studiose a Mose commemoratis , de quibus i. sequemi dicemus. Docere autem hoc ipso haud dubia Moses voluit, artes plerasque ab hominibus vitae huius comia inoda sectantibus inuentas , ad vitia quoque mortalium alenda atque fouenda spectare, immo ipsos inuentores, ut cupiditatibus sitis de aliorum satisfacerent, ad eas inueniendas inductos. Idem ex etlinteis. Obseruauit sE NEC A, epist. XC, ρ. m so seqq. ubi docet, luxutiae .aliisque hominum vitiis artes plerasque originem & incrementum suum debere. Perditos plane comptissimosque Cainitarum fuisse m res, ex iis, quae Moses narrat, satis liquet. In iis tamen speciatim describendis cauendum , ne ad ea descendamus , quae in Mosis 'narratione fundamentum non habent. Non omnes hoc obse Uant. Legenda, quae hac de re habet PETRVs BAELI vs, cc tonari histor. cris. voci Cain, lis. D. PM 7 7.
Iabal namque Lamechi , memorabilis inter Cainitas
viri, ex Ada filius , pater fuit inhabitantium tentoria pecu riorum, ' rei oeco nomicae studiosius, opibusque congerendis addictus. Iubal, frater eius , pater suid ommium comtrectantium citharam ct organum, rerum ad voluptatem spectantium inuenior. Thubalcainus, Lamechi ex Zilla filius , malisator fuit & faber in cuncta opera aeris & ferri, rerum ad gloriam bellica virtute acquirendam, pertinentium, inuentor, Genef. IV ao. ρqq. q.
Non ita hoe capienJum , ac si primus pastoritiae vitae in uentor fuerit, namque ipsum Cainum pastorem fuisse , nouimus, sed quod primus fuerit qui greges ab- uno loco in alium deducendo
172쪽
Nomadicam vitam egerit. Nes enim pateν ρυ-m , sed pa δ' H-
habitantium tentoria dicitur, hoc est, eorum , qui sedem fixam ficti habebant, sed in tentoriis, quae commode ab uno loco in alitura transserre poterant, degebant. cons. R. SAL. ARCHI ad Ub. I. Lucem dabunt, quae de Arabiae populis refert mrru us, hi ν. naturi M. VI. cap. XX VIII. Hocce autem vitae institutum eo spinabat, ut is maiores amplioresque alere greges possent , adeoqui in improbis alere atque fouere mirifice auaritiam poterat. Ceterum , an Iaba lem apud eimicos Pales, pastorum Deus reserat, unde Palilia, nune in medio relinquo.. o s. ' Per comνemnus elabaram s organon i musicae rei peritos intelligi, constat inter omnes. Obseruat ad θ. L IOAM. ELERIC vs, originem musicae forte omittere noluisse Mosen , ut ostenderet,
mentiri Aegyptios, qui eius inuentionem Thouti Aegyptio , amies iridis, qui post dilinitum vixit, acceptam serebant. Mihi prae cipuus Mosis scopus fuisse videtur, quod citandere voluerit, Cainitas commoda huius vitae, insuper hasta religione, ita sectatos, ut studiisti artibus eo spectantibus se totos dediderint. Etsi autem innocens,
immo salutaris musicae usus esse queat, improbos famen ea turpissime ad voluptatem suam abuti, notum est. Immo in sacris quoque Deus cantum & earmina sine fide, sine pietate, improbat: Aufre a me
Cum verbum significet polire, ornare, eolligunt inde nonnulli , Tubalcainum non tam artes fabriles primum inuenisse, quam polituram rebus fabrilibus addidine. Antiquiores etiam fuisse artes fabri Iei ipsas, inde colligunt, quod sine illis nee agrum colere,
nee aedificia aut urbes extruere potuerint. Probabile autem, eum
ampliorem etiam metallorum in armis fabricandis usum inuenisse. Aegyptiis artis tractandi metalla inuentionem sibi tribuentibus de hoc a Mose oppositum, existimat ro. CLERI cvs. Sed op do hoe est incertum. Ego non dubito, quin Si hic Cainiticae gentis impietatem notare voluerit diuinus scriptor, almorum noxiorem in uentione rem bellicam promouentis, ot tela ambitioni mortalium,
quibus e medio tollere , quicquid obstat, potest , suppeditantis.
173쪽
Fuerunt etiam , qui Thubalcainum chemicae artis peritum sacerent, quod , si do qualicunque peritia soluendi aut segregandi metalla e piatur, concedi potest. Dixi hac de re in intro uti. ad histor. ρbilos
Sed ipsius quam maxime Lamechi e rupto constati, quantos in gente Cainitica progressus secerit impietas. P Jygamum enim fuisse, Moses docet, quod incontinentiae in homine improbo documentum est certissimum. Deinde, quocunque modo verba Lamechi capiantur, cum dixit: vitrum occidi ad vulnus meum, eis puerum ad vibicem meum, siue thrasonice gloriatus sit, qua ratione excipere velit, qui in animum induxerit, molestiam sibi secessere, siue reuera hominem occiderit, & stulta animi serocia impunitatem sibi promiseris, impium & contemtorem Numicis animum satis superque arguunt.
. . ' Priori modo verba Lamechi capiunt A BENEs Ra, v Ta L Us , MERCERus , aliique. Nec alienus ab hae sententia est Io. CLERI cvs ad h. I. Sensus itaque erit, Ac leuiores & grauiores iniurias aeerrime ulcisca , pro ratione eorum , a quibus mihi inferuntur. Posteriori modo praeter Ebraeos & Arabes , apud Ioam HENRIc-- HOTTINGERUM MUm. nent. pag. aas haec Verba cais piunt HIM RONY 3 Vs, LYRAN vs, aliique, quibus etiam suffragatur AvG. PELIFFERus dub. vexat. eent. I. Dc. XVI. pag. ff. Superesstamen adhuc tertia explicatio QNRELos qui interrogative Lamechi verba exponit, cumque interrogandi parti Iae saepe negandi vim habeant, sensus fuerit: Non pisum occidi, calvi causa ego serrem reain 'tum, neque νuuenem -δraemi, cuivi caussa peMeretur semen meum
Verum, si hicce sensus sit, non video sat praegnantem caussam, cur haec urba rotularit Mosci. Immo cum haud obscuro scopus totius
174쪽
narrationis eo tendat, ut Cainitarum impietas exhibeatur, ex prio ribus duabus sententiis unam eligendam censeo. Quameunqne aiatem elegeris, impietas pariter ac stultitia Lamechi maufissa erit, Impietas autem eius inde quoque elu sese, quod Raerit pologamus. Λ prima enim matrimonii mstitimbne eum di acessis e , ex supra dictis constat. M Hinc & ante diluesum nemo ex sanctis patriarchis, aut gente Semifica, polygamus fuisse legitur. D. patriarchis arom post-di haesariis quid te isendum sit, aliunde eonia stat. . Iudicia fle sententias patrum eeclesiae de polygamia Lameehi inibet ar Ar XLIs ALE TANDER, fissor. Finem veteri tresam. arari. EH πω IV s. N.Aff. '
' .' Cum ergo tam perdersi fuerint Cynitarunt messe', fierialiter non potuit , quam ut doctrinae coelesia vel iactiῖ rdiu ςςrent, albe repudiarent οἱ in omne te dare iqapietat
geuus. An speciatim quosdam cisea doctrinam sacram e rores is aint, incertum. Πελα θεοπια ec .atque, jdplola-Friamit antroduxisse, a quibusdam, sed nullo certo rundamenta
asseritur. .l n' V ' qui ni ibi , ' Ιν Non' desunt , qui Cainitas Inter haereticos veteris rest menti ι speciatim antediluuianoν, referunt. Non tantum enim mo libra,eos finia improbis atque impuris, sed doctrinam coelestem illax quoque erumpisse. Probari hoc posse putant ex locci ruri utilisontio αδιδασκαλους sui temporis inuemas apostolas via, inquit, Im 6 οδω τῆ αν ἐπηέυεισπιν. Et licet in scriptura saera nore exprimatur, qtraenam illorum haeresis fuerit, exirimam tamen, eam 4 tria reuocari posse capita, quorum primum est', abnegatio semis benedicti, osse fidem Abelis peculiari vinis praedicet Paulus mPXI. . ὁpposie ad ineredulitatem & απιτιαν Caidi'; alteram, Hul ADtria, quam praecipue eX smo m. V. probare annituntur, verba' Moctis, lli' dod N p, IN vertentes: tum profanatum est iis Luoevisom nominia domini: addunt quoque haecce Mosis verba: .isua βαὶ um coxae tἱonam totast tarmum malum; Gen. VII. tertium . . 1 Vx dem - Digiti sed by Cooste
175쪽
PER. a. AB AMMO AD Mos. denique, Mirruptio saιri uiorum, quorum verum finem initio statim suae desectionis eorruperit Cativis, unde Paulus rationem reddituras, cur Deo Abelis sacrificium. non autem Cadi, placuerit, fidu
idololatriae, aliique. Mihi vero multo probabilior i ,rum videtur
sententia, quia Uil a nox Minnes in atriismum potius, quam .perstitionem, prolapsi s. putant ; unde &, quid de illarum haeresi censendum sit, patet. Nec obstant huic sententiae, quae hactenus sent allata. De falsis doctoribus, quos in via Caini ambulare dicit Iudas, antea pronuntiauerat, κυζισνητα οβι ουσι, δοξαν βλασφημῶσι, quo ipso pr*erviam. & petulantiam hominum, diuin3 pasiter ac humana Iusque deque haventium, designauit. Et tales erant Cai Utae antediluuiani. Semen benedictum utique re ipsa abnegabant:& qui Deum ipsum aspernabantur, in lius non poterat esse fides in Messiam. Interim Caini ἀπιτία in deseetis fiduciae potius, quam assensus constitisse videtur. Gerae , quod ipsum Numinis de semine
Enedicto premissionem diserte in dubium uorauerit, ex verbist πω stoli colligi nequit. Idololatriam ante diluuium in usu fuisse, nega LACTANTI us, si R institui. .min. cap. XIV. negat δέ CT RH. Lus Alexandrinus, tib. m. contra isti ηκm. Affirmat equidem praeter alios R. Mosm in MouInra hi tractatu T. Π ΠMV cap. E. qui de eo MM 'reditur, in imagines de templa ante diluuium in via fuisse contendat. Sed omia fundamento haec destituitur sententia, prauaque nititur interpritatione IOG. Gen IV. U. ut in sequentibus ad XXX I. demonsi bimus. Cum vero Moses omne figmen im cogitationum modis humani tantum malum esse dicit, non. deo, qua raelone lydriatim ad idololatri hoc restringi queat, cum a cismus non minus, quam saperuitio, ex prauitatς cordis humani progrediatur. TERTvLLIANus idololatriam antediluuianam ex libro Enochi probare conatur, de Hololatria p. m. ιού. Sed, qui de Enochi libro censendum sit, deinceps exponetur. Vix etiam vi flux GC
176쪽
πι-MΘρίαν per diluuium illis attraxit, peruenire potuisse, nisi athe- sinus omnem simul honestatis sensum, quod fieri solet, illis excussisset. Legendus hac de re, qui nostram sententiam pIuribus confirmat , PETRvs IvRI Eus, . . critique des dumes oee. para. III. east. II. Pag. συ. seqq. Inter haereticus veteris ecclesiae christianae itidem Cainitas fuisse. eonstat et sed de iis in historia ecclesiastica noui testamenti erit dicendi locus. Interim conferri poterit PETRu s
i s. XXXVll. Pro Mele Adamo datus stat Sethus, in cuius posteris
regnum lucis, seu ciuitas Dei, costinuata fuit. Capita gemtis, statoresque & vindices diuinae veritatis, qui iusto se inuicem exceperunt, ordine, suerunt: Enosch, Mnan, Mahalaleel, Iared, Henoch, Μethusilach, Lamech, Noach.
' Obseruauimus supra ad g. XXX. Abelem & Cainum duas araesentasse mysticas civitates, quarum altera Dei, altera diaboliet. Cum itaque Abel a fratre oecisus esset, Deus per Sethum suam continuari voluit ciuitatem. Hinc sine instinctu, sive reuertatione diuina, Eua etiam nomen Seth filio suo dedit, quia, inquit, posuit mihi Deus semen riserum . pro Habes, quem oeridia Cain, G nes. IV. u. Haud obscure nimirum significat, eum in locum Abelis successurum. Facrumque inde, ut posteri Sethi C MN 'ra,filii Dei, posteri autem Caini IN 'ua, filii hominis vocarentur, qua de re in sequentibus dicemus. Vt autem moribus & vitae instit to, nominibusque diuersi erant Sethitae & Cainitae , ita probabile admodum, sedibus eti m distinctos fuisse, nec una habitasse. Cumque praeter Sethum & Cainum alios quoque liberos, filios filiasque, νά- nuerit Adam, Gen. V. M. dubium non est, quin hi pro ingenii indosisque diuersitate partim Sethitis, partim Cainitis adhaeserint, ut adeo totum hominum genus in duos hosce coetus fuerit diuisum quemadmodum & alias probitas improbitasqve duos semper hominum coetus facit. Non desunt, qui, inter Sethitas litterarum non minias studia, quam pietatem, floruille, contendunt. Memoriaequo orodidit EL. Ios Hus , eos plurimum deditos fuisse astrologiae, eam
177쪽
que scientiam, prout tum exculta fuit, duabus insculpsisse columnis . lateritiae alteri. alteri lapideae, ut, si orbis terrarum secundum Adami praedictionem vel igni vel aqua periret, alterutra saltem via vidistitui
istius inuenti memoria conseruaretur. Extat Iosmin locus antiquis. iussiere. M. I. cap. III. eumque a GER HARDO 'IOANNE UOs Io , tib. LM arae Grammas. cap. IX. emendatum, exhibet PEIRM LAMBECIus ,
pνodrom. his. titterar. M. L. cap. III. pag. 7. Sed iam pridem eruditis haec ros EPHI narratio suspecta sitit. Quantumque huic auctore tribuendum sit, iam ex supra dictis constat. Λsserit equidem, unam ex hisce columnis, nemps lapideam, suo adhuc aeuo in Syria super fuisse. Quod quo pacto tot alios scriptores praeterim potuerint. non capio. Viderit Ios EPHus solumnam lapideam in Syria, habuerit
Ceterum de Setho, eiusque eruditione, & libris, multa commenta prorsus absona circumferuntur apud orientales, quae in compendia Iegere licet apud CBDREN- in aunatis.sq. o. g. Gnostici quoquesethiani, seu Sethitae, dc Arctisntici, sub Sethi nomins septem ignoti argumenti libros circumtulerunt. vi & Octauum de seta in ista Jfessiae appaνi uia. Filiis autem Sethi itidem sept- alios libros. alienigenaι inscriptos, tribuerunt. Hosce Vero omnes spurios, esse. nemo dubitat. conL EPIPHAM Ius hacres XXXIX. s. II. item haeνe si M. S. II. re VII. item γε TR vs LAMBEc Ius I. e. & quae dixi puroda I. ad histor. philosopb. Ebr. Pag. I. t. add. Io. ANDRE A
I. XXXVIII. Ex hisce praeter Noachum, de quo deinceps, memorabiles maxime sunt Enosta atque Henochus. Sub illo enim
178쪽
π . r. A e D. AD DILO ID restauratio quaedam diuini cultus, di impiorum apiis secretio contigit. Hic autem fide prorsus singulari, quam & vitae sanctitate ac innocentia demonstrauit, conspicuus, ' Deo adeo gratus suit, ut mortalium numero , licet per mortem naturalem, quod mortale est, non deposuisset, exemtus, in beatorum sedes transferretur. Verba Mosis: π ΥsT ISI N p, in m non Vna
ratione transferri solent. Ne quid enim de Lxx. interpretibus di- eam, qui verterunt: -ηλπισεν ἐπικαλώθου το ονομα κυζίου
ει Θεός , nullo plane sentis, fuerunt plurimi, qui vocem ex
posuerunt per profanatum es, as si sensus esset I tunc 'ofanatum est invocando nomine Iehovah. Hinc & idololatriae originem derivare solent, quam ante diluuium tempore Enosi ortam, statuunt , uti iam supra ad β. XXXVL obseruauimus. Λdstipulantur huic opinioni M sAL. IARCHI ad B L R. Mons MAIMONIDEs in tras . mducap. L aliique , tum ex ebraeis, tum ex christianis. His accessit etiam ANTONIus vis DALE, qui omni conatu id agit, ut primam idololatriae originem hinc derivet, de origise re Horessu idolo inriae& superstitionis, cap. II. pag. δ . Uerum si vel maxime vox ertatur per profanatum es, non tamen origo idololatriae inde probari potest. Nomen enim Dei non minus, per atheisimum, quam per idololatriam, profanatur. Et paraphrasis ON REL Os I, quam adferi DAL us , non minus profanationi per atheismum , quam pro
num ab imrotando nomen domini I vel in diebin ita profani Depunt βomines, ut non precare tuν in nomine Domini. Si intermiserunt pre- eari in nomine Domini, num statim in nomine idoli precati sint aut, annon potius, omni Numinis cultu repudiato , se palam in omnem dede int impietatem Quae idem auctor emtra dissentientes adfert , no non obstant, nee sententiam , quam mox proponemus, seriunt. Nimirum in eo consentiunt plerique,vocem bl vertendam per coeptum est. Verum in eo iterum a se inuicem dissentiunt , quod nonnulli verba n iamia N p, accipiunt de deno
179쪽
liso in. I. AR ADAMO AD Mos. minatione , qua Sethitae discreti & segregati fuerint a Cainitis,
quorsum 6c versionem AQVILAE referunt: τοτε ηρχει τοῦ καλὼν aν ἀνοματι κυρίου , quam etiam sententiam post THEODO .ETu Maliosque quam plurimos, calculo suo adprobat Io. CLERICus ad b. t.
Alii autem solennem quandam cultus publici introductionem , haeloquendi sermula significari, existimant, idque eam potissimum obeaussam, quod verbum is p constructum cum ram n ubique in seriptura sacra cultum Numissi publicum significet. Ita post HI AGAM M FRAN 2I v M, schola sacrificior. Eis. II. f. CXIX. alii quam plurimi. Nobis perinde est , quamcunque ex duabus posterioribus quis eligat sententiam , modo ratum firmumque maneat, de idolo, latriae origine hie sermonem non esse , verbumque non per profana um est, sed per coeptum es , vertendum esse. Noe ultimae sententiae obiici potest , quod iam antea publice nomen Dei in sacrificiis inuocatum sit. Potuit enim fieri, ut tempore Enosi solenis niori quadam ratione id fieret. Saltem id extra δubium positum. contigisse tum aliquid , quo cultus Numinis illustrior magisque eo spieuus redditus est, quocum etiam maior ab impiis separatio conis iuncta esse potuit. ' Duo de Henocho , memoratu admodum digna , Mosea memoriae prodidit: primo, quod longe aliud vitae institutum feeuia tus sit, quam reliqui eo tempore sequebantur ; deinde ' quod longa alia quoque ratione inter mortales esse desierit, quam ceteroquin
fieri solet. De priori dicit, m)m Nn PN ',An , quae verba
siue vertas ambulauit cum Deo, siue post Deum, eum ceu ducem velut dc antesignanum sequendo, siue coram Deo, res eodem redit. Seminpar enim vitae sanctae & integrae studium singulare ae indefessiimiis exprimitur. Qui enim vitam sanctam puramque ea , qua decet,
ratione sectantur, omnes cogitationes atque adfectus ad Deum diria sunt, eiusque commercio delectantur unice, hinc cum eo ambulant, . ut amicus cum amico, idque adeo operam nauant, in ulla in re illi
displiceant, iuxta illud Amos eap. III. s. an ambriamri essem duo
vaea, nisi conuenirent P Iidem vero etiam Deum ut ducem sequun-.tur in omnibus, non rationem, non seculi exempla, non prauos ad fectus i ideoque ad eius se voluntatem in omnibus componunt, mandatis
180쪽
mandatis quoque eius ubique & quouis temporet pro viribus obhemia perare parati. Denique & ambulant. coram Deo, tanquam in eius conspectu, summoque adeo studio operam dant, ne cogitando, Ioiaquendo, agendo, aliquid admittgpt , quo offendatur. Quotlum &ON RELos tendit, qui vertit, incedere in Iimore Ichouae. Cumque, qui ea ratione ambulant, non pollini non placere Deo, LXX. interpretes verterunt: τω Θεφ. Et hos secutus etiam Paulus est, sed
ut simul doceret, & Henochi exemplo comprobaret, vitae sanctaastudium tum demum placere Deo. si ex. vera fide proficiscatur, ειν. XI. s. Atque haec cum ita sint, patet, quam inepte sentiant, qui
verba ambulare eum Deo de vita solitaria & monastica explicant omnem mouentes lapidem, ut monastici status exemplam ac docuia mentum in Henocho inueniant. Faetant hoc nonnulli ex Pontificiis, speciatim IACoavs a civ tDv C Ius, notissimus ob ingenii ineomminiscendo foeeunditatem, scriptor do reuesia anse legem, lib. L. cap. XIV. Nec sapientiores si ni quidam Ebraeorum magistri, qui hominem inconstantem, δc tantum non hypocritam faciunt, ipsi hypocritae maximi, a me iam ideo notati, in introduct. adhisor.philos. ων. p ro. Ir. Iam quod ad alterum attinet, verba Mosis sunt: p,- P NPN
ρο mn,N n N σ non amplius superfuit, quia accepit eum Deus. Sensus eorum apereus est, non amplius inter mortales fuisse Heno-inum , quia extraordinaria quadam ratione eum asthmserit Deus. Iudaei enim, ut ABEN EsRA, ε ALOMoΗ PAR HI, aliique, qui formulam , accepit istum , de mone immatura accipiunt, & hinc porro pusi dictumέ'Henochum impietatis accusere non dubitant, hie ei traeontrouersiam desipiunt. Cum enim de reliquis, qui per mortem .et viventium in; hae terra numero exEmti erant, semper dixisse Mosesi π mortuin est, de Henocho autem longe aliter lo- qiuatur, de eo quoque aliud quid eum dicere voluisse, manifestum
est. Praeterea cum ambulationis' eum Deo, seu pietatis ae sanctia ea is singularis, qua viliochus eminuit, sinie emistus, sine consequenstcommemoretur, no mors; sed translatio' quaedan, sitie rabidi na
turali, non intelligi nequit. Nullus chteroquin, aut ineptus sensiis esset ringulari fanctitatu studio conspiciu fuit. ideo mortuus est. Hi ne de ex ipsiu Iudaeis Ios Train & ON Lm Henochum mortis expectem