장음표시 사용
651쪽
fremitus occasionem dederat, Num. XX. M. M. cons. quae supra ad
I. IX. dicta sunt. Hocce vero decretum situm, de Israelitis omniis bus , exeepto Calebo de Iosua, in deserto consumendis, Deus non tantum Mosi indicauit, sed iterum, cum dc Aaron praesens esset, re petist, simulque seueritatis δc iustitiae exemplum statuit, deeem istis exploratoribus, qui Israelitis fremendi cautam dederant, subitauea morte eorreptis. Perierunt enim mi 'un, nta I in ptigis e Vam Domino. Talmudici doctores reserunt, auctas eorum linguas ad umbilicum de vermibus erosas, eo quod linguis peccassent. Quod
ex ipsis verbis Mosis elicere, more iudaico, annititur R. fALOMO IARcui, ad h. l. Sed facessant ineptiae illae. Plura eorundem hominum de exploratoribus passim extant commenta, quae in comispendio fere IARCHIus exhibet: sed dc in tractatu talmudico Sota, dc iis, quae ad eum obseruauit Io. CHRISTOPHORVs WAGENfEIuus ιlegi posIunt. add. MELCHIOR LEIDERRERVS, de republ. Ebraeor. 5k II cap. XIV. FLAV. I sEPHVS hancce de exploratoribus historiam morosuo refert, rhetoricis pigmentis cuncta exornans, & in quibusdam a Mosaica narratione discedens. Cum etiam a Mose repressam seditionem commemorat, Occasio hinc et enascitur edisserendi, quanta Mosis fuerit auctoritas, & quanta erga mortuum etiam sit veneratio, antiquit. iudaic. lib. III. c. XLII. Israelitae Numinis isto, quod antea commemorauimus, deisereto , in summam primum tristitiam coniecti, mch intempestiua promtididine peccatum velut emendaturi, interdicente licet Mose ρ iamque id nolle Deum, aperte significante, montem conscendum, magna ferocia terram occupaturi promissam, sed ab Amalekitis de
Cananaeis, qui summa montium occupauerant, percutiendi, ut Cho mam usque praccipiti fuga se recipere cogerentur. FLAU. IosE Husaddit,Mosen,cum vidisset, tum suos accepta clade consternatos, tum hostem victoria recenti elatum, veritum, ne praesenti successu non contentus maiora moliretur, decreuisse, copias retro in desertum reducere. Cumque populus, ita pergit, poshac in ducis pote res ore,
Miliceretur, malo admonitus, mhil absque t us consilio pro Jere cessu--m, motu castris itum es in desertum hoc animo, ut nonprius conrra .
652쪽
SECT. I. A MOSE AD IOsVAM. 63ICananaeospugnam capesserent, quamsigno Huimius accepto; antiquit. euaeliε. lib. u. cap. I. pag. IN. Id ex Mose eonstat, Israelitas accepta clade fleetere Deum lacrimis, ut sententiam in se latam reuocaret, frustra conatos, per aliquod temporis spatium in deserto Κades per. mansisse. Sunt, qui existimant, occasione cladis istius, quam Israe litae ab Amalehitis & Cananaeis acceperunt, insecutaeque hinc ex decreto diuino calamitatis, qua quotidie aliquot Israelitae in deserto morte abripiebantur , psalmi im nonagesimum a Mose cψmpositum esse. In eo namque, dies hominum ordinarios ad xxx vel LX annos redactos esse, significat. vid. lac. vssERIus in annata. aetate manae quarta pag. ι
g. XXIII. Seueritatis tum in eum, qui legem de sabbatho transgressiis erat, exemplo edito, nouas turbas dederunt KOrachus, Dathan & Abiramus, quibuscum & ducenti quinquaginta ex praecipuis populi Israelitici vitis faciebant. Hi aegre cumprimis ferebant, cum Mose eminere prae reliquis Aaronem,& in hunc eiusque posteros collatum sacerdotium, ideoque in utrumque conspirabant. Sed & isti, iudicio controuersiae a Mose ad ipsum Deum delato, a terra cum suis absorpti,& inusitato modo mortalium numero exemti,siuae temeritatis poenas dederunt grauissimas, non minus, ac
ducenti illi ac quinquaginta, qui ab illorum partibus stabant, igne quippe diuinitus illis immisso absumti. Cum vero
postero die horum mortem integer Ebraeorum coetus aegre ferret, rursusque cum Mose & Aarone expostularet, qu tuordecim millia & septingenti, subitanea morte correpti, perierunt. Aaronis inde nouo miraculo confirmatum fuit sacerdotium, virga eius inter reliquas, quas Israelitarum principes contulerant, essiorestente, serenteque amygdalas. η
653쪽
Quae de exploratoribus commemorauimus, contigerunt. vii iam dictum, cum Israelitae Rillimae in deserto Pharanis, iuxta Κades Barneae commorarentur. Num. XLT M. XXXIII. II. collar. eum Num. XIII. as Et ea quidem fuit statio decima quinta. Duodecim primas stationes iam supra ad g. XVI. indicauimuι Decima tertia suit in Cibroth taavali, de decima quarta in Chaaerol. In iis quid gestum, iam in praecedentibus expositum. A Rithma veto, ubi deis cima quinta fuit statio, donec ad EZiongaber venerunt, septendecim habuerunt stationes. Nimirum xvI Lit Rimmon-PareZ- xvII Li-bna, xHu Rissa, Xα Kehelatha, XX mons Sepher, siue Sopher, 1 Harada, xxv Mahheloth, xxm Thahath, xxiv Tharali, xo Mittaa. xxvI Hasmona, xxvII Moseroth, rivm Bne-iaarian, IX Horgidisgad, xxx Iothbatha, regio fluminibus aquarum irrigua, Deut. X. 7. x I Abrona, & denique x H Eetiongaber. Quantum temporis iaqualibet statione transegerint, non equidem constat, in quibusdam vero per aliquot annos eos permansisse, ex eo colligitur, quod spatio xxxvII annorum septendecim saltem stationes enumeratae Te- periuntur. Ea, qua apud Κades Barneae, seu Rithmae, commorati lint, omnium maxime diuturna fuisse videtur. vid. Deut. I. Vnde & ad eam. vel subsequentium primas, quae Num. cap. XV. &quatuor sequentibus habentur tradita, tum ad leges, tum ad histruriam spectantia. nonpulli reserunt. Huc itaque,etiain referenda, quae de poena in illum, qui ligna colligendo sabbathum violauerat, statuta, leguntur, Num. XV. M. seqq. itemque, quae de Eorachi &sociorum seditione, & confirmato Aaronis sacerdotio, mox dicemus. cons. IAC. VSSERIVs , in an bb. aetae. mund quarta pag. V. Contigerunt tanto temporis spatio haud dubio & alia, memoratu digna . quae tamen litterarum consignare monumentis Mos visum non est. Iudaeorum, quibus istum narrationis Mosaicae defectum supplere
Lonantur, commenta uou moramur.
η Detestanda prorsus , pessimique exempli ista, quam hic ianuimus, stat seditio. Rem tamen nimis exaggerat FLAU. IOSEPH , quando seασις ὐν, inquit, αυτους ἀεν-ώσων, ώτε. παρ ελλησιν,
654쪽
sm. r. A MORE AD IOSUMi. est laboratum, quantam nec apud Graecos, nec Vud Barbaros inquam fuisse, accepimus; antιquit. ruriis. M r. m. cap. I. Rag. δυ. Auctor eius princeps Κorachus fuit, filius Iahar, nepos Κaathi, fratruelis
Mosis & Aaronis. Hi enim An ramo nati erant, fratre Κaathi primogenito. Exod. VL. N. ast. Hi aegre ferebat, summam rerum administrationem penes Mosen, penest Aaronem autem munum iacea-
dotium este. Ad utramque enim dignitatem, ob tam propinquam cognationem, non minus tibi, quam Mosi & Aaroni, ius esse, sibi persuadebat. Hi ne odium, quod. inter propio quos acerrimum esse solet, hine inuidia. Dathan. Abiram, & On, Pheleti filius, Rubenitae erant; qui haud dubio eo facisus in criminis pertrahebantur ibciet rem , quod ob ius primogeniturae praecipuam in populo dignitatem 4psumque imperium tibi deberi, existimarent. His autem ex reliquis tribubus indiscriminatim auctetabantur praecipuae dignitatis viri ducenti & quinquaginta. Sunt enim rerum nouarum cupidi mortaIes, seque facile ad praua, modo dux non desit, abripi patiuntur. Κora chum cum Dathane, Abiramo & one, fastionis piincipes fuisse, indicat Moses, cum dicit: r ip np'Vsumsit Granius, s Dathan,
m. scilicet secum alios. Ita enim haec verba capienda est e. res ipsudocet, quorum vim nec chaldaeus pari phrastes atacutus est. dum veritte σ dixisit se; nee rix, eum reddunt et mi ἐλαι λη M. Nimirum ad solum Κorachum verbum illuὴ referendo, quod aut teipsum, quod valde durum, aut verba silmsiste dicatur, existimarunt. Κorachus itaque cum plerisque sociorum sumtis tandem animis ad Mosen atque Aaronem accesserunt, dixeruntque; satu vobis sit, omnem coetum,quotquot fumu'sacrum esse ebouamque inter Israelitas nersari, quaere supra coetum Lehouae vos essenis P Quod si pLAv. Io M uvae audiamus, priusquam ad Mosen & Aaronem ista locuti sunt, Κoraelius sermone ad modestiam composito apud contribules suos dii genter disseruit, non esse Mosi permittendum, ut veterem rerum so mam pro lubitu innovet: grauem hanc esse iniuriam, quod homo novus ita se latenter in dominationem insinuet, ut, priusquam senis iri posset, populi libertas opprimatur; & quae reliqua sunt eiusdem generis; l. r. Quae non prorsus ab omni verosimilitudine abhorrent. cons R. SAL. IARCHI, ad h. ι Hoc certum, cum iam Xorachus
655쪽
'in sceleris societatem variis artibus reliquos pertraxisset, tum demum magna ferocia ipsum Mosendi Aaronem accessisse. Sermo autem,
quo tum utebantur, ita comparatus erat, ut aliquid ex vero ii ahens,& ad fallendum totus compositus, speciem singularem illorum hominum malignitati conciliaret. Verum namque erat, totum populum esse sanctum, quippe quem Deus sibi in peculium selegerat et verum quoque, Deum in medio totias populi esse, quod omnes & singuli pro maximo diuini fauoris documento reputare debebant: sed inde non sequebatur, Deum Aaroni eiusque filiis sacerdotium non comis mitille, multo minus, quod per calumniam addebant, Mosen Sc Λaronem proprio ause se extulisse supra ceteros. PL. Iosrpilus addit, id egiste homines seditiosos, ut sacerdotium Aaroni ademtum ita KOrachum transferretur, populumque tam concitatum fuisse, ut ad lapides conclamaretur : Mncurrebatque, inquit, incondita militudo in concionem, Pbi flans ante Dei tabernaculum vociferabatur : διωκειν
num, oe populum e seruitute eximendum, cui sub religionis praetextu dura imperata imponerentuν, loc. ciri pag. to . Sed ista nimis rhςt ricam sapiunt. Quid vero ad ista Moses Haec cum audisisset, in vultum Dum conciaet 3 forte ut aduersarios suos ita placaret, quae nonnullorum est sententia, aut, quod probabilius. ut precibus a Deo in rebus tam desperatis auxilium impetraret. Hoc enim Mosi s 4enne erat. cons. Num. XIk . I. XX. Idque ex eo etiam confirmatur, quod statim a Deo. quid faciendum, edoctus, ad seditiosos dixerit et crastιno mane nota faciet Iebouah, quo suus A Z re quemnam sibisacrum propius adesse velit Z m. optimum hoc est disceptandi, litesque dirimendi genus, si factis ipsis, aut certis rerum documenistis , innocentia asseratur. Tum enim multis verborum ambagibus opus non est. In proximum, qui instabat, diem iudicium dilatum, ut thuribula, & reliqua, quae necellaria erant, sibi comparare possent; quamuis simul ad saniora consilia capessenda, si mens non laeua fuisset, isto temporis spatio uti potuillent. Simul vero Moses graui Oratione illorum immodestiam illis cxprobrauit, stultamque & ineptam
656쪽
ambitionem redarguit. Quae dum fiebant, Dathan, Abiramusque praesentes non erant; quos dum Moses accersiri ad se iubet, non tantum magna cum contumacia & superbia se Venturos negarunt, sed contumelias quoque atrocissimas, & dicta ad seditionem manifestam spectitatia, in Mosen iecerunt. Quamobrem iusta in-i dignatione percitus vir sanctissimus ad preces iterum se conuertiti, Deumque, ne sumtum eorum propitius acciperet, neue illorum molitionibus faueret, sed suam potius voluntatem luculento signo demonstraret, orauit. Simul testatus est, se gratis populo huic praeis fuisse, nec ulla ratione pro rege se gessisse, adeo ut ne asinum quidem
dem asinum ab iis sumsi. Regum mos de consuetudo erat, iumenta subditorum ad suos usus sibi vindicare. Quem & Samuel exponens, seruos, inquit, vesros. ancilias oestrenuos iuuenes, oe asinos vestros capiet, inque in negotiis suis. Netur. I. Sam. VIII. I . Idemque propheta. cum se regio moce usum negat, cuius, inquit, asinum accepi P cis ML verss. Hinc &, quin lectio recepta codicum ebraeorum hie recte
se habeat, nullum est dubium, etsi Lxx interpretes pro 'vi ri legisse
videantur m n, dum verba Mosis ita interpretantur e G-μηαα ουδενος αὐτων ειληφα. Sed, ut prosequamur reliqua, orta luee adsuerunt singuli cum acerris, magnoque populi concursu facto, quod auidi omnes essent, tantae rei eventum cognoscere, gloria Numinis omnibus facta est conspicua, in nube, ut credere par est. Hine se. ratis in omnes, etiam eos, qui improbum illud seditiosorum hominum facinus non improbauerant, pronuntiata sententia, morte subitanea extemplo e medio eos tollendos, declarans. Hic vero Moses eum fratre Aarone, ne omnes eodem exitio inuoluerentur, pro singulari suo in populum ebraeum amore in vultum concidens, precibus suis,
ut reliquis, qui seditiosiorum hominum auctoritate se abripi passi erant, Deus parceret, impetrat. Sed ΚOrachus, & Dathan, Abiramusque tuis stissimas suae pervicaciae daturi erant poenas. Populo enim ab isto rum tabernaculis recedere iusto, ne una periret, Moses, qui cum senioribus populi ad eos accesserat, quid illis euenturum sit, significat, fore namque, ut inusitato mortis genere, a terra quippe absorbendi, omnes perςant. Λtque id ea quoque ratione contigit: Durupta es LlIIa terra,
657쪽
terra, arae sub iis rear, s aperuιt ossuum, deglutiat ε eos, domos e rum, omnes homines ad Koracbum pertinentes, νmuersas eorum Deustates. Non infrequens est, ut terrae hiatus, quos chasmata vocant. ex causis naturalibus existant. Sed hic omnia per miraculum euenisse, res ipsa omnesque se latas Oilendunt. Dum etiam
dieitur i r NU 'u' Υ re descenderunt vivι ad inferos, nihil aliud innuitur, quam per istum in viscera terrae destensum numero viventium eos exemtos esse, seu vivos quasi sepultos esse, cum reliqui homines mortui demum terrae committantur. Et ita quidem duces seditionis puniti sunt. Reliqui, qui iis se associauerant, cet tum & quinquaginta Viri, igne e tabernaculo erumpente, dum sius. tum offerebant, abiumti sunt. Ceterum cum On Pheleti filius, principibus coniurationis initio annumeretur, nec tamen ulla deinceps eius mentio fiat, quid ei faetum, quaeri posset. Sunt, qui, eum statim ad saniora rediiile consilia, putant, Ac partes coniuratorum deseruisse, adeoque & euasisse poenam, qua illi extincti sunt. I'ropiu forte ad veritatem illi accedunt, qui, una cum reliquis eum per iisse, existimant: nullam autem eius fieri menti em, quod relia quis fuerit ignobilior. Certe, cum vers. 32. dicitur : omnes homines, aut Gracla erant. terrae hiatu absumtos esse, de sociis coniu1 rationis, quos Inter & On iste fuit, qui sorte in tentorium eius sqreceperant, & a ducentis illis & quinquaginta, qui igne perierunt, diuersi erant, rei te hoe intelligituri De filiis enim Korachi hoς uitelligi non posse, palam est. Etenim hosce patre superstites fuisse, nee illa clade simul peri ille, non uno documento euincitur. Disertis enim verbis Num. XX HU ίδ. dicauri fissi Aorachi non sium mora M. Fuitque longo deinceps tempore Κorachidarum familia inter Levitas celeberrima. Vnde & pialini quidam a mi usque ad xiax, & alii, nomen illorum in fronte gcrunt. Admodum itaque est vero si te, filios Κorachi iam tum adultos, & a fantilia pati is remotos, ac iqniis singulos tentoriis habitantes. Meimis pariis deteilatos, poenaequ adeo illi inflictae , immunes , ille. cons. MICHAEL ALTHERVS , harm. biu pag. a17. Sed de ipso Koraclio etiam quaeri solet, num cum ducentis illis & quinquaginta igne coelesti conflagrauerit an vero cum Dathan Sc Abiraaio terrae hiatu abIorptus si L. Piis 1: . ita utraque sitir
658쪽
sECT. I. A MOSE AD IOSUA utraque enim haud contemnendis rationibus pugnatur sententia, quas in compendio exhibet HERMANNvs ITsIus , in dissertat. de seditiones exitio Corae,quae cum aliis,melrtematibus eius Leidensibus subiuncta est, g. XXXV. s XXXVII. pag. aro.seqq. Praeserenda tamen eorum sententia, qui & illum a terra absorptum eredunt. Israelitae enim non minus a Korachi, quam Dathanis & Λbirami tentoriis discedere iussi sunt, & recesserunt quoque: vers af a7. it. υ. Jo. De improbis quoque illis, quorum numero & Torachus comprehendebatur, generatim dicitur, quod terra aperuerit os suum. & absorpserit illos, Terssa. II. Praeterea, qui igne perierunt, ducenti isti & quinquaginta viri fuerunt, non adnumerato Κoraclio, ν.IT. Quibus deniquet accedit, omneque simul dubium eximit, quod diserte hoe dicatur Num. XXVI. Io.-aperuit terra os suum, re absor t eos.Κorachum,m. Reliqua ex Num. XVI. r. v seqq. constant. Vid. Num. XVI I.sequ. Mirum, Israelitas post tam luaeulenta diuinae iustitiae experimenta, nondum conquiescere. VI dentur autem in eam ingressi sententiam, Korachum cum reliquis seditiosis non tam sua culpa periisse, quam quod precibus Mosis Deus illud dedisset. Plane ac si hominum instar in alterius gratiam aliquid
ageret Deus, quod iustitiae repugnet. Hinc Korachum cum suis existulantes, causam cladis, qua innocentes oppressi sint, in Mosen comferunt. Recte id PLAv. IostpHo obseruatum: Cum enim semel an
mos hominum occupasset haec persuasio, nihil sine Dei voluntate geri, Gis εξάλem τι-m χωρος - εις Mωυσῆν χαes' ω θεου 'πάχΘαs, arbitrabantur, Deum in gratiam Moses ista facere ; κατη
τω ν κολα θενων-Mωυ πως σπαγμowc a say, huic igitur imputabant omnia, tamquam non peccatorum odio Deus saeuiret , seda Asolis solicitatus, csc. antiquitat. Hae bb. IV. e. IV.p.IM. Quod veroidein IosEPHus addit, extulinorum cognatos egisse apud populum, Iogantes, ut superbae ac nimiae Mosis potestati modum aliquem st tueret, ex stio finxit ingenio. Reliqua ad hane historiam spei tantia silentio praetermittit, quae tamen ex ipsa Mosis narratione satis in
659쪽
telliguntur. Narratur quoque haecce historia Sap. XVIII a . steqq. sed, ut nonnulla addantur, ex mente, ut puto, & sententia vete. rum iudaeorum. Aaronis pietas valde extollitur . vicisseque vi m tali dicitur, non vi corporali, nec armorum essicazia, ἄλλα λογω τὀν κολαζονs iamrἐ-ξεν, verbo subiecit sibiEunientem, cum recitaret iura mentum s foedus patribus promissum; producitur porro Aaron cum habitu pontificali, depellens πν ολοθρευονis, angelum exterminaurem. Consentiunt illa cum iis, quae & alii iudaei de angelo mortis,
ab Aarone cohibito, comminiscuntur. vid. R. SALOM. IARCHIν
ad h. l. - Quaeritur: quotnam fuerint virgae t Sunt enim, qui,
una eum virga Aaronis tredeeim fuisse, existimant. His exemplum praeivit interpres vulgatus, Tres V XVI. Num. ita transferens, ut, duodecim fuisse virgas, absque virga Aaronis. innuat. At in ebraeo est: duodecim virgae, α virga Aaronis in medio Pietarum. Utroque
modo hoc imelligi potest, veI ut duodecim virgis ea, quae. Aaronis fuit, annumeretur, vel Vt praeter duodecim illas, Aaronis quoque adfuisse censeatur. Sed, si perpendamus, Ephraimi & Manasiis posteros duas constituisse tribus, manifestum est, duodecim fuisse tribus absque tribu Levitarum. Hinc & duodecim virgae allatae sunt, quibus virga tribus Levi seu Aaronis dum accessit, fuerunt utique tredecim. Ceterum FLAU. IOSEPHus auctor est, virgas illas tribuum nominibus fuisse inscriptas ι Aaronemque in sua inscriptam habuisse Leviticam. Addit etiam, eas faede dignosci potuisse, quod essent & a principibus, qui eas attulerant, & a populo notatae, an quitat. iudaic. bb. IV eap. LV.pag. IOI. Miraculum in eo consistebat, quod virga Aaronis prae aliis una nocte & frondes & flores, & fructus protulerit, non etiam exaruerit, sed germinans ita, florida, ac fructifera permanserit. Aliis miraculis, quae Ebraeorum magistri comminiscuntur, ut ea augeamus, necesse non est. Quemadmodum autem ad sacerdotii Aaronici confirmationem totum hoc negotium sipectabat, ita istud hae quoque imagine eleganter adumbratum fuisse, nonnulli obser uant. Amygdalina enim virga adhibita suit, ut significaretur, vigiis
ιantiam cumprimis in summo saeςrdotς roquiri. FlOrςt ea virga, nee
660쪽
marcesicit unquam, ut indefessum virtutis ac sanctitatis studium in iacerdotibus innuatur, unde non possunt non fructus tandem si uis-smi existere. add. AMBROSIVS , lib. X. F. LXXXII. Veteres etiam in ista Aaronis virga imaginem Christi, eiusque ex Maria virgine natiuitatis quaesiuerunt, qua de re copiose ABRAHAM CALOVIVS ,
Cum triginta nouem annis per Arabicas solitudines Israelitae errassent, tandem tempus aderat , ut Cananaeae posse
sionem adirent. Primo itaque mense, anni ab Aegyptiaco exitu quadragesimi, ad Κade sicli, oppidum in deserto Sin, consederunt, ubi mortua Miriama Mosis Brore, populus denuo ob aquae penuriam conuitiis in Mosen debacchatur , lacessito etiam inanibus querelis Deo. Sed & his mox sinis impositus est, potum subministrante rupe, quam Moses baculo suo bis percussit , qui simul cum fratre Aarone, quod dissidentiam quandam in Numinis potentiam prodidisset, diuino decreto introitu in terram Cananaeam exclusus est, Vt iam supra indicauimus.
oppidum hocce Κades ch in extremis Idumaeae finibus, ve sus Eetion. gaber & mare rubrum, situm erat. cons. Num.6. . U. XXXIII,36. dc Deut. II. ν. δ. Diuersum hocce oppidum Κadesicha K adesth Barnea fuisse, muliorum est sententia, cui etiam adstipulatur IAC. vs SERIUS, in annalib. aetat. mundi IV. pag. ιδ. & ABRA H. CALOvIus, ad Num. . r. At negant hoc alii, speciatim Io. LICH FooTus, in centuria chorographica Matthaeo praemissa GVLLP.m. I . eumque sequitur IOAN. CLFRICVs, ad Num. XX. I. Ad rationes etiam
dissentientium prolixe respondet LIGATrooos, sed ita, ut neutiquam dissicultates omnes tollat. Prior itaque & mihi placet sententia,quam& ealculo suo adprobat, totumque iter Israelitarum in deserto mirifice illustrat CHRisTopRORus CELLARIus, geograpb. antiqv. bbr. III. caP. XIV, pag. 62. Fuit ea statio, quam Israelitae apud Tadeschum habuerunt, XXXIII. .' MI