장음표시 사용
261쪽
primo hoc temporis interuallo, quod a diluuio ad vocationem Abra hami Usque procedit, .iam idololatriam ortam esse. Dubitare nos hae de re non sinit locus luculentus IV. XXIV. a. Sic disti Dominus Deus Israelu, trans flumen habιtaνunt patres vestra, Tharati patre Abra. hamι. cc pater me. o. σην uiserum diu abenis. Multi veterum
ecclesiae christianae doctorum in eam ingressi sunt sententiam, Serugum, filium Regu, primum idololatriam in domos patriarcharum intu lisse. Auctor huius rei prae ceteris est EusElliis, qui Serugum, quem perperam ex Iapheti gente ori nem trahere asserit, veteres duces ob vi tutem & res praec lare gestas nobilitatos, dignosque habitos posterorum memoria, i fatuis honorasse, ae sacrificiis &.diuinis honoribus coluisse.
autumat, posturos autem non intelligentes haec eo tantum spectare ut istinum. hominum memoria tonseruaretur, istos ως ἐπουρανίους,1 quam. Deos coelestes holioribus & faeris veneratos esse, in chron. r. N. E V s E B I v M Aquitur CEDResus com . histor. cap. XXXVI. ΛSerugi temporibus, let paulo aliter, idololatilae originem aceersit EPIPHANIvs De. rit. Summatim patrum de origine idololatriae, senistentiam , complectitur svibAs, voci Σε ζ orientalium non multum
hinc abludentia placita iube lites mittimus, gum, fabularum & com mentorum apu4 hosce au Hrex Rheissimam ste segerem, nemo ignoret. Quod si in fimdainentum istius opinionis, Serugi tempore idololatriam introductam esse, statuentis, inquiras , aut nullum, aut valde lubricum deprehendes i meritoque Io. sELdENus hac de re verba faciens, pronuntiat: He r. τι fuam fatis fibraeis fi N. qui tam eo panter. ruiti bam priscis ' teis iam pν reaint; de iis oris, mole, m. s. III. m. i' Non desiint etiam qui aut ad Chamum, aut Nimrodum idololatriae originem reserunt. Sed cum nullum; qu.
suam sententiam firment, proferret 'argumentum queant, nec, horum ut nos moueat sententia, necesse est. Lubenter itaque fatemur.
'ignotum nobis esse, quandis, aut quo auctore, idololatria inuoluista sit: id saltem constare, faetimi id post diluulam; antequam Abraha
mus patriss lares deserere a Deo iuberetur. Nee constat fatis, quaenam idololatriae species prii ni omnium fuerit. Verosimila tamen admodum, ea , qua diximus, ratione modoque, omnes idol
262쪽
-CT. ID A DILU. AD UCAT. ABRAIIAMT. hinc planetarum cultus, prima haud dubio & antiquissima idololatria. . fuit species. Haud obscure id colligere licet ex verbis Iobi, quem tempore Mosis, aut ante eum. vixisse, plerique stituunt, quibus suam testatur innocentiam: si vidi selem, quando θ δε ι, σ lunam ho- νον ue incedentem. σ si duxit sese in absconduo .cor meum, s Fula um .es m am meam, os meum, etiam hoc fuisset init incis iudicata, qai Abnegassem Deum desuper, cap. XXXL ac 27. Sensus est, se idololaisariae, qua alii solem & lunam colere solebant, haud qu quam fuille reum. Obseruandum vero, cum Iobus dicit: π Aduxis sese in abs-
Miso υν meum, primam eum idololatriae indieare orisinem, in intimis humani .cordia receilibus quaerendam, cybus quippe post lapsum ea est indoles, ut omnes homines tua natura pro ui sint ad se ipsos & res creatas, quae cupiditatibus eorum inseruiunt, plus, quam Deum ipsum, ablandum. Haec subtilior illa idololatria est. Omnibus cbnnata, quae simul sons& scamrigo est omnli idololatriae erasis
sioris. Confirmat id Moses iple Deus. XI. 16. mare , ne te cor buum H rari, re adire at te ad Deos alienos. Nimirum mile verum Deum &'inuenitent de retinerent moriales, nisi cordis praustate ab eo auerterentur. Idque cum antiquissimis idololatris contigillet, raticiis
vinationum inanium specie , quae vim nullam habuissent, nisi priua ab amo e Dei atque rerum spiritualium fuissent aversi, decepti, pria
'mo secreto, mox palam solem & lunam veneratii sunt. Hoc Iobus sequentibus porro verbis indieat: re sulatumnest manum meum . os meum. Osculum enim cultus religiosi symbolum idc docume tum erat, Naim. II. ra. Solebantque adeo mantv o linione . dein inde & corporis flexione, eultum religiosum soli ila lunae exbibere. Tandem & sacrificia, arae , templa, secuta iunt, quibus mentem deuotam erga solem lunamque declarare, homines stolidi voluerunt. confao. O. vs, ιbesuNFmenor. lib. III. cap. IV. P. g. ινδε seqq.. Vt vero prisci mortales, postquam corde a Deo quersii era0t, in eas deu
nirent cogitationes, solem & lunam Numina esse, sequenti facito iratione fieri potuit. Diuinitatem quandam agnoscendam statuet res, insigni pulahritudi ,& a testata eam praeditam esse, haqduine ratione credebant. Sed cum ad immaterialia & inuisibilia nouassurgerent, inter r/s creatas nihil, cui rectius diuinitatu notio conuem a niret,
263쪽
PER. I. AB AD O AD MOS.niret, deprehenderunt, quam solem, lunam, ceteraque sidera coelestia . Virifice in hac confirmati sunt sententia, cum ordinem motumquaperennem & constantissimum, corporum e lestium, obseruarent, eorum quoque in haec inferiora influxum considerarent, pinrima ab iis se percipere commoda, existimantes. Idololatriae huius oririginem eundem fere in modum explicat LACTANTI vs : Sed omisum is primi, qui Aegyptum oecupauerum, coef a suspicere ac Morare coep νunt. ει quia domiciliis non tegebantur 'νoptra aeris qualitatem nec ullis in ea regione nubibus subtexituν coelum, cursuι siderum re deis status notauerunt, ea saepe venerantes, euriosius atque tibin inmeνentur ; de orig. eννον. fu insitat. Hum. 5b. t . cap XUL pag. tu. Nee procul hine ex ipsis ethnicis discedit DLono Rus sic rivs et δὲ ilν κατ λιγυπτον ανΘζωπους το παλπιον γενομενους, ανα
re nimos. Idem testimonio PLATONIs in Gaulo 3 oc N MONI Tosis apud EusERIvN lib. I. st Farat. euangel. cap. IX. confirmari posset, si necesse esset, plura addere. Quod vero contemplatio omdinis , motusque , quem seruant constantissime, vel maxime homines induxerit ad diuinitatem astris tribuendam, ipse agnoscit PLOTINus: inquit. τα ἐν ταῖς traronesτω σφαιρους, τατε ἐν τω πιω- τατω δια τι ου Θεοὶ ἐν ταξεο φεροανα και κοσμω πεζιίοντα Meuae vero, quae infriorum νημοι sphaeris , re quae in sup ema micant. cur Du non sine , cogitari non potes, quine eum ordine per feransur, ornati que eoncure int; ennead. II. li, IX. Immo stella.
animas incorruptibiles & immortalea aut esse, aut habere, sibi persuas
264쪽
m . II. A DIT' AD Voran AB HAM . et s ualerunt, eamque in sententiam non plebeii tantum, sed philosoplii, Platonici cumprimis, ingressi sunt. Nec ipsius a RisTOTELLs hine discedit sententia, qui sphaeris eoelestibus intelligentias adiunxit: quanquam eius interpretes adhue disputent, habueritne eas pro forismis, ut loquuntur, asstantibus, an in rmautabus Immo & ex patribus ORIGEMEs in libris πεζὶ -πύν, ut alia, ita hunc etiam errorem, ex philosophorimi gentilium scriptis haustum, suum feeite quem & secutus est Avavs TINus, XI. degen. ad lis. ωρ. vltim dc in mehind. cap. LVNI. etsi cautior factas, huncce errorem retracta uerit, rerea I. lib. II. cap. VII. Idque haud sine ratione. Ad vanam enim illorum, qui astris diuinitatem tribuunt, sententiam confise mandam, haud temere vlla magis conducit opinio, quam quae attravita animaque praedita statuit. Quiequid. ius fit, nos id saltem addimus, solis, lunae, astrorumque reliquorum cultum apud non nullos Sabae xi nomine venire, quod apud Sabaeos, gentem anti quissimam, maxime usitatus fuerit, aut omnino originem apud eos etperit. Sed hac de re in sequentibus erit dicendi locus, ubi de Sabaeis verba faciemus. Non immerito autem inter varias idolo latriae species astrorum coelestium cultui primum locum dedimus, quia non tantum antiquissimus est , sed sapientibus ethnicorum vitam maxime probabilibus rationibus niti visus est. Verosimila hinc etiam, homines non nisi per gradus ad ultimam stultitiae ocinsaniae lineam peruenisse, sensimque eo descendisse, initium faciendo ab ea idololatriae specie, quae secundum corruptae rati nis διαλογισώς non omni veritatis specie destitueretur. Hinc &, cum christiana religio raflios suos longe lateque sparsisset, philosophi, praesertim Platonici, reiectis aliis Diis fictitiis antiquorum gentilium innumeris, quippe quibus sine manifesta absurditate diuinos hono
res conseruari non posse, probe animaduertebant, solem tamen aliaque sidera adoranda contenderunt, immo unicum saltem Deum esse, scilicet solem, autumarunt. Hoc vel ex IvLIANI του παρα- βάτου oratione εις τον βασιλεα ἐλιον, in reg/m solem, quae inter opera eius, ab EZECHIELE SPANHEMI edita, HI. NM. seqq. CN lat. liquet. Alterum inter idololatriae species locum damus rerum sublunarium cultui, earum praecipue, ex quibus aut utilitatem --
265쪽
piebant, aut a quibus sibi metuebant, mortales. Namque &aerem, & ignem, & aquam, Oceanum S. numina, & terram. inter Deos relatata gentilibus constat et impositaque his deinceps De tum Dearumque, quas ex hominibus sibi finxerant, nomina, ut aer Iupitre diceretur, ignis Vulcanuε, aqua Neptunin, terra autem ι matris nomine vςniret, quam & RHam, opem, Vestam . dixere. Sic Iouis nominet aerem destribit .v simus, lib. D. Georgi, versiHocqq. Vere tument terrae, s genitalia femina poscunt, Tum pater omnipotens Derandis imbribus aether Coniugu in Iremisse laetae dessendit, s omnes Magnuc alii, magno commistin corFore, foetu Pertinet huc quoque illud LucRRTII., bbr. II. de nasum ,
Heic si quis mare Neptunum, Cererem are vocare Constituiι fruges, oe Bacebi nomine abuti
Mavult, quam laticis proprium proferre vocamen Concedamin, ut his terrarum dieat eae orbem.
Else dessan maram, dum ne ι re tamen ago. Ex quibus Luc RETII verbis simul intelligitur, philosophis, saltem
Epicuraeis, eam sententiam, quae tellurem , aerem, aquam , cet
Tasque res creatas, Deorum ordini adscribebat , se non probasse. Interim non defuerunt alii, qui , quicquid Deorum Dearumque commenta erat gentilium superstitio , ad hasce res creatas referrent, insignem ita theologiae istius gentilis absurditatem euitaturi ea quidem ratione, ut ipsas hasce res creatas neutiquam pro Dila haberent, nisi in quantum forte totum hoc uniuersum pro Deo haherent, caris singulae res creatae quaedam partes essent. Huc Stoicorum redibat sententia , qui ideo poetarum fabulas αλληγα-
interpretabantur. De IENONE FELLEI vs Epicuraeus apud QIcERONEM et Cum Hesiori theogoniam laete retatur, toltie omni no usitatin perceptatque cognitione1 Deorum . neque enIm Du--
266쪽
SE T. II. Λ D1L . AD VOCAT. ABRAHAMI. 2 7 per quandam significationem haec docet ιributa nominas de MLDων. tib. Lst m. o. Eandem rationem fabulas poetarum ἀPar μκῶς interpretandi , ut christianis earum absurditatem sibi obiicien ibus, obuiam
irent, tenuerunt PLOTINUS', PORPHTRIVS , I BLICHus , aliique e
parum hac ratione causae tam desperatae considentes, ut pluribu Evs Ea Ius ostendit, praeparat. -- L lis. m. cap. I. Fieri etiam - aliter non potuit, quam ut charybdin euitaturi, in scyllam inciderent, quod saltem de Stoicis veris limum. Ad naturam enim reis
eum omnia referentes, non alium, quam naturam, agnouerunt Deum, hoc est, reuera nullum, atheorum ideo numero adiungendi. Sed, ut reliqua, quae de origine idololatriae restant, perseis quamur, sitne imaginum ac simulacrorum cultus vetustior cultu reis ligioso hominum, quaeri potest. Si certo fundamento niteretur filiorum sententia, . qui, Seruchum primum mortuos religiose cointendi viam iniuisse, quam statuarum fabricatione promouerit Tha ra Abrahami pater, statuunt, res dubio careret. Referuntque huc ea, quae de Serucho habet EPIPHANIus, adaers haeres lib. I.p 7. Vtramque idololatriae speciem haud stae ratione coniungit auctor
libri se entiae cap. XIV. Quicquid huius sit, etsi de prima
origine idololatriae, qua idololatrae homines pro Diis venerara coe perunt, nihil certi nobis constet, verosimile tamen, sequenti eam introductam ratione. Progenitorum generis humani, Noacta, eiusque
filiorum Semi, Iapheti & Chami, magna haud dubio apud post
tot celebritas arat atque veneratio. Nec minor auctoritas eo nafuit, qui l se ' coetibus hinc inde ad sedes sibi quaeren-ἀas, duces & antesignanos praebuerunt. Ab his cum magna iii homines prosecta ellent beneficia, sicut ab illis omnino , quicquid 2Ominum era , originem ducebat, facile homines ad superstitionem pron, ita eam, ingredi sententiam potuerunt, utrosque aliquid diuini
huisse λ. unda tandem omnino credere potuerunt, eos a coelo
descendisse, ad egregia opera edenda, & hisce perfectis, eo rediisse. Ita ergo cum semeI mos iste inualuisset, omnibus, qui praeclare de suis meriti erant, aut quorum Ob quamcunque caussam durare quam diutissime nomen & in veneratione esse cupiebant, idem bonos inbutus. Quo nomine ambitionem ad hanc idololatria. P . spe Diqitiroo by GOoste
267쪽
speciem plurimum contuliste, recte iudicat auctor libri L. IV. v . Hunc in modum pro Diis culti Iupiter, Mars, Via canus, Anollo, Mercurius, Osiris 3 itemque neminae Sesties. Ius Cybele, Ceres, Minerua &c. Atque haec. cum homInum essent nomina, deinceps astris, aliisque rebus mammatis, quibus diuinitatem inesse cretebant, imposita sunt. In numero Ddrum multiplicando Graeci omnes gentes superarunt, ut adeo Graeeia Deorum ossicina haud inepte dicatur. Vt autem Graecia prsemos incolas suos ex oriente accepit, ut supra docuimus, ita cum illis am primos, quos coluit, Deos. Vnde non errant , mu am liqui1Iimorum praecipuorumque Deorum Ginemnicorrum natalas in oriente quaerendos statumia Hominibus. de quorum culm hucusque diximus, aveli seu daemones, iungi possent. Moli iunt quod hircorum se am, ut nonnulli putant , Indue Aegyptiis crederentur. Graecis naμονες, Dii, genii, etiam atyri Ni. Quando aut qua ratione eultus eorum apud gentIles in ualuerit, in tanta rei huius obscuritate, definire non licet. Sacerdotum tamen hic concurrisse fraudes, ut credamus, par .hicce' cultus ceteris lane accessit, cum reliqua taperstitionum gerra orbem uniuersum inundassent. Λntiquior haud dubio iuulanulacrorum & imaginum cultus. Ebraei, Tharam nabam p trem primum imaginum & simulacrorum fictorem istae inerunt. Addunt fabulam de Abrahamo in ignem coniecto, A non ador tam Nimrodi imaginem. Quam Iudaeorum tradicionem magnfere consensu veteris ecclesiae doctores receperunt. Diserte EPI-νΗ AN Ius: n γεννα τονΘ- α' δετεῶΘo γεγονεν ανναντε πλασω απο πηλουργλ S κεραμως - - , δια της που
uiacbra ex argilla, Mutinaque opera inuenta sunt, artifice Trara. I. c. similia su IDAs, IO. ANTIOcHENvs MALLA L Α, aliique habenta Solet ceteroquin Daedalus pro auctore & inuentore simulacrorum haberi: quod alii, probabiliori forte ratione, de αὐτοκιν ν α de αυτεματοκ intelligunt. Quicquid huius iit, etsi asserere nolim , iam in primo hocce post diluuium interuallo imaginum aut simulacrorum cultum inualuisse, cum fabula de Thara omni destitu
268쪽
πCT. U. A DILO. AD VOCAT. A RAURMI.' 2 Itur fundamento, eundem tamen antiquillimum futile. cerium In sequenti enim iam interuallo memorantur Teraphim Labanis, de quibus suo loco. Est autem omnino veritati consentaneum,
hancce superstitionis speciem cum isa arte sculpendi hingendi .
incrementa sumsisse. Initio columnae obtiRebant, itelae . . iamtudia dc βαιτυλια, soli, lunae & astris dicata, tum simulacra sequebantur , rudi ori opere confecta, qualia in Aegyptiorum monumentis exhibentur , manibus nullis, aut ad latera agglutinatis,
pedibus iunctis, vel potius signis in basi desinentibus. Tandem
curatius essicta simulacra successerunt, ane ipsa cum luperstitione namen ineunte. Caussae vero, quae homines ad simulacrorum ςultum introducendum atque fouendum, inducere poterant, plures sunt. Ita enim Numina sita quodammodo sibi praesentia reddebant, quae absentia esse, non poterant non quam molestissime ferra. Hanc ipse haud obscure huius superi itionis caussam reddiqessior Iesus, enne ad. IV. lib. III. e.F. M. qui locus prolixior quidem est, quam ut hic adserri queat, dignus tamen, qui legatur & expendatur ab omnibus. Λccessit studium conlamandi memoriam illorum, qui nobis grati fuerunt, aut adsectum hac rati ope erga mortuos declarandi, Sap. XIV. U. adulatio quoque -erga reges principesque, itemque auaritia artificum, aut cupiditas ani suae. qua excellebant, pretium conciliandi, indeque captandi lucrum,
XIV. rL N. cons. dc Actor. XIX. H. V. Λtque ea ratione
cum diuersae idololatriae species inter homines ortae sint, haud di ficulter caussas intelligere licet, cur numerus Deorum Dearumve in infinitum fere apud gentiles excreuerit. Accessit polyonymia ad polyotheismum augendum prorsus comparata, cuius iterum variae erant caussae, ut linguarum diuersitas, itemque diuersitas munerum, vel virtutum, vel beneficiorum, quae Diis singulis adscribebant, & quae alia erant, eiusdem commatis. Sic ad linguarum quod attinet diuinitatent, sol apud Aegyptios Osiris &Serapis, apud Phosnices Baal, Bel Chaldaeis ι Λdonis & Elagaba lus Syris, Mithras Persis, Phoebus Graecis, hisque & Romanis Apollo, &c. vocabatur. Iupiter apud Romanos pro diuersis, quaquli tribuebant, macribus . conseruator, stator, depulsor, milita-
269쪽
rio Drst. I. AB ADAMO AD MOS. ssCT. Π. ΕΤe. Akis vltor &c. audiebat. Id uniciun audiue addendum, in sum ma ista corruptione & superstitionis, quae orbi uniuerso incubuat, caligine, subinde quaedam Veteris veraeque doctrinae Vestigia Go-prehendi. Sic s N GHvri TON inter Phoenicum progenitores, qui postea in Deorum numerum relati sunt, memorat Eλιῆs seuhoe est 'quem & eoelum & terram genuisse scribit,& ἰλον, qui non nisi videtur. Eundem sANCHvNIAT OUNEM etiam vocem :1ττ' per ἰευω exprimere, constat. vid. EusEBIU triti rat. euangel. lib. II . cap.rit. Sed mitto reliqua, alus 1am ob seruata, praesertim PETRO DANIELI HVETIO, In demonstrat. emam et Rin. I. prop. IV. cap. ΠL p. n. Vbi docet: 'niuersam propem dum ethnicorum tbeologiam ex Mose, M sue actis scriptu manase, etsi non omnia , quae vir ille doctus adfert, aeque firmo innitantur talo. De origine autem & caussis idololatriae, de qui bus summatim diximus, plura dabunt, R. M O s E s N A I M O N I D E s , I tractatu de idololatria, in linguam latinam a DIONYs Io vos s Istrandato, GERHAmvs IOANNEI UOSSIVS, In opere notissimo d*eheologia gentili, seu de origine progressu idololatriae, libris nouem , Io. sELDENus, de Diu S is, prolegomis cap. III. pag. V. seqq.ΕDO ARDVs BARO HERBERTU DE CHERBvRY, in libro de retigisna entilium errori que apud eos cavis, cap. II. seqq. pag. F. seqq. I P. CvNRADvs DIETERICus , in antiquitat. bibl. Pet. test. p. y 7. seqq. Io-m. mus, theologum. lib. III. cap. III. seqq. p. II .seqq. PETRVa. xvRITu, histori erit. dogm. caeculi. loco supra cimto, aliique.
A VOCATIONE ABRAHAMI USQUE AD NOSEN.
270쪽
ram recisam propagatum e domo tris a Deo euocatur, . I.
In Canaan itaque iussis Numinis Penit, mox ob famem in Λουγ-ptum descensurus, hinc remigraisturus in Canaan; Lothumque, qui ab eo discesserat, eum Sodomae re Gomorrhae regi σcaptum, in libertatem asserim
auae inter Melchisederum σAbrahamum, ab hostium caede reuertentem, gesta sint, F. LII. Diuinis promissionibus fidem adbiaia bet Abrahamur : ex Hagar . I aelem fuscipit; in signum . es confirmationem sederis a Deo secum initi, circumcisionem a cipit, L IV. Tenrationes Abrahamis inter eas praecipua fuit, qua stium I meum immolare iussia est, F. V. Pro Sodomitis re Gomorrhaeis, quibus extrema pernicies imminebat, frustra apud Deum im' tercedit 'i Lothuae eripitur 3 γάnamen, amissa singulari fato νxore, humanae imbecil&ariis documentum praebet, F. n. Mortua Sarah, Recturam ducit,
cae ex ea liberas suscisis, Isaa-
de , per quem cae ecclesia ' pagata est, L. VII. Natiuitas memorabilis Deobi surari, g. VILLProfana Vam inaeoles, T. Laemelior Iacobi, qui in bened/ctione
patema praefertur Umo, L. Viter eius in Mesopotamιam quae ibi eum exreperint fatas redi tus in terram Canaan, g. n. blucta cum filio Dei; reconciliatio eum fratre EDuo; paria, quae expert- est, calamitatum g nem, S. XILIosephis, Iacobi filius, Umaelitua fratribus venditur, transfer tur in Aeraptum s ex summa miseria ad maximum dignit
iis fastigium enititur; patrem tandem eum familia in Ag ptum accersit, S. XIII. Vltima Iacobi, steriatim eiuου -- ticinia, S. XIV.
Iobin quoque recte ad hanc aram rem refertur, de quo ulter Audi uiritur, S. XVI.