장음표시 사용
601쪽
ralle, an semper in toto itinere praesens futura esset, aliquid , quod parum probabile est, alleres. Cum enim columnam hanc eum in finem populo huic Deus concessisset, ut viam illi monstraret, non poterat dubitare Moses, eam semper praesentem futuram. Placet itaque prae reliquis sententia IACOBI BONFRERII, docentis, Iethronem ideo laltem itineris ducem a Mose expeti, non, ut viam monstraret, sed ut subinde in rebus dubiis consilio siuo illis praesto esset, ob locorum peritiam, ut e. g. fontes ostenderet, unde aqua totis calfris peti posset, quae hinc inde Ob hostium vicinitatem Obseruanda, & sic porro ἔ commemi. ad Num. X. II. Quando columna ista nubis & ignis apparere desierit λ diserte ire scriptura sacra non dicitur. Falluntur autem Ebraei. qui post mortem Aaronis eam euanuisse putant. Nam adhuc post eam, paulo ante mortem Mo-fis, mentio eius iniicitur, Deus. XXXI. N. Sed fundamento quoque destituuntur, qui, poli ingressum in terram Canaan. columnam illam Israelitis viam monstrasse , contendunt. Verosimile potius , mo tuo Mose columnam istam euanuisse, cum iam in eo essent Israelitae, ut per Iordanem terram Canaan ingrederentur. Nec enim tum amplius eadem opus habebant. Ita dc AvGusTINus sentit,qu. restion.b. in Ios quaest. III. dc post eum alii. cons. ANDREAS MA-sIus , ad cap. III. IU Perf. s. De mysterio autem huius columnae, seu facis igneae, I ,raelitis in Arabia praelucentis, legi meretur CAMPEGIVs VITRINGA , obseruaraon. μυγ. Gr. V. cap. XVI. Pag.
Λt Pharaonem facti mox poenituit, quod tot hominum millia imperio suo se subducere passus esset. Instructo itaque subito exercitu, cum curribus sexcentis eos insecurus, ProXime, cum ad mare castra posuissent, ad eos accessit. Summo metu perculsos anxiosque Ebraeos Moses Numinis mandato bono animo esse iussit, eo quod Aegyptii in suam se praecipites daturi essent perniciem. Mox angelus domini, qui Israelitis praeerat, columnam nubis, exercitum
602쪽
praecedebat, post eum, inter Israelitarum& Aegyptiorum
collocabat castra, ea quidem ratione, Ut, qua parte Aegyptiis obuersa erat, obscura & tenebricosa appareret, qua. autem Isiraelitas speetabat, fulgorem emitteret. HincEryethraeum mare, baculo Mosis percushm, scissum ita est, ut aquae murorum instar utrinque consisterent, atque Isiraelitis Viam, qua transire possent, praeberent. Salui eum in modum incolumesque cum eualissent, Aegyptii contra serocia stolidi, & plane occoecati, eandem viam ingressi,
sed a Numine conturbati, i agnoque timore correpti, cum reuerti vellent, aquis ad cursum consilietum redeuntibus Obruuntur, misereque pereunt, ne nuntio quidem cladis IIupe stite. νην
Hoc satis constat ex Exod. XIV. ao. sensum verborum
ebraeorum recte expressit oNxhLos: 'r x , Nuru nonna σ fuit nubes s obscuritas Aegyptus, Israelitis vero
lux. Eum sequuntur & alii interpretes. Inter maxima omisino miracula scissio illa seu diuisio maris Erythraei refercnda, ut transire per illud Israelitae potuerint. Revera eiusmodi quid contigisse, non scripturae saltem sacrae, sed ethnicorum etiam testimqnus constat, apud quos rei tam insiλ- Iitae memoria suit construata. Unde de illi, apud quos ethnicorum scriptorum maior est auctoritas, quam ipsius scripturae sacrae, cum transitum populi ebraei per mare rubrum negare non audeant, singulari tamen Numinis potentia mare illud ita diuisum, ut transire possent . inficiantur, & ad naturales potius causas se recipientes, Mosen obseruato rubri maris refluxu, tam exiguae latitudinis sinum facile & sine ullo miraculo traiicere potuisse, contendunt. Ita iam olim quosdam existimasse , ex ARTAPANI testimonio constat apud EusEMVM , praeparat. euangel. bb. IX. eisp. XXVII. Cum enim dixillet, populum ebraeum multu ab Aeraptiis eum poculis, tum V ριbus eorrogatis, aciaque mustissici gaza, reaiectu Arabiae fluminibus, magnoque confecto. umere, ad mare rubrum peruenisse, a Memphitis
603쪽
hoe ita narrari, subiicit . quod Moses obseruato reciprocantis a sus tempore, scco mari uniuersam multitudinem itansmiserit: MMεμφιτας μὲν λ ειν, εμπειρον ον- τλ Mω- ῶς--
ραωύσομ' atque a Membitu quidem ita narrari s Musum, totiis regionis fientissimum, obseTuato naeciprocantu aestus se ore , sicco mari νηιaersam mustituiunem transmisisse. At, ab Heliopolitanis longe aliter rem istam narrari, addit: Ηλιουπολιπας-λεγειν .c
Maallis xero secus; quine regem abeuntes Iudaeos, quaeque ab A Dptiis mutuo acceZerunt secum ausserentes, ingenti eum exercitu cum animantibas consecratis persecutum esse 2 ae Mogsum, νti mare pietapercuteret, diuinitus admonitum, aquam virga tetigisse, ac disceden ibus ilico fluctibuς, copias siceo eramise deduxisse. Ex hoece ARTA-pANI testimonio tria discimus; primo, transitum issum Ebraeorum per mare rubrum nec ethnisis ignotum fuisse; deinde, iam tum fuisse, qui, cum maris refluxus ellet, eum contigisse, arbitrarentura
denique alios, repudiata illa sententia , miraculum potius in isto transitu agnouise, ut Heliopolitas. quorum, ut ad Mosis narrationem, ita & ad veritatem propius accedit sententia. Videtur vero. si nonnullis credimus, simile quid, de refluxu scilicet maris, in animo habuisse n. IosEPHus , siquidem transitum Israesitarum itineri Alexandri per mare Pamphylium contulit, anei uisae. iudaici lib. II. eas. VII. p. m. o. Θωμά m n, inquit , ἡοεἰς τύ λογου
604쪽
Nemo autem mirari debet t.inquam incredibilia, si priscis hominibus cs-malitiam etiam tum rudibus, de salute periclisantibus, via premare patuit, siue Dei voluntate, siue naturae Jonte, quandoquidems heri re nudius tertius Alexandri ductu Macedonibus mare Pamphylium ce fit, cs aliam viam no habentibus Hur iter aperuit, cum Deus eius ope a ad defrmendum Persarum imperium mi decreuisset. Non malo quidem consilio, sed ut ethnicis eo magis persuaderet, qualnarrabat, incaute tamen ista scripsit Iosrpilus. Interim & quod de Alexandro adfert, diuinae potius potentiae, quam naturalibus triabuere videtur eausis. Certe non alium in finem eius rei mentionem facit, quam ut ostendat, transitum Israelitarum per mare rubrum, non incredibilem cuiquam videri debere. In ipse autem ista
transitu maximum omnino miraculum agnoscit, quod ex antece
τύ ν ημοῖς συζειθ ων κοπον. Tuum es, domine, hoe mare, tuus o mons. quinos clauest,inhic potes te iubente aperiri, es
illud in terram verti: possumus cr per aerem statimes erigere,si ita
nos fruari tibi placeat. Haec de mente IOSEPHI nos dubitare notas nunt. Ceterum, quae de Alexandri per mare Pamphylium transitu idem adfert, ita comparata sunt, ut cum transitu Israelitarum per mare rubrum nullo modo conserri queant, quod patet ex iis, quae s TRABO D. XIV. p. ota. ARRIANVs , sib. I. p. m. 13. aliique, hac de re commemorant. Ex recentioribus vir doctissimus. Io. CLERICvs peculiari dissertatione de maris Idumaei traiectione. commentario eius in pentateucisum subiuncta, hoc egit, ut probaret, transitum populi Istaelitici factum eo tempore, quo maris refluxus esset; ventum autem, qui simul ortus est, aestum maris ire oceanum reflui auxille, ut . ita commode Israelitae transire potuerint.
605쪽
ob vim venit plane insistam, re recFrocationem murra tantam, quam
ea nulla nquam Amilis forte constecta μ. Deinde, si nibit, inquit,
praeter solitum contigisset, non erat, cur AUUtiι gauderent, aut cur praebiae adeo terrerentur , cum se clausos νιderunt, inter mare remontιs expectato enim refluo maris motu, cuadere poterant; neque ignorasse ridentur toι myriades oceani naturam, a quo perpaucorum dierum itinere eorum pysinae sedes aberant. Denique, dc ea in re
miraculum fuisse, asserit, quod Moses, qui alioqui nihil, nisi solitum
aestum, exsectare potuerit, praedixerit Ipraelitis, exitium instare Aegyptus , eos Pero incolumes euou os. Huic vero viri. docti senten.
tiae neutiquam subscribere possunt. Etenim , si Moses Occasione ista maris in oceanum reflui in transmittendo populo Israelitico usus esset, huius rei, ii veritatem dissimulare noluis et, omnino debuisset facere mentionem. Dum vero non fecit, facile apud homines profanos in eam venire suspicionem potest, non optima undiquaque fide eum res suas litterarum monumentis consignasse, sed data opera quaedam di silinulasse, quae ad rei veritatem plene percipiendam scire, omnium intererat. Quod tamen vel cogitare nefas est. Nullam vero refluxus maris mentionem fieri, res ipsis docet, cum ne verbum quidem in tota illa narratione Occurrat, unde eiusmodi quid colligas. Et si vel maxime verba Mosis ita exisplicari postent, ut non Obilarent isti sententiae. inde tamen non sequeretur, Mosen refluxus illius marini fecisse mentionem. Sed accedit, quod verba Mosis huic sententiae e diametro obstent, cum Exod. XIV. ap. dicit : Et Uraelit aesicca via per medum mare iuerunt,
muri a dextra eorum s a Amstra eorum. Milo ipso, utrinque reuera aquas constitisse, ut per eas transiuerint Israelitae , aperte sgnificatur. Uerba equidem haecce Mosis nimis extendunt, qui fluctus maris glaciei instar concretos sibi fingunt, quod & pHILo iudaeus fecisse videtur, dum ab eo commomoratur, ρηξκ θαλάσσης, ἀναχωρητί ἐκατερου τμημα γ, τῆξις των καγ το λαγεν α ἐργδια - ντος - βάΘους κυαάτων, ἱν' άν ά τειχων ' κραβ ιστάτων, ruptio maris, Hscessio ptriusque fragmenti, concretio fluctuum, qui
606쪽
AE . I. A M 3E AD IOS M. ad partem diuisam erant, per omne Frofundum, Pt oco murorum exissent firmissimorum; de vita Mosis lib. LII. p. m. Ol. At nec a pro . pria ista verborum significatione ultra , quam par est , discedeuia
dum. Et, licet concedamus, in cantico Exod. XV δ. poeticam huius rei ὀescriptionem esse, cum dicitur et vento narium tuarum coaι exu.rtae sunt aquae;. steterunt fluenta, quasi ramorum accruus,
in medio mari coagulatae suns abyssi; non tamen perinde censendum de stilo historico, ubi auctor rem, prout gesta est, velut oculis lectorum subiicere annititur. Moses certe haud obscure similitudialem illam, instar murorum, eum in finem adhibuit, ut eo viarius rem exprimeret, & condoceret, utrinque aquas constitisse: qua de re ut eo minus dubitaremus, addidit: a deora eorum, re a sint a eorum. Quodsi figurate eum hic locutum suppoliamus, nec id voluisse' quod aperte verba significant, eum data opera ita locutum statuainus , necesse est , ut lectores non possint non erroneas de Isto transitu animo concipere cogitationes quod nemo profecto temere admittet. Sed & locus Exod. XV δ. licet poetico stilo expressus, scissonem tam . prout a Mose iam descripta erat, respicit, prorsusque id confirmat, reuera mare rubrum ita diuisum fuisse, ut aquae virinque consillere t. Ad rem ipsam via attinet, tempore transitus Issaelitarum per mare rubrutar non suisse refluxum, seu detumescentiam ordinariam, ex rationibus chronologicis etiam& siderum tune temporis positu, luculenter euinci potest,& ab aliis
iam euictum est. Nimirum, ex eircumstantiis a Mose commemoratis patet, transitum ilsum paulo ante mediam noctem chepisse,& ad tertiam usque hor4m matutinam durasse. . Praeterea ex racionibus chronologicis manifestum est, ea ipsa nocte, qua transitus factus est, lunam meridianum obtinuis te hora circiter secunda vel le tia, adeoque assiuxum seu intumescentiam tum ad supremum gradum peruenisse, initium autem eius retro numeratis sex horis, fuisse hora vesperae octava vel nona. Unde consuquitur, vix ullum transtus Israelitaria in momentum sensibilis detumescentiae tempus. attigilia etiamsi concedatur . lunae ad meridianum accestum aliquot minutis ei ius aut serius euenisse. - Res adhuc manifesti
euadit, si porro obl)metur, traiectionem maris rubri paulo post
607쪽
PER. II. A. MOsE AD CURInvM plenilunium aequinoctio verno satis propinquum, susteptam fuisse,
quo tempore, si ordinarius maris aestus tune locum habuisset, aquae suissent altissimae, cum circa aequinoctia, itemque in pleni- Iuniis ac noviluniis, prae ceteris anni temporibus, maria turgerer aquis & aestuare ibi eant. Accurate & solide haec omnia demonstrauit IO. GVIL. BAIERus, theologus Aliorssinus, vir clarismus, indissertatione mathematica ad Exod. XIV. an tempore transitus νυebiarum per mare rubrum, fuerit ordinarius refluxus . seu detume semtia Z Ienae anno M DC XCVII. habita. Ceterum, ut nune reliqda
persequamur, non desunt, qui ex illimant, Ista elitas non recto itinere per mare rubrum ab uno littore ad aliud transisse, sed semircirculo in mari facto, in littus aegyptium rediisse. 'Ita praeterebraeos quosdam doctores, PAVLVS BURGENSIs , ALPHONSVS ΤΟ-sΥAns , aliique: qui ut in eam ingrederentur sente otiam, inducti maxime sunt loco, Num. XXX. o. I. ubi dicitur, Israelitas Su choris tuisse Ethamum, quod in extremo deserto; tum profectos Etha. mo redii se Phi - hachiroras ; unde postquam discesserant, mari traiecto, iter trium Herum confecisse per desertum Ethami 'Marae castra metatos. Hic cum Ethami & antae& post transitum maris mentio fiat, collegerunt inde, as idem, unde digressi erant, littus eos rediisse. Id vero xum plurimis scripturae locis, ct verbis cla-xigimis Mosis aperte repugnet, obseruandum, Ethami nomine &Oppidum venisse ad occidentale malis Idumaei littus, in deserti finibus, qua superiorem Aegyptum respicit, & eodem etiam totam solitudinem trans mare rubrum illi oppositam, suille insignitam: ut adeo rectissime dicatur, eos Ethamum , oppidum scilice , venisse,
priusquam mare rubrum transiuerint, & rursus, postquam mare illud traiecerant, per desertum Ethami trium dierum itinere confecto, Maro e tandem castra metatos fuisse. Fieri etiam prorsus non potuit, ut ea ratione transitus perageretur, cum breuior circulas toth Iminum myriades non ceperit, longior autem latisque capax sistatuatur, dissicile erit intellectu, qui tot homines tam breui tempotis sipnio istud iter conficere potuerint. conL NATALIS ALEXANDER, hist. eccles Pet. resam. aetat. mund quana, disserti I. artic. II. prop. L.
pag. I 1 qui &Fros. II. EM. ij. contra eos disputat, qui, tempore
608쪽
transitus re uxum maris fuisse, contendunt. Quod si, recto itinere ab uno littore ad aliud Israelitas transiisse, statuamus, quemadmodum
reuera transierunt, non est incredibile, non adeo magno temporis
spatis transitum illum fieri potuisse. Mare essim Erythraeum, qua desinit, aristissimum esse, geographorum testimonio constat. STRABor Atyβιο--ποταμιῶ xκην τενος M μοιμος, Mus Aristacus es instar fluuii arctus re longus, G. H. pag. Us. DIODORus sICvLus latitudiciem tam in recessu, quam ostiis, sedecim circiter stadiorum esse, auctor est, biblioebee. lib. III. Pet. a. Iam si porro ponamus, spatium illud numinis iussis aquis nudatum quam latissime patuisse. ut ingens multitudo simul. illud intrare potuerit, fieri omnino potuisse, ut aliquot horarum spatio Israelitae mare illud uansirent, intelligemus. add. I . CLERICVs, dissera. eis. pag.I I. 'i cons Exod. XIV. a .seqq. . f. NVI. Laudibus Deo, ob liberationem istam miraculi plenam, caninus, castra iterum Ebraei mouent, iter inde serto prosecuturi ἱ stationibusque duodecim ad montem Sinai peruenerunt. Incorasmoda varia ut in hocce itin re eos exceperunt, ita ubique longe maiorem Numinis p tentiam ac benignitatem experti sunt. Namque in Mara, cum aquae ob amaritiem ad potum ineptae essent, Iigno quodam iussit Dei in eas coniecto, dulces factae sunt, gratumque I salubrem populo praebuere potum. Dum in deserto Sin versabantur, annona, quam ex Aegypto secum attulerunt, absiumta, ne tot millibus mortalium fame pereundum esset, primo coturnicum tantam vim immisit, quae omnibus exsatiandis sufficeret ἡ .ium Manna, instar. roris coelestis dedit, loco panis deficientis, beneficio quotidie, excepto sabbatho, quamdiu in deserto commoraturi. essent, iterando, citius initium die ab exitu trigesimo qua
609쪽
' Canticum hocce Molis, quod inter ea, quae ad nob peruenerunt, antiquissimqni est, extat Exod. XV FLAV. Io rpnu dicit, id a Moie compositum suisse ον υ νω, versu hex mraro, antiq&ιt. μἀMc. bb. c. p. IVI. uu'd non omnibus persu , - - debit. Sed de Ebraeorum po si alibi. Computatis scilicet iis, in quibus commorati sunt, prius. quam mare rubrum transirent, & connumerato loco, unde profectio- his initium ducitur. Prima itaque statio Ramessos fuit, ubi Israelitaea Iosepho collocati erant, Gems. XLVII. II. & ubi conuenerant,qui hinc inde dispersi erant, ut coniunctim ex Aegypto egrederentur, Nam. XXXIII. s. Altera Succhot fuit, ubi Moses legem Numinis dearymis per septem dies comedendas, deque primogenitorum consecratione, illis promulgavit,' Exod. XIII. ao. Tertia Etham, quod Oppidi nomen este, unde desertum Etham sorte nomen sortitum ei ad . praecedentem docuimus. Quarta Pi-hachiroIb, inter Migdolum
dc mare, e regione Baal-Zephonis , Exod. IIV, a. quae ultima fuit ante transitum per mare rubrum. Daiecto mari, Pharaoneque cum is in eo siubmerso . per Ethami desertum tridui iti flere processe runt, tandemque Marae castra potuerunt, quae adeo quinta suit. 'statio, sed post transitum per mare rubriim,prima Exod.XQU.*q.Tum ad Ebm venerunt, ubI erant duodecim fontes aquarum, & septuaginta palmae. Exod. XV. 27. Num. XXXIII. p. Fuit haec statio sexta. Ium ulterius iter prolequentes ad mare rubrum aceesserunt. num piscandi causa an ob aliam rationem, incertum. Id vero cum sa-cile fieri potuerit, etsi non animo transeundi, sine causa hic vita docti sibi ipsis negotium facestunt, adeo, 't nonnulli paludem seu lacum carecto & iuncis plenum, quam mare Erythraeum, intelligere ma-hnt. Sed ut a recepta significatione & usu vocis 'M discedamus, nulla nos cogit necessitas. Fuit haec statio septima. Octauari stationem praebuit desertum Sin, quod est inter Elim& Sinai, ubi&toturnicibus satiati, & manna cibari coeperunt ,Exod. XVI. r. a DNonam stationem DFh a praebuit, decimam Alus, undecimamR phidim, ubi murmurante ob defectum aquae populo, Moses pςr cussa petra aquam suppeditat. Num. XXXIII. Ia. s. r . Exod. AI II.
610쪽
ι. r. Duodec,ma denique statio in deserto Sinai fuit, ubi castra me-eati sunt Israelitae e regione montis Horebi, quo in loco per int grum sere annum commorati sunt. Exod. XIX. l. Num. XXXIII. II. 5tationes irasce Num. cap. XXXIII. Moses plenius enumerat, quam in libro Exodi fecerat, ubi stationum illarum occasione data saltem meminit, cum ibi ex instituto eas recenseat. De hisce stationibus, ut & reliqsis, agit HIERONΥMus , qui & ex ebraicis nominum signi- Mationibus eas mystice explicat, epistola CXXVII. ad Fabiolam de
' Sunt, qui putant, ipsum illud lignum, quod aquae Moses immisit, vi quadam medica, & virtute aquas istas dulces essiciendi, gauisum fuisse. Id sIRACIDEs innuit: Dominus creauit ex terrastharismaca, re vir prudens ea non spernit: annon ligno dulcuat aqua, Ut vis eius innotesceret hominibus 8 c.F. XXXVIII. . . De hocce ligno plurimae etiam extant Iudaeorum fabulae, apud PEΤRVM GALATINvM, de arcan. eathol. verit. lib. VI. cap. XVII. aliosque. At ipsius ligni. virtute aquas istas dulces effectas, ex scriptura canonica non constat. Intelligi etiam nequit, quo pacto tanta aquae copia ligni cuiusdam incacia dulcis essici potuerit. Magnum itaque hic omnino agnoscendum est miraculum. Cur autem Deo placuerit, ligni euiusdam immissione illud perpetrare, eum vel unico verbo id fieri potuerit, inquirere nostrum non est. Suffcit, quod diuinae ita visum sapientiae. Videmus, passim Deum in edendis miraculis certis mediis
usum, quorum nemo reddere potest rationem. FLAV. I IEPH
recte quidem, ligni nullam fuisse efficaciam, agnoscit, sed alia eomminiscitur, quorum in narratione Mosaica nullum extat vestigium Namque inter alia dicit, Mosen, cum precibus eius Deus annuisset, arripuisse frustum ligni, forte ibi taeensi, & medium per longitudia . . nem scissum in aquam misisse, tumque iussisse, ut aquam maxima ex parte ex puteo exhaurirent, reliquam enim potabilem fore. Mλέ