Ioan. Francisci Buddei ... Historia ecclesiastica veteris Testamenti ab orbe condito vsque ad Christum natum variis observationibus illustrata 1

341쪽

similius videtur, ex hocce ipsis Iacobi facto, morem consecrandiungendique lapides ad gentes alias dimanasse. Certe ex testimo Aniis antea allatis non liquet, iam ante Iacobi aetatem hunc morem aput orientis gentes receptum fuisse. Immo a Iacobo eum ad alios profluxille, inde constare videtur, quod Phoenices lapides eiusAmodi unctione numini consecratos, βατυλια vocaverint; rei hu ius memoriam aperte conseruantes, cum a loco, cui deinceps

Bethelis nomen fuit, & ubi Iacobus lapidem huncce unxit, si in τυλια dicta, manifestum sit. Testis huius rei est sANCH v Nigro Napud UusEBIVM l. c. Θεος ουρανος βουτύλιια, ἐμι- ψυχους ροκιννησπιών νὴ inuenit Deus Vranin baetulia, lapi bucanimatis faciis. Quid autem lapides animati Z Recte, ni fallor,

coniectat sAM. BOCHARTus, scriptum a s ANCHvNIATONE fuisse

et arva lapides unctos nde in ultima voce per litterarum quarundam tfanspositionem facturi sit, Σπῖο, hinc pui Lo-NEM ava Liv M transtulisse: ἐμ υχους , Phaleg. lib. II. cap. II. Baetuliorum etiam DAMAscius meminit in vita Isidori apud PHOTivM, cod. CCXLII. Nec hoc nostrae sententiae obstat, quod credibilivisit, Iacobum morem gentium secutum, quam gentes amplissimas exemplum unius viri. Non enim dicimus, statim gentes hoc exemplum imitatas: sed fieri potuit, ut initio nonnulli, apud quos Iacobi quaedam fuit veneratio, istiud imitarentur, per quos facile ad alios hoc propagari potuit , quemadmodum & alias superstitio subito incrementa sumit. Interim non asserimus, Iacobum omnium

primum fuisse, qui eiusmodi quid fecerit; aut quod non simile quid apud alios homines sanctos viderit, licet lapissis ab eo erecti & uncti

tanta cumprimis celebritas esse potuerit, ut alis ad imitationem indutaret. Λd minimum illi notum erat, externis actibus, aut symbolis, homines pios suam erga Deum subinde testatos venerationem, aut etiam res certas Numini consecrasse. Namque quo fine lapidem oleo perfuderit, itidem non plane constat: num, ut loco sacrificii haec effusio esset, cui ceteroquin eo in loco non aliud quid suppetebat, an, quod verosimilius, ut lapidem illum velut instrumentum futurum diuini cultus consecraret. Oleum autem haud dubio ex domo paterna in varios usus, more gentium Orientalium, secum

342쪽

secum sumpserat, ut non necesie sit cum Ebraeorum doctoribus fingere, hoe e coelo delapsuin esse. Loco, Vbi haec contigerunt, . Be thetis nomen inde a Iacobo impositum . quod dis deinceps inriualuit, cum antea Luza vocaretur. Pranquam nonnulli dubitent, an iam eo tempore urbs aliqua ibi ruerit, cum, si fuisset, ratio

non appareat, cur in ea non Potius , quam extra eam per noctauerit Iacobus. Sed caussas etiam sertas habere potuit. cur eam urbem non ingrederetur , & non procul ab ea pernoctaret: unde factum, ut proprie quidem. locus, in quo somnium hoc Iacobo obtigit, hinc vero ob vicinitatem etiam ipsa urbs Luza Bethia elis nomine veniret. Quod si obseruetur , ratio reddi potest, cur aliquando a Bethele diltingui videatur Lura vel Bethel Luza, aliquando unus idemque locus censeatur. Constat ceteroquin, Bethel fuisse in tribu Beniamin ad Hierosolymae ortum, haud proincia a finibus Ephraim. Celebritatem etiam hicce locus inde conia securus est, quod Ierobeamus, ut Maelitas a templo Hierosolymitano auerteret, alterum vitulorum aureorum in eo collocauerit,

haud dubio, quod ob memoriam eius, quod Iacobo hic contigerat, multi iam ceteroquin veneratione quadam, ut fieri solet, eundem prosequerentur. Sed hoc ως εν παζο L. Tandem & votum Iacobus addidit, quo, si saluus incolumisque reuerteretur, vovebat primo quidem lapidem illum , quem erexerat dc coniecrauerat,

fore ,N ιVa domum Dei, non ae si lapis ille futurus esset domus . Dei, aut ac si ex eo templum esset extructarus , sed quod locum, in quo lapis ille positus erat, precibus sacrisque rite faciendis , ellet

des maturus, deinde, ominum eorum, quae illi Deus daturus esset, decimam partem se Deo redditurum, ut animam gratum beneficiorumque in se collatorum memorem, hac ratione testaretur. An

vero hinc sequatur, ministris ecclesiae iure naturali decimas deberi. sibi disquiremus. Varia dcadane singularia Iacobi quamdiu apud Labanem commoratust est, fuere fata, quae Moses describit Genes. πια. de XXX. In his memorabilis est Iacobi polyemia, de qua in seque tibus ad F. XIX. dicetur. Labanis quoque ingenium fraudulen--tum, iniquitas porro & auaritia, non minus & superstitio cum aua

343쪽

. rest. 1. An ADAMG ΑΠ Moς. titia plerumque iuncta, elucescit. Hinc fraudulenter pro Rachele

substituta Leah, dc merces Iacobi non semel mutata, Gen. XXXI. . Diuinae autem bensdictionis vis in Iacobo fuit conspicua, qui, dum singulari artificio naturae viribus ad varios colores in ovibus essetendos utitur, peritiam suam rerum naturalium solertiamque deinonstrauit, nec tamen quidquam i quod reprehendi debeat, admisit. Nihil aliud enim socero ademit , quam quod iure sibi vindicare poterat. De areificio autem isto Iacobi itidem in sequentibus adhuc nonnulla monebuntur. Creseente tandem indies L hanis & filiorum eius inuidiar , diuinitusque in patriam redire iussus Iacobus, re omni eum uxoribus communicata , dum oues suas tonderet Laban, clam eo cum facultatibus suis omnibus & tota semilia discedens, transactis in eius seruitio annis viginti. Euphratem traiecit. Ex uxoribus atque concubinis tum susceperat praeter filiam, cui Dina nomen fuit, filios undetis. Cum enim Genes XXXV. aa. ari duodecim filii in Mesopotamia nati dicuntur,. e cipiendus est Ox eo numero Beniamin , quippe quem in Cananaea natum esse, constat. Laban die tertio lacobum fugisse audiens, cognatis suis secum aliumtis, itinere septem dierum evin persecutus, tandemque assecutus est in monte Gilead , qui ab euentu huius congreslux nomen adeptus est. Laban enim durius quid in Iaco aeum statuere diuinitus prohibitus, cum eo amice saltem expostu Iauit, Iacobo innocentiam suam paulo acrius tuente, eum Laban

frustra idola sua, de quibus in sequentibus in apud eum quaesiui

siet, lite omni, ledere tandem inito, finita, in cuius testimonium tumulus lapidum aggestus, quem Laban Syro sermone NnΥ ἰ Iacobus autem ebraeo appellauit. Contigit hoc secum dum eam, quam sequimur, supputandi rationem, anno mundi

g. XII.

In itinere constituto filius Dei in hominis forma apparuit & cum eo colluetitus est, benedictionemque, quam expetebat, imperti uiti ' cum stane etiam Elauo, et o

in Ita

344쪽

Eo. III. A VOCAT. ABRAHAMI AD Mosmet. v viam Acho, reconciliatus, tandem eo, quorsum tendebat, venit. m. Vbi dum rerum suarum satagebat, cultuique

Numinis intentus erat, ' ν varias de ipse calamitates expertus est, mox Iiberis, quae non decebat , designantibus, ' mox coniuge suauistima Rahele morte ere-

iter suuin continuanti, occurrerunt angeli De , ut de diuino iterum auxilio hae ratione' certior redderetur, ut redditus fuerat per somnium, cum in Mesopotainiam tenderet, in quo itidem angelos in scala ascendentes descendentesque viderat. Sed nunc quidem non in somnio, sed a vigilante angelos ab eo conspectos, credibile: nee aliud quid ex verbis Mosis colligati Cumque pMresesin sent , quos videbat, angeli, ut insta r exercitus ei se exhiberent. qui pro ipso pugnare paratus esset, hinc locum illum Mah traim Vocauit, quod nomen etiam urbi ibidem conditae deinceps haesit. Ita a Deo quidem confirmatus, non tamen intermisit, fratris, quem valde adhuc sibi iratum credebat, animum placare, prius quam in conspectum eius veniret. Ideoque non tantum ex Peraea, priusquam Iordanem traiiceret, legatos ad Esauum misa, qui ei, quod omni opum genere auctus ex Mesopotamia rediret, nec tam inopem esse, ut paternae hereditatis partem praecipuam concupisceret, significarent, adeoque fratris alimum hac ratione ei conciliarent; sed cum ex legatis illis ad se seuersis intellexisset, quadri ngentis viris stipatum fratrem sibi obuiam venire, metu eius, quod fratris consiliuin ignoraret, mirifice inde aucto, precibus primum ardentissimis, Numinis auxilium implorauit, tum dona fratri, priusquam sibi occurreret, offerenda praeparauit, cumque haec se praecedere iussisset, ipse cum familia insecutus est, tandemque ad Iabokhi vadum usque progressus est. Torrens hicce septentrionalis terminus est revigionis Ammonitarum, quem transgressi non sunt Iseaelitae. Familiam & omnia sua, cum torrentem transmisisset, ipse solus maninsit, ut eo intentiores, a reliquis remotus, preces ad Deum funderet. Tum ycro contigit, ut vir quidam cum eo luctaretur, donec oriisssa retina

345쪽

3M PL. u. t. AB AD AMO AD MIS.retur aurora: qui cum se Iacobo silcriorum non elle videret, acetabulum femoris eius feriit, idque inter luctandum luxatum est, a Iacobo vero prius dimissus non est, quam ab eo benedictionem impetraret. Qui, non revera, sed in somnio hoc contigisse, potant, nullas, quae id euincant, adferre rationes possunt: & vel ideo audiendi non sunt, quod a Mose non aliter haec lucta nar

retur, quam res vere gesta narrari solet FL. I O s E P H y s φαντασμια vocat, lib. I. antiquit. iudaic. c.rp. XIX. φαντασμ.ατι συντυχούνπαλουεν, M phanta a cum ineiadsit, hestatus ery, eo minam imcipiente, vicit autem stimiasma, ἐκσατει δὲ φαντασματο- quod voce Ptitur re verbis ad eum, gaudere hoc facto iubenI, csc. Deinde tamen θῶον αγγελον angelum diuinum vocat. Nonnulli Iudaeorum , Sammael seu angelum malum fuisse,' volunt: non expendentes secum, quod Iacobus benedictionem ab eo, quo-

cum luctatus est, petierit. vid. Io. CHRUTOPHORus WAGENS EI LI Us,

in Sota pag. Io, In eo fere Ebraeorum doctores conueniunt, fullis angelum Esaui, licet, num proprius, an toti eius posteritati communis, item, bonusne an malus fuerit, inter se dissentiant. Legendus

hac de re IsAAC A BARBANEL, comment. ad h. l. Fuerunt etiam ex

christianis, qui angelum hunc creatum fuisse, pereenderent, quibus praeter alios suffragatus est THEODORvs HACKsp ANIus , ad IIV. 'MI. s. it. miscet2 appenae de eabbata pag. 3ysi. In eandem quoque ingressus eli sententiam vir doctissimus, IOAN LERIos, qui contra eos, qui angelum increatum, seu filium Dei, qui assumta humana specie cum. Iacobo Iuctatus sit fuisse contendunt, se entibus rationibus pugnat: raeterquam , quod non constat, an Psqvim Deus ipse angelus fui dicatur, nam obscuras est locur Malach. III. . 9 certe parum reuerenter da Deo cogitant, qui tantillam ob rem , pt scilicet cum homine mortali pelut per ludum luctaretur, E ab eo vinci se simularet, eum humanam fommam assumsisse censint. Nec si quidquam et mmodi credidisset, Paulus, ν sque adco filii Dei extuliss/ amorem in genus humanum, quo factum,rt semetipsum exinanierit, formam serui accipiens, in similitudinem Dominum factur σ habitu inventus ut homo, mi p. II. I. cum saepe humani corporis phantasma , si nonnusiis credimus , sine graui pila caussa induisset. Et tantum quidem abes, νδε lucta hominis cum creatore, - - immo Dipiti od by

346쪽

immo hominis pictoris cum triumphato Deo concoqui possis, Pt vix a gelum ab homine ν tum feramus. Profecto , nisi omn a haec ita naris rentur , νt vigilanti Iacobo accidisse manifesto intelligantis, libenser, somnium hoc fuisse, atque haec in somniis acta crederemus. Patres

vero antiqui plerique, & plurimi quoque recentiorum, victim hunc ipsum fuisse Deum, & quidem Christum in forma humana apparentem, docent, & quidem rectissime mea opinione. Qui enim cum Iacobo luctatus est, non angelus, sed aliquoties diserte Deus vocatur. sic Iacobus superior & princeps fuisse dieitur: bN EUcum Deo, Persan &loco, ubi hocebntigit, nomen inditum Pniel, addita ratione, quod viderit Deum a facie ad faciem. Praeterea Iacobus ab eo, quocum colluctatus fuerat, benedictionem pe tit, Persas I ης & quidem ut a tali, in cuius potestate positum erat, benedicere hominibus. Quod Deo quidem, non autem angelo

creato, conuenit. His argumentis praeter alios & THEODORE Tvs

utitur, quas. XCI. in Gen. qui & duo alia adhuc addit, quorum unum inde desumtum est, quod colluctator Iacobi nomen tuum et indicare detrectauerit, quippe quod Θαυματον mirabile sit, in quod

curiosius inquirere mortalibus fas non est; 'alterum inde, quod vir ille nomen Iacobi mutauerit , & in eo victoriam haud obscure promiserit. Nec rationes a vko clarissimo in medium allatae ab ista quenquam temere dimovebunt sententia. Christum enim subinde angeli nomine venire, non tantum ex Malach. III. l. qui lacus neutiquam obscurus est. sed & ex Genes. XVI. 7. XXII. II. XXXI. r. I. Exod. III. a. XIV. N. XXXII. s . Aliseue locis comstat. Quae licet forte non admittantur a viro doctis Iuno, etiam in hisce angelum creatum intelligente, posset tamen demonstrari, in his omnibus increatum angelum intelligendum, si ad singula descendere huius loci esset. Nec parum reuerenter, ut ille autumat, de Deo cogitant, qui tantillam ob rem, ut cum homine mortali velut per ludum luctaretur, & ab eo vinci se limularet, eum humanam formam assumsisse. censent. Qui enim summam Numinis φιλαν Θρωπιαν hac in re summa animi submissione venerantur,. num illi parum reuerenter de Deo cogitanti praesertim cum constet, delicia eius esse cum filiis hominum, Prou. VIII. M. Paulus autem iure'. ε . - S3 3 . opti-

347쪽

roptimo amorem seruatoris, quod forma serui assumta semetipsum eo usque exinaniuerit, ut mortem quoque eamque ignomini sistimam subiret, maximopere extollere potuit, etiainsi crediderit, quod eum credidisse nulli dubitamus ) Claristum humana specie sanctis veteris testamenti viris quandoque apparuisse. Praeterquam enim, quod illae apparitiones velut praeludia quaedam fuerunt eius, quod deinceps fieri debebat, ista humanae naturae assumtio, qua filius Dei homo factus est, longe amplius quid est, quam appariti nes illae in humana forma, eoque magis extolli ab apostolo poterat, quod ita homo factus est, ut se istam ad mortem quoque exinani uerit, quod de apparitionibus illis, patriarchis factis, dici requit. Quid vero tandem absoni est, quod Deus cum homine luctando, eique cedendo, suam declarare voluerit φιλαβρωπίαν, lacobique animum erigere, & ad qnaeuis aduersa confirmare Esto vero, rationem hoc concoquere non posse : ideo quod aperte satis Moses narrat, in dubium vocandum non est. Non autem in 1 omnio, sed reuera hancce luctam contigisse, iam Isupra euicimus. Id adhue memoratu dignum, quod angelus ille collactator nometi Iacobi mutauerit. eumque Israelam vocaverit. quod perinde est, ac si principem seu pictorem Dei dicas, iuxta interpretationem ab ipso suppedit

tam. FLAv. Ios EPHus aliter interpretatur: πιναπι ν τοῦτο κατατὸν ἐβρα- γλώτ'αν τον άντι αντα ἀγγέλω Θειω: quod Graeis reluctantem Humo angelo significate antiquitari tuae libri L cass. XIX. Quo ipso illorum confirmare iuspicionem videtur, qui eum linguae ebraeae non satim gnarum fuiste existimant. Idem de antiquis ecclesiae doctor us censendum, qui, Israel idem significare, putant, .ae pirum videntem Deum ' N I Nn ut olli GENEs περὶ άt ν , lib. IV. cap. IV. EusEsIus , demonstrat. euangel. M. V. cap. XL, aliique. Sed hoc ιοῦς is παροδον.

otio sole, Iamhhum torrentem & ipse transgressiis Iacobus familiam ita disponit, ut animum Esaui eo facilius ad miseriis 'eordiam flecteret, & ita obuiam illi factus, benigne ab eo excipitur, ixque precibus, ut munera illi deliinata acceptaret, impetrat. G nes XXXIII. i. stri. Ita cum ad- Schirem montem reuersias ellet

348쪽

Esauus, Iacobus in locum venit, qui deinceps succoth dictus est, eo quod sibi domum, gregibus autem suis tuguria ibidem extruxisset. Deinde superato Iordane Cananaeam repetiit, & tentoria sua fixit iuxta Salemum urbem Sichemitarum, in portione agri, quam emita filiis Hamoris patris Sichemi centum nummis. Vocem enim mKπλqua Moses utitur, certum nummi genus denotare, viris doctis iam

Extruxit iamque ibi aItare, quod vocavit Dris, Deus Israel. In more en a tum positum erat, at laribus eiusmodi nomina imponere. Nec ita hoc capiendum, ac si Iacobus ipsi altari eluinitatem tribuerit, sed sensus est, hoc autare sacrum esse debere Deo, vero scilicet Deo, qui est Deus Israelis. cons. Exod. XVII. U. Legat, qui plura hae de re cupit, C ΑΜ-

seqq. Nimirum eodem in loco hoc contigit, ubi Abrahamus priamum suum altare extruxerat, Genes XII. L 7. & fons Iaco erat in con ectu montis' GUirim, de quo Dan. IV. s. 1. ιa. ao. Humenim in agro schemitano positum fuisse , ex Iud. IX. vers I. liquet. Huc Dinae raptus pertinet, & hine secuta Sichemensium caedes, perfide a Simone & Levi, filiis Iacobi, perpetrata, Genes. XXIV. . in ob Sichemensum caedem diutius ibi commorari consultum non duceret Iacobus, metuqde anxius esset, diuinitus admonitus Bethelam se conferre statuit, ibique exstructo altari secta. Deo facere, votum ita ex luturus, quo Esauum fugiens se obstrinxerat. Dumque in eo est , ut diuinae voluntati morem gerat , suis imperat, ut Deos alienos remoueant, corpora aqua abluant, & alias vestes induant, Genes XXXV. . Vnde intelligi-.mus, in ipsa viri lanctissimi familia idololatriam gliscere coepisse, siue inter seruos eius ex aliis gentibus adscitos alienorum Deorum cultores fu*int, sius sortet ipsa Rahel palanorum Penatum non-

349쪽

dum deposuerit cultum. In sibi um autem purae mentis corpora etiam aqua abluere, & mutare velles iubet, cum a ratione haud alienum sit, externis actibus animi puritatem testari. Ad exemplum . idololatrarum hos Iacobum fecisse, non est verosimile, & a sanctitate viri prorsus abhorret, etsi ita existimet IOAN. CLERICus ad h. l. qui praeeuntem ea, in re .sibi habuit IOAN. sPEN ZERvM, de te λebraeon risOlib. lib. III. dissere. III. ca . IIs feci. II. Omnibus probe purgatis, Bethelem tandem venit Iacobus, quae antea Luza dicebatur, ibique altare Deo extruxit, qui ibidem, cum ex Mesopotamia rediret, altera vice ei apparuerat. Ita enim verba Mosis Gen. XXXMy. toseqq. intelligenda videntur. Ad rem ipsam quod attinet, perinde est, siue ad illud aempus, de quo in antecedentibus sermo est, siue ad praeterlapsum, cum Iacobus ex Mesopotamia rediret, haec adparitio referatur. Repetita autem in ea fuit. promistio iam antea tum ipsi Iacobo , tiun Abrahamo dc Isaaco facta. Cum Bethele Iacobus cum suis profectus esset, nec procul ab Ephraiah abesset, Raachel ex difficili partu, cum Beniaminum enixa ellet obiit. Illud 'terrae spatium a loco, ubi Iunestus Rachelis partus contigit, ad Ephraista inrisque, Moses exprimit per eumque vox admodum obscura sit, plurimum negotii interpretibus Ocessivit. Quicquid autem sit de vocis istius origine, sufficitod sensum rite assequendum, non adeo magnum terrae Uatium eadem delicitari. Et haec quidem omnia vitam Iacobi satis acerbam reddebant: ad quae Letiam Rubenis, filii primogeniti, incestus accessit, Gen. XXXV. aa. quem magnopere assiixisse patrem, non est, quod dubitemus. cons. Gen. XLIX.. . Addit Moses, Iacobum tum 4 Ie 'Onem venille ad Iseaeum patrem, Gen. XXXV. ar. Nec tamen pyima Vice, ut credere par est, post eius ex Mesopotamia reditum, nisi, quod aliis placet, dicere velis, ordinem temporis hic non obieruatum. Idem dicendum de morte Isaaci, quae statim subiicitur, at tum demum contigit, cum iam Iosephus a fratribus venditus de in Aegyptum abductus esset. Obiit autem Isaacus anno aetatis CL xxx. mundi MM cc v xxxvii. a filiis Esaub & Iacobo sepultus, Genes XXXV. U.

350쪽

Inde eum siquod temporis spatiuin eHuxisset, nou eum calamitas , reliquis longe grauioς, excepit, Iosepho filio, quem unice in oculis serebat, a fratribus ciam inter cepto , Ae ab Ismaelitis in Aegyptum, patre ignaro, delato. Sed Iosephi ita in Aegypto enituit pietas sapientiaque , ut variis superatis casibus, ipsi Λegypto sui

' mus rerum administrator a Pharaone praeficeretur. Tandem fratribus, dum altera vloe in Aegyptum emendi frumeno caussa descenderunt, se agnoscendum praebuit: Patremque cum tota familia, ut in Aegypto rerum Harum

sedem figeret, inuitauit. Quod & sactum est.

odii grauissimi, in tantum scelus empturi, quo fratres Iosephum prosequebantur, tres a Mose coma morantur caussae. Pruna fuit, quod infamiam fratrum . seu quae scelerate ab illis agebantur, patri retulerit. Nonnulli interpretum, dc Graeci etiam quidam patres verba Molis ita capiunt, ac si fratres Iosephum detulerint apud patrem. Sed hoc textui ebraeo aperte repugnat. Nec in eo peceauit Iosephus, cum eo hoc fecerit animo, ut reprehentip patre, rectius sese gererent. Λltera caussa erat, amor singularis, quo Pater Iosephum prae reliquis fratribus prolequebatur. Ratio nem reddit Moses, quod fuerit ia UpΤ la silisu senectutis, hoe est, in senectute ab eo genitus. Post reliquos enim fratres, excepto Beniamine, natus erat. Accedere & aliae cauisae poterant, quod scilicet ex Rahele, uxore sibi dilectissima, eum fascepisset, &indole ingenua eum praeditum videret. Signum itaque etiam ex ternum sui erga illum amoris extare voluit, dsm illi sedit QB, tumcam pamcularum, turicam Polymitam , . Vt vulgatus habet, χιτωνα ποιαί iuxta Lxx. interpretes, hoc sit, variam, variegatam & multic em. Hinc fratrum in eum magis intenis debatur inuidia. ' Λccedebant tento somnia, diuinitus Iosepho oblati, eiusquc sortem futuram adumbrantia, animoque simplici Tt narrata

, ιδ