장음표시 사용
251쪽
1-1 PER. I. Λ1 ADAMO AD MOs namque saltem, quae de Ninives urbis origine hic tradit Moles Vmm hic oblata commoda occasione, per modum ς, in inserere. Ouae aliquid narrandi ratio tum sacris, tum aliis scriptoribu, longe est frequentissima. cons. II. Savia tri t. re I. R I. X. 9. Immo, si dicendum, quod res est, quae de Babclo iegni origine hic Moses commemorat, non aliter uitelligi possunt. Quod si enim temporis sequi rationem voluisset, istud post gentium factam dispersion , commemorare debuisset. Quod si caussam quaeras, enthele loci huius rei mentionem secerit Moses, ea in promptu et De Nimrodo enim verba faciens, opportune se offerebat ocis easio Babylonici regni, urbisque Babelis originem paucis indican di sed eum non minus memorabile Mosi videretur regnum Assyrtaeum & urbs Niniue fama & potentia Babeli in eodem terraia ' tractu aequalis esset, haud sine ratione statim eius quoque originem adiunxit. Sensus itaque verborum Mosis est : Ex terra
2's sinear, in qua Babylonici regni fundamenta iecerat Nimrois duo u esias Assur, c cum scilicet hactenus cum aliis quibusdam semitis post gentium dispersionem ibi haeserat, nunc autem ab illisse separare consultum duceret) s aedis auit Nimuen se. Atque hae cum ita se habeant, Io. M ARs HAMI antea allata explicatio sua sponte corruit. Illud, qui secus sentiunt, adhuc obvertere solent. duod Mich. Vs Assyria vocetur: ι-a Nimrovi. erba propheistae sunt: s deposcenι terram Assuris gladio , re terram mmνori in his Sed sumitur hic ceu euictum, quod adhuc probandum
erat, per terram Nimrodi intelligi Assyriam. Quid enim obstat,
quominus per eam Babylonia intelligaturὶ Intelligit sane R. s A L. a se Mi ouem & alii, tum ex Ebraeis, tum ex christiatus sequunἀrr. Cumque utrique, & Assyrii, & Babylonii, ecclesiae veteris testamenti admodum fuerint infesti, rectissime in poena, quam hostes ecclesiae experiri debebant, inter se coniunguntur. Est vero dc hoe addendum , cum Assaradinus, Assyriorum rex , Babylonem in potestatem suam redegerit, quemadmodum deinde Nabopolas sariis rursus Assyriam sibi subiecit, factum inde, ut Babylonia MAlsyria non tantum subinde inter se coniungantur, sed & onmn- dantur, & pro uno eodemque regno habeantur. Quod u denique Di digeo by GOra e
252쪽
& illud dubium alicui moueat, quod secundum nostram sententiam Semitae cum Chamitis in Babylonia vixisse dicendi sint, siquidem Assub, Semi filius, ex Babylonia in Assyriam venit, cogitandum, Dotuistb in Babylonia quosdam ex semi posteris post gentium di-hessiti nem eommorari, etsi a Cli1mitis sciuncti essent, ac separati; quemadmodum & Abrahami maiores, a Semo itidem ori d , in Chaddaea quoque commoratos esse, constat. Pro nostra denique
sententia militant FL. I Os EPH v , R. SAL. IARCHI, HIERONYMus, Av-
crimos, de elum Dei, lib. XVI. cap. u. aliique, cumprimis ean dem Gudite tuetur IA A PERIZONI Us, ore. Γαυ co. IV. 2.It.
g. XI. Ex semo, machi filio, per Arphachiadum, & sa-nυ ori finem traxir Eber, a quo gens Ebraea orta est,
ipsiumque nomen retulit. In liacce Senai posteritate purus Numinis cultus quam diutissime floruit, veraque liaud dubio ecclesia suit conseruata. Immo & ea per Abra- mum in longe:ventura secula propagata fuit. In Eberi etiam samilia antiqua illa & antediluuiana conseruata & ad posteros eius propagata fuit lingua, quae iude ad hodiem num usque diem ebraea dicitur. '' Septuaginta interpretes inter Arphathndum de Salin, Cain rium collocant, illique C xxx. annos, donec genuit Salah, tribuunt. Immo apud Lucam' quoque euangelistam Cainani huius mentio iniicitur. Vnde in varias, ut hinc se expedirent, viri doctituere sententias. In textu ebraeo euin deesse, somnium confessio ne, & uniuersali omnium codicum consensu constat. Vnde apud L.x x. interpretes eum suppofititium esse sequitur, quacunque demum ratione in ista versmiae irrepserit, sae per errorem, siue data opera aut ab ipsis interpretibus, aut alio quodam, insertus sit, ut chronologia Mosis cum Aegyptiorum chronologia conciliaretur. Lucam in re aperte falsa hosee interpretes secutum, asserere , nimis durum, etsi ceteroquin non insolens sit, ut scriptores noui testamenti Lx T. . interpretes 'sequantur. M aliena manu itaque apud
253쪽
eam Cainanum hune irrepsisse, eo minus dubitandum videtur, quod in vetusto codice Cantabrigiensi, cuius hac in re haud coni menda auctoritas, itidem omittatur. Sed hac de re alibi ex instia tuto. Prae ceteris, qui hac de re egerunt, legendus 1 Ac. V RI us, .
qui ex instituto de Cainano hocce disterit, in chronol gia sic , eius annalibus subnexa, cap. n. p. a seqq. ' Hinc iam ipse Abrahamus vocatus est ' Qv E dem,
Gen. XIV. s. Alii equidem eum ita a transeundo, quod Euphraten transiisset, dictum existimant, . t Tii Eon o R E T v s, in Genes P. X 'γCHRΥsos TOMVs, homil. XXXV. in Genes quemadmodum rursus alii hac voce Innui putant, quod e regione tram Euphratem fuerit, vaR. SALOM. IARCHI ad h. ι. aliique. Sed cum ex Genes XXXIX. I . XLI. ιβ. XLIII. F. aliisque locis pateat, nomen Παπ csse patronymicum, praeferenda illorum sententia , qui eum ab Eberci.' πEbraeum dictum , contendunt. Posteros autem etiam Abraham ab Ebero, Ebraeos dictos, patet ex Graj. X. A . Num. XXIV. a . M. THOMAs NE, de tinguar. cognat. Ο harmonia p. I. seqq. Etsi enim maiores quoque Abrahami, immo ipse Abrahamus ante vocationem fuerint idololatrae, dubium lamen noω
est, quin inter Semi posteros, sed & inter reliquos Noachidas semper fideles superfuerint. Obscurari enim equidem ecclesia, sed non penitus desinere potest. Oecasio hie nobis datur, quaestionem percelebrem, an lingua ebraea sit primigenia illa & antediluviana Z attingendi : quoa paucis faciemus, cum plurisis, iisque doctissimis viris, hocce argumentum integris dissertationibus tractatum constet. Id, puto, extra controuersiam positum est, linguam, qua Adamus usus. est, quamque haud dubio a Deo ipso accepit, incorruptam intem ratamque ad Noachum propagatam fuisse. Nec enim , quoaullam mutationem subierit , constat. Idque Moses con mat,
eum, uniuersam terram, υnius labii , eoruniumque verborum fuisse,perhibet, Gon. XL L Id etiam ex supra dictis satis manifestum est, cum Babelicae turris conditores, qui ductum & auspicia Nimrcidismiliumque hominum secuti sunt, homines fuerint improbi, diui inae dispositioni reluctant , eorum consilium non potuisse non O No
254쪽
Noacho , Semo, aliisque piis admodum displicere. Vii de Ac nemo' tabitauerit, quin Noachus, Semus, dc qui cum illis faciebant . ab hocce instituto prorsus alieni fuerint , immo' illud serio deteitati fini , inqqe tuis adeo permanserint sedibus. Et apud hos linia
guae primigeniae, sela antediluuianae , permansiste esum , vel inde manifestum est , quod nulli caussa mutationis , quae apud eos contigerit , afferri queat. siue enim confusionem linguarum pro poena, siue saltem pro medio habeas, quo Deus illorum hominum stolidos conatus dis iurbare voluit, neutra ratione ad ens, qua uale molitioni non- ntererant , pertinere potuit. Frustra etiam dixeris, cum diuersarum linguarum productio gentium Hemum ipersionem secuta sit, eadem ratione in Eberi familia Oriri potuis-stebraeam, qua aliae linguae in aliis gentibus ortae fiant. Confusionem enim linguarum, caussam, non effectum dispersionis gentium fuisse, supra iam indicavimus. Est vero porro obseruandum, etsi nonnulli ex Semitis in Chaldaea- vixerint, eos famen, ut roligionis veraeque doctrinae , ita & linguae primigeniae cum illis, tvi aliorsum discesserant, usum haud dubio retinuitse. Haec enim ita fere connexa sunt, ut separari a sis inuicem nequeant. Vnde, quaxatione in Ebeti familia lingua primithra conseruata sit, ut ab ea
omnino nomen acceperit, patet. Primum ex hactenus diciis argumentum fluit, idque validissimum , quo comprobetur, linguam ebraeam primigeniam illam esse , atque antediluuianam. Alteriun . quod non minoris momenti est, ex etymologiis nominum primo-xum patriarcharum, quae Moses ex lingua ebraea derivat, desumtiatur. Sie primo homini nomen Aiami datum dicitur , quia eorpus aeus ex Adan b, hoc est, terra, formatum est, Gen. II. 7. Adamus vXO-ri nomen mauis dedit, quod futura esset mater omnium viventium. alludendo afl voeem imi Gen. III. ao. -EOdem pertinet, quod cap. II. u. semina a voce se dicatur, ut nunc reliqua taceam.
quae magno numer' adferri possent, si opus esset. Accedit dentisque , quod populorum nomina antiquissima ex lingua ebraea detiis uari queant, ut ex supra etiam dictis patet. Ex quo ad minimum illud sequitur, linguam ebraeam reliquarum omnium esse matricem , ex qua in codfusione Babelica per varias immutationea relia i , HOa Gg a xv
255쪽
quae linguae omnes ortae sint. Ex hisce & aliis , quae pro nost rasententia adferri solent , argumentis, cum s ecus sentientibus ipsis, quod ab etymologia nominum patriarcharum desumtum est, plurimum roboris habere videatur , regerere solent , Mosen nomina an liqua transtulisse in nomina ebraea, eiusdem significationis. Non infrequens hoc esse aliis Icriptoribus, exemplis variis comprobato annituntur. Sic AQEIL ΛΜ, Vt textum ebraeum imitaretur, usum vocibus : Αν e &-; vulgatum , vocibus t vis & virago. Par. ratione euara hista nomen Ceph.is c tulisset . p vocem Petrus , ut signi: icationem vocis striacge r ineren . & simul astu nero ais petram. Verum, quam 'lubrica , qua et ileuia sint, quae hunc immodum disseruntur , nemo non videt, qui modo animum adue tere cupit. Cum enim constanter, unaque & eadem ratione nomtantum a Mose , sed a reliquis etiam scriptoribus sacris referantur, cum etiam cetexoquin Moles & .rς i qui scriptores sacri nomina. Aegyptiaca , Babylonica ,, Persica retineant , ecquis credat, Momsen nomina patriarcharum in linguam ebraeam ex alia tra furi de re voluisse Idque cum nec aliis historicis in more postritum sit; , cur quaeso de. Mose id praesumamus λ Pauca ista Templρ , , quae a secus sentientibus inoruntur , , non efficientia ut in illorum transeamus castra Potest conti Mere , ivt ituet dipres paronomasias & allusiones auctoris, quem in aliam liti mam transfert, exprimere conetur, quod exemplum, ex A DILA ilia vulgato antea allatum, docet; inuno & hoc concedo , scriptorea veteres aliquando rariu ocsura tia & minus nora . praesertim titum I0s, locprumquo appellatione1 nomina basiana,Miruam transferre lium
suam, idque interdum emphaseos aut allusionis gratia, s quanquam,& quandoque ex ignormita hoc fieri potuerit, si nomina propria pro appellativis habeant, .ὶ sed extitisse aliquem scriptarum profa norum , qui per uniuersam, quam condidi; omnia nomina etiam eorum , quomm res gestas praecipuet .descripsiu , M
i orum in singulis sere Iaginis illi iniiciend* ntio Alal aspri
finguam transtulerit, nec unico condoceri exemplo poterit. Memriplum Petri, qui alias Cephas dictas est, puc plane non pertinetis:
256쪽
Nomina, vernaculum alterum, alterum Graecum. Et sunt haec eius modi, ut ipse Luno v I cvs ELIAs Du PIN, qui ceteroquin illorum accedit sententiae, qui linguam ebraeam primaevam esse negant, aperte tandem fateatur, vix verosimile esse , Mosen prorsus nomina patriarcharum immutasse. Interim argumento pro nostra sententia
antea proposito, alia occurri ratione posse putat, si scilicet I. obser uetur, pleraque nomina propria a Mose proposita ex lingua chal daica etiam posse derivari, quod patere censet exemplo Vocum Cain, Phaleg. Babel. N.) Quod nonnulla occurrant, quae ex lingua
ebraea derivare dissicile sit, iuxta eam praecipue, quae illis tribuitur, significationem , quod exemplo nominum Noah , Cain & Tubalcaire ostendere annititur , in dissertat. praelim. seu protegom. super bibliasib. I. cap. IV. pag. Iac Nimirum , accedit vir ille doeius illorum partibus, qui chaldaicam potius, quam ebraeam linguam pro primi genia & antediluuiana habendam eue , contendunt. Sed, quod ad
Primum attinet , cum eadem nomina, Eua , Cain, Phaleg, Babel in lingua ebraea derivari queant, ecquae nos cogit necessitas, eorum originem ex lingua ehaldaea repetere Praesertim cum euidentis Isime, idque per vocum plerariamque in lingua chaldaea terminatio
Res, demonitimri queat, linguam ebraeam longe simpliciorem essesquam chaldaeam, & hanc illius merito censeri filiam. Quod ad vo cem Cain attinet, saltem per allusionem' ad vocem ita dic potuit, quanquam non desint, qui olim apud Ebraeos verbum Pp possidere, Hoprium habere, in usu fuisse, contendunt, quae radix cum ni desuetudinerri abierit , subsiluitum verbum cognatum quem admodum dc Genes. V. G. pro deperdito Tria ponatur cognarurrs Mosis aetate usu receptum , dum ratio appellationis Noachireddenda erat. De reliquis nullum est dubium. Quod vero nonnulla Occurrunt, quae ex lingua ebraea derivari nequeant, facilius
dicitur , quam probatur. De nominibus Noah & Cain iam dictui Nomen Vero Tubalcain quin ex antiquo verbo Pp de fra com-Positum censeatur , nihil omnina obstat. Is , quem antea laudausemus , Vir doetius, Lui γV-ε La As DV PIN, ut euipcat chaldaicam
Potius linguam pro primaeva habendam, tria sibi demonstranda su-
257쪽
mit : i. linguam familiae Eberi, qua Thara , Nachor & Abraham, priusquam patrios lares iussu Numinis desereret , usi sunt , fuisse chaldaeam , Iid linguam chaldaeam temper ab ebraea fuisse diuer-sem, m. linguam ebraeain , qua Abraham, postquam ex pauix egressus est , eiusque posteri usi sunt, esse ipsam Cananaeorum leuPhoenicum linguam. Inde enim sequitur, chaldaeam poti quam ebraeam linguam pro primaeva habendam. Sed, quod ad primum attinet, elii Semitae quidam , interque eos Eber cum suis in Chaldaea vixerint, non tamen inde sequitur , eos Chamitis futile permixtos. Seiunctos ab aliis Sc separatos fuiste, longe est credibilius. Et licedmaiores Abrahami etiam idololatria infecti sint, non tamen inde statim tequitur , eos linguam, suae genti propriam, cum lingua chaldaea permutasse. Alterum, quod Dv PINI vs sibi probandum sumsit, haud inuiti concedimus. & ambabus , quod aiunt, largimur manibus , chaldaeam linguam diuersam fuisse ab ebraea. Nec inde quidquam , quod contra nos sit , sequitur. Sed in tertio capite nos neutiquam tibi suffragantes habet , ut iam supra indicauimus. Nec rationes eius tanti sunt , ut a nostra nos dimouere sententia queant. Λbrahamus utique quam diutissune apud Cananaeos vixit, plurima cum illis ei non potuerunt non intercedere com mercia , Deus quoque hanc terram eius posteris promisit ; led quid inde Ergone ebraea lingua & cananaea una eademque t FMe mur , linguam cananaeam non multum ab ebraea discrepasse , unde Abrahamus intelligere Cananaeos & hi Abrahamum potuerunt. i Interim vivere quam diutissime inter Cananaeos Abrahamus potuit. ut tamen linguam ebraeam inter suos puram & intemeratam serua ret. Maximum, qui secus sentiunt, praesidium in loco V. XIX. collocant, ubi Deus pollicetur , quinque Aegypti urbes aliquando cananaea lingua locuturas, hoc est , ut illi volunt, ebraea. Sed, qui paulo accuratius vaticinii huius sensum perscrutatus fuerit, non delingua , sed de sensu Cananaeorum istius temporis , de quibus propheta loquitur, rectum cultum Deo exhibentium, ibi sermonem esse, deprehendet. Vrgent porro, nomina hominum Sc locorum in C
nanata, quorum in Goncsi di gibro Iinuas minuo iniicitur, plane
258쪽
ebraea esse. Id vero ut de omnibus dici nequit, ita nihil aliud indosequitur, quam linguae ebraca & cananaeae, magnam fuisse con uenientiam. Rursus instant: nusquam in scriptura sacra legi, diue fas Israelitarum & Cananaeorum fuisse linguas, nec eos se inuicem intellexisse, quod tamen de Chaldaeis & Aegyptiis legitur. Sed eius tei ratio iterum inde petenda, quod cananaeae & ebraeae linguae maior fuerit conuenientia, quam aliarum, aut cum ebraea, aut cum cananaea. Obvertunt iterum, Iosephum, Iacobi filium, cum fratribus manifestari nollet, per interpretem cum illis locutum, quem Cananaeum procul dubio fuisse, contendunt, cum ceteroquin explicari nequeat, quis aut unde ille interpres, siquidem ebraea lingua in Iacobi familia tantum conseruata fuit. Verum etsi ebraea lingua in posteritate Eberi, hinc & Abrahami, maxime conseruata fuit, indotamen non sequitur, non alios quoque eiusdem linguae fuisse peritos. Habuit Abraham, Isaacus & Iacobus, seruos plurimos, qui ebraeam linguam apud dominos suos discere potuerunt, hine ad alias iterum gentes peruenire. Quid itaque mirum, extitisse in Aegypto homiaxem ebraeae linguae peritum, etsi non esset de gente Iacobi λ Ceteri rum id adhuc Obseruandum, eos, qui inter se conueniunt, ebraeam Inguam non esse primaevam, non tamen inter se consentire, quaenam itaque lingua pro primaeva habenda sit Nonnulli linguam
primaevam prorsus intercidisse putant, ut HvGo GRomus, in not. ad tib. I. de veri chris. relig. g. XV. it. ad Gen. XI. I. IosEPH. s LIGER, not.ad Euseb. num. M DC XII. PETRus DANIEL Hrarius, demonstri evang. Prop. IV.
V. XII . pag. a a. seqq. aliique. Et hisce fauet etiam illorum hypothesis, qui dispersionem gentium caussam diuersitatis linguarumitatuunt, quos supra iam notauimus. Alii contra concedentes, linguam prisaeuam superesse , chaldaeae aut chaldaeo - syriacae huncce honorem tribuunt. His exemplum praeivit THEODORE-Nus, qui syriacam pro primaeva venditat, qu. XII. in Gen. quem
nonnulli secuti sunt, quos confutarunt BRI AN Vs WΛLTONvs Protegom. III. n. XVII. & π ARP. MATER Vs philol.facra paria II. P. aast. Ex recentioribus autem praecipue LV Do v ICO ELIΛE DV PIN hanc neutiquam displicuisse sententiam . iam ex antea dictis constat. Fue
runt deniquet L qui aut Culticam, aut Bulgicam, aut Aethyopicam pro
259쪽
IU rn. i. AB AUAMO AD 'in s. lingua primaeva venditarent. Quid vero de prima & secunda sententia statuendum sit, ex iam dictis abunde liquet. Ad ultimam .
classem qui pertinent, non merentur, ut quis in eorum placitis refutandis studium operamque collocet. Nostram sententiam pluribus confirmant, & secus sentientium rationes profligant Io. vxTO Ius, dissolvi. de linguae ebraeae origine es antiquitate . quae prima est interdi otiones eius pbilologico-theologicu, ABR. CΛLo v Ius, crit. sacra Hatrib. III. S. V. p.rg. 7 .seqq. BRIANus WALTONVs, proinom. Unnum . III.seqq. THOMAs HΛYNE, de cognat. cs harm. tinguar. p. eo seqq. sTEPHANvs HORINus, de lingua primaeva ; Λvsvs TusFFEIFFERus, exercitat. de lingua protoplastorum, quae dubιu eius vexatu addita est; & qui recentiorum RICHARDI SIMONIS, IOΛΗ CLERICI, LvD OFICI ELIAE Dv P I N , aliorumque, hae de re hypothesessu, examen reuocat, v A L. ERNEs TUI LOEsCHERus, de caussistinguae ebrasae lib. I. cap. II. s III.
g. XII. Dispersionis gentium essectus inter allia fuit, quod doa
ctrina coelestis per sanctos patriarchas commode ad omnes , obstante, praeter alia, linguarum diuersitate, propagari non potuerit. Vnde hinc inde Valde obscurata , variisque erroribus contaminata fuit. Origo itaque idololatriae ad haecce tempora quam rectissime refertur. ' in enim pro verbo diuino animi sui placita cupiditatesque, ceu regulam nommamque & vitae & cultus diuini sequerentur, noo poterant non huc tandem venire. Initium a l ole, luna, sideribusque coelestibus factum, quae ut splendore suo oculos, ita utilitate, quam exiisse capers sibi persuadebant, corda alliciebant. Λ. coelo in terram delapsi sunt, rebus variis excellenti virtute praeditis , diuinitatem tribuentes. Imaginum hinc & statuarum secutus est cestus, ut praefentes sibi sisterent, quos colebant Deos, immo ipsorum tandem huminum, .
260쪽
a quibus singulari se adsectos credebant beneficio, & quod
magis mirandum, rerum quoque vilissimarum. Sed eo v que successu temporis si . restitio processit, cuius hie laltem designamus originem. A veritate autem Cum ita aberrarem mortales, corruptissimos quoque & omni vitiorum genere inquinatos eorum fuisse mores, ut credamus, par est. Et ita in primo statim a diluuio interuallo, incrementa iterum maxima suntlit regnum tenebrarum.
' Idololatriae originem ad tempora antediluuiana referri non pQta , ad F. XXX UII I. sectionis praecedentis, euicimus. Nunc saltem addo, EpipHANIvM libr. L contra haeres pag. ε. qua tuor religiones principes & capitales, ex quibus omnes deinceps iectae ortae, sint, constituere, Barbatamum, Scythisinum, Hellenumum,& Iudaismum. Barbarismum ab Adamo 'sque ad Noachum obtinuisse, scribit, σκυλσμον a Naacho ad Seruchi aetatem, quo - ληνισμος introductas sit; Iudaismum autem a circumcisione fibralia mi arcessit. Quae religionum distinctio quam vana , inepta, & omni destituta fundamento, sit, ut pluribus ostendam , necens non est. camiam pridem id praestiterint viri eruditi. Nec ullum ea praesidium in verbis Pauli colog III. tu invenit, ubi Paulus docet, in Iesu Christo esse neque Graecum, neque Iudaeum, nequc Barbarum, neque Scytham. Nihil enim ibi minus Paulo apostolo constitutum est, quam religionum differentiam tradere. Interim si per β cικισμον vitae genus ferinum , ab omni cultu & humanitate alienum, maximaque cum impietate coniunctum, intelligas, illud hominibus antediluuianis recte tribui, non abnuimus. Athesimum enim, summamque impietatem Apud istos homines regnasse, palam est. Nec contemnenda est iu orum coniectura , qui post diluuium homines, ut eo magis ab omui impietate & atheismo. se remouerent, in superstitionem dc idolol xriam prolapsos, existimant. Solanne est mortalibus, ad unum ex tremum euitandum, in alterum procurrere. Legenda , quae hac de re disserit pEIRva IvRigv, in historu eris. dum. s cult. bonor. π