Ioan. Francisci Buddei ... Historia ecclesiastica veteris Testamenti ab orbe condito vsque ad Christum natum variis observationibus illustrata 1

641쪽

quae vini potusque inebriantis usum sacerdotibus prohibebat, pror. sus erat necessaria. Vt enim facile, qui eum sibi licitum credundi,

inodum excedunt, ita qui per ebrietatem intellectus vssem amis runt, nec honesti, nec decori rationem ita, ut decet, obseruant. Quod ut semper vituperandum, tum autem vel maxime in vitio ponitur, cum homines ad sacra Deo facienda accedunt. PHILO , hoc pra ceptum sacerdotibus datum esse, ait, τε ειεκα - αιαγκ o-- των , ονοκου Um λος , υπιου ια. 2ρο ia1ς, quatuor de causis, si μluet, ut egregiant pigrisiam, obliuionem, nnum, amentiam; de monarchia lib. II. p. m.SU. Sedi & alibi pallim hac de re disserit: immo

extat eiusdem μελς de temulentia commentatio pag. a o. sqq. Hinc & apud alias gentes simile quid sancitum legimus, ut sacerdote , sacris pracssertim operaturi, a vino se abstinerent. Aegyptios si cerdotes, vino & carnibus te abstinere, auctor est HIERONYMus, ι b. II. aduers. Iomnianum; quod & confirmat poRPHΥRivs , alios omnino vinum non degustare, alios parcissime id facere, reserens, de abstinentia ab esu animal. lib. II. cons. & EusEBIVS , Praep. euange D. XII. cap. XXV. Sed ut ad id, unde digressi sumus, redeamus, Nadabo de Abio ea, qua diximus, ratione mortuis, Aaron quidem huncce castin forti tulit animo. Hoc enim diuinus scriptor sibi

velle videtur, cum ait: Aaron pero silvit. Ita & FLAv. Ios EPHus hoc intellexit, dum, calamitatem paterno animo grauem ei contigisse, dicit, γενι ως o x α' iam καρτερη Θεισαν , quam tamen generose pertu rit. Addit: οπι κω την ψσχουυ προς τα συμ π m. ριτα Κερρώς

ην, κώ 6' βου/.ηων τύ θεῆ η γῶπ το mi Bς γεγονἐν , erat enim vir fortis, G intergebat, hoc nonsne Dei voluntate factum, antiquitat. iudaic. lib. III. cap. IX. pag. δρ. Recte vero, & ita, ut decebat, hac in re se gessisse Aaronem, inde etiam intelligitur, quod Deus reliquis

etiam eius filiis, ne externa luc tis sigila ob fratrum mortem ederent, interdixerit. Hoc enim ab illo, quo tum fungebantur, munere alienum esse: se potius, ut honori fratrum consuleretur, unio

uerso po puto luctum indifl urum. Verba Mosis aut Dei potius apud

642쪽

SECT. I. A MOSE AD IOSVΑΜ. imini. In Ebraeo est: Bri quod ONLELosus vertit: v Nn N non nutriatis comam in capitibus vestris. Eodeinque tendit R. SAL. IARCHI ad h. l. R. ABEN ESRA eandem sen. tentiam ex mente aliorum commemorat, ipsemet nihil definiens.

Verum, si alia scripturae sacrae loca, in quibus verbum mn occurrit, expendantur, remouendi vel nudand significationem ei propriam

esse, intelligemus. cons. Num. V. II. Leuit. XIII. s. Prouerb. I. V. XIII. ιδ. XV. sa. Unde recte LXX interpretes reddiderunt: τηνυμων ουκ αποκυβαρύσατε, caput vestrum ei lari non discoooperiatis; quemadmodum & vulgatus habet: capita vestra nolite nudare. pHILO iudaeus quoque de luctu stimini sacerdotis verba faciens, & haud dubio ad Leuit. cap. XXI. Io. ubi de summo lacerdote dicitur: caput suum non I D' discooperiet, respiciens, rem itidem ita exprimit: κελιυει δἐ μητε τά ώμιM - τοις οὐ μοτάτοις ' πρανουm, μήτ' οἰφωρῶν ,- της κώφαλῆς τατῆς ἱερωσι , idem vetatur in domestico luctu vestimenta scindere, sinsigne sacerdotii capiti suo detrahere ς de monarchia lib. II. pag. SaI. Capitis itaque ornamenta luctus causa deponere vetabantur, quod alias in more postum erat, ut scilicet caput ita nudatum, vel tonderent , vel cineribus inspergerent. Cumque capitis abrasio in funeribus more gentilium, alias quoque Ebraeis interdicta esset, eadem hic quoque merito subintelligitur, ut, quemadmodum sacerdotibus caput

nudare prohibitum erat, ita multo magis nefas esset, luctus causiillud abradere. Nec obstat, quod alias, qui in luctu constituti erant, caput lugubri quodam velamine tegere ibi iti fuerint. Haec enim consistere secum possint, si observemus, primo in luctus initio

eapitis ornamenta Ebraeos deposuisse, tum vero capita ita nudata velamine quodam lugubri inuoluisse. cons. MARTIM s GEIERVS, de Ebraeorum Actu cap. XI. f. IV. V. pag. V .sqq.

f. XXI. Constituta hunc in modum legibus sanetissimis ecclesia &republica Ebraeorum, relicto monte Sinai, ulterius eos

643쪽

progredi Deus voluit. Signo itaque per nubis eleuationemoto, castris sublatis, venerunt in desertum Pharan, ubi iterum populus molestiarum itineris pertaesus, penuriamque

cibi, quo in Aegypto vesci soliti erant, aegre ferens, fremere coepit. Hinc ignis diuinitus immissus depascebat immorigeros, at Mose deprecante mox extinguendus. Nihilo- secius ad Isimiles haud multo post redierunt fremitus, carnem flagitantes, quam & immissis a Deo in castra coturnicibus impetrarunt, stimul tamen sun esta lue ob improbas eius

modi querimonias puniendi, unde & loco, ubi istud contigit, nomen impositum, quod significat sepulchra com

eupiscentiae.

Ad eundem mensem secundum, quo contigerunt, quae g. praecedenti exposuimus, referenda adhuc reliqua sunt, quae postremis septendecim Levitici capitibus extant; speciatim leges, quae ibi commemorantur, quippe quae hocce tempore latae sunt. Blasphemus quoque extra castra eductus, iussit Dei lapidibus obruitur, Leuis. XXIV. roseqq. Quae octo prioribus Num. capitibus eontinentur, itidem iam ad j. praeced. attigimus, quemadmodum & pa- atos celebrationem Num.M. F. commemoratam. quippe quae ad primum eius anni mensem pertinet. Nonnulla hinc in itinere mox si scipiendo obseruanda constituta, speciatim duas tubas argenteas Deus fieri iussit, quibus coetus conuocaretur, signa profectionum expeditionumque darentur, & sacrificiorum tempore clangeretur.

Num. X I. s. lam cum in eo essent, ut castra mouerent, Iethro Mosis socer altera, ut videtur, vice ad eum venit; eumque Moses

ducem & comitem in itineribus sibi expetiit. Quod quo pacto intelligendum sit, cum tamen columnam ignis dc nubis Ebraei sibi prae. Qintem haberent, iam sepra ad F. XIV. expedivimus. - Factum hoe die vigesimo mensis secundi, anni ab exitu se- eundi, Num. X. u. E deserto itaque Sinai, ubi per integrum fere annum haeserant, continuo tridui itinere peruenerunt in desertum

644쪽

Causa equidem huius murmurationis non commemor

tur. Satis tamen probabile est, itineris incommoda, cibique penu.riam, nonnullos moleste tulisse. Cum vero lantis itineribus progrederentur. & mannae copia omnibus suppeteret, causam conquerenis di nullam ha bcbant. Merito itaque illis irascebatur Deus, & igne immisso immodestiam illam castigabat. An e coelo ignis detanderit, vel quacunque ratione immissis fuerit, non constat. Io. I.Κ-RI Cus ventum urentem intelligit, quales in solitudinibus illis quam doque pestilentissimi ad breue tempus oriantur; eomment. ad Num. n. r. Sed nullas sententiae suae adsert rationes. In castrorum partibus extremis constituti fuisse videntur, qui murmurabant: unde

de plebe ignobili, cui plurimi Aegyptii admixti fucrint, nonnulli hoc

capiunt. Mosis autem precibus statim cessulit, seu extinctus est ignis. Sitne autem haec murmuratio diuersa ab illa, quae mox a Mose describituri quaeri solet. Existimant enim nonnulli, breuiter primum primis cap. XI. versiculis exhiberi, quae uberius deinceps exponuntur. Confirmat horum sententiam vulgatus interpres, qui has murmurationes ita connectit: Vulgus quine promiscuum e . f. . ac si prioris murmurationis causi indicaretur. Sed diuersas esse has murmurationes, & euentus,& variarum diuersitas aperte docet. Causalis illa particula etiam in ebraeo non extat, sed quae seqq. sequuntur, cum prioribus ita connectuntur, ut alias quoqua diueriae historiae connecti solent. Auctores alterius huius murmurationis itidem erant homines plebeii, & extranei, qui Israelitis admixti erant, 'di N, ut M ses loquitur, ό ι ely, iuxta Lxx interpretes. Ab hisce initium sumens malum latius serpsit. Homines ventri gulaeque dediti cibo. rum varietatem cupiebanr, hinc sprera manna, nisi cibis, quibus iri Aegypto vesci solebant, potirentur, sibi esurire videbantur. Mosthinc enata occasio denuo mannae accuratam descriptionem inserendi , idque haud dubio in posterorum gratiam. Operaeque e ut pretium repetere, quae iam alibi de re tam mirabili dixerat, ut eo minus posteri de ea dubita ent. Vt vero ali aliena manu, quos nonnulli volunt, haec addita esse, existimemus, nulla nos togit necessita is

645쪽

cessitas. Interim, cum animaduerteret Moses, quorunaam exemplo totum populum abreptum, & circa tentoria nihil aliud, quam querelas & fremitus audiri, sceleris grauitate perculsus, ad tentorium conuentus se contulit, & de molestiis grauissim in qua, popilli iam tui.

morigeri gubernatio sibi adierret. apud Deum conquestus est, seque . soluin isti oneri non amplius susticere; mori interitu se malle, quam ut se vivente populus ebraeus in deserto periret. Ista cum locutus Moses esset, septuaginta viros ex populi primoribus eligere, & ad

tentorium conuentus conuocare nissus est. Qui enim iam antea constituti erant chiliarchi, centuriones, pentacontarchi, decuriones. cum litibus minoris momenti diiudicandis vacarent, in onere totum

populum gubernandi parum subleuabant Mosen. Septuaginta ita. que isti viri cum ad tentorium conuentus adessent, spiritu propher. tico aeque ac Moses ipse, donati sunt, populum uniuersum eo facilius. una cum Mose ad ossicium reuocaturi, ne Eldado quidem atque Medado, qui in castris remanserant, exceptis. An vero hinc synediuisitius magni, quod sequiori aetate in gente iudaica fuit, repetenda sit origo, suo loco disquiremus. Promiserat etiam Deus furenti populo carnem, non ad pauculos dies, sed per integrum mensem ad satietatem usque. Quod licet ipsi Mos, diuinae potentiae magnitudinem

non satis peiPendenti, α δύναιον Videretur, euciatus tamen, hoc fieri potuitia, comprobauit. Tantam enim seu coturnicum vim castris eorum immisit, ut ad fastidi Mm usque omnes carnibus fui arentur. Dum vero carne ista vescebantur, prauae suae cupiditatis animique ingrati poenas dederunt grauissimas. Ira enim Iehouae in populum accensa est, s maximam plagam populo D iunxis. Nimirum, iterata licet murmuratione lacessitus , benigne tamen hunc cibum coracellarus iis videbatur Deus. Num. XLV. Sed cum cibum auidearripiente , tantum NuminiS benescium grato animo non agnoscerent, irae diuinae vim suo merito experti sunt. Quae illa plaga spe-i .rit, qua correpti sunt, . non constat. Qui enim igne consumtos statuunt, priorem murmurationem cuiM hacce pro una eademque habent. Quos falli antea demonstrauimus. Subitaneo mortis genere plurimos, etiam ex primoribus peruise, Psalm. LXXVIII.it. innuitur : cum furor Dei ascendit in eos, o occidit pingues eorum. π electos Israel Disiligo o

646쪽

Israel incuruauis. FLAn IosEPHVS hic iterum more seo multa mutat, miscet, addit, antiqmtat. iurirc. h . III. cap. XLI. Diuert s, quae Num. XI. recensentur, murmurationes pro una habet; aliquem ex

populo extitisIe, fingit, qui multitudinem admonuerit, ne obliti bene itatoriim Mosis, ipsi mala stineris imputent, neue desperent; causam murmurationis esse dicit aquae penuriam, &, quod metuerint de . fictum mannae 3 de quae alia sunt eiusdem commatas.

g. XXII. Noa tantum populus subinde quiritans multum negotii Mosi facessivit, sed Aaron ipse atque seror eius Miriam, vatam supra diximus, in illum insurrexere, grauiter ideo a Deo castigati, Miriam etiam lepra petulantiae poenas luente. Contigit id, cum in Chazeroth castra posuissent; ex quo loco cum Rithmam in Pharanis solitudine processissent, duodecim in Cananaeam truci speculatores, qui, se 1ilissimam esse, omnique frugum genere abundare, omnes uno ore adfirmarunt: at decem iliorum,cum dixissent, a gen-1ibus bellicolis, & munitas urbes tenentibus eam incoli, metum animis Ebraeorum ac dei perationem eius potiundae,iuiniecerunt. Hinc fremitus & seditio, insua atque Calebo, quod erigere eos , rem, uti erat, repraesentando vellent, in magnum discrimen adductis. Vix Mosis precibus placatum Numen, moriendum prius omnibus, qui viginti annis maiores essent, decreuit, quam terrae tam selicis compotes redderentur. Hinc diuturna illa & quadraginta annos dur tura in deserto mora, caelis insuper & disiectis. qui intempestiuo impetu Cananaeos inuadere ausi eram. S. VIII. huius sectionis.

Cum ex loco, cui praua Istaelitarum concupistentia nais men Librat. -taavab fecit, Chassierothas ventilent, quae deeima

647쪽

in. IL A MoeE AD CHRIST quarta eorum fuit statio, contigir istud, quod de Aaronis atque

Miriamae cum fratre Mose contentione Num. cap. XII. narratur.

Causa indicatur quod id factum sit nUNn m N ,πpropter νxorem Cusitim. quam duxerat, quod mulierem Cusitim duoxisset. Vocem rem Lxx. interpretes verterunt ΑιΘιοπι ταν,

quemadmodum & vulgatus: Aethiopissam. Estque hoc, si nonnubios audias, intelligendum de filia regis Aethiopiae, quam Mosen, cum adluic in aula Pharaonis degeret, postquam Aethiopas subiugasset, in uxorem duxiste, auctor est FLAV. Io,hPHVS, antiqmtat.

iudaic. Lbr. II. cap. x. Quae iam pridem explosa est tabula. Alii itaque, Aetli iopissam dici ipsam Zipporam, existimant, & quidem ab atro colore atque deformitate. Hioc &, minus Mosi eam placuisse, addunt, idque eidem ab Aarone dc sorore exprobratum. Ita nonnulli ex ebraeae gentis doctoribus, qui, Aaronem dc sororem Mosi vitio vertisse, aiunt, ab uxore quod se abstinuerit, non tam religionis caula, quam quod minus formosa esset. In alterum rursus extremum prolabuntur illi, qui formosissimam eam fuisse, tradunt, reprehens iamque adeo a fratre & sorore Mosen, quod mulierem tam formosam negligeret. Itaque Aethiopsam κατ' άν ίφρασιν dictam existimant. His errandi occasionem oNRELosus praebuit, qui, nescio, quam ob causam, vocem Num reddidit per Nn LN pulchram. cons. 6c fAL. IARCHI ad h. l. Cum vero latis constet, & inuictis argumentis a viris doctissimis comprobatum sit, sub nomine urta comprehendi etiam Midian, ex qua orta erat Zippora; aliunde ut denominationis istius arcessamus ra. tionem , necesse non est. cons. SAM. BOCHARTVs , geographiae sacrae pari. I. lib. IV. cap. II. Atque hoc ut satis manifestum est, ita, non aeque patet, quid sequentia sibi verba velint: dixeruntque Aaron & Miriam an per Mosen duntaxat locutus es Iehouah p annonnisis per nos locutus est Z Ista expostulatio quam habeat cum ea si murmurationis antea indicata, seu Zippora, assinitatem, non deme e dixeris: habetque ea res praestantissimos interpretes solicitos. Videre hoc licet ex iis, quae prolixe ad h. l. disserar IAC. BONFRE-RIvia Sed cum res ad meras coniecturas redeat. ipseque Moses nos ignorare voluerit , quae contentionis istius ob Zippotam ratio fuerit,

648쪽

suerit, ne oleum, quod aiunt, operamque incerta inuestigatulo peris

damus , nostri erit officii. Verosinule est, propinquos Mosis, spoeiatim Aaronem & Miriamam a Zippora, quacunque demum id factum ratione, offensos, idque illos ita accepisse, ac si ob viri ἐξοχῆ,

se illis multum praeserret; hine, ut in contentionibus fieri solet, in ipsium insurrexerunt Mosen, seque illi aequiparare audebant, eo quidem euentu, ut hanc illorum audaciam ipsemet reprehenderet Deus, Mosisque prat ceteris dignitatem luculento testimonio confirmaret. Num. XII. . F. q. Ceterum de ista quam Mos h. l. Deus nouitantum prae Rarone & sorore, sed & prae reliquis vatibus omnibus tribuit, iam supra ad g. XL diximus. Non tantum vero Deus eos increpuit, sed Miriama etiam lepra petulantiae suae poenas luit, precibus Mosis sanitati restituta , postquam septem diebus Numinis iussu a castris remota futuet.

Quando Num. XIII. R. dicitur, Deum iussisse, ut exploratores mitterentur. ita hoc intelligendum esse, quod hoc permiserit,

ex Deut. I. aa. patet. Israelitae nimirum . diuinis promissionibus fidem. ut decebat, non habentes, explorandam prius terram Canaan censuerunt. quam ad eius occupationem se accingerent. Istudque

eonsilium suum cum Mosi aperuissent. Deus quidem id non tam proin

bauit, quam permisit. Selecti itaque sunt ex principibus populi

viri duodecim, pro numero tribuum, qui tum ipsium solum eiusque fertilitatem, tum urbes, incolasque & reliqua, quae scire Israelitarum intererat, specularentur. Quod & ea, qua iussi erant, secerunt rati ne, totam Cananaeae longitudinem a meridie in austrum peragrantes. Cum Hebronem venissent, Achimanem, Sesain & Thalma inibi viderunt, viros sortitudine praestantes, ex gente Hanahi. Ad suos reuersuri eum m vallem Escol venissent, palmitem, e quo botrus unus praegrandis pendebat, secuerunt, quem e vecte suspensum tulerunt secum, aliosque ibidem collegerunt fructus, prout iussi erant, fertilitatem terrae populo hac ratione demonstraturi. Elapsis diebus quadraginta , quod mysterio non carere nonnulli putant) in castra reuei taterrae praestantiam omnes uno quidem ore collaudarunt, fructibusque ostensis dictis fecerunt fidem . sed de incolarum robore di magni, Kkkh tudine

649쪽

tudine, urbiumque munimentis talia adiecerunt, quae Israelitis metum incuterent. Frementem hinc atque indignantem populum fili strat eompescere annisus est Calebus, vitioriam Ebraei s, si modo audacter Canar eos aggrederentur, promittens. Reliquorum enim qui pertincula exaggerabant, potius inueniebat sidem sermo, quippe qui asseu rabant, non poterimus ascendere in eum populum, nobis enim es ρ tentiar. Addebant, quod Ebraeorum animos ab illa terra non alie nare non poterat: . terra, qu.rm explorandι causa peragrauimus . abs mit incolas seuos. Quae quidem verba Ebraeorum magistris occasio. nem dederunt, lepidum prodendi commentum. In omnibus enim locis, in quae exploratores Venerint, virum praecipuae dignitatis mortuum , aiunt: idque ideo, ne incolas in funere eius Occupati, ad ploratores attenderent: eXploratores autem, qui hoc pro insign Numinis beneficio reputare debuissent, sausam istius rei non satis perpendentes, in eam ingressbs sententiam, terrae istius vitio continge- Te, H cuo homines moriantur. cons. R. sAL. I RCHI , ad Num. XIII.

--U H. De aeris vitio, quod minus salubris fuerit, 2 U haec emploratorum verba etiam accipit R. ABFN ESRA , ad h. l. eidemque sententiae, & LAC. Eo NpRERIus, ad h. adstipulaturi Alii de bellis mutuis & intestinis incolarum hoc capiunt, quod tamen Israelitis terram hanc invisam facere non potuisset, sed potius in spem erigere, eo facilius ab hoste externo vinci posse, quorum inter se unitae vises non sint. Praeferenda itaque forte istorum sententia, qui, exploratores hoc sibi voluisse, contendunt, incolas huius terrae bellis perpetuis cum gentibus vicinis. Syris, Arabibus, Aegyptiis exinpositos esse. Quod, verisimum quidem erat, & deinceps euentu Mexperientia comprobatum, Ebraeos autem a terrae huius occupatio. ne deterrere non debeba p, quippe qui si praeceptis diuinis obedirent, certissimam sibi semper polsceri poterant victoriam. Ceterum Isra litae, inconsulto isto exploratorum sermone ad desperationem i ducti, palam iii Mosen & Aaronem instargebant,dceo usque tandem progrediebantur, ut de eligendo principe, sub cuius ductu in Aegyptum redirent, agitarem consilia, frustra intercedentibus Calebo de lassia,& saniora, variis rationum momentis suadentibus. Adeo enim cran, ut layidibus eos obrvcndost censerent. Sed ipsius

650쪽

quoque Mosis ad Aaronis, etsi coram tota eoncione in faciem pro haberentur , ici iis compescendis irritus labor fuit. ,Gloria itaque Numinis, dum hac super ro inter se contendebant i in tentorio eonventus se Israelitis Omnibus conspiciendam praebuit, auditaques ut est vox Dei, pestilentia uniuersum populum se deleturum, comminantiso 'Quoiu simul ae Moses audiuit, iram Numinis deprecar, non intermisit, etsi maioris potentiorisque populi imperium Deus ei promitteret, effecitque suis precibus , ut hac quoque vice ultimam a genre tam immorigera perniciem auerteret Deus, interim tamen decerneret, existis, qui tum vivebant, Israelitis, &miracula in eorum gratiam edita viderant, & nihilosecius de potentia Numinis dubitauerant, neminem in terram Canaan, patribus eorum promissam, ingressurum, praeter Calabum atque Iosuam. Dubium autem hic oriri poterat, cur Moses & Aaron itidem hic ab ingressu in issam terram excludantur, cum tamen peccatum, ob quod exclusi sunt, tum nondum commiserant i Tanti utique momenti hoc nonnullis Ebraeo sum doctoribus visum, ut exiitimarent, ipsum etiam Mosen peccasse, dum in mandato, quod exploratoribus in terram Canaan mittendis dedit, improvide talia elocutus sit, quae timorem animis Israelita

rum iniicere potuerint. . R. IsAACI AzARRANEias hanc esse sente

riam, iam supra g. IX. obseruauimus, via & eam explosimus. Nec necesse erat, ut cum Calebo & Iosea hic diserte Moses & Aaron exciperentur, quia in congregatione populi non eomprehendebam tur , sed potia& populo, qui contra eos fremebat V opponebam tuta Poena itaque ad populum sea omnes, qui se Mosi.&Aaron, opponebant se spectabat, quod eum Cala, & Iosua non iacieban .

merito excipiebantur , ipsum Mosen 6c Aaronem exeipi, necesse non erat, cum populo murmuranti cum iis res esset. Nec obstat, quoa Moses, cum Dent. L, istud Numinis deeretum, quod nemo Israelita rum, excepto Calebo & Iosua, terram Canaan ingressurus esset, Commemorasset , statim subiungat: etiam mihi'ννων υπι ι atusfui3 Deu νHcens, s m in iliam ereram non istoris; vers. LI. Quae enim ibi ordine narrationis breuisatis eausa coniunguntur, non statim tempore suere coniuncta. Sed potius ad peccatum suum respicit, quo . eandem Numinis potnam in se deriuauit, cui tamen Iarasitarum