장음표시 사용
761쪽
eia dicenda. Praecipuis namque, Ut reliqua taceam, tam- mi imperii partibus ipse functus est Deus. Interim magistratus inseriores, qui eius velut vicibus fungerentUr, constituti erant. Synedrii autem, quod apud iudaeos deinceps fuit, Origo, minime ad haec tempora reserenda videtur. Sed ut ordine quoque cuncta fierent, omniumque securitati consuleretur, legibus ciuilibus saluberrimis, iisque genio populi accommodatis, cautum fuit. . Etsi Ebraei, quamdiu in Aegypto commorati sunt, sine
omni ordine non vixerint, in rempublicam tamen demum coaluerunt , cum inde educti, & a Pharaonis tyrannide liberati, sui iuris tacti sunt. Tum enim rempublicam Numinis iussu in hac gente Moles instituit. Cumque a ciuilium rerum magistris certae rerum- publicarum formae constitui soleant, quaenam Ebraeorum reipublicae tribui debeat inter viros eruditos disputari solet. Nonnulli, quod mireris, aristocratiam in hae gente, priusquam ad reges stim-
762쪽
74 OCRATIAM declarauis,Deo praecipue principatum a gnans eae potentiam contra Apron.tib.Πφ.IOZI.Suffragantur ei plerique,immo noci suifragari nequeunt, si modo reipublicae Israeliticae constitui ionem paulo aecura. tris secum expendunt. Primo namque, si per omnes summi imperii partes ire placeat, eas a Deo ipso administratas deprehendimus. Sie leges optimas, sanctiissimas, iustissimasque, genio quoque ac indoli huius gentis apprime accommodatas, tulit, easque Elenni quadam ratione promulgauit, Exod.XIX XX. neue dubitare Israelitae ulla ratione possent, ipsum Deum harum legum auctorem esse, ipsemet decem verba, summam legum continentia, pronuntiauit: idque tanta maiestate, tantoque splendore, ut populus eum non ferens Mosen internuntium inter se atque Deum esse vellet, Exod XX. ρ. Reliquas leges diuersis temporibus linelitis equidem Moses indicauit, sed tanquam a Deo, non.a se iplo, profectas, nunquam non solenonem illam formulam e re domιnin Mosi duit, praemittens. Pra terea iudices & magistratus inferiores Deus ipse constituit, Num. XI. I sesq. Mur. XVII. g. s. ιo. II. Et licet hic ordo in causis decidendis seruaretur, ut grauiores ad ipsum Mosen deferrentur, hie tamen nunquam propria a uetoritate & velut pro imperio rebondit, sed Deum ipsum consuluit, & ex eius sententia controueidas docidit. Exod. XVIII. O. Quod de speciatiin exemplo filia. Tum Zelaphead patet, in quarum causa Deus ipse sententiam tulit, & hereditatum iura definiuit. Num. XXVII. g. 3. q. Neve
quis obvertat, Mosis saltem rempore haec ita se habuisse, eum coisgitare velim, urim Sc thummim Is aelitis ideo concesta, ut in ca
sis grauioribus si per Deum ipsum consulere possent. Iam si belli itiscipiendi pacemque faciendi ius consideres, penes Deum ipsum illud fuisse, nemo dubitauerit. Ipsius nutu, capienda pariter ac d
ponenda arma erant. Sic victi Amalehitae, se Emorraeorum 6c Baanensium reges Sichon & Ochus obtriti, sic debellatae Cananaeae gentes variae. Hine dc leges in bellis gerendis a Deo iplo praescriptae, Deut. XX. lo.seqq. & quis ordo in castris metandis, quamdiu in itinere constituti erant , obseruandus esset, illis iniunctum. Num. LI. Φ. a.y.seqq. Legatos equidem Mosen ad Edomaeorum regem pariter ac Emoraeorum misisse, ad innoxium per eorum terram p
763쪽
tendum transitum, Num. . 1 F.seqq. de Deut. fag. ὲegimus. Id vero propria auctoritate, ac sine nutu ac voluntate Numinis eum feci
se, quis existimeti De iure circa sacra, quod primo loco commemorandum iuillet, nullum itidem est dubium. Non suo enim, sed Dei nomine Mosen praeceptile, quae ratiis esset Numen colendi, is demum abnuet, qui nunquam libros Mosaicos inspexit. Ceterum licet in his omnibus Mosi hinc inde quaedam tribuantur, hoc tamen non aliter intelligendum . quam quod Deus opera ae minis crio eius usus sit. Quod cum non animaduerteret, aut animaduertere nollet ROR. MovTvΥΝVs , perperam inde collegit, Mosen regem fuisse, regiaque potestate gauisum. Quasi vero statam reges sint, summique imperantes, qui aliquando illorum vicibus funguntur, atque peragunt, quacab illis sibi sunt demandata. Sed istium accurate profligauit errois
rem AD. RECHENEM GIus , peculiari dissertatione de ficta Graeor. monarchia anu Saulem, in Pol. u. Aperi.riton. historico-politicar.
F. XXI. seqq.st. Ξυ. seqq. Non rex, sed seruus Moses fuit, fidelis
in omni domo Dei, Num. XII. I. Ebraeor. LII. a. Nec obstat, quod Deut. XXXIII. L. rex dicatur. Praeterquam enim, quod nonnulli haec verba non ad Mosen, sed ad Deum reserant, ut iam supra ad 9. XI. huius sectionis obseruatum, dici ita potuit, quod velut prO- rex, Dei ceu veri regis, vicibus functus sit. Quo sensit 8EP ILO iudaeus eum βααλεα sς νομο Θετίω, optimum regem leguiatorem appellauit, Iib. II. de Pua Mosis, p. 7. at parum accurate, ut itidem I. c. iam docuimus. Theocraticum porro gentis uraeliticae regimen, ut reliqua prosequum , inde probatur, quod Deus specialiori quadam ratione populi huius curam gessita Ex Aegypto erum valida manu, maximisque editis miraculis eum eduxit, & ex durissima seruitute ereptum sibi diuiquam proprium & pe- euliarem asseruit, sedere speciali cum eo ad montem Sinai inito, ut peculium Dei,prae ρmmbus terrae populu, fae regnum sacerdotum essent, finderis leges seruaturi essent. Exod. XIX. F.6. Praeterea non Unum esc- mentiae tingularis erga eum documentum edidit, viamque in deserto per columnam ignis & aeris monitrauit, immo suae praesentiae hoc symbolum esse voluit, de omnibus ad vitam necessariis ei prospexit, pericula quaevis auertit, & maximis lacommodis per ingentia subinis
764쪽
subinde miracula liberauit, tandemque hostibus illorum prostratis atque disiectis, in terram patribus eorum promissam, illisque ad pollidendum ex singulari gratia donatam, introduxit. Denique nec externa theocratici regiminis signa deerant. Tabernaculum ad formam a Deo ipso mzonstratam, accurate constructum, regiν cuiu tam domicilii speciem praebuit: quaeque in eo agebantur. rationem summam ac reuerentiam se maximo potentissimoque rege praesente demonstrandam arguebant, sacerdotibus cum Levitarum grege, seruitio istius destinatis, ordine quodam inter eos obseruato, ut inter regum quoque minii ros alii alios dignitate superant, de nonnullis propius adire regem licet, quam aliis. Atque hoc G, deon probe intellexit, regnum Ebraeorum aceeptare nolens, addita ratione: Iehoua Dein rex Pester eris. Iud. VIII. V. Causae, cur Deus tale regimen in gente ebraea esse voluerit, variae adferri pos Iunt. Praecipua haud dubio est, quod gratiam suam atque fauorem singularem ita erga hane gentem declarare voluerit, quod & non luculantiori facere potuit ratione; simul &, quale spirituale Messiae regnum, suo tempore per orbem uniuersum erigendum, futurum e set, hoc ipso signιficare voluit. De duratione status theocratici ire. gente ebraea in f quentibus suo loco dicetur, de quo & plura dabunt HERMA Vs WITSIVS, peculiari oratione, THOMAE GOD INI libro, cui titulus: Moses s Aaron, praemisia; HERMANNvs CΟΝ-RINGIus , de re H. Uraeor. VII. σ sqq. cumprimis IOANNE&ωI:NCEnVs, distertatione de Meocratiae auiaica, erudita & lectu digna, si nonnulla. quae & hie censuram meremur, demas, quae extat in Opere
eius, de , buae Ebraeor. r;tualib.pag. seqq. Hoc iam ex antea dictis constat. Addantur, quae supra ad s. XVII. huius lectionis stulimus, Iudaeorum eonstans est haec sententia, s edrium vel
concilium magnum , in quo iudices , seniores, adsessores, Lxx adis scripti erant j a Mose ipso conli lumi, semper deinceps sub iudicibus, regibila de pontificibus, ad extremam usque popul r iudaici euersionem ea in ut e mansille, in qua sanctuarii sedes atque arx reti
publinae esseti Mulia alia dc personis in illud eooptandis, deque
765쪽
cooptatione ipla, itemque de auctoritate, & quae reliqua sunt eiusdem generis, disputant. quae ex illorum icriptis diligenter collecta, in notitsimo opere defniariis Graeorum, exhibet IOANNES sELDEἀNus. Ut autem in multis aliis, ita & in ista de synedrii magni origine seirientia, Ebraeorum magit ros falli, viris doctis obseruatum est. Scripturae loca, ad quae prouocant, id, quod cupiunt, non euincunt. Namque Exod. XVIII. ao. a . Moses decur Ones, pentacontarchos, centuriones, chiliarchos instituisse dicitur. Syaedria nulla ibi mentio. Propius equidem ad rem accedere videntur. quae Num. XL. Is naris . rantur de consessu LXx virorum, qui iussu Numinis una cum Mois
onus populi portaturi essent. At hunc confessum conuenire cum synedris magno, prout a ludaeorum magistris pingitur, unde pro. . babituri Caula instituti istius consessus erat . ut laboris & inuidiae, quae in illum unice redundabat, parte, Moses subleuaretur. Qua cessante, cessare etiam consessus ille poterat. Nec enim vel verbo innuitur, quod perpetuus ille conlestus esse, semperque durare deis buerit. Nec ex loco D t. XVII. ρ. eiusmodi quid colligas. S eerdotes saltem, tanquam legum peritos, & Levitas, iudicemque. siue ordinarium, siue extra ordinem a Deo excitatum, si quis causam quandam habeat, adeundos, a Deo praecipitur. Iudicium aliquod certo perionarum numero constans, a Deo constitutum esse, ne verbo quidem innuitur. Accedit, quod nec sub Iosua, nee sub iudicibus, nec sub regibus vel minimum synedrii cuiusdam vestigium occurrat, si discedas ab iis, quae Ebraeorum magistri pro lubitu comminiscuntur. Mitto reliqua, quae contra syntarii istius antiquitatem urgeri possent, quaeue in compendio exhibet HERMANNus wIHIus, miscetitin.sacror. n. I. tib. II. dissertau. III. g. LXXX. seqq.Pq. III. seqq.' Recensere hasce leges, aut explicare, nostri non fert instituti ratio. Faciunt hoc alii, o CONSTANTINVs L EMPEREvR , delerbus Ebraeorum fo= ensibus, IOAN. HENRICUS HOTTINGERus, de rure Ebraeorum, GuIL. ZEPPERVS , in legum Mosaicarum forensium expla
natιone, anno M DCCXIV tertia vice cum IOAN. HENRICI fCHRAMMII
notis, Herbornae recusa, aliique , ne quid de illis dicam, qui eollationem inter leges Ebraeorum ac Romanorum, aliarumque gentium . insti
766쪽
instituerunt, quos indicaui in ιntrodώα ad ιso . philoseph. G εον pes or. In metas classes eas dispositas videre licet apud toti Astu DivM, in manuali legum Mosaicarum, & MELCHIOREM LEIDEminuude repubL EDMor. lis. V. cap. VIII. pag. v . seqq. Nos id modo' obseruamus, in legibus hisce summam Numinis sapientiam eonsipieccum nihil, quod non aequum, iustiam, genioque & indoli gentis pro 'sus accommodatum sit, contineant. Quare non sine ratione in iis commendandis copiosius & facundus est PHILO iudaeus, hinc inde hocce argumentum tractans. inter alia vero & ex perennitate harum legum, pracstantiam illarum comprobari posse putat. Atiarum gent um rura, inquit, si quis cogitaraone recensear, innumeris de causis antiquata inueniet, bel , Iranniae, ahasque ιmprouisis easibus, νι solet fortiana ludere; interdam etiam prae nimia fetuirale lasciuientes quis dam colla sub xerunt legibin , νι vulguε es in restiae secundia m olens, comitantesturi se per a d .hre autemsemper pugnae cum siverbia rτα ea τουτου μονου βεβαια, ασαλε-si ακ,λήμ. sim φυστως ω 'ς πσηαασίνα, μενει -γίως ά p ης εαερας ἡ-
- α/ωνα ίστε ἀθαναs. εως ω ' πληνη καὶ ὁ σα -ς ουβανος τε καὶ κοσμη ' Sola nostra leae firma, immobilis, in-eoncussis, tanquam obsignata nMurae signaculis , manet, ex quo scripta es in hodiernum προδεσμs es, mansuram per omnia secula immo talem, donec sol, luna, coelum, totusque mundul manebu ; de υita Moia si tib ΙΙ. pag. θύ. Plura eundem in modum ibi addit, & alibi dis serit, verillima, si generatim de lege Mosis intelligantur, non aequet de cere nialibus cli serensibus, quae, eui in se praestantissimae, ita tamen comparatae erant, ut finem habere possent, quem & reuera habuere. Non minus splendide de legibus Mosaicis digerit, earumisque prae aliarum gentium legibus praestantiam variis rationibus
comprobat Fia IOSEPHUS, lib. II. contra Apionem paop .sqq. quorum quaedam ex eo repetit EVSEBII S, atF. evang. lib. VIII. e. VIII.ρ.mδει.
sqq. qui & c. VILR.III. f. q. nonnulla huc spectantia ex PHILO recitauerat. Idem IosEPHus auctor est, leges Mosaicas ad plures gentes transtae, nec temere vllam Graecorum aut barbarorum esse. i. Bbb bb ciui-
767쪽
PER. II. Α MOSE AD CARIOVM ciuitatem, ad quam non peruenerint: υς' η -ν Diλέγχθησαν ἐν νομwι καὶ το αὐοjς απα- ἀνθρύσαις αμ καὶ μαλλον -Πύνολον ἐαπε ιηκα m' a uobis itaque declaratae sunt leges, cunctis alias semper hominib- etrium sui potius praebuerunt ἡ loci eis. g. loΙΩIn eandem & alii ingressi sunt sententiam, & in variarum gentium, praesertim Graecorum ac Romanorum legibus, vestigia ebratearum se deprehendisse sibi visi sunt. Post IusTINvM, CLEMENTEM Alexandrinum , E EDIVM , aliosque, id cumprimis, euincere voluit PFOVS DANIEL HvErius, in demonstrat. euanges. pari. I. prop. IV. eap. XII. ubi in eo totus est, ut probet, ex Mosis libris complures manasse Pariarum gentium leges, rituε ac hsorras. Et negari nequit, Graee vim Romanorumque leges in variis capitibus cum legibus Ebrae xum conuenire. Id exemplo legum Solonis ipsemet olim compro- haut in dissertatione, qua legum Solonis ae Mosaicarum tollationem
exhibui, quae extat in sapientia peterum, seu iuctu septem Graeciae sapientum explieatis. Quodsi etiam Graecorum cum Aegyptiis cominmertia cogitemus, sicile rationem perspiciemus, qua ebraearum legum notitia ad eos peνuenire potuerit. . Quod confirmare videir HERODoris, dum auctor est, legem Solonis, qua unumquemque apud Areopagitas indicare iussit, quo se quaestus genere tueretur,fibique victum compararet, & ignavos puniri, ab Aegyptiis eum aecepissie, libr. II cap. XXII. id quod & DIODORus sICvLus testatur ι b. I. pag.sa. Quanquam aliis probabilius videatur, per Phoenices legum ebraearum notitiam ad Graecos venisse. Atque hinc quo pacto ιχ ad Romanos ebraeae Ieges penetrare potuerint, haud ob-kueum erit. Λ Graecis enim eos seges accepisse, ut alios taceam, diserte testatur L VIus: cam de legibus conueniret, de latore tantum
Hsre Met,nus legati AEhenas, Sp. Posthumius Albin, A. Manlius, P. Sulpitius Camerinuς, iussique incktas leges Solonis describere, histor.
l. III. cap. XXXIV. cons. AVR. VICTOR, de Diras illusirib. cap. XXI. AvQusTINus, de cia. Dei tib. II. cap. XVI. add. IAN. VINCENTI cAMINA, in s cimne Prisci iuris, pag. v. opusculorum Romae, anno. M DC xox editorum. Ceterum, non dissiteor, caute admodum hac in re versviam esse. Ex qualicunque enim conmmentia, quae
768쪽
inter Graecorum ac Ebraeorum leges intercedit, non statim inseren dum, ab his illos leges istas accepisse. Praeterquam enim, quod casu interdum contingere queat, ut Iegislatores in sanctionibus seia conueniant, cum leges Ebraeorum naturali aequitati sint conuenientissimae, si aliarum gentium legislatores eandem, duee ratione, seeuti sint, fieri aliter non potuit, quam ut Ebraeorum aliarumque 'gentium leges consentirent in multas, & amice inter se conspirarent. Unde non sine examine, Omnia, quae ab auctoribus antea laudatis de Graecarum, hinc & Romanarum, ebraearumque legum eonvenientia dicuntur, dimittanda ei se, sua sponte patet.
g. XXXV. De litterarum studiis in gente ebraea vix certi quid age. rere licet. In deserto, inque diuturna ista &molestissima . peregrinatione iis locum haud satis commodum fuisse, facile
coniicere licet. Nec tamen dubium, fuisse inter eos viros sapientia& ingenio, Variarumque artium notitia florentes. Eos etiam, quibus pietas curae eordique erat, liberos suos ad omnem honestatem ac sapiemiam erudiuisse, dubitare nefas est. At scholas publicas inter eos iam ea aetate suisse
Quae studiorum ratio in gente ebraea suerit, cum in Aegypto commoraretur, supra diximus, ad perisἀLβct. ILLI. XV. Atque hinc, quo pacto se habuerint, quam viu in peregrinatione ista molestissima fuere constituti, haud dissiculter intelligitur. Fuisse,qui
varias eruditionis partes, quarum notitiam in Aegypto aeceperant, exis, colerent, & pro temporis, locorumue, in quibus versabantur, conaditione, aliis traderent, & ita eas propagarent, non inficias tuerim rmodo rursus & hoc mihi concedatur : nihil certi hac de te constare. Diuinarum vero rerum cognitione, quae ad salutem consequendatu necessaria est, animum imbuendi nulla utique iis deerat occasio.
Moses ipse non tantum per quadraginta annos doctoris munus sustinuit, ἐiuinam illis patefacium volun tem, sed singulis quoque patri.
769쪽
PER. II. A NOSE AD CHRISTvMbus familias serio iniunxit, ut, quae illis praeceperat, filiis suis diligenter inculcarent, Deut. VI. 7. Per filias hic equidem disipulos in.
telligit R. SALOM. IAR l l I. ac si non de parentum. sed de praece. piorum officio sermo esset, sine omni necessitate a propria ae genuiana verborum significatione discedens. Non tantum autem patribus familias haec cura liberos erudiendi incumbebat, sed, cum vix spe randum esset, omnes aeque diligentes hae in re futuros, & ne sie quidem populi ignorantia dispelli posset, sacerdotibus insuper ae Levitis', ut supra. obseruatum est, idem demandatum. cons. Deuter. XXXIII. νers. ιo. Nec dubium, quin isto officio, prout occasio tulerit, subinde functi sint. Scholas autem publicas, eo modo constitutas, quales hodiemae sunt, iam tum fuisse, inde, mea opinione, colligere non licet. add. IAC. ALΥINGII oratio, historiam ac. demι, rum ebri rirrum exhibens, quae prima est, in heptari orationum, dissertationibus eius Madranicis addita, Pag. ago.
Nec defuerunt, qui ea aetate veritati doctrinae coelestis se opponerent, eamque obscurarent erroribus suis atque praestigiis. De Aegyptiorum magis hoc certum est, quos inter Iannes & Iambres commemorantur. De Bijeamo disputari solet. Id constat, quod veri quidem Dei cogniti ne imbutus,diuinis tamen neutiquam obtemperans monitis, pessimis artibus ad scortationem ac idololatriam gentem Is-rgeliticam pelliciendo,eam perdere voluerit,meritoque inde obtinuit, Vt in omne aeuum execrabile eius nomen esset. Idololatriam praeterea atque superstitionem passim hac aetate magna incrementa sumsisse, non est, quod dubitemus, ad quam & ipsi Ebraei aegyptiorum rituum memores, se pronOS, vituli aurei cultu demonstrarunt. Iidem aliarum quoque gentium hoc ipis tempore te contaminarunt idololatria, & ΛIolochi, & Baalis Peor cultum recipientes. Quorum. ille Di di ta 6 Oa e
770쪽
ille cum apud Ammonitas, hic apud Moabitas in veneratione fuerit, & hasce gentes foedissima iam tum superstitione insectas suisse, inde discimus. Divinationes, similesque artes magicas ac idololatricas itidem in usu apud varias gentes fuisse, leges Mosaicae contra illas latae nos ignorare non sinunt: quo & de oraculis quibusdam gentilium cem
Ut antiquissimis temporibus sapientiae studia in Aegypto
floruerunt, ita iam Moss aetate, immo ante eam hi ipsi Aegypti rum sapientes inter sisperstitionis ac impietatis promotores praee puum occuparunt locum. Sine illis si fuisset Pharao, forte promtius ac lubentius diuinae voluntati morem gessisset, saltem facilius miraeulis Mosis conuinci potuisset. Istorum hominum diuerses suis. ordines . ex Exod. VII. II. disicimus, ubi memorantur ri fra quorum ultimi & primi etiam Genes XLI. I. occurrunt. Per Σα 5n μιentes, nonnulli viros eruditos inter Aegyptiorum sacerdotes intelligunt, qui magicarum simul artium fuerint periti. Vocem diuersimode reddunt. LXx in- 'terpretes φαρμακὰς vertunt, plerique praestigiatores interpretantur, alii diuinos, seu qui diuinationi operam dederint. Certum est, &eos superstitiosas artes, quaecunque demum fuerint, coluisse, & a
quibus Pharao sibi aliquid subsidii pollicitus sit. De voce neiusque Origine, magna inter cruditos est contentio. Alii ex aegyptiaca, alii ex arabica, alii ex persica lingua eam repetunt. Refert varias hac de re sententias, & fuse in eas inquirit sAM. DOCHARTVs, hieroripari. II. lib. IV. e. XVIII. ipseque apud Arabes se vocis istius originem sibi inuenisse visus est. IOAN: CLERICVs vocem hanc a radicibus chaldaicis & syriacis rari pidis, & II elatisre derivandam denset, eo quod clausa & ignota aliis hominibus videre seu scire existimabantur magi, seu harioli, ad Genes. XLI. δ. AvGVSTO PFEIFFERO eontra placet sententia illorum, qui a verbo syriaeo I incidit, insculpsit, vocis huius originem arcessimi, cum characteribus ad magiam exercendam uti eiusmodi hociinibus Blenne sit, dub.ν Q.