장음표시 사용
331쪽
sibi tum prodeflet primogenitura Qui eius letino etsi ineptus ac ei di eulus fuerit, dum sibi persuasisse videatur, ac si cito moritur' esset, nihil tamen profani in eodem deprehendi. De iure sacerdotia forte tum ne cogitasse quidem Esauum. Haec aliaque pro Esau. IvRi Mus. Peccatum Elaui Upicum voce delignari, exi
stimat etiam sEB sCHMIDIva. Vocem enim cum de religionis contemtu exposuisset, ea peccatum in spiritum lustum de signari, conteudit, quo quis contra conicientiam fidem Miam atque celigionem contemnit, repudiat, persequitur atque Diasphemni. ignari, conteudit, quo quis contra conicientiam iidem m atqu*Gligionem contemnit, repudiat, persequitur atque Diasphemuti Cumque de Enuo, quod in spiritum sanctum peccauerit, affirmari nequeat, non de ipso, sed det illis, quorum typus fuarit, hoc intellectum cupit : comment r. ad Esn XI: . t . Verum, si vel maximoleoncedatur, in facinore hocce Esaui fuisse τυπικον τι , qua de re nunc. non disquiram, non minus tamen ipsi, quam iis, quorum typus fultis perhibetur, β βηλότη γ notio conuenire debet, immo de Esau praecipue, quod apostsius dicit, intelligendum est, eum subiuncta ratio prorsus ad nium ἐertineat e qui pra cibo uno re sit fir mo--genituram suam. . Nec rationes a IVMΛEo allatae id, quod cupit, euincunt. Errat etiam magnopere, cum Eseuum non alia ratione βοηλον vocari putat, quam qua sacrilicia quaedam veteris testa , menti dicta sint propitiatori . Etenim cum lacrificia illa propitia , toria per sς nullam vim propitiandi placandique Numen habuerint , i sequitur, & peccata typica, speciatim illud Esaut, reuera mon elle 'peccata, quod absonum est. Nec sermo ille Flaui: En ego vado, is moriar, er cui bono haec mihi primogenuina 8 ineptus laltem vi: IIdi cuius , ut viro docto videtur, sed omnino profanus est ae impius. I dicat enim aperte, de futio vita se parum solicitum, promissiones benedictionesque diuinas in minimis ponere, nec alienum eiu ab illorum moribus, quorum symbolum cst: edamus re boamin, eras enim morituri sumuι. Mitto reliqua, quae salii iam discussa sunt, in dissertatione antea citata, vidi Ieccati . t ici. I. XVII.
U' Immo Paulus apostolus quoque Iacobi & Eiaui exemplo' ostendit Rom. II , .seqq. si homines quidam, qui ceteroquin prastidiu quanaam habeant, illis rursus postponantur, id non il-
332쪽
lorum meritis, sed unice diuinaegratiae tribuendum. Quod neutiquam eo extendendum, ac si ex abistino quodam decreto electus ad vitam aeternam Iacobus, i camuris hinc exclusus sit.' Λ mente enim apotiti hoc prorsus alienum eue, alibi ostenditur.
Et revera quoque Iacobus cum primogeniturae iure promissioniim diuinarum, quibus patriarcharum maxima se- licitas absoluebatur, factus cst particeps. Et licet alia mens' Ilaaco patri esset , qui, benedictionem filiis impertiturus, Elauum aeserre Iacobo secum constituerat, Rebecca tamen , cuncta ita dispentate prouida Numinis cura, Iac bum in Elavi locum substituens, effecit, ut ille benedicti nem sibi desitam, nec a patre, licet rem Omneri deinceps
edocto, reuocandam, aeciperet. '' Primo ipso Inaeo hie quaeri posset: quo Iure Esauum
fraeferre Iacobo secum constituerit Neo enim credibile', diuiἀum oraculum, quo Iacobum Esauo praeferendum Rebecca edocta fuit, illum latuisse. Quod si ergo selisit, num sine peccato diuinae καluctati voluntati potuit Z Sed . si ponamus, quod etiam non abnue rim, oraculi huius conscium filisse Iiaacum. fieri tamen potuit, vicissi sensum non recte teneret, crederetue, tuentum ei responsurum, etsi vel maxime in benedictione impeuienda Eseuum Iacobo praeponeret. Forte ex humana etiam imbecillitate eius non latis metamor fuit, accedente cumprimis adfectu naturali, per quem fortiori propensone ad Eiauum inclinabat, quam ad Iacobum. Naevorum omnium patriarchas expertes fuisse, naen credimus. Fieri itaque potuit, ut Isvicus quoque hic humani quid pateretur. Rebecca ad '.oraculi sensum attentior, in Iacobum quoque naturali adfectu pro . nior, accuratiori studio' eidem morem gessi, Iacobo matris haud difficulter obtemperante consiliis: quanquam nec id sine labe. Ipsum considiiun, Iacobo impetrandi benedictibilem paternam datum. culpari nequiti Modus visio non carcti Sunt equidcm antiquorum
333쪽
jir PER. I. An ADA M AD Mos. pariter ae fetentiorum diuertae hac de re.1ententiae. Non tu ideo Rebeccae atque Iacobi Nndacia non isse vituperanda, putant, quod non proceiIerint e studio nocendi, sed maximum potius bonum pro
mouendi. Tribuitur haec sententia oRIGAM, HlERONYMO , CHRY
sosrobio , aliisque. Aditipulantur eidem plurimi ex doctoribus icholasticis. Repugnant autem, qui, omne mendacium in se & sua natura illicitum eise, contendunt: qui avsusTINvM maxime aucto rem sequuntur, in libro de mendacio ad Consentium, qui. dc speciatim tum ibidem .cap. II. tum in epist . ad Hieronymum hocce Rebeccae isc Iacobi facinus ex hocco capite defendi polle, abnuit. Alii aequiuO-'cationum reseruationumque, quas vocant, mentalium, egregium hie 'sibi inuenisse exemplum visi sunt: & cum Iaeobus dixit . .Ego IIum prιmogenit- tuus Era , perinde hoε esse, putant, ae si uixisset: priamogeniti tui Vari nices sustineo, π ιoco ipsius sum dii feci, sicut Pr,rec insti mihi, nempe in persona Uaui, quam refero σα . His iam ex
Ebraeis quidam exemplum praei uerunt, ut patet ex iis, quae R. SAL.. IARCHI atque ΛΗEN EsRA ad h. l. commentantur. Nihil vero aliud
agunt isti, quam ut impudentiam suam pariter as imperitiam pro- . dant, gloriam inueniamin fallendi artium sibi ipsi aut suis maioribus praeripientes ἰ dum earum Iacobum iam haud rudem fuit Ie exiis stimant. Alii rursus ad typos & alligorias se reeipiunt, ut Iacobi
hocce atque Rebeccae facinus excusent. Huc A v G v s T I N Is redira
videtur sententia, qui in libro de mendacio ad Consentium cap. x hac de re ita pronuntiat: Adid Iacob matre fecit auctore, ut patrem frigere rideretur, non men uam est, sed m fleris , cognitionesque santiones hae fuerunt propbeticae, ad ea, quaa vera sunt, intelligendam
referendae. Eandemque calculo suo approbat NATALIs ALEXANDER, etsi in sensu litterati spectatum hocce facinus, crimine n carere non dissileatur. Mentem sitam ita exprimit: Si litterasi scripturae sensui inhaereamm, Iacob a mendacio vix cs nullo modo excusaripotes. At si βημι figuratin attendatur, grauissimorum patrum auctoaeitati hac in quaestione cedendum fit, magisque communi sacrorum inter tum s theologorum sententiae, lasserendum est, Lacob paternam benedictionem accepisse absque fraude s mendacio, histor. eccles reri testam aetat. III. Hsperi. . pag. 67. Sed istud quidem. eiusmodi alterium m. vi , -
334쪽
ALCT. III. A VOCAT. RERANAMR M' MosEN. est, quod secum pugnare videtur. Si enim secundum sensum Iut ratem Iacobus peccauit, a peccato absolui nequit. Et prius/quidem recte variis rationibus comprobauit A LEX AND ER. Quω autem ad posterius attinet, sensus figuratus, si modo is admittendus fit, proprium euertere nequit. Praeterea de ipso facto Iacobi non. secundum sensum figuratum, sed secundum sensum proprium iudieandum. Frultra denique dicitur, quicquid hic de selitu figurato dieitur. Auctoritas patrum, & eommunis consenius sacrorum interia pretum atque theologorum, rationibus iustis c c euidentibus meritoe postponitur. Nihil itaque aliud superest, quam ut tandem consuri damus, Rebeccae hocce atque Iacobi factum excusari prorsus non
posse. Mentitus est, dum patri interroganti, quu ex tu fili - fespondit: ego sum primogenitin tuin, V in ι item , dum dixit σν feci, sicut praetepisti mihi, cum tamen,nihil ita pater praeceperat ; item, cum dixit i cemede Ue De trone mea. Immo itota fiena ad talendum Isaacum fuit et parata. Non omnes quidem ,
fictiones, simulationes & distimulationes sunt illicitae, quod pluribus comprobatum, institui. theol. - . pari. III. cap. III. sin. V. ad . LX. At ista, aeobi fictio vel hoc nomine illicita: erat ,- quod afl benedictionem Mauo praeripiendam spectabat, adeoquo. in eiu cedebat damnum. Nec obstat, quod sciuerit, eam sibi iam a Deo destinatam. Expectare enim a Deo tempus & modum debuisset, quo ipsemet deiunata exequi voluisset. Diuino etiam oraculo sua tonstitisset veritas, si vel maxime Isaacus contra voluntatem Numi. his benedictionem primarum Esauo imp tivisset. Interim non nego. Miuinam hic intercessisse prouidantiam & directionein, eaque factum, ut ad Oraculi diuini complementum vergerent , quae non malo oquidem consilio suscepta , vitio, si modum spectes, non eatebant. Diuinam istam vel indet cognoscas directionem , quod Isaaeus haudem Iacobi edoctus, neue uam benedictionem retractauerit, quod, si voluisset, et ceteroquin facere licuisset. cum iis, quae per errorem gesta sunt, nemo teneatur. Sed tantum abest, ut reis tractauerit, ut confirmauerit. potius, siue mentem linguamque ita direxerit diuinus spiritus, siue vim oraculi diuini, quod pensi non habuerat detenus, paulo accuratius secum evenderit, adimaduerte. . . Rr ritque,
335쪽
ritque, diuinae sibi neutiquam reluctandum elle Voluntati, siue utrumque simul acciderit. Iam si ipsam benedictionem utrique imis pertitam spectes quae Iacobo apprecatus est, tans eximia φrant, ut nihil amplius addi posIet. Precatus enim Deum est, ut illi. aerret de rore coeti, de pingueaenisus taerrae, ta abun miam frumenti is pini noui j quo ipso rerum omni .et, quae ad hancee vitam iucunde debeate transigendam pertinent, copia dc assi uentia significatur. Euentiaque hoc comprobatum fuit, pesteris Iacobi in terra collocatis, quae melle dc lacte abundaret, cuiusque fertilitatem felicitatemque pasum scriptura sacra praedicat. Non desunt equidem homines profani, qui ut qilaeuis scripturae asserta in dubium, vocant, ita ne illud quod de praestantia & fertilitate terrae Cananaeae dicitur, adis mittunt , sed hine inde, quae, secus se rem habuisset euincant, conin Irunt ν quos Inter Io. To a Dus agmen ducit, in originib. Lud. S. x. V. M. ι d. Sed, quam turpiter errent , in sequentibus demonstrahimus ex instituro. Interim, cum benedictio haec fuerit prophetica in quibus sub bonorum temporalium schemate coelestia & spirituavitia pnoponi lent, nullus dubito , quin & hie ad sublimiora simul resipiciatur, At copia illa benedictionum spiritualium, qua Israelena ,
tum et iis, qui est secundum carnem, tum maxime eum, qui est secundum spiritum, Daut cumulauit, indicetur, idque vel ideo, quod ex Iacobi posteris ille suit, qui de se ipso dixit: νmi, Pt vitam haberent, καὶ
περιπιτον π abundantiim, D. X. ro. De altera benedictionis Iacobo, impertitae parte, pariter censendum. Dicit Istacus: Servians sibi,
popali, s intumeset se risii nationere esto daminin fratriam tuis, incumuentque se tibi ii matris tu o Verum quidem est Iacobi posterosa tempore Dauidis, vitinis gentibus imperitasse. Idumaeos quoque iis subinde paruisse, iam supra ad g. VIII. obseruauimus. Augustius tamen quid verba - patria hae indicant, dc vim suam tum dein mum plene exerim , si de Chlisto cogitemus, ex semine Iacobi oriaiando , cui gentes omnes, sineεque. terrae, Deus in hereditatem dedit, Ual. II. δ. cuius regni non erit finix, Lue. LI. in. in auius nomine se incuruare fc genua flectere debet quicquid est coelestium, & terrestrium,oc subterraneoruin, Phil. II. D. Quod ad Elauum attinet , cum querelis, iac mis, eiulatu, patris animum iam citeroquin satis
336쪽
perturbatum, magis commouillit, nec ut benedictionem Iacob impertitam retractaret, obtinutilet, tandem ut & sibi benediceret, impetrauit. Hine Isaacus dixit: Ecce I in pinguedinibus te trae erit basitatis tua, re de rore eoeli Asuper, s gladio tuo pius, es fratri tuo sermes, cum autem incipies domi ri, fraτges iugum ei a codo tuo, Gen. XXVILI o. Primum huius benedictionis caput si spectes, Elauo eadem promittere videtur, quae Iacobo promisit, nec discrimen inter utriusque benedictionem. intercedere. Hinc non nulli verba straea aliter vertunt, ut sensu plane contrarius inde r*sul et, hune in modum: a pinguedine quIdem terrae cremota eris stsedes tua, neque rore coeli ex alto foecundabitur. Ita IO4N. CLERI-Cus, qui ea in re iam praeeuntem sibi habuit amAsTIANN CAsTmo ΗΦ. verum cum aliis dura nimis & coacta haeς videatur inter
pretatio, discrimen nihilosecius ingens inter Isaui & Iacobi benedictionem intercedere putant, etsi vel maxime prior expositio, quae& HIERONYMI est, retineatur. . comparate n/mque benedictionem Esimo impertitam intelligendam esse. vi senius sit: Equidem/δ baritatio erit in pinguedinibuι terrae, continget & tibi posterisque tuis terra haudquaquam sterilis, nec deerunt, quae ad huius vitae felicitatem pertinent: sed fiatris tui, eiusque posterorum, iii Eis omnibus melior erit conditici. Confirmari videtur h.eψ interpretatio ex eo, quod sequitur: er gladio tuo vices. Indicatur nimirum, Idumaeos latrociniis quaesituros opes, quod postea fecerunt, teste Ios Ao, lib. IV. de bella tuae cap. XV. Et ita sermo Isiaci optimo cohaeret: erit equidem tua habitatio in pinguedin in terrae, re de rore coeli desuper dabitur tibi: sed cum posteri tui terram selinitate Cananaea multum inferiorem pol sellari sint, ad bella & latrocinia se conuertent, ut inde opes aequirant. Addunt nonnulli, discrimen inter benedictionem Iacobi & Esaui, in eo quoque conitituendum, quod in illa ad spiritualia simia bona, speciatim ad semen benedictum , ex Iacobi posteris nasciturum, respiciatur, cum in hac terrestrium tantum habeatur ratio. cons. 2. 1OΛN. .ER HARD Vs ad h. l. Pa IN.
Addit denique Iliacus: fae fratri tuo seruies, quo ipso confirmat'. quod antea Iacobo praedixerat. eum ainem incipies dominari, franges iugum etin a collo Gιοι hoc nonnulli' ita capiunt, ac si non tantum
337쪽
AERI'te . A δ' ADAMobAD Moru iugi excussio, sed imperium etiam in Israelitas his verbis significetur. Hinc de euentu huius vis.icinii soliciti sunt, tandemque in eam ingrediuntur sententiam, impletum illud quisse, cum summa rerum
apud Iudaeos ad gentem Herodum transiit, quos origine Idumaeos fit ille, constet. Non tamen videtur Lic verborum Ilaaci senius esset: sed tantum, quod Idumaei, excusio seruitutis iugo, sui iuris futuri sint. Nec enim dicitur, Esauum fratri imperaturum, aut Iacobum fratri seruiturum, sed tantum n emn dominasteria, seu eum tui iuris esse 4 eptam, franges iugum stin a erigo tuo. Hunc in modum dc vulgatus interpres sensum istorum verborum ita' e primit : tempus perio, eum excutiat s soluM rugum rivi de ceruicia,us tuis. Contentiunt L xx. interpretes, Targum ONRELOSI, aliique. Vaticinio huie etiam respondit euentus. Α Dairide enim licet subis acti Idumaei, non semper tamen paruerunt Iudaeis. Namque iam sub Salomone iugum quatere eoepelle, I. rei XI. ι . etsi tum no dum illud Aeaesisse videantur, quae est sententia FLAU. IOSEPHI, antiquit. iudaie. libr. VIII. cap. II. Postea vero lab Ioramo plane illud excusserunt , regemque sibi constituerunt, II. rei VIII. ao.& II. pariti'. XXL δ. Videnturque deinde per aliquot secula suae gentis regibus paruisse, donee ab.Hyrcano subacti, iudaicae gemtis lacra iusciperent, vid. Ios EPHus, antiquuat. trada c. XIII. cap. XVII.
I. XI. Iacobus, vir fide, pietate, sapientia singulari praeditus , ut fratris iram euitaret, consilio matris ad avunculum suum Labanem se recepit.' In itinere memorabili somnio de Numinis in se voluntate , 3c cura, sinusque de salute per Messiam consequenda, celetior redditus, '' felicibus auspiciis ad Labanem peruenit. Apud quem cum fidem silmmam & integritatem in seruitio eius comprobasset , duas eius filias in matrimonium accepit, hoc vςbat laboris reserens praemium. . Nec, i deindὶ struirς pro certa me
338쪽
cede Labani destit: qui cum, stimulante inuidia, Iacobum
quoque opibus crescere aegre ferret, ab eo idem disce sit, ex Melpotamia in terram Canaan reuersi irus.
Contigit id anno aetatis Iacobi Lxxv II; quod rationibus luculentis comprobari potest, quas in compendio legere licet
' Praeter eam, quam indicauimus, suscepti consilio matiis itineris caussam, ut fratris scilicet iram euitaret, alia etiam accessit. quod parentum suasu inter filias Labanis coniugem quaereret, G nes XXVII. - . seqq. XXVIIL I. a. s. 'In itinere constituto memorabile illud somnium oblatum est. Scalam nempe vidit, quae ad coelum pertingeret, descendentibus & ascendentibias in ea angelis: fimul in eius fastigio Dominum conspexit, promissionibus pulcherrimis animum eius erigentem. Cum vero dubitari nequeat, quin scala ista alicuius rei fuerit symbolum , nec id a diuino scriptore expressum sit, vactis hominum coniecturis & opinionibus suppediatata fuit occasio. Plerique Ebraeorum, ut ex Piris ELIEsERIs, cap. XXXV. constat, ortum atque occasum quatuor monarchi rumhacce scala adumbratum fuisse putant. Scilicet hac de re solicitus erat Iacobus, ut per somnium de ea a Deo esset erudiendus. R. LEv I
aEM GERsore ad philosophicas & sublimes assiargit meditationes, pers alam istam umtatem essentiarum , ita, ut una quas connexa sit alteri, σ omnia sint quasi reum quid, fgnificui, contendens. Hinc, quod scala ista conitituta dicatur in terra, eo putat innui generationem& corruptionem , quae principium sit omnis cognitionis & contemplationis : quod autem caput eius in coelum pertigisse dicitur, eo doceri, quod res inferiores influxu superiorum sustententur, &sic porro. Anxium scilicet & solicitum Iacobi animum metaphysicis speculationibus erigi atque confirmari potuisse, homo ineptus sibi persuasit. Quam autem vellem, ut soli Iudaei hie desiperenti Eed non meliora sunt ollisi is commenta, qui ad μετεμψυχωσιν
339쪽
seu migrationem animae ex corpore in aliud corpus, scalam hancee reseri, apud MiraoNὶ HvM, epist. CLX . R. ISAAC A BARBANEL,
apud quem 6c reliqua. Ebraeorum sententiae legi possunt, commem. ad h. l. templum Hierosolymitanum sub hocce schemate sibi inuenisse visus est. Et lieet specie quadam non destituantur, quae hac de redisserit, lubrico tamen fundamento, immo ridiculo errore, & ei cuni aliis Ebraeis communi, cuncta innituntur, quod locus, in quo tum dor mluit Iacob, fuerit mons Morlah. Propius ad rem accedunt, sed eam nondum acu tangunt, ' qui diuinam prouidentiam stata ista
adumbratam volunt, in qua sententia ex Iudaeis AB LN EsRA, ex christianis THEODORE Tvs versatur. Haud inepte namque huc
cuncta applicari possunt, quod diuina prouidentia σ coelo ad terram pertingat, & terrestria quoque cuncta sapienter dirigat, & dispenset, quod in ea anselorum quoque subinde intercedat ministerium, & denique, quod varii sint diuinae prouidentiae. modi, ut diuersi scalae Iacobaeae gradus. Accedit, quod ipsius Iacobi vel maxime intererat, de prouidentia ista Numinis certiorem reddi, quorium & ipsae proinissiones diuinae haud obscure tendunt. Verum, etsi omnino huc quoque visio illa Iacobo in somno oblataeomparata fuerit, scala tamen sublimius quid , nempe Messiam, ceu fundamentum omni salutis & prouidentiae istius specialis, quae ei rea fideles vertatur, dςnotat. Atque hoc vel ex ipsa Dei promissione, Iacobo in eodem somnio facta, patet, quippe in qua primo praecipuoque loco ponuntur promistiones iam Abrahamo factae, & nunc Iacobo repetitae, quarum praecipua est illa de semine bonedicto 3 unde & speciatim additur: in te s semiane tuo omnes benedicentur t-rarum gemes. Tum vero subiungitur
promissio de prouidentia Dei speciali, qua Deus eum custoditurus,& eum saluum incolumemque ad patrios Iares reducturus sit. At que haec quidem etiam ad conuincendos iudaeos sufficet e poterant. Christianis enim hae de re dubitare nefas, ob ipsam Christi seruatoris interpretationem, I n. LII. Quo pacto autem singula commode ad Christum applicari queant, iam ab aliis ostensum. cons.
340쪽
dissertatione , aliique. Experrectius ex somno exclamauit Iacobus, Vere es Iehoua, in loco iso e ego Pero non m eram Vix videtur
verosimile, Iacobum ignorasse, Deum ubique esse, & ubique esse inuocandum. ΙIoe itaque sibi velle videtur, se non cogitasse, Deum se isthoa in loco specialiori quadam ratione sibi manitellaturum. Non equidem, ac si ignorauerit, Deum se ubique manifestare posse, sed quod sibi non persuaserit, eo in loco Deum hoe facturum. Possent haec'verba ita capi, ut latrem Iacobus iit in dicaret . aliquid praeter opinionem sibi accidiisse, nisi sequentia obstarent: tauam terribilis es locus istes Non es locus se aliud, quam domin Dei, σ se perta coeli est. Haud obscure enim inde colligiatur, quod ipsi loco sanctitatem quandam singularem tribuerit, non aliam Ob caussam, quam quod forte crediderit, Deum ibi quandoque praesentiam suam specialiori quadam ratione mani festare. Iudaeorum enim, ad templum aliquando ibi aedifieandum
respici contendentium, commenta, nos non morantur, cum omnia lubrico fundamento, eoque antea iam exploso innitantur, conti
gisse hoe in monte Morlah. Neque satis Iacobo fuit, summa
animi deuoti ne istam Numinis patefactionem venerari, sed etiam externum aliquod suae pietatis extare voluit monumentum. Tuli enim lapidem, quem posuerat Ais capite suo, posuit eum in iis tutum, s e fudis oleum supra oummitatem eiuε. Vbi quidem non nulli obseruant, morem coniectandorum lapidum , eosque oleo inungendorum, fuisse apud gentes orientales antiquissimum, a quibus ad Graecos atque Romanos transietit. Confirmari hoc posse, putant, ex eo, quod de Usto antiquissimo Tyriae orae incola re. fert s ANCHvNIATON, consecrasse cum duos cippos igni dc vento, eosque adorasse, & sanguine ferarum, quas ceperat, libasse, apud
ρον ἐπροσκυνουν , omΜem lapidem pinguem, ut dicitur , adorabant, prom. lib. VILI. ris. Atque hinc porro colligunt, Iacobum hoc ex consuetudine apud gentes orientales iam tum recepta fecisse. Ita quidem vir clarissimus Io. CL E R I C vs, ad Gen. XXVUL. qui praeeuntem hac in re sibi habuit Huco NEN OROTI via. Allia autem vero . similius v