Ioan. Francisci Buddei ... Historia ecclesiastica veteris Testamenti ab orbe condito vsque ad Christum natum variis observationibus illustrata 1

501쪽

48o PsR. I. AB ADAMO AD MOR. ETC. Eta, cum Attide, quem impuro amoro prosecuta fuerat, apud eos colebatur. Multis fabulis & commentis haec inuolutat reue ta tamen homines fuisse videntur, in Deorum numerum a Phrygibus relati. Quae igitur de Cybele & Attide passim narrantur, etsi mirifice auctores distentiant, non mera fabula, sed historia esse videtur, mendaciis interpolata fallacibus, ut ARNoaius loquitur lib. V. aduersus gentes , ubi prolixe hac de re diserit. Si Eus Eato G des habenda, iam Abrahami aetate Cybele apud Phryges culta fuit, quippe qui in chonico ad annum Abrahami Lui. templum eius memorat. Hoc vero multis vix credibile videbitur. Sacerdotes Cybeles itidem Curetes re Corybantes dicti sunt, itemque Cabiri, Telchines, & Galli. Vox Cabiri ebraeae videtur esse originis, cum Naz validum atque potentem significet quod in Curetes ac sacerdotes, quorum magna Olim in his gentibus erat auctoritas,

optime quadrat. De reliquis vid. GERHARDvs Io ANNEs vos SI Us,

502쪽

HISTORIAE ECCLESIASTICAE

VETERIS TESTAMENTI

PERIODUS SECUNDA A MOSE USQUE AD CHRISTUM.

505쪽

Dium,ie in se beneuolentiae variis documentis confirmatus, decalogum tabulis lapideis a Deo imscriptum , iterum accipit,*D-cie coruscante ad populum redit, S. VII. Reliquis hine promulgatis legibus,

tabernaculoque eret to, tandem castra mouet. Iter vero cum

diaetitis proseqtunti, cum Pariis conssct.mdum es calamitatum generibus ; populique tandem , eapsinutorum sermonibus deterriti , murmu=ratione irritatus Deus, ut quadraginta in deserto adhuc transigant annos, decernit, S. VIII. - IIoses cum fratre Aarone increduinlitate Deum offendens, decreto eius ab ingressu in terram Canaan excluditur; tandemque in

campestria Moabi cum populo penit, ubi Midianitae, ob seductos ad idololatriam Israeliatas, fromeritas sui siceleris diant poenas, g. IX. Mortem sibi instare sntiens, leges diuinas po uis denuo inculcat stum Iosea successore constituto,

insigni recitato cantico,populo valedicit, mortalisvmque numero eximitur, S. X. Virtutes atq e praestantia, itemque

scripta Mosis, S. ALPopuli Isael 1ici fata s fruitus in

g,pto ; lagae Aegyptiin, Ut eum dimitterent, immissae, g. XII. uae illi, priuόquam ex Aerapto exiret, a Deo iniuncta Antinouum anni initium ; paschatos, itemque azymorum festum;

Pasa aurea atque argentea A

Dptiis ablata, S. XVI. Egressus Isiue rum ex Aegypso S. IIV.

Transitus. eorum per mare rubrum,

cs Phanionis in eo interitus, M. XV. Dum iter suum prosequuntur, Pa ria s inusitnaea Deus in eos com fert beneficia ; - aquae amarae

dulces factae; Manna coelitus istis datum, F. XVI.

In Raphiium ex petra aqua, qmet potentuν, wlicitur; Amale irae vincuntur; ex Iethronis consilio iudices inferiores constituuntur ,

F. XV . Ad montem Sinai Deus fedus cum, illis percutit, legesque fer Mo- sen Ibienni nurione promulgat,g. XVIII.

Mose in monte commorante, in idololatriam prolabuntur, vitulum Iro Numine colentes, pertracto in sceleris societatem Aaroneas. MX.

506쪽

SECT. I. A MOSE AD IOsvAM. Tabernaculum conficitur re erigiatur ; Aaronicum sacerdotium im

temerimus poemu dant graui m

os , S. XX. Republiea s ecclesia constitum, popul que censu inito, castrisque sublatis, in desertum Pharan P niunt ; frementes igne puniti;

iterumque carnis penuriam a

gre ferentes, coturnicibus fatiati, at mox funem lue correpti, F. L. -- Aaron π Miriam in Mosin insum gunt ; duodecim exploratores mittuntur, quorum decem imconstris sermonibus populum ad fremitus concirant, Numinisisqηe, quod hinc secutum es, d cretum, g. XXII. Seditio morbi, Dathanis-AL rami s noua hanc secum populi expostulatio , grauissima frages ; facerdotium Aaronis confirmatum, g. TXIII. Ruae ad oppidum Radesis in deserto Sin gesa sint; Mi amomoritur; populus ob aquae s nuriam fremit ; Moses ex petra aquam elicit, sed cum statre Aarone ob ae dentiam peccat, S. XXIV.

Transitu ab idumaeis non imp trato, Uraelitae ad Horem momtem discedunt mortuo ibi

Auroni Alius Eleazar succedit ;Haradensium rex PIncitur; Dinnuelitae murmurant, morsibu que serpentum Ignisorum pCNeunt; qui serpentem aeneum a Mose erectum istucntur, conuam lescunt, . XXV. Sichon Emorraeorum ,'rius Basanensium reges PIncuntur, eo ramque ditiones Israelitis c

Moabitarum insidiis, ex consilio BL Dami, Israelime ad scortationems idololatriamsiducunturip ceribus ideo , μι eius flagitii rei erant, grauiter punitis ; facinus memorabile Pineae, g. XXVII. Midianitae eum Moabitis ad imternecionem usque caeduntur, cum antea tertia pice populi

Israelitici census initus est, g. XXVIII. Rubenitis, Gaditisque,Vdimidiae parti tribus Manasses, agri adortum Iordanis trιbuuntur; quae

a Mose , vltima sibi instare

sentiente, strimquam morer Iur,

gesta sint, g. XXIX. Praecipua Numinis beneficia, in isto

quadraginta annorum itinere,

populo Israetitico exhibim Jummatim indicantur, S. XXX. Israelitarum religio, T. XXXI. Duc externus,s XXXII.

Matri.

507쪽

Matrimoniorum, statusque domesici magi; Bileamus; idololatriae apud eos ratio, S. XXXIIL prurissus, F. XXXVI. itemque regiminis ciuilis , S, Exoticorum scriptorum de Mose s XXXIV. rebus ab eo gestu testimonia ;Litterarum in hac gente studia; aliarum gentium hoc temporiso an scholas habuerant Ag. XXXV. interuallo flatus, S. XXXVII. Hostes perae eccusae, Aeraptiorum

um in Aegypto durissima seruitute gens Israelitica pre- .

mebatur , natus est Moses, η quem Deus, iis cum statre Aarone, liberatorem destinauerat. Pater eius Amram erat ex tribu Levi; mater, ex eadem tribu, Iochebet vocabatur. A matre ob mandatum regis, puerulos omnes Israelitarum occidere iubentis, cum per tres menseis eum occinasset, in ripa Nili fluminis expositus, mirifice seruatus suit a filia Pharaonis, ab eaque adoptatus & solicite educatus, dum matri prius, indicio lororis adstantis de pueruli fata obseruaturae, alendum trad id i siet, ac in omni Aegyptiorum lapientia institutus eruditusque suit. η Moses autem nomen inde sorti tus est, quod ex aqua extractus ita conseruatus esset.

Vitam resque Mosis primo exponemus loco, ut ordinis ratictsibi constet. Eius enim praecipue opera, in rebus maximis hoc temporis interuallo perficiendis, Deus usus est. Merentur equidem &Λaron & Iethro, socer Mosis, illustribus huius aetatis viris annumerari. Sed de iis , quae memoratu digna occurrunt, oblata Occasionee8isseremus. Temporum rationes ad S. XIV. expediemus. ' Vid. Exod. I. I. IL Sed hac de re, ut & de reliquis, ad, Aegyptiacam Ebraeorum seruitutem spectantibus, ex instituto dicemus ad S. XIL

508쪽

'' Hanc rLAv. IosEPHus , lib. II. antiquitat. iudaic. c. E. V. Oεζμουτιν; ARTA PANus autem apud Evs EB VM, lib. IX. praepara euangel. cap. XXVII. & chronicon Alexandrinum, Μερλν, voce ex Miriam, ut videtur, corrupta, alii aliter vocant. Incerta omnia.

Addit ios Rus: Haec Thermutis) dum ludit ad ripas fluminis, comsticata ras fluitans, missis natatoribus, iubet letifulum ad se in ripam emtrahi: quo, ut iussum erat, allato, ιδῶσα το ποωδίον, ὀ rερηγάπησε, μεγεθους τε ενεκα S καλλους, Pidens infantem summopere am.ruit, propter magnitudinem re formam. Et formam quidem pueri etiam scriptura praedicat, Exod. H. a. & Myor. VII. ao. Eaque haud dubio, pariter ac re ipsi, permota filia Pharaonis eius miserta est. Bene quoque & gleganter addit IosEPHus: τοσαυτη γὰρ Ο Θεος πεδι μω σῆν ἐχρησατο σπουδ' , υπο παντων τῶν καταψηφισαμενων, διατήν άυτῆ γενεσιν S τῶν αλλων εκ τοῦ ἐβρ ων γενους ἀπωλειαν ποιῆσαt τροφλῆς ῆ, ἐπιμελώ- άξιωΘῆνα tanto enim fauore Deus Mosen prosecmus est, ut eum fecerit ab Elis ipsis nutriri re eiacari, qui propter mus natiuitatem reliquos quoque Graeos perdendos decreuerant. Idem vero IosEPHus , ut alias, ita etiam in hac historiae sacrae parte, multa addit, quae nimis ingenium poeticum sapiunt, quo- tumue in historia Mosaica nuIlum apparet vestigium. Inter alia narrat, quendam ex των ἱερογραμματεων genere praedixisse regi, nasciturum per id tempus apud Israelitas quendam, qui res Aegyptiorum olim grauiter amicturus, Israelitarum contra euecturus sit, si modo ad aetatem adultam peruenerit. Ex hacce caussa inductum regem praecepisse, ut quicquid masculini sexus inter Israelitas nasceretur, in flumen proiectum necaretur. Amrami praeterea, Mosis patri, fata pueri ab eo gignendi, pariter ac Aaronis, in somnio indicata prolixe& magno vcrborum adparatu commemorat. Hinc cum natiuitatem Mosis, & quo pacto a AIta Pharaonis seruatus esset, expotuisset, inter alia fingit, puerum varias nutrices aspernatum fuisse,&sororent, quae in turba quasi forte aderat, monuisse Thermutim, infantem ubera Ebraeae nutricis acceptim , & iubente demum Thermuti, matrem

accersisse. Sta nec haec sufficiunt. Resen usterius, Thermutim Molia

509쪽

93 PER. II. A MOSE AD CURISTVM iMosis puerili gratia ita captam, ut eum in filium adoptauerit, allatumque patri ostentaverit, dicens, cum prole ipsa destitueretur, velle se, ut hicce puer ei aliquando in principatu ac regno succederet. Pater, ut porro narrat, filiae gratificaturus, postquam puerum ad pectus appressint, diadema suum comiter capiti eius imposuit, quod Moses capiti pueriliter detractum prolabi in humum pallus, pedibus etiam conculcauit. Auod, inquit, mox ominosum est pisum, caeregno nihil boni portendere, σα Sed mitto reliqua, cum haec speciminis instar esse queant, quo pacto Ios Epitus in Mosis historia describenda versetur.' Id & Stephanus protoinartyr testatur, eruditum afferens MO sen ἐν πασν σοφία Αι γυ-ων, My. VII. M. In quo autem sapientia illa Aegyptiorum constiterit, iam expositum supra eis, ad per. I. ferit.

III. S. XXIV. add. CORNELI vs ADAMI , in exeremtiomb. exegeticis, exercit. II. p. staseqq. Multa hic iterum addit Ios EpHus , loc. cit. lib. II. cap. V. quo pacto bello aduersus Aethiopes summo imperio prae fectus, res praeclaras admodum gesserit ἱ item de nuptiis eius cum Tharbi filia regis Aethiopum, & quae reliqua sunt eiusdem generis commenta, quibus recensendis immorari nefas esset. ' Nomen Mosis ex lingua Aegyptiaca derivandum esse, nonnulli contendunt. Ita enim PL. IosEPHvs : deinde ei appellationem hanc ex eo, quod contixerat, imposuerunt in flumen delamo: τογάρ υδ ορ μωυ οι Αιγύπῖιοι καλῶσιν, υσῆς δὲ τους-υδατο, σω

di ντας' nam aquam MOY Aerastis Pocant, HYs Es Pero seruatos ex aqua. Coniuncta ergo virorumque aneliatione, hanc imposuerunt ', antiquit. iudaic. lib. II. c. IV. Ρari ratione & PMi Lo in vita Mosis, lib. I . DF. qui aquam Aegyptiis Nos vocari dicit, & ex ecclesiae doctoribusci EMENs Alexandrinus Hom. lib. I. yag. 3 3. Eidem sententiae ex

recentioribus tuffragantur ATH AsIus KIRCHE Rus, 'odrom. Cost. p. 13T. alibique, IO. HENR. HOTTINGERUs, hsor. orient. lib. I. cap.

III. p. 76. α exercitat. antia Morin. p. st & alibi ; itemque I O. c L E R I c v s ad h. l. Et hic quidem cum obseruasset, contingere aliquando, ut ebraica lingua ipsa aegyptiaca paronomasia feliciter exprimatur, hoc praecipue urget, quod non credibile sit, Aegyptiam principem cananaeam linguam tenuisse, aut ei, quem talia loco Dipit ros

510쪽

SECT. r. A 'MOςE AN IGIVAM. loco habebat, nomen aliena lingua imposuisse, cum Iosepho olim ab Aegypti rege mutatum esici nomen, quia in regiam familiam adstiscebatur. Praeterea quamuis ebraica vox ι ΠΩ alludat ad Mosi, nomen, dc ex trabere significet, non plane tamen eam expi

inere vim etymologiae, cum non tantum extramae, sed extra eoae aqua dici nomine debuerit. At quod ad ultimuin attinet, in nominum propriorum etymologiis interdum allusio lassicit, nee semper plena rei, quae e primenda, significatio inuenitur. Prius, quod vir doctus attulit, maioris momenti est: interim .vt & hoe initent telum, qui pro ebraica nominis huius origine pugnant, non a filia Pharaonis, sed a matre Mosis hoc ei impositum contendunt. Velba itaque Mosis Exod. II. o. ita exponunt: succreuis puer,

σ adduxit tmater eiusὶ eum ad filiam Pharaonis, s factus es ei filiae Pharaonis in filium, anessauit illa, scilicet mater eius

aut potius: Vpelias rat, cum non sit credibile, tum demum ei nomen imposivum a nomen eius Mosche, & dixit, 'P

nnmia quia ex aquμ extraxi eum. Auctor huius sententiae praeis ter alios est R. Is c ABARB ANEL, ad h. l. quem & ex nostratibus sequitur Ava. PFEIFFERus, dia. Pex t. cent . sic. LXXXIII. pag. aas. Displicet vero ea PETRO DANILLI HVTTIo, qui , hoc prorsu eontra

mentem scriptoris sacri Hri, pronuntiat, quod tamen probare debebat etsi simul fateatur, nomen Mosis neutiquam ex aegyptiaca, sed ebraea lingua derivandum. Manifestin, inquit, eorum lapsus, qui vocem re P, quae binae dubie ebraica es, aeraptiam esseis

censuerunt. Existimat itaque, vel hoc etiam inter alia exemplo eomprobari posse, nomina propri* a Mose in linguam ebraicam translata: unde porro colligit, ex vetustissimorum hominum nominibus ebraicis probari non posse, linguam ebraeam esse antiquam illam & primigeniam, quae ante Babelicam confusionem in via fuit , demonstrat. euanges. N. I. propos IV. Rag. an. Verum fallitur doctissimus Hugrius. Ebraeam linguam primigeniam illam esse, supra euicimus. Nomina propria in alias linguas transferre, a more historicorum, & ipsius etiam Mosis, alienum est. Est vero minime praetermittendum, quod R. ABEN-EsRA ad h. l. habet. Refert

enim, Moli aegyptium nomen fuisse, ruonios, atque huius interia