장음표시 사용
431쪽
PER. I. AB ADAMO AD MOs. eum prouocauerit, ante eius aetatem iam illum librum extitisse, colligitur. Imrno dc TERTvLLIANus ex eo iam quaedam hausisse videtur, lib. V. contra Marcionem cap. I. & in scorpiaco aduersus osticos cap. XIII. quanquam id adeo non sit euidens. Ex ORIGENIs itaque allegatione GuiL. CAvE collegit, librum hunc seculo secundo , & quidem exeunte, scriptum este, histor. - .rr. scriptor. ecclesia pari. I.pag. . mutata autem deinceps paulisper sententia, ad initium seculi secundi eum reserendum centet, pari. II.pag. v. HEN-RICvs Doum Lus, in litteris ad IoAN. ERNESTVM GRABIvM datis, seculo primo haecce patriarcharum testamenta condita, existimat, quia stilus plane sit hellenisticus, qualis iam circa initium seculi secundi in usu esse desierit. In eo autem uterque conuenit, auctorem libri Iudaeum quendam ad chrilitanam fidem conuersum esse, quia talia in eo de Mellia & statu noui testamenti legantur, quae notitiam Iudaeorum longe excedant, & proinde nonnisi a christiana manu profecta videantur. At in aliam sententiam abit IOAN. ERNEs TusGRAEIus, existimatque, hocce scriptum a Iudaeo olim ante Clui-stum natum compositum, a christiano autem interpolatum esse; idque futile ex numero LxxiI. apocryphorum librorum veteris testamenti, quot olim extitisse, & una cum xx M. canonicis scriptis, a Iudaeis ad Ptolomaeum Aegypti regem mistos fuisse, reserat EPIPHANIus, lib. de mensuris spondero. g. X. Eo minus hac in re se decipi credit, quod & Ios EPHus, libr. I. contrita Apion. pag. PULinsinuet, libros quosdam apocryphos veteris testamenti extitit se. Egliorum numero non tantum eos fuisse, quos adhuc hodie habemus,
librum scilicet Sapientiae, Iesi Siracidis, & reliquos, sed alios quoque, qui iam sint deperditi. Idque ab auctore sno eos scripturae, quaeromo II. opp. Athanasii extat, pag. V . confirmari, quippe a quo inter apocrypha ibi referantur Enoch, patriarchae, onatio Ioseph, te mcntum Mosis, visumtio Mosis, Ambam, Eldad Madad, Eliae prophetae, Sophoniae prophetae, Zachariae, Baruch, Ambacum, cides Habacuc Ezechiel.Daniel, falso inferipti libri. Hos & alios eiusdem generis recenteri quoque ab auctore indiculi scripturaruma IOAN. BAPTISTA C O r E L E R I o, in notis ad bb. I. constit. apostolici
432쪽
duolecim patriarcharum annumeranda esse. Auctorem vero corum
iudaeum elle, vel inde constare, quod talia in iis occurrant, quae ab homine christiano scribi non potuerint, quod aliquot exemplis comis
probat. Rursus tamen non negat, nonnulla occurrere,quae christianam, reuelationem lapiant, etii quaedam ita comparata sint, ut a ludaeo
etiam scribi potuerint, quorsiam inter alia illud refert quod de poenie& amictionibus Iudaeorum tempore Messiae, in testamento Levi S. XV. dieitur: simile quid enim in Mitiasth Tillim Iudaeis praedici , immo duo praecise millia annorum amictionis in diebus Messiae determinari. Quod si quaedam occurrant, quae plane ab Iudaeo proficisci non potuerint', quod non negat, nihil aliud
tandem inde sequi, contendit , quam a christiano quodam hocce scriptum fuiste interpolatum. Haec quidem erudite Grabitis, qui ipsemet tandem fatetur, rem omnem non eiusmodi niti suu-damentis, quae plane certa & extra dubitationem posita centeriqueant. Quodsi etiam ponatur, post Christi aduentum librum hune compositum elle, incertum tamen itidem dubiumque, quando hoc factum sit. Ex stylo enim hellenistico argumentum capi rvin posse, cum liber hic ebraeo primum idiomate scriptus, in linguam graecam deinde versus sit, & quidem, si codici cuidam manuscripto in bibliotheca Bodleiana fides habenda, ab ipse cHRΥsoSTOMO. Sed oppido
hoc incertum esse, cum nemini antiquorum eiusmodi quid memoretur, ipsemet agnoscit GRABIus, qui putat, CHRYSOSTOMvM ebraicais
rurn litterarum satis peritum fuisse, ut eiusmodi quid ab illo fieri potuerit. Quicquid huius sit, etsi liber sit supposititius, eum tamen
minime contemnendum, viri quidam docti iudicant. G v I L. CAvEeum tanquam pluramis straeceptis, iisqae melioris quidem nome, passim
refertum commendat histori litter. stari. I. sta . I . GRΛBI Us autem
non indignum obseruatione putat, ethicis illis praeceptis non solum generales seu diuinae gratiae promissiones, seu diuinae iustitiae comminationes annecti, sed hinc inde specialium remunerationum atque poenarum fieri mentionem, quas μ Ii quidam viri vel ex diuina in ilinutione Musere, νel ex propria experientia collegere oe ad posteros transmisere. Hue refert, quod in t .amento Lem β. XIII. dicitur: omnis, qui agnoscit legem Dei, honorabit', non erit seregrinus,quo-Fff i cum
433쪽
derabunt multi hominum seruire ei, atque audire legem ex ore jsius sitem, quod in tesamento Iosephi g. III. legitur: propter Deum triunantes faciei gratiam accipere. Verum haec non sine grano salis accipienda existimauerim. Non aliae enim admittendae sunt promis
siones, quam quae in scriptura sacra fundamentum habent. Ex di uina aliquid inspir. t one profectum , quod in scriptura sacra non continetur, dici nequit. Experientia hie fallax est Quodsi enim v nuin
alterumue exemplum prostet, hanc vel illam virtutem, hoc aut illud praemium temporale consecutum, inde non inferendum, quod Deus temper eadem ratione illam virtutem remunerari velit. Sed commendat GRABius haec testamenta porro ex hoc capite, quod egregiae in iis contineantur prophetiae de Mus t ac statu synagogae Iudae rum ecclesiae gentium sub nouo testamento , aliisque huiusmodi, quae, quatenus quidem ex Diochι propiatiis aliisque antiquioriaus scriptis r
feruntur , vel saltem cum antiquIorum Rabbinorum tradisionibus conu
munt, re proinde a primo XII. tes amentorum auctore ante tempora Christi scripta ridentur, confirmandae Ocillanti chrisianorum fidei, ac conuexlenaeae pertinaci Iudaeorum incredulimti,apprime inseruire possunt; qu renuc autem a chrsiano quopiam secuti L pes II. proderunt, ad hunc quidem scopum non conducunt, attamen quodammodo utiles sunt, dum in iis genuinus canonicarum pro etiarum sensus, quem primi christiani
ab apostolis acceperunt , saepe non sine fritu ac singulari verborum emphasi exprimitur, non solum de illis , quae iam olim prima ecclesiae noui te tamenti aetate implena sunt, sed istis, quae adhuc restant implenda, ut es conuersio Iudaeorum, ere. Sed, an & in hisce vir doctus omnes sibi habiturus sit suffragantes, valde dubito. Quodsi enim supponatur, auctorem esse iudaeum, librumque hunc ante Christum natum scriptum vel hoc nomine nec iudaei nec christiani eius prophetiis fidem adhibebunt, quod nesciunt, quis auctor ille sit, & a quo prophetias suas acceperit. Scripta apocrypha antiquiora
Enochi, aliorumque, aut traditiones Rabbinorum, non maiorem fori
his fidem conciliabunt, quam auctoritax scriptoris anonymi & incerti. Quodsi hic liber, prout a christiano quopiam seculi I. aut ILprofectus, spectetur, nec tum adeo magna in hoc quidem capite eius erit
434쪽
erit utilitas. Non enim ad prophetiarum diuinarum interpretationem multum conferet, quae silue imputae sint, siue adhue implendae, itidem longe aliis fundamentis, quam traditione aut auctoritate scriptoris apocryphi, nititur. Vltimo denique loco doctissimus cκΑ-
si us haecce patriarcharum ex hoc capite testamenta commcndat,
quod historiam horum patriarcharum egregie illustrent, cum plura de iis hic referantur, quae in Genesi Mosis aliisve canonicis libris
non leguntur, Ob antiquitatem omnibus Ebraeorum, quos superstites habemus, hac de re commentariis siue commentis praeferenda, praesertim cum pleraque Veritati omnino congrua viὸeantur &c.
Vsus profecto hic admodum insignis esset, si modo vir doctissimus probasset, satis tuto auctori incerto in hisce fidem adhiberi. Esto enim, recte se habeant, quae de antiquitate libri suspicatus potius
est, quam certo asseruit, num ideo auctori statim in omnibus credendum Z aut num homo iudaeus more gentis commenta sua pro veris historiis vendere non potuit, quia ante Christum natum vixit At veritati, inquis, congrua videntur, quae narrat. Nimirum
non omni prorsus iudicio destitutus fuit, hinc &, ne quid contra omnem verosimilitudinis speciem diceret, operam dedit. Vera autem esse quis praestabit Nimis itaque lubrico fundamento sua superstruunt , qui hinc ingens ad hiltoriae sacrae illustrationem, temporumque emendationem, praesidium sibi pollicentur. Ceterum, ut & hoc adiiciamus, ex graeco sermone hunc librum seculo
decimo tertio in latinum transtulit ROBERTus G RossETEsT, episco pus Lincolniensis, teste MATTHAEO PAR I sI EN si, ad annum Christi M CC XLII. g. r. qui & ad annum M CC LII. p.rg. ΠΤ. occa fionem, qua ROBERTus huncce librum adeptus est, exponit. Ista autem ROBERTI Versio typis primum exscripta est Parisiis, anno H D XL I v, hinc aliquoties in patrum collectionibus recusa, sed graecum textum integrum cum versione Iatina primus edidit, quem iam laudauimus, IOAN. ERNEsTus GRAsius, & sticilegii phtrum vi π hereticorum tomo I. pag. 1 F. seqq. inseruit, praemissa luculenta & erudita praefatione, pag. v ρ.seqq. Hinc vero iuxta GRABUeditionem itidem graece ac latine, in codicem suum Is depigraphum να. testam. illum transtulit vir doctissmus Io. ALB. FAMucIus,p.66. ΘΗ.
435쪽
PER. I. As ADAMO AD Mos. Certe, quae de scholis, praesertim publicis patriarcharuma nonnullis dicuntur, lubrico & incerto admodum nituntur fundamento. Iuuat hac de re audire IACOBvN ALTINGI v M, qui rem -ώlidam Ebr.teorum scho sic. im quatuor orationibus delineauit, quae eum eiusdem dissonationibus theologicis es philologicis iunctim pro-Zierunt. Nimirum orat. I. p. 27S. de Abrahamo verba faciens, hie
adhuc, inquit, in natali Chaldaeae solo publice Letorem est, s Iosepho eressimus, a manti, hunc primum clara Psce Deum uniuersitatis conditorem eundemque feticitatis unicum largitorem Fraedicasse; cui proinde uni honos spatiarum actio debeantur. Exponit hinc,quo pacto ex mento Iudaeorum, speciatim MAIMONinis, de idololatr. cap. L. ex terrae dc maris obseruatione, nec non coetellium luminarium contemplatione, ad veri Dei cognitionem peruenerit, & tum ita pergit: Verumtamen, litet his assensum Iosepho negaremus, domesicorum tam n Frauatam institutionem Abrahamo cordι fuisse, ultro re ambabus, quod aiunt, manibus concedendum fores. Praeterquam enim, quod ex Charan eduxerit bene informatam S rincipiis orthodoxae religionis bonarumque artium recte imbutum familiam et Chaldaeus enim paraphrastes,
quod Gen. XII. I. de animabus in Charan partis dicitur, de insium lione illarum interpretatur , assumsisse , inquiens: ID P N Vtan anim is, quas obiecerant tegi, id est, quaι
peritatem docuerant circa cultum Nummis, Abrahamo mares reminente, s Sara feminas, ut Rabbinis placet: qui proinde DP n initariati ipsius, seu κατηχουαενοι noeantur DA 8 VP 'VSN quo
praeceptis diuinis eorumque obstruationi mIlIarat, non minus , quam quos ad bellum instruxerat: Araeterquam, inquam, quod tam bene
informatam famIliam ex Charan eduxerit, Deus Vse hoc ei testimonium perhibuit, sibi ex oratum esse, non 'sim modo in hoc insommandorum domesticorum sudio perfueraturum, sed hanc quoque emram posteris suis commendaturum, Ut parem hi diligentiam praesta rent ; nec unquam generi suo stanc coelestis agnitionis gloriam preργopriam patrum familias negligentiam perire paterentur. Namque iubis a Deo circumcisionem, symbolum federis secum initi, cum omnibus .ae se natis deinceFs obseruare, omnes domesticos de mysteriis ante monitot eo ritu mitiarat, σ quocunque in loco pationem suam per
436쪽
πCT. III. A VOCAT. ABRAHAMl AD Mosm. dgrinatus fixerat, eruditionis signum inquilinis extulerat. Ae rapti
quidem religionem artes, arithmeticam re astronomiam primum
communicasse Iosephus: Philistaeos autem similitio praeceptis ab ipso
instructos esse, resatur Moses, prophetam disne vocans, quorum est,nm futum modo praedicere, rerum etiam de m steriis rerum diuinartim disserere. taua facula te Anubamus excaeuit, magnam tam intestigendi, quam eloquendi docendique pim prae se ferens. Haec subiectis variis IosEpui , HAiMosinis , aliorumque locis, confirmare
annititur. Sed an inde pro scholarum antiquitate solidi quid colligi queat, valde dubito. Nec enim cunista, quae hic asseruntur, tam expedita sunt, ut de iis dubitare nefas sit. Quod enim primo locus Genes. XII. s. huc trahitur, & de aliorum institutione
eXplicatur, commentum est mere rabbinicum. Verba enim Mosis, quibus Abrahamum animas feci Fe,cum Charris commoraretur, innuit,do feruorum&iumentorum acquisitione intelligenda esse,iam supra ad S. II. huius sectionis monuimus. Per 'ian autem Gen. XIV. r . non catechumeni Abrahami, sed iuuenes bello idonei intelliguntur, ut praeter alios recte explicat sEB. fCHNIDius ad h. l. Interim non negamus, patria
chas priuata institutione suos erudiuiste, & rerum diuinarum cognitio ne, quae ad salutem erat necessaria, illorum animos imbuisse, idque rectissime ex Gen. XVIII. s. eolligitur. Sed id fieri potuit, etsi eiusmodi scholae, quales hodie habemus, tum non essent. Multo autem minus inde colligere licet, patriarchas philosophiam aut alias artes docuisse. Quid de illorum sententia sentiendum sit, qui Aegyptios& Phoenices arithmeticam aut astronomiam ab Abrahamo edoctos, censent, patet ex iis, quae ad F. XXL hac de re diximus. EX eo, quod Abrahamus Genes. XX. 7. ρropheta dicitur, reste quidem colli gitur, eum veri Dei notitiam propagare studuisse : sed quod aut arithmeticam aut astronomiam alias gentes docuerit, inde probar nequit. De Isaaco ALTINaius nihil aliud habet, quam quoὸ haud dubio patris vestigia presserit. At de Iacobo ita pergit: suampri reum ex idololatrica Labanis familia excessit, utri etiam reconciba tus , in Succhot domum Hi s acquisitioni se ae ruguria ex.itauit, ides, ut Philo vertit: οἶκον f αυλας τῆ κυριου , vel :t Vzielides: O Ira AcADEMIAM: domesticu non minus de loco insti M
437쪽
tionis, quam commonation , prosticiens. Nee longe post m Bethel, quo commigrarat, omnibui idololatriae infrumentis e sua familia primum eliminatis, νotiuum altare exstruxit. Sed quam haee infirma sint, nemo non videt. Ex Gen s. XXXIII. 17. discimus, Iacobum in Succoth pro familia sua domum , & pro pecoribus suis tuguria construxisse. Eum autem ibi academiam instituisse , commentum estiudaicum. In Bethel altare extruxit: ergone statim scholam erexit Sed mitto reliqua. Apud Aegyptios equidem antiquissimis temporibus sacerdotum fuisse collegia, quae cum scholis hodiernis quo
dammodo conuenire videntur, ex DIODORO sICvLo constat, lib. I.
cap. LXXIII. Nec dissimilia Chaldaeorum instituta memorantur ab eodem Dioviso, lib. II. cap. XXIX. De utrisque etiam agit sTRA-Bo, geographiae lib. AVI. π XVII. Sed praeterquam quod & hiemagna inter istas societates & nostras scholas sit dissimilitudo, quid de illarum antiquitate censendum sit, patebit ex iis, quae infra de
rebus Aegyptiorum atque Chaldaeorum dicemus. add. HERMAN-Nvs CONRINGIVS, amiquit. academic. disperi. IJ. F. N 6. Qui vero omnino scholas, quales hodie habemus, iam ante diluuium fuisse, sibi persuadent, firmas suae sententiae adferre nequeunt rationes. Legenda , quae hac de re disseruntur, obseruation. Hallens tom. I. obis seruat. XIX. P. a IIJeqq.
. Vt vero inter ipses sanctorum virorum liberos poste sue non desuerunt, qui a recta pietatis via desciicerent, ut Ismaelis, Elaui, aliorumque exemplis patet; ita multo magis apud reliquas gentes ignorantia rerum diuinarum cum vitae improbitate inualuit. Hinc superstitionis & idololatriae incrementa, ' qua Eberi quoque progeniem aseflatam , μη Labanis Teraphim colentis, exemplo patet. Philosophorum quoque quorundain apud gentiles celebrium aetas ad hocce temporis refertur interuallum, qui subinde, erroribus suis sapientiae nomen Obtendentes , ad
438쪽
SECT. III. A VOCAT. ABRAHAMI AD MOSEN. Πaugendam confirmandamque aut iuperilitionem, aut impii talen , contulerunt plurimum. ην Inter idololatriae promotores primum hic, si nonnullis credimus, praecipuumque locum sibi vindicant Sabaei siue Zabii, quo
rum apud sAIDv N BATRI IDEM , aliosque scriptores Arabes, praeis sertim Mos EN MAIMONIDEM, In more neuoch. pari. III. c.F. XXIX.
alibique, frequens est mentio. Et MAIMONIDEs quidem ipsum Abrahamum in fide & religione Zabiorum educatum fuisse, loco citato asserit. Interim de nomine, origine, antiquitate & institutis Zabiorum multa inter se disputant viri eruditi, in quibus omnibus
mavel. prop. IX. p. IV. seqq. aliosque, studium operamque luam diligenter collocauit Io, sPENCERus, de legib. Ebraeor. ritualib. ctrc.M. II. cap. I. s fere. Cum autem vir ille doctus suae interdum hypotheseos, cui inseruit, de de qua suo loco ex instituto dicemus, habeat rationem, eius ita paucis exhibebimus sententilam, ut simul, quae nobis displiceant, aut non satis firmo niti talo videntur, indicemus. Inter varias eruditorum de vocis huius origine sententias ea se maxime probare videtur, quae illam, a Saba Chusa filio, Chami nepote, primo Arabiae felicis incola, derivat. Sabaeos sane inter Atabiae gentes, easque antiquistimas, recte referri,
constat. Sed obstat litterarum diuersitas, cum Arabiae isti populi non , sed Vel dicantur. Et licet facile fieri potuerit, ut litterae de o aut similes inter se permutarentur,sPENCERO tamen magis placet sententia Ios EPHI SCALIGERI, Zabios g a vento Apeliote sic dictos, quali dicas orientales, ipsosque esse Chaldaeos: at in eo rursus a sc ALIGERO dissentit quod non solos Chaldaeos hoc nomine designatos contendit, sed cum non tam gentis, quam religionis, seu tectae, nomen sit, latius id patere, ut eodem inprimis quidem Chaldaei, sed deinde et-
439쪽
iam Aegyptii, Chananaei, Syri, aliique, qui Chaldaeos um dogmata& ritus lusceperant, veniant. Id quidem prorsus ad mentem MAIMONIDIS, qui l. c. dicit: hanc gentem totum terrarum orbem implem es aliorumque scriptorum orientalium. vid. Io. HENRI CVS HOTTINGERus, histori orient. G. I. caF. VIII. pag. a 7. Omnia itaque
ad fidem & auctoritatem horum auctorum redeunt, quae si labefactata fuerit, corruent, quae eidem sunt superstructa. Sed ut ad originem & antiquitatem sectae huius accedamus, omnia hic obscura & impedita esse, ipsemet fatetur spENcERus. Q σ huius sectae principium, inquit, tanta caligine circumfunditur, quod in hoc
argumento quot auctores, tot sententiae, quot sententiae, tot errores
inueniantur 9 aliis a Chald iris, aliis a secuti Mahometici philosophis , aliis a Nachore; ZAbiis ipsis, inde a Macho vel sese Setho, AZimi filio ; alia a Zerodas, claro isto gentium Zoroastre , religionis huius originem petentibur. Hinc vero ut se expediat vir docti stimus, distincte incedit, & per diuersias assertiones mentem suam explicat. Prima haec est: Zabiorum religio, simpliciter quasi mat rialiter stectam, a Chaldaeis oe Babyloniis antiquis originem duxisse,
re multis annis Abrahami narales anteuertisse censeatur. Hoc ut probet, prouocat ad AavLTEDAM, qui Zabiismum vocat religionem antiquissimam, ad sAtDvM AATRICIDEM , qui religionis morumque
Zabiorum originem aetati Nachoris, aut Abrahami, tribuit; itemque ΜΛ IMONIDIs, qui refert, quod & supra iam obseruauimus Abrahamum in huius sectae dogmatibus & ceremoniis edueatum fuisse, dum in Chaldaea moram traheret. Sed quantum hisce auctoribus, qui tot seculis ab ista, de qua Ioquuntur, aetate, remoti fuerunt, tribuendum sit, deinceps videbimus. Lubens interim fateor, cum Zabii, de quibus loquuntur, gentiles fuerint, aut saltem plurimum ex gentilismo traxerint, reliquias veteris gentilismi apud eos deprehendi potuisse. Inde vero ut neutiquam sequitur, a Chaldaeis haec eos accepisse , ita multo minus ex Labiorum istorum institutis apud veteres Chaldaeos, aut alias gentes, ante Molis tempora eadem obtinuisse, concludi potest. Sed altera sp ENCERI assertio haec est: Zabiorum natio religio formaliter stemta, vel quatenu. a sectis
abis, dorminis G ratibus quibusdam sibi peculiaribus distincta, sub se
440쪽
SECT. ΠI. A VOCAT. ABRAHAMI AD MOsEN. Orsnescentis Iudaismi tempora coepisse videatur. Addit, religionem horum Zabiorum ex materiis variis, re Pix ulla cognatione cohaerentiabus p constare. Nam, inquit, astrologiam, magiam, cultumque rum , a Chaldaeis; nonnulla patriarcharum nomina, purgandi rituri shistorias atiquas scripturae, fabularum faecibus inquinatas, a Iudaeis snonnulla de daemonibus f angelis, a Gnosticis Cabalsis 3 aEGgorias denique o dogmata fanatica a PDIonicis es Pythagoraeis, nisi mea me fallat conisiura, mutuati sunt. Id quidem non sine ratione dicitur. Sed si ita se res habet, rursus manifeste inde colligitur,ad gentes Mose antiquiores neutiquam referri posse, quae de Zabiorum dogmaiibus ac institutis, multum utique, ipsomet fatente sΡΕNCERO .
recentioribus, scriptores Arabes, NAIMONIDESQUE , memoriae pr
diderunt. Nec sufficit, religi ni & institutis Zabiorum forte quaedam ex gentium antiquarum dogmatibus ac institutis fuisse admixta. Hinc enim non sequitur, ipsam Zabiorum religionem gentibus iulis antiquis tribuendam. Dubium praeterea atque incertum, si aliunde non constet, quaenam antiquis illis gentibus tribuenda, &quaenam recentioris sint originis. Tertia denique s P EN CE RI asserotio haec est: Verisimile es, gentem re religionem sanc, nominaliterstinatam, choc est, quatenus nomine Zabiorum notam9 recentem esse admodum, nec Mabomesis tempora superare. Recte hoc inde probat, quod nulla gentis huius in Graeco vel Romano aliquo auctore, paulo antiquiore, occurrat mentio, nec facile in libro aliquo ante seculum Alcorani scripto, gentiles aliqui eo nomine notati inue niantur. Immo & inde hoe liquet, ut itidem bene obseruat, quod
ABV Ios EPH AscMAEus librum lcripserit hoc titulo: de ritibus aut religione Charanaeorum, quι Nos TRO TEMPORE Zeti sunt Zabaei, apud Io. HENRIevM HOTTINGERUM , hist. orient. s. g. 10.
Concludit tandem, verosimile videri, Muli medem primum hoc nomen usurpasse, idque accepisse a Iudaeis, qui eodem eas designauerint gentes, quas scriptura -z filios orientis appellitet, hoc est, Syros, Persas, Chaldaeos, Arabes, aliasque, superstitionis aut magiae nomine celebres. Quod i facile concedere postuimus, ita rursus inde colligimus, ex ritibus ghntis & qua nomen dc qua religionem adeo recentis, non posse firmiter colligi dog-Ggg a mala